Критика, логикалық ойлау және философия: жазбаша немесе ауызша мәтіндерді талдау, күмәндану, дәлелдерді зерделеу. Канттың әдісі мен философиялық талдау.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Логика және сыншыл ойлау әдісі
Method of logic and critical thinking
Сын – жазбаша немесе ауызша айтылған сөзді тәртіпті, жүйелі түрде зерттеу әдісі. Сын көбінесе кемшілік табу және теріс бағалау ретінде түсінілсе де, ол лайықты жақтарын мойындауды да қамти алады. Философиялық дәстүрде сын – күмәндікке салудың әдістемелік тәжірибесін білдіреді. Сын сондай-ақ кіші логика немесе диалектикаға қарама-қарсы үлкен логика деп те аталады.
Critique is a method of disciplined, systematic study of a written or oral discourse. Although critique is commonly understood as fault finding and negative judgment, it can also involve merit recognition, and in the philosophical tradition it also means a methodical practice of doubt. Critique is also known as major logic, as opposed to minor logic or dialectics.
Философиядағы сын
Философия – сыншыл ойды қолдану және теория/практика мәселесін зерделеудің қатаң тәжірибесі. Философиялық контексте, мысалы, құқықта немесе академиялық ортада, сынға Канттың терминді пайдалануы ықпалды, ол адамның қабілетінің немесе философиялық тұжырымдар жиынтығының жарамдылығы мен шектерін тереңінен қарастыруды білдіреді. Бұл қазіргі философияда ұғымның, теорияның, ғылымның немесе тәсілдің шарттары мен салдарына жүйелі зерттеу жасау және/немесе оның шектеулерін мен жарамдылығын түсінуге ұмтылу мағынасында кеңейтілді. Осы мағынада сындық көзқарас догматикалық көзқарасқа қарсы. Кант былай деп жазды:
Philosophy is the application of critical thought, and is the disciplined practice of processing the theory/praxis problem. In philosophical contexts, such as law or academics, critique is most influenced by Kant's use of the term to mean a reflective examination of the validity and limits of a human capacity or of a set of philosophical claims. This has been extended in modern philosophy to mean a systematic inquiry into the conditions and consequences of a concept, a theory, a discipline, or an approach and/or attempt to understand the limitations and validity of that. A critical perspective, in this sense, is the opposite of a dogmatic one. Kant wrote:
Кейінгі ойшылдар, мысалы Гегель, "сын" сөзін Канттың түсінігінен гөрі кең мағынада қолданды, ол доктринаның немесе ұғымдар жиынтығының шектерін жүйелі түрде зерттеуді білдіреді. Бұл анықтамалық кеңею, мысалы, әлеуметтік сын идеясының қалыптасуына әкелді, Карл Маркстың "Саяси экономияның сынына үлес" (1859) атты теориялық еңбегінен кейін пайда болды, ол сол кездегі экономикалық теория мен ойдың ағымдағы үлгілерін сынады. Жаңа аргументтер үшін негіз ретінде толыққанды сынды пайдалану арқылы, кейіннен оқиғадан кейін қосымша сын қолдануға болады. Сын идеясы құқықтық, эстетикалық және әдеби теорияға және осындай тәжірибелерге, мысалы, көркем, музыкалық немесе кеңейтілген мәтіндік туындылар сияқты жазбаларды талдау мен бағалауға негіз болады.
Later thinkers such as Hegel used the word 'critique' in a broader way than Kant's sense of the word, to mean the systematic inquiry into the limits of a doctrine or set of concepts. This referential expansion led, for instance, to the formulation of the idea of social critique, such as arose after Karl Marx's theoretical work delineated in his A Contribution to the Critique of Political Economy (1859), which was a critique of the then current models of economic theory and thought of that time. Further critique can then be applied after the fact, by using thorough critique as a basis for new argument. The idea of critique is elemental to legal, aesthetic, and literary theory and such practices, such as in the analysis and evaluation of writings such as pictorial, musical, or expanded textual works.
Сын-пікірлер мен сын-пікірлер
Француз, неміс немесе итальян тілдерінде "критика" және "сынау" арасында ешқандай айырмашылық жоқ: екі сөз де тиісінше "critique", "Kritik" және "critica" деп аударылады. Ағылшын тілінде философ Джанни Ваттимоның пікірінше, "сынау" әдеби сынау немесе өнер сынау, яғни әдебиет пен өнерді түсіндіру және бағалау үшін көбірек қолданылады; ал "критика" Канттың "Таза Ақылдың Сыны" сияқты көбірек жалпылама және терең жазбаларды білдіруі мүмкін. Бұл өз кезегінде мәдени зерттеулердің әлеуметтік сынау түрін қалыптастыруға көмектесті, ол мәдени өнімдерді және олардың қабылдануын расизм немесе гендерлік қиялық сияқты кең ауқымды әлеуметтік мәселелерге қатысты өзгерістерді тіркеу және ынталандыру үшін пайдаланады. Әлеуметтік сынау Мишель Фуко мен католик философы Аласдер Макинтайрдың еңбектерінде одан әрі дамытылды. Олардың әртүрлі және түбегейлі қарама-қайшы тәсілдерімен МакИнтайр мен Фуко әлеуметтік биліктің заңдылығын сауалдауда бастапқы Канттық мағынадан асып түседі. "Критикалық теория" ретіндегі сынау, Пауло Фрейре, Белл Хукс және басқалар сияқты тұлғалардың еңбектерінде көрініс тапқан, сындық педагогиканың пайда болуына әкелді.
In French, German, or Italian, no distinction is drawn between 'critique' and 'criticism': the two words both translate as critique, Kritik, and critica, respectively. In the English language, according to philosopher Gianni Vattimo, criticism is used more frequently to denote literary criticism or art criticism, that is, the interpretation and evaluation of literature and art; while critique may refer to more general and profound writing as Kant's Critique of Pure Reason. This, in turn, helped inspire the cultural studies form of social critique, which uses cultural products and their reception to record and inspire change regarding wider social ills such as racism or gender bias. Social critique has been further extended in the work of Michel Foucault and of Catholic philosopher Alasdair MacIntyre. In their different and radically contrasting ways, MacIntyre and Foucault go well beyond the original Kantian meaning of the term critique in contesting legitimatory accounts of social power. Critique as critical theory has also led to the emergence of critical pedagogy, exemplified by Paulo Freire, bell hooks, and others.