Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британ армиясының генералы (1787–1860)
British Army general (1787–1860)
Генерал-лейтенант сэр Генри Джордж Уэйклин Смит, 1-ші барон, GCB (28 маусым 1787 – 12 қазан 1860) – 19 ғасырдың басындағы британ армиясының көрнекті ағылшын әскери қызметкері және қолбасшысы. Наполеон соғыстарының қатысушысы, ол 1846 жылғы Үндістандағы Аливал шайқасындағы рөлімен, Кейп колониясының губернаторы қызметін атқарғанымен және Леди Смиттың күйеуі ретінде есімдері сақталған.
Lieutenant General Sir Henry George Wakelyn Smith, 1st Baronet, GCB (28 June 1787 – 12 October 1860) was a notable English soldier and military commander in the British Army of the early 19th century. A veteran of the Napoleonic Wars, he is also particularly remembered for his role in the Battle of Aliwal, India in 1846, his subsequent governorship of the Cape Colony, and as the husband of Lady Smith.
Өмірбаян
Ол Уиттлси, Элли аралы, Кембриджшир қаласында, хирургтың ұлы және Висбех, Уиттлси және Торни біріккен батальонының майоры болып туды. Осы кезде Сент-Мария шіркеуінің оңтүстік бөлігінің шығыс жағы бөлініп, мектеп ретінде пайдаланылды, онда пастор немесе дін қызметкері сабақ берді. Гарри Смит осында, сол кездегі дін қызметкері Джордж Берджесс есімді шалдан білім алды. Бірлікті Генерал Стюарт қарап тұрғанда, ол жас жігітпен әңгімелесіп, оған офицерлік шен алуға көмектесуді ұсынды. Біраз уақыттан кейін 95-ші атқыштар полкіне екінші лейтенант болып тағайындалды. 1862 жылы қаладағы Сент-Мария шіркеуіндегі шағын ғибадатхана оның құрметіне қайта жаңартылды, сондай-ақ жергілікті қоғамдық колледж де оның атын иеленді: Сэр Гарри Смит қоғамдық колледжі.
He was born in Whittlesey, Isle of Ely, Cambridgeshire, the son of a surgeon and major in the Wisbech, Whittlesey and Thorney United Battalion. The east end of the south aisle of St. Mary’s church was at this time partitioned off and used as a schoolroom, the vicar or curate teaching. It was here that Harry Smith received his education from the Rev. George Burgess, then curate. During a review of the unit by General Stewart, he got into conversation with the youth and offered to procure him a commission. A short time later a commission as a second lieutenant with the 95th Rifle Regiment arrived. A chapel in the town's St Mary's church was restored in his memory in 1862, and a local community college also bears his name: Sir Harry Smith Community College.
Наполеон соғыстары
Гарри Смит – өмір бойы өз христиан есімінің жиі қолданылатын түрін қабылдады – жеке білім алды және 1805 жылғы 8 мамырда қызметке кірді, сосын 15 тамызда лейтенант болып жоғарылатты. Оның алғашқы активті қызметі 1806 жылы Рио-де-ла-Платадағы британдық басқындығы кезінде Оңтүстік Америкада өтті. Ол 1807 жылғы Монтевидео шайқасында көзге түсті, бірақ ең алғаш рет Пиреней соғысы кезінде танымал болды. Смит осы науқандардың барлығында 95-ші жеңіл атқыштар полкінде 1808 жылдан бастап соғыстың 1814 жылғы Тулуза шайқасында аяқтағанға дейін қызмет етті. 1810 жылы полковник Беквиттің адъютанты болып тағайындалды. 1812 жылдың басында, 28 ақпанда капитандыққа көтерілді, ал оған дейін наурыз айында генерал-майорлар штабының майоры ретінде 2-ші бригаданың жеңіл дивизиясына қосылды. 7 сәуірде, Бадахозды штурмдағаннан кейін, қаладағы барлық мүлігі қиратылған, әдепті испан әйелі өзінің және он төрт жасар әпкесінің қауіпсіздігі үшін, солдаттардың еркіздігінен қорғау іздеп, британдық шепке келді. Соңғысы, Хуана Мария де Лос Долорес де Леон, жақында ғана монастырьдан шыққан еді; бірақ жасына қарамастан, ол бірнеше күннен кейін Гарри Смитпен үйленді. Ол соғыстың қалған бөлігінде онымен бірге болды. Соғыс аяқталғаннан кейін Гарри Смит АҚШ-та қызмет етуге ерікті, ол 1814 жылғы 24 тамызда Бладенсбург шайқасында болды және Вашингтондағы Капитолийдің өртелуін көрді; ол, «Оңтүстік Франциядағы Герцогтың адами соғысынан келгенімізді қорқытып жіберді» деді. Еуропаға оралғаннан кейін 1815 жылы Ватерлоо шайқасында бригада майоры болды, содан кейін дивизияның генерал-квартирмейстерінің көмекшісі ретінде марапатталды. Францияны оккупациялау кезінде Пикардиядағы Камбре қаласының мэрі болып тағайындалды. Франциядағы бейбітшілік орнағаннан кейін Глазгодағы дивизиялық адъютанты ретінде Шотландияның батыс округінің генерал-майоры Рейнеллге қайта оралды. Смит Рейнеллге жақсы әсер етті, ол 1826 жылы Нова-Скотияның губернаторы генерал-лейтенант сэр Джеймс Кемптке адъютант болып тағайындалуына көмектесті.
Harry Smith—for throughout life he adopted the more familiar form of his Christian name—was educated privately and was commissioned on 8 May 1805, and then promoted Lieutenant on 15 August. His first active service was in South America in 1806 during the British invasions of the Río de la Plata. He distinguished himself at the Battle of Montevideo in 1807, but first came to real prominence during the Peninsular War. Smith served throughout these campaigns with the 95th Rifles in which he served from 1808 through to the end of the war at the Battle of Toulouse in 1814. In 1810 he was appointed ADC to Colonel Beckwith. Early in 1812, on 28 February, he was promoted Captain, having already the previous March joined the 2nd brigade Light Division as major to the Major Generals staff. On 7 April, the day following the storming of Badajoz a well born Spanish lady, whose entire property in the city had been destroyed, presented herself at the British lines seeking protection from the licence of the soldiery for herself and her sister, a child of fourteen. The latter, Juana Maria de Los Dolores de León, had but recently emerged from a convent; but notwithstanding her years she was married to Harry Smith a few days later. She accompanied him throughout the rest of the war. At the close of the war, Harry Smith volunteered for service in the United States, where he was present at the Battle of Bladensburg on 24 August 1814, and witnessed the burning of the capitol at Washington; which, as he said, "horrified us coming fresh from the Duke's humane warfare in the south of France." Returning to Europe he was a brigade major at the Battle of Waterloo in 1815, and afterwards rewarded as Assistant Quartermaster General to the division. During the occupation of France he was sent to be Mayor of Cambray in Picardy. With the restoration of peace in France he returned to divisional ADC at Glasgow for Major General Reynell, GOC Western District of Scotland. Smith impressed Reynell, who helped his appointment as ADC to the Governor of Nova Scotia, Lieutenant General Sir James Kempt in 1826.
Ксоса патшалығы
Смит 1826 жылдың соңына қарай армияда майор шеніне көтерілді, бірақ әскери бөлімге бекітілмеді, және 1830 жылдың шілдесінде подполковник болып тағайындалғанда да бекітілмеген күйде қалды. 1828 жылы Смит Жақсы Үміт мүйісіне жіберілді, онда ол 1834-1836 жылдардағы Алтыншы Ксоса соғысында күштерге қолбасшылық етті. 1835 жылы ол Кейптауннан Грэмстаунға дейінгі 550 мильді алты күннен кем уақытта атпен жүріп өтуімен көзге түсті; белсенді шаралары арқылы ақ халық арасында сенімді қалпына келтіргеннен кейін, ол Аделаида патшайымы провинциясының губернаторы болып тағайындалды, онда ол жергілікті тайпаларға зор ықпал етті, оларды өркениеттендіруге және олардың әл-ауқатын жақсартуға белсенді түрде кірісті. Бірақ жоғары комиссар сэр Бенджамин Д’Урбан Смитті қолдағанмен, Лондондағы министрлік оның саясатын кері қайтарып, Смиттың өзінің сөздерімен айтқанда, "Аделаида патшайымы провинциясын қайтадан жабайылыққа түсіруді" бұйырды. Смит өзі де қызметінен алынды, оның келісіне бантулар мен буарлар да қайғырыс білдірді; Лорд Гленелгтің осы саясатының тікелей нәтижесінде көптеген буарлар ішкі аймаққа көшіп кетуді, белгілі бір "Ұлы Көш-қонды" бастады.
Smith was promoted Major in the army by the end of 1826, but remained unattached to a regimental posting, and was still unattached when raised to Lieutenant colonel in July 1830. In 1828 Smith was ordered to the Cape of Good Hope, where he commanded a force in the Sixth Xhosa War of 1834 36. In 1835 he accomplished the feat of riding the 550 miles from Cape Town to Grahamstown in less than six days; after he had restored confidence among the whites by his energetic measures, he was appointed governor of the Province of Queen Adelaide, where he gained unbounded influence over the native tribes, whom he vigorously set himself to civilize and benefit. But though Sir Benjamin D'Urban, the high commissioner, supported Smith, the ministry in London reversed his policy and, to quote Smith's own words, "directed the Province of Queen Adelaide to be restored to barbarism." Smith himself was removed from his command, his departure being deplored alike by the Bantu and the Boers; many Boers, largely in consequence of this policy of Lord Glenelg, began the migration to the interior known as the Great Trek.
Үндістан
Смит 1840 жылы Үндістанда генерал-адъютант болып тағайындалды, онда ол 1843 жылғы Гвалиор жорығына қатысты, осының үшін Бат орденінің кавалер-командоры (KCB) атағымен марапатталды. 1845-1846 жылдары ол Бірінші ағылшын-сик соғысында шайқасты. Ол Мудки және Фирозешах шайқастарында сэр Хью Гоуфтың басқаруындағы дивизияға қолбасшылық етті, онда өзін ерекше көзге түсірді, бірақ бас қолбасшы жеткіліксіз қолдау көрсетті. Осы шайқастардың екіншісінен кейін Смит тәуелсіз қолбасшылыққа тағайындалды және 1846 жылғы 28 қаңтарда Сатледж өзеніндегі Аливал шайқасында сикхтерге күшті жеңіліс сыйлады. 10 ақпандағы Собраон шайқасында ол тағы да Гоуфтың дивизиясын басқарды. Аливалдағы ұлы жеңісі үшін оған Парламент алғысын білдірді, ал Веллингтон герцогінің сөзі, бұл ұлы қолбасшының лайықты офицерге жасаған ең жылы мақтауы болды. Смит сол кезде барондыққа ие болды; және ерекше құрмет ретінде, "Аливалдық" деген сөздер патентке атаққа қосылды. 1846 жылғы 9 қарашада ол генерал-майор болып жоғарылатылды.
Smith was appointed Adjutant General in India in 1840, where he took part in the Gwalior campaign of 1843, for which he was appointed a Knight Commander of the Order of the Bath (KCB). From 1845 to 1846, he fought in the First Anglo Sikh War. He was in command of a division under Sir Hugh Gough at the battles of Mudki and Ferozeshah, where he conspicuously distinguished himself, but was insufficiently supported by the commander in chief. After the second of these actions, Smith was appointed to an independent command, and on 28 January 1846 he inflicted a crushing defeat on the Sikhs at Aliwal on the Sutlej. At the Battle of Sobraon on 10 February he again commanded a division under Gough. For the great victory of Aliwal he was awarded the thanks of Parliament; and the speech of the Duke of Wellington was perhaps the warmest encomium ever bestowed by that great commander on a meritorious officer. Smith was at the same time created a baronet; and as a special distinction the words "of Aliwal" were by the patent appended to the title. He was promoted to Major General on 9 November 1846.
Оңтүстік Африкаға оралу
1847 жылы ол Оңтүстік Африкаға Кейп колониясының губернаторы және жоғары комиссар ретінде, генерал-лейтенант шенімен қайта оралды. Ол он бір жыл бұрын болжаған қиындықтарды шешу үшін келді. Ол колония ішіндегі 1849 жылғы сотталғандар дағдарысы сияқты мәселелермен, сондай-ақ Кейптің шығыс шебіндегі тұрақсыздық сияқты сыртқы қауіптермен күресті. Ол Оранж өзенінің тәуелділігіндегі наразы бурлармен күресу үшін экспедицияға жетекшілік етті және 1848 жылғы 29 тамызда Бумплац шайқасына қатысты. 1848 жылы "Британдық Кафрарияның" бүкіл аймағын "ақыл-есі кеміс Смит" басып алды және бұл "толығымен оның жеке бастамасымен" жасалды деп айтылады. Пирс Брендон Смиттың хоссалық сарбаздың мойнына аяғын қойып, "Мен сіздің жоғары басшыңызмын, ал каффирлер – менің итім!" деп жар салғанын сипаттады. 1854 жылғы 20 маусымда ол генерал-лейтенант шеніне көтеріліп, 1856 жылы Солтүстік округтің бас қолбасшысы болып тағайындалды. Ол Уиттлсидегі Сент-Мэри шіркеуіне жерленді, онда оның еске алу үшін мәрмәр бюсті мен ескерткіші орнатылған. Шіркеудің бұл бөлігі сэр Гарридің шіркеуі деп аталады. Оның әйелі Хуана 1872 жылғы 10 қазанда қайтыс болды және ол оның қабіріне бірге жерленді. Оның өлімінен кейін 1901 жылы жарық көрген автобиографиясы махаббат пен соғыс туралы классикалық туынды саналады. Гарри Смит пен оның әйелінің тарихы Пиреней түбегіндегі науқан мен Ватерлоо шайқасы туралы Джорджетт Хейердің "Испан қалыңдығы" (1940) романында баяндалған.
In 1847 he returned to South Africa as Governor of Cape Colony and high commissioner, with the local rank of Lieutenant General, to grapple with the difficulties he had foreseen eleven years before. Issues he faced ranged from domestic problems within the colony, such as the Convict Crisis of 1849, as well as external threats such as instability on the Cape's eastern frontier. He took command of an expedition to deal with the disaffected Boers in the Orange River Sovereignty, and fought the Battle of Boomplaats on 29 August 1848. It has been asserted that "the half mad Smith's" seizure of the entire region of "British Kaffraria" in 1848 was launched and carried out "entirely on his own initiative." Piers Brendon described "Smith, placing his foot on the neck of the Xhosan soldier and proclaiming, 'I am your Paramount Chief, and the Kaffirs are my dogs!'" He was given brevet promotion to lieutenant general on 20 June 1854 and appointed GOC Northern District in 1856. He was buried at St Mary's, Whittlesey, where he is commemorated with a marble bust and memorial. That section of the church is known as Sir Harry's Chapel. His wife, Juana, deceased 10 October 1872, is interred with him. His autobiography, first published posthumously in 1901, is regarded as a classic of love and war. The story of Harry Smith and his wife in the Peninsular Campaign and the Battle of Waterloo is narrated in Georgette Heyer's novel The Spanish Bride (1940).