Кіріспе

Индонезия провинциясы Солтүстік Суматра – Индонезия провинциясы, Суматра аралының солтүстік бөлігінде орналасқан. Оның астанасы және ең ірі қаласы Медан. Солтүстік-батысында Ачех, оңтүстік-шығысында Риау және Батыс Суматрамен шектеседі, Үнді мұхиты мен Малакка бұғазында орналасқан екі түрлі жағалау сызығы бар және шығысында Малайзиямен теңіз шекарасы бар. Солтүстік Суматра – Индонезияның Батыс Ява, Шығыс Ява және Орталық Явадан кейінгі төртінші ең көп халқы бар провинциясы. Солтүстік Суматра – Оңтүстік Суматра және Риау провинцияларынан кейін Суматра аралында аумағы бойынша үшінші ірі провинция. Оның аумағы 72,460.74 км² құрайды, бұл шамамен Сьерра-Леоне, Шотландия немесе Мэн штатымен бірдей. 2020 жылғы санақ бойынша, сол жылы провинцияның халқы 14,799,361 адамды құрады. 2023 жылдың ортасындағы ресми бағалау бойынша 15,386,640 адамды (оның ішінде 7,721,314 еркек және 7,665,326 әйел) құрады. Солтүстік Суматра – көп ұлтты провинция. Малай халқы провинцияның шығыс жағалауының түпкілікті тұрғындары саналады, ал провинцияның батыс жағалауында негізінен батактар (пакпак, анкола және мандалинг топтары) тұрады. Тоба көлінің маңындағы орталық таулы аймақта негізінен басқа батак топтары (тоба, сималунгун және каро) қоныстанған. Ниас халқы – Ниас аралы мен оның төңірегіндегі кішкентай аралдардың түпкілікті тұрғындары. Колониялық дәуірде Шығыс Суматрада темекі плантациялары ашылған кезде, колониялық үкімет плантациялар үшін көптеген келісімшарт жұмысшыларын, негізінен қытай, яван және үнді мигранттарын жұмысқа алды. Олардың көпшілігі келісімшарт мерзімі біткеннен кейін қайтып оралмады және провинцияда қалуға шешім қабылдады. Соңғы жылдары қарқынды қалалану Ачех, Риау және Батыс Суматрадан келген көршілес халықты да тартты. Голланд билігі кезінде Солтүстік Суматра Суматра аралының бүкіл аумағын қамтитын Суматра үкіметі деп аталатын үкімет басшылығында болды, оны Медан қаласында орналасқан губернатор басқарды. Тәуелсіздік алғаннан кейін, Өңірлік Ұлттық Комитеттің (KND) бірінші сессиясында Суматра провинциясы үш кіші провинцияға бөлінді. Индонезия Республикасының Заңы (R. I.) № 10, 1948 жылғы 15 сәуірде қабылданды, онда Суматра үш провинцияға бөлінетіні, олардың әрқайсысы өз істерін реттеуге және басқаруға құқылы болады деп белгіленді: Солтүстік Суматра провинциясы, Орталық Суматра провинциясы және Оңтүстік Суматра провинциясы. 1948 жылғы 15 сәуір Солтүстік Суматра провинциясының мерейтойы ретінде белгіленді.

Тарихқа дейінгі дәуір

Солтүстік Суматрадағы тарихқа дейінгі қалдықтар ең ежелгі тұрғындардың австро-меланезоидтық болғанын көрсетеді. Табылған артефакттардың түрлеріне сүйенсек, олардың таралуы мезолит дәуірінде (Орта тас дәуірі) жүргені анық. Олар Индонезияның шығыс бөлігінде Папуа аралына дейін, ал батыста Солтүстік Суматра мен Малай түбегінде іздер қалдырған. Австро-меланезоидтық халық, әсіресе Солтүстік Суматрада, негізінен ұлулар мен моллюскалармен қоректенген. Қабықшалардың ұштары сындырылып, ішіндегісі сорылған, соның нәтижесінде уақыт өте келе олар Солтүстік Суматраның кейбір аймақтарында қазір кездесетін төбелерге айналды. Ғасырлар бойы олар қабықшаларды тастап, олар сарапшылар «кьоккенмоддинг» (ас үй қалдықтары) деп атап жүрген қоқыс үйінділеріне айналды. Мұндай қабықша төбелері Сэентис, Хинай, Танжунг Берингин және Дели Ланкат жағалауы мен өзендерінің бойындағы бірнеше аудандарда табылған. Шамамен б.з.д. 1000 жылы Оңтүстік-Шығыс Азиядан көші-қонның екінші толқыны келді, олар Жас Малайлар немесе Дютеро Малайлар деп аталды. Олар жағалауға қоныстанды және балық аулау немесе батпақты жерлерді егіншілікке пайдалану арқылы күнкөріс жасады. Олардың ауылдары Солтүстік Суматраның шығыс жағалауына құятын ірі өзендер – Беситанг, Вампу, Асахан және Барумун бойында орналасқан. Өзендер көлік және балық аулау үшін маңызды болған. Өзен сағаларында үлкен ауылдар өсіп, үкімет немесе патшалықтардың орталықтарына айналды. Солтүстік Суматрада мезолит дәуіріне жататын ескерткіштер табылды, олардың ішінде мұқият өңделген тас балқылар, сүйек құралдар және бояу материалдары бар. Лингвистикалық және археологиялық мәліметтер австронезиялық тілде сөйлейтін адамдардың алғаш рет 2500 жыл бұрын Тайвань мен Филиппиннен Борнео немесе Ява арқылы Суматраға келгенін көрсетеді, ал Батак тайпасы осы қоныс жайлаушылардың ұрпақтары болуы мүмкін. Оңтүстік Суматраның археологиясы неолиттік қоныстанушылардың болғанын дәлелдейді, ал Суматраның солтүстік бөлігінде егіншілер анағұрлым кейінірек қоныстанған. Жаңа генетикалық зерттеулер Ниас халқының австронезиялық халықтардан шыққандығын анықтады. Ниас халқының ата-бабаларының 4000-5000 жыл бұрын Тайваньнан Филиппин арқылы келгені болжануда. Ниас аралындағы 11 ауылдағы 440 ниас тұрғынының қан үлгілерін зерттеудің он жылдық нәтижесінде, ниас халқының Y хромосомасы мен ДНК митохондриясы Тайвань аборигендері мен филиппиндіктерге өте ұқсас екені анықталды.

Ерте тарихи дәуір

Солтүстік Суматраның шығыс жағалауы Малакка бұғазының жағасында орналасқан. Бұл бұғаз ғасырлар бойы индуистер мен қытай саудагерлері үшін кеңінен танымал болды, соның нәтижесінде Хамparan Perak-тағы Қытай қаласының орны (Situs Kota Cina) құрылды. Ал сол кезде Тапанулидің батыс жағалауында орта ғасырлық саудагерлерді Барусқа тартқан белгілі сауда порты болды. Барусқа ежелгі Египетте танымал болған кампфордың арқасында адамдардың қызығушылығы артты. 1030 жылы Раджендра Чола шығарған Танжуре ақпаратында Шривиджаяны жаулап алу жорығында жеңілген мемлекеттердің аттары тізілген Солтүстік Суматрадағы патшалық туралы айтылады. Ол атаған мемлекеттер – Шривиджая, Малайур, Кендара және Панай патшалығы. Сонымен қатар, 14 ғасырдағы Мпу Прапанканың Негаракертагама еңбегінде Солтүстік Суматрадағы Пане, Хару, Мандалин, Тамианг, Лавас және Барус сияқты бірнеше елдердің аттары кездеседі. Бұл жерлер негізінен Маджапахиттермен жеңілді. Солтүстік Суматраның шығыс жағалауында 13-16 ғасырларда болған ең ерте патшалық – Ару патшалығы. Өркендеген шағында патшалық теңіздік держава болды және Малакка бұғазының солтүстік бөлігін бақылауға қабілетті болды. Патшалық бастапқыда Каро мемлекеті ретінде құрылған. Жергілікті халық анимизмді, сондай-ақ индуизмді де ұстанды. 13 ғасырда ислам діні қолданыла бастады, бұл діни сенімдермен қатар болды. Арудың астанасы қазіргі Медан мен Дели Серданға жақын орналасқан. Патшалық халқы Солтүстік Суматраның ішкі аймақтарынан келген Каро халқының ұрпақтары деп саналады.

География

Солтүстік Суматра провинциясы Суматра аралында, Үнді мұхиты мен Малака бұғазы арасында жатыр. Солтүстік-батысында Ачех провинциясымен, оңтүстік-шығысында Риау және Батыс Суматрамен шектеседі. Оның ауданы 72,460.74 км². Провинция Малака бұғазы бойындағы кең, аласа жазықтықты қамтиды, оның үстінде провинцияның астанасы Медан орналасқан. Оңтүстік және батысқа қарай Суматраның бойымен созылатын тау тізбегіне дейін жер көтеріледі. Үнді мұхитындағы Суматраның батыс жағалауындағы бірнеше ірі аралдар қазір Солтүстік Суматраның құрамына кіреді, олардың ең маңыздысы – Ниас аралы және Бату аралдары. Солтүстік Суматра провинциясында 419 арал бар. Сыртқы аралдарға Бату аралдарының ең батысындағы Симук аралы және Малака (Суматра) бұғазындағы Берхала аралы кіреді. Ниас архипелагы осы атпен аталатын негізгі аралдан және Батыс Суматраның жағалауында, Үнді мұхитында орналасқан көптеген кішкентай аралдардан тұрады. Әкімшілік орталығы Ниас аралының солтүстік-шығыс жағалауындағы Гунунгус-Сотоли қаласында орналасқан. Бату аралдары 51 аралдан тұрады, оның ішінде үш ірі арал бар: Пини, Танахбала және Танахмаса. Pulau Telo – Ситуаси аралының әкімшілік орталығы. Бату аралдары Ниас аралының оңтүстік-шығысында орналасқан. Солтүстік Суматрадағы басқа аралдар: Иманна, Пасу, Бава, Хамутая, Бату Макелеле, Лего, Маса, Бау, Симале, Маколе, Джейк, Сигата және Вунга. Провинцияның жартысы Букит-Барисан тау тізбегімен өтетін жоғары плато, негізінен провинцияның орталық және батыс жағалауында. Провинцияның ең биік тауы – Синабунг тауы, оның биіктігі шамамен 2460 м теңеледі және ол аймақтағы ең белсенді жанартау. Таудың активтілігі (бу, газ және лава шығаратын жарылыстар) соңғы рет 1912 жылы байқалды; соңғы құжатталған оқиғалар 2010 жылдың 29 тамызындағы таңертеңгі жарылыс, сондай-ақ 2013 жылдың қыркүйек және қараша айларындағы, 2014 жылдың қаңтар, ақпан және қазан айларындағы жарылыстарды қамтиды. Жақын маңдағы тағы бір жанартау – Сибаяк тауы, оның биіктігі 2181 м. Тау кристалды күкірт шығарады, ол бұрын шағын көлемде өндірілген. Күкіртті газдардың сіңуі кішкентай кратерлік көлдің қышқыл түсін өзгертуге себеп болды. Екі жанартау да Каро таулы аймағында орналасқан. Тоба көлі 69,000–77,000 жыл бұрын болған, VEI 8 көрсеткішіне ие супервулканның жарылысы болған жер, бұл климаттың өзгеруіне алып келді. Даталау әдістеріндегі соңғы жетістіктер 74,000 жыл бұрынғы жарылыс күнін дәл анықтауға мүмкіндік берді. Бұл соңғы 25 миллион жылдағы Жер бетіндегі ең ірі жарылыс. Тоба апаты теориясына сәйкес, ол адамдарға жаһандық салдар тигізді; сол кезде тіршілік еткен адамдардың көп бөлігін өлтірді және Орталық Шығыс Африка мен Үндістанда халықтың азаюына себеп болды деп есептеледі, бұл бүкіл әлемдегі адамдардың генетикалық құрамына әсер етті. Соңғы зерттеулер бұл теорияға күмән келтіріп, халықтың айтарлықтай өзгеруіне дәлел таппады. Тоба кальдерасының жарылысынан туған вулкандық қысқа байланысты, бүкіл әлемде температураның төмендеуі болды деп қабылданады. Шығыс Африкадағы Малави көліндегі қосымша зерттеулер Тоба кальдерасының жарылысынан түсетін күлдің көп мөлшерде жиналғанын көрсетті, тіпті осындай үлкен қашықтықта да, бірақ Шығыс Африкадағы климатқа елеулі әсердің белгілері аз. Солтүстік Суматрада қазіргі уақытта екі ұлттық парк бар: Гунун Лейзер ұлттық паркі және Батанг Гадис ұлттық паркі. Министрлік Жарлығына сәйкес, No. 44, 2005 жылғы, Солтүстік Суматрадағы орман аумағы бүгінде 3,742,120 гектарды (га) құрайды, оның ішінде 477,070 га аумақты қамтитын Табиғи қорық аймағы/Табиғи қорғау аймағы, 1,297,330 га қорғалған орман, 879,270 га шектеулі өндіріс орман, 1,035,690 га тұрақты өндіріс орман және 52,760 га өндіріс орман, оны өзгертуге болады. Алайда, жоғарыда көрсетілген көрсеткіштер тек заң бойынша ғана. Шын мәнінде, орман көлемі көрсетілген сандардай үлкен емес. Орман жерлерінің көп бөлігі заңсыз кесулер мен орманды бұзу салдарынан зақымдалған. Бүгінгі күнге дейін Суматрадағы 206,000 гектар орманның функциясы өзгерді. 163,000 гектар алқап плантацияларға айналдырылды, ал 42,900 гектар жер трансмиграциялық аймақтарға айналдырылды.

Басқару

Солтүстік Суматраның әкімшілік орталығы Медан қаласында орналасқан, оны губернатор басқарады. Бұрын Солтүстік Суматра 1945 жылы Индонезия тәуелсіздік алғанда, бір Суматра провинциясының құрамына кірген. 1950 жылы Солтүстік Суматра провинциясы құрылды, оған Шығыс Суматра, Тапанули және Ачехтің бұрынғы аймақтары енді. 1956 жылы Ачех жеке Ачех провинциясы болып бөлінді.

Әкімшілік бөлімшелер

Солтүстік Суматра қазіргі уақытта 25 ауданға (кабупатен) және 8 автономды қалаға (бұрынғы муниципалитеттерге) бөлінеді. Алғаш рет қазіргі шекараларымен провинция ретінде құрылғанда, ол 10 аудан мен 6 қаладан тұрды, бірақ 1964 жылдың 23 қыркүйегінде 11-ші аудан (Даири ауданы) құрылды. 1998 мен 2008 жылдар аралығында тағы 14 жаңа аудан және 2 жаңа қала құрылды. Олардың барлығы төменде көрсетілген, 2010 жылғы 1 мамырдағы және 2020 жылғы халық санағы бойынша аумақтары мен халқы көрсетілген. Бұл аудандар өз кезегінде 455 ауданға, ал 2024 жылдың басында 6 110 ауылға бөлінеді. Қазіргі Солтүстік Суматраның бір бөлігінен үш жаңа провинция құру туралы ұсыныстар қарастырылып жатқандықтан, осы аудандар мен қалалар олар орналасқан жобаланған жаңа провинциялар бойынша ыңғайлы болу үшін төменде топтастырылған.

Көші-қон

2024 жылдың қаңтарында 140 рохинджалық адамнан тұратын топ, олардың көп бөлігі әйелдер мен балалар, Индонезияға жетіп, әскерилердің нұсқауымен Солтүстік Суматра аймағына бағытталды. Бұл – өткен айларда аймаққа келген көптеген топтардың бірі.

Тілдер

Индонезия тілінен басқа, провинцияда батак тілдерінің әртүрлі диалектілері (әсіресе Тоба көлі маңында), яван тілі (провинцияның шығысындағы түрлі аймақтарда, әсіресе Медан маңында), малай, минангкабау және ниас тілі (Ниас аймағының бір бөлігінде) қолданылады.

Мәдениет

Солтүстік Суматрада батак, малай және ниас халықтарының, сондай-ақ қытай, үнді және яван мәдениеттерінің ықпалымен әртүрлі этностық топтар, діндер мен дәстүрлер кездеседі.

Музыка

Әдетте ойналатын музыка дәстүрлі мерекелерге байланысты, бірақ барабандар басым рольде болады. Жағалау этносының арасында Сикамбанг деп аталатын музыкалық аспаптар кездеседі. Батак-Тоба, Пакпак және Сималунгун тайпалары Гонданг деп аталатын музыкалық аспапты пайдаланады, ол әдетте неке, қайтыс және басқа да дәстүрлі шараларда ойнатылады. Мандалин және Ангкола батактарында гондангқа ұқсас Горданг Самбилан аспабы бар. Шығыс жағалаудағы малайлардың музыкалық аспаптары жалпы малайларға тән, мысалы, аккордеон, малай барабаны (компанг) және скрипка. Ал Танах Карода Ландек немесе Гуро Гуро Арон биін сүйемелдеу үшін Кулкапи және Генданг музыкалық аспаптары жиі қолданылады.

Сәулет

Көркем өнер саласында ерекше көзге шығатыны – мүсін мен ою-өрнек өнерінің, сондай-ақ қолөнердің нәтижелерінің үйлесімде болуы. Дәстүрлі үй архитектурасы әртүрлі әшекейлермен кездеседі. Жалпы алғанда, Батак тайпаларының дәстүрлі үйлерінің пішіні "тік тұрған бұқаны" бейнелейді. Бұл, әсіресе, үйдің шатырына бұқа басын орнату арқылы айқын көрінеді. Батак-Тоба этносының дәстүрлі үйі – Рума Батак, мықты әрі сәнді көрінеді және әлі күнге дейін Самосир және Тоба көлі аймағында жиі кездеседі. Батак-Каро тайпасының дәстүрлі үйі басқа үйлерге қарағанда ірі және биік болып келеді. Шатыры пальма талшығынан жасалған, көбінесе кішкентай үшбұрышты шатырлармен толықтырылады, олар ayo ayo rumah, Jambur және tersek деп аталады. Көп қабатты шатырларының арқасында Каро үйі Солтүстік Суматрадағы бір шатыры бар үйлерден ерекшеленіп тұрады. Каро таулы аймағында Лингга сияқты дәстүрлі үйлер мен ғимараттарды сақтап қалған бірнеше ауылдар бар. Батак Сималунгун тайпасының дәстүрлі үйі өте тартымды. Пематанг Пурба ауылындағы дәстүрлі үй кешеніне Румах Болон, Балай Болон, кептіру тіректері, тыйым салынған зал және диірмен сияқты бірнеше ғимараттар кіреді. Мандалин тайпасының ерекше ғимараттары – Багас Гаданг (Намора Натораның үйі) және Сопо Годанг (дәстүрлі кеңес залы) деп аталады. Солтүстік Суматрадағы малай тайпасының дәстүрлі үйлері басқа провинциялардағы малай үйлерінен көп айырмашылығы жоқ, бірақ жасыл және сары түстер көбірек қолданылады.

Билер

Дәстүрлі би репертуарында әртүрлі түрлері бар. Олардың кейбіреуі қасиетті билер түрінде, ал кейбіреуі тек ойын-сауық үшін арналған. Дәстүрлі рәсімдердің құрамына кіретін дәстүрлі билерден өзге, қасиетті билерді әдетте даю-дату билейді. Осы би түріне ұстаз билері мен таяқ билері жатады. Дату Тунгал Паналуан деп аталатын сиқырлы таяқты қозғалтып билейді. Әдеттегі би – жастардың қуанышты тойларда билейтін әлеуметтік биі. Тойларда Тортор биі орындалады. Көрермендер, оның ішінде күйеу жігіт пен қыз, жастар билейді. Бұл жастар билеріне мысал ретінде морах-морах, паракут, сипаж ок, патам-патам және кебанкиунг билерін келтіруге болады. Насиран Торторы, Тунгал Паналуан Торторы сияқты сиқырлы билер де бар. Бұл сиқырлы билер әдетте үлкен салтанаттылықпен орындалады. Батак билерінен басқа, Серампанг XII, Гундала Гундала және Каро таулы аймағынан Ландек биі, Ниас аралдарынан Мойо және Маена билері де кездеседі.

Қолөнер

Батак тайпасының архитектурасынан өзге, тоқу өнері де қызықты қолөнер саласы болып табылады. Осы тоқу өнерінің мысалдары – олос және сонгкет маталары. Улос – Батак тайпасының дәстүрлі матасы, ол үйлену, қайтыс болу, үй салу, өнер және тағы да басқа шараларда қолданылады. Улос матасы мақта немесе қымыз жіптерінен тоқылады. Улос матасының түстері көбінесе қара, ақ және қызыл болып келеді, олардың әрқайсысының белгілі бір мағынасы бар. Ал қалған түстер – өмірдің алуан түрлілігін символдайды. Пакпак тайпасында олес деп аталатын тоқу өнері бар. Әдетте, олес матасының негізгі түсі қара қоңыр немесе ақ болады. Каро тайпасында уис деп аталатын тоқу өнері кездеседі. Әдетте, уис матасының негізгі түстері – қою көк және қызғылт сары болып табылады. Батыс жағалау аймағында "Сонгкет Барус" деп аталатын тоқыма мата бар. Әдетте, бұл қолөнердің негізгі түсі – қою қызыл немесе сары алтын болады. Батубара малай сонгкеті – Шығыс жағалауының ерекше қолөнерінің бірі, ол бүкіл әлемге танымал. Батубара сонгкетінің өзіндік ерекшеліктері бар, оны мыналардан көруге болады: Сонгкетті жасау процесінде әлі де дәстүрлі ағаш тоқыма станоктары қолданылады, бірақ сапасы жоғары сақталып, қазіргі заманғы жабдықтармен жасалған сонгкеттерден кем түспейді. Батубара сонгкетінде бамбук бұтақтары, мангостин гүлдері, цемпака гүлдері, каул бүршіктері, Толак Бетикам және Аждахалардың шайқасы сияқты ерекше мотивтер жиі кездеседі. Батубара сонгкеті тартымды дизайнымен және жоғары мәдени-көркемдік құндылығымен тоқылады.

Ас үй

Солтүстік Суматрадағы тамақ әр аймаққа қарай үлкен айырмашылықтарға ие. Бұл Суматра аралындағы және Индонезиядағы шошқа еті мен алкоголь сияқты халал емес тағамдар ұсынылатын жалғыз провинция, себебі провинцияның шамамен 40 пайызы мұсылман емес. Саксанг пен Баби панганг каро тойларда немесе үйде тамақ дайындағанда жиі кездеседі. Мысалы, Пакпак Дайри аймағында пелленг – өте дәмді дәмдеуіштермен дайындалатын тамақ. Батак тағамдарының ерекшелігі – негізгі дәмдеуіш ретінде андалиманды (Zanthoxylum acanthopodium) пайдалануы. Сондықтан Индонезияда андалиманды кейде «Батак бұрышы» деп атайды. Батак жерінде кокос майы қолданбай қуырылған балық – денке нани арсик та бар. Батак аймағы кокос сүті мен дәмді тағамдарды жақсы көретін адамдар үшін – нағыз жұмақ. Пасияк Натонги, яки тәтті пальма шарабын сатып алуға арналған ақша, олардың өміріне пальма шарабының (нира) қаншалықты жақын екенін көрсетеді. Батак халқының көп бөлігі христиан дінін ұстанады, көршілес мұсылман көпшілікті құрайтын Ачех және Минанг этностарынан өзгеше, христиан батактары исламның халал диеталық талаптарымен шектелмейді. Батактың көптеген танымал тағамдарында шошқа еті, сондай-ақ ит еті немесе қан сияқты ерекше ингредиенттер қолданылады, бірақ халал батак тағамдары да бар, көбінесе тауық, сиыр, қозы, қой еті және тұщы су балықтарынан дайындалады. Батак халқының көп бөлігі мұсылман, әсіресе мандалайлар арасында, олардың өзгеше тағамдары бар, мысалы, Саюр даун уби тумбук (қызанақ жапырағының пюресінен жасалған сорпа), Пора пора, Салай икан, Паккат және тағы басқалары. Батак асханалары Батак таулы аймақтарындағы қалаларда орналасқан, мысалы, Танах Каро аймағындағы Кабаджахе және Берастаги қалалары. Тоба көлінің маңындағы кейбір қалаларда карп арсик сияқты тұщы су балықтарынан жасалған тағамдар ұсынылады. Солтүстік Суматраның астанасы Медан да Батак тағамдарының орталығы болып табылады, онда провинцияның кез келген жерінде көптеген лапо (Батак мейрамханалары) кездеседі, тіпті көршілес Риу, Риу аралдары, тіпті Джакарта және Малайзия, Сингапур сияқты елдерге де тараған. Солтүстік Суматраның малай асханасы басқа малай аймақтарына ұқсас, Наси лемак (Наси Гурих деп те атайды), Бубур педас, Леманг және додол Медан мен шығыс жағалаудағы ең танымал тағамдар. Қытай асханасы провинцияның тағамдарына әсер еткен, мысалы, Ча Сио, Тау Куа Хе Чи, Попия, Бакпао, Тенг Тенг, Чай Пао, Роти Качанг және Бика амбон. Үнді асханасының ықпалы Мартабак, Роти канай, Путу бамбу және Мие ребус сияқты тағамдарда да көрінеді. Миңкабау және ачех халықтары Наси падан және Мие Ачех тағамдарын әкелді.

Энергия

Солтүстік Суматра табиғи ресурстарға бай, мысалы, Тандем және Бинжай аймақтарындағы табиғи газ, ал Панкалан Брандан және Лангкат аймақтарындағы мұнай, олар Голландиялық Шығыс Үндістан заманынан бері зерттелген. Сонымен қатар, Куала-Танджунг, Асахан қаласында PT Inalum (Индонезия Алюминийінің аббревиатурасы) атты компания бар, ол Оңтүстік-Шығыс Азиядағы жалғыз алюминий кенін өндіру және қорытумен айналысады. Тоба көлінің төңірегіндегі таулардан құйылатын өзендер де су электр станцияларының ресурсы ретінде пайдалануға болатын табиғи ресурс болып табылады. Асахан су электр станциясы – Суматра аралындағы ең ірі су электр станциясы, ол Тоба Самосир ауданындағы Порсеада орналасқан. Бұған қоса, тауларда көптеген геотермальдық ыстық нүктелер бар, оларды жылу энергиясы немесе бу көзі ретінде дамытуға болады, одан кейін оны электр энергиясына айналдыруға болады.

Ауыл шаруашылығы және шаруашылық

Бұл провинция плантацияларымен танымал. Плантацияларды жеке компаниялар мен мемлекет басқарады. Мемлекеттік кәсіпорындарға (МК) жататын плантация ауданы Солтүстік Суматрада орналасқан, оның ішінде PT Perkebunan Nusantara II (PTPN II), PTPN IV және PTPN III. Солтүстік Суматра каучук, какао, шай, пальма майы, кофе, қырыққабат, кокос, корица және темекі өндіреді. Бұл тауарлар көптеген елдерге экспортталып, Индонезияның валюталық түсімдерін арттырады. Тауарлардан өзге, Солтүстік Суматра бау-бақша өнімдерін (көкөністер мен жемістер) өндіруші ретінде де белгілі; мысалы, Медан апельсині, Дели гуавасы, капуста, қызанақ, картоп және сәбіз, оларды Каро, Сималунг және Солтүстік Тапанули аудандары өндіреді. Бау-бақша өнімдері Малайзия мен Сингапурға экспортталады. Плантациялар негізінен шығыс жағалау аймағында – Дели Серданг, Серданг Бедагай, Лангкат, Сималунг, Асахан, Лабуан Бату және батыс жағалауда – Орталық және Оңтүстік Тапанулиде орналасқан. Плантациялар, әсіресе пальма майы, торлы және қан питондарын табу үшін маңызды, олардың терісі экспортқа шығарылады. Солтүстік Суматрадағы техникалық суарудың жалпы ауданы 132 гектарды құрайды, бұл 174 суару учаскесін қамтиды. Суматра Манделинг және Суматра Линтонг кофе дәндері Солтүстік Суматрада өсіріліп, көбінесе АҚШ-қа экспортталады. Манделинг атауы Индонезияның Солтүстік Суматра аймағында тұратын манделинг халқының атымен байланысты. Бұл атаудың пайда болуына алғашқы шетелдік сатып алушының қате түсінігі себеп болған, ал кофе "Манделинг аймағында" өндірілмейді. Ал Линтонг атауы Солтүстік Суматрада орналасқан Линтонг ауданының атымен аталған.

Банктік қызмет

Ұлттық банктерден, мемлекеттік банктерден және халықаралық банктерден өзге, қазіргі уақытта 61 Кредиттік халық банкі (КХБ) және 7 Кредиттік ислам банкі (КИБ) бар. Банк Индонезияның мәліметтеріне сәйкес, 2006 жылғы қаңтарда КХБ-лер тартып алған үшінші тараптың қаражаты 253 366 627 000 Rp (шамамен 19 миллион АҚШ доллары) ал несиелер 260 152 445 000 Rp (шамамен 19,5 миллион АҚШ доллары) құрады. Ал активтер 340 880 837 000 Rp (25,5 миллион АҚШ доллары) жетті.

Өнеркәсіп

Солтүстік Суматрада бірнеше өнеркәсіптік аймақтар бар, көбінесе Дели Серданг аймағында. Медан өнеркәсіптік аймағы, KIM деп белгіленеді, Медан қаласының басты өнеркәсіптік кешені болып табылады.

Сей Мангкей өнеркәсіптік аймағы

Сей Мангкей өнеркәсіптік аймағы, сондай-ақ Сей Мангкей – Интегралды тұрақты пальма майы кластері (SM ISPOIC) деп белгілі, Сималунгун ауданында орналасқан және 2010 жылдың 12 маусымында ресми түрде ашылды. Бұл аймаққа төрт компания қосылды, олардың инвестициялық құны 1,5 триллион рупийге (176 миллион доллар) жетеді. 2011 жылдың сәуір айында Сей Мангкей аймағына тағы үш компания қосылды: косметикалық шикізаттан пальма майы туындыларын өндіретін Procter & Gamble Co, Ferrostaal AG және Fratelli Gianazza SpA.

Экспорт және импорт

Суматра мен Яваның экономикалық өнімділігінің артуы Солтүстік Суматра экспортының қарқынды өсуіне әкеліп отыр. 2004 жылы валюталық табыс 4,24 миллиард долларға жетті, бұл 2003 жылмен салыстырғанда 57,7%-ға көп. Солтүстік Суматрадан кофе экспорты соңғы бес жылда рекордтық 46 290 тоннаға жетті, негізгі экспорттық бағыты – Жапония. 2005 жылдың қаңтар-қазан айларында Суматра кофе экспорты 3,25 миллион АҚШ доллары немесе 47 200,8 тоннаны құрап, ең көп экспортталатын 10 өнімнің қатарына кірді. Киім-кешек секторындағы экспорт 2006 жылдың қаңтар айында төмендеу байқалды. Арнайы киім өндірісінің нәтижесі 2005 жылы 1 066 124 АҚШ долларын құраса, 2006 жылы осы айда 2 053 АҚШ долларына дейін 42,59%-ға төмендеді. Кейбір өнеркәсіптік тауарлардың импорт-экспорт көрсеткіштері де төмендеді. Мәселен, жиһаз 2005 жылғы 558 363 АҚШ долларынан 2006 жылғы 202 630 АҚШ долларына дейін 22,83%-ға, фанера 19 771 АҚШ долларынан 8 237 АҚШ долларына дейін 24,07%-ға, мистерин қышқылы 115 362 АҚШ долларынан 29 1201 АҚШ долларына дейін 27,89%-ға, стеарин қышқылы 792 910 АҚШ долларынан 308 020 АҚШ долларына дейін 27,04%-ға, ал сабын ұнтағы 689 025 АҚШ долларынан 248 053 АҚШ долларына дейін 26%-ға төмендеді. Ауылшаруашылық өнімдерінің экспорты да азайды. Эфир майы 162 234 АҚШ долларынан 77 3023 АҚШ долларына дейін 18%-ға, теңіз өнімдері/креветка, кокос майы және робуста кофе де 97%-ға айтарлықтай төмендеді. Бірақ, какао, бау-бақша өнімдері, арабика кофе, пальма майы, табиғи каучук, теңіз өнімдері (креветка емес) сияқты тауарлардың құны миллион АҚШ долларынан асып, өсті. Сондай-ақ, қалыптау өнеркәсібінің өнімдері, автомобиль дөңгелектері мен резеңке қолғаптар да өндірілді.

Теңіз порттары

Солтүстік Суматрада Медан қаласының жанында Белаван халықаралық теңіз порты орналасқан, қазір Батубара ауданындағы Куала Танджунгте 1 триллион рупияға (114 миллион доллар) жаңа теңіз портын салуға дайындық жүріп жатыр.

Жол

Солтүстік Суматрада 2098,05 шақырым мемлекеттік жол бар, оның 1095,70 шақырымы немесе 52,22 пайызы және 418,60 шақырымы немесе 19,95 пайызы жақсы күйде, ал қалған бөлігі, яғни 455,15 шақырымы (21,82 пайыз) жарамсыз күйде. 2752,41 шақырым облыстық жолдың ішінде 1237,60 шақырымы немесе 44,96 пайызы жақсы күйде, 558,46 шақырымы немесе 20,29 пайызы қолданыста, ал 410,40 шақырымы немесе 14,91 пайызы зақымдалған, тағы 545,95 шақырымы немесе 19,84 пайызы нашар күйде. Аталған Белмера ақылы жолы (экспресс-жолы) 28 шақырымды құрайды, ол Медан қаласындағы алғашқы ақылы жол болып табылады және Белаваннан Танжунг Мораваға дейін, қаланың шығыс жағынан өтеді. Үкімет сондай-ақ 62 шақырымдық Медан–Куаланаму–Тебинг Тингги және 17 шақырымдық Медан–Бинжай ақылы жолдарын салған. Тебинг Тинггиден Парапатқа, Тебинг Тинггиден Кисаранға, Кисараннан Рантаупрапатқа оңтүстікке қарай Баган Батуға, Риауға дейін ақылы жол салу жобасы да жүріп жатыр. Солтүстікке қарай, Бинжайды Ачехтің шығыс қаласы Лангсаға және одан әрі Банда Ачехке жалғайтын ақылы жол салу жобасы да қолға алынып жатыр. Медан қаласының ішкі айналма ақылы жолын салу мәселесі де қарастырылуда, оның ішінде қалалық қозғалысты жеделдету үшін Дели өзенінің үстінен салынатын көпірлі ақылы жол да жоспарлануда.

Темір жол

Солтүстік Суматра және Аче аймақтық бөлімі немесе Divre I – Индонезияның «Kereta Api Indonesia» компаниясы басқаратын Ачеден Солтүстік Суматраға дейінгі аймақтық темір жол. Бірақ қазіргі уақытта Бинжайдан Меданға (Sri Lelawangsa), Меданнан Пематангсиантарға (Siantar Express), Меданнан Танжунг Балайға (Putri Deli) және Меданнан Рантау Прапатқа (Sribilah) дейінгі темір жолдар ғана жұмыс істейді. Аче провинциясында Банда Ачеге, ал Ряу провинциясында Пеканбаруға қарай темір жол құрылысы жүріп жатыр. Медан қаласында Индонезиядағы алғашқы әуежай темір жол байланысы – Kualanamu Airport Rail Link ашылды. Ол қаланы Kualanamu әуежайымен байланыстырады.