Джон Маклеод Скарлетт: Британдық барлау қызметінің тарихы мен қызметі

Кіріспе

Ұлыбританияның жоғары деңгейдегі барлау қызметкері (1948 жылы туған)

Сэр Джон МакЛеод Скарлетт (18 тамыз 1948 жылы туған) – Ұлыбританияның жоғары деңгейдегі барлау қызметкері. Ол 2004 жылдан 2009 жылға дейін Құпия барлау қызметінің (МИ6) бастығы болды. Бұл тағайындамаға дейін ол Біріккен барлау комитетінің (ББК) төрағасы қызметін атқарды.

Өмірбаян

Скарлетт Саутваркта дүниеге келген. Француз және орыс тілдерін еркін меңгерген Скарлетт Эпсом колледжінде және Оксфордтың Магдален колледжінде білім алған, онда 1970 жылы тарихтан үздік диплом алған. 1968 жылы Скарлетт Гросвенор алаңында Вьетнам соғысына қарсы наразылық кезінде АҚШ елшілігі алдында болды және полицияның әрекетін сынап, сол кезде The Times газетіне хат жазды. Одан көп ұзамай, 1971 жылы ол MI6-ға қабылданды және Мәскеуде, Найробиде (1973–1976) және Парижде қызмет етті. 1994 жылы британдық және ресейлік билік арасындағы өзара жазалаудан кейін, Скарлетт MI6 станциясының бастығы болып жұмыс істеген Мәскеуден қуылды. Кейін ол қауіпсіздік және қоғамдық байланыстар директоры болды.

Біріккен барлау комитеті

Скарлетт 11 қыркүйек шабуылдарынан бір апта бұрын JIC басшысы болды. Әдетте құпия сақталатын барлау қызметтері 2003 жылғы жазда үкіметтегі қару-жарақ сарапшысы доктор Дэвид Келлидің қайтысынан кейін көпшіліктің назарына түсті. Келли үйінің жанындағы Оксфордшир ауылдық жерінде қайтыс табылғаннан кейін, ол 2003 жылғы Иракқа басып кіруден бұрын үкіметтің Ирактағы жаппай қырып-жою қарулары туралы ақпаратты "әсемдегені" туралы айыптамалардың көзі болғаны анықталды. "Классикалық жағдай" – Ирактың жаппай қырып-жою қаруларын "бұйрық берілгеннен кейін 45 минут ішінде" қолдана алатыны туралы мәлімдеме болды. Доктор Келли бұл мәлімдемені жеке түрде "құрылыс" деп жоққа шығарды. Скарлетт Келлинің қайтысына қатысты мән-жайларды зерттеу үшін құрылған Хаттон тергеуіне куәлік берді. Скарлетт сол кездегі британ премьер-министрі Тони Блэрдің коммуникациялар және стратегия жөніндегі директоры Аластер Кэмпбеллмен келіспеушілікке ұшыраған қыркүйек досьесі бойынша тығыз жұмыс істегені белгілі болды, Кэмпбелл жасаған ұсыныстар Скарлеттке және JIC-ге "белгісіз әсер еткен" болуы мүмкін деп тергеушілер анықтады. Бұл әсер досьеде ұсынылған бағалаулардың сапасына кері әсер еткен болуы мүмкін. Мысалы, Парламенттің Ақпарат және қауіпсіздік комитеті "Ирактың жаппай қырып-жою қарулары: Ақпарат және бағалау" атты есебінде бірнеше сын айтты: "45 минуттық мәлімдеме оқырмандарға жаңа болғандықтан, ақпараттың контексі және кез келген бағалау түсіндірілуі керек еді. Бұл мәлімдеме химиялық және биологиялық қару-жараққа және олардың майдан даласындағы қозғалысына қатысты екендігі, химиялық немесе биологиялық шабуылдың басқа түріне қатысты емес екендігі нақты көрсетілуі керек еді. Контекст пен бағалаудың болмауы оның нақты мағынасы туралы болжамдарға әкеп соқты. Бұл мәселені түсінуге көмектеспеді". Скарлетт 2004 жылдың 6 мамырында ШИС басшысы болып тағайындалды, Беттер шолуының қорытындылары жарияланбастан бұрын. Шолу Ирак соғысының артында тұрған барлау қызметтерінің және Біріккен барлау комитетінің жұмысындағы көптеген кемшіліктерді атап көрсеткенімен, Скарлетттің Комитет және ШИС басшысы лауазымынан кетпеуі керектігін нақты айтты. 2009 жылдың 8 желтоқсанында Скарлетт Ирак бойынша тергеуге куәлік берді. Ол қыркүйек досьесін "күшейту" үшін ешқандай қысымға ұшырамағанын жоққа шығарды және Ирактың қару-жарағы туралы "адастыру ниеті" болмағанын, бірақ майдандық оқ-дәрілер, зымырандар емес, нақтырақ көрсетілгені "жақсырақ" болар еді деп мәлімдеді. 2011 жылдың 26 маусымында The Guardian 2000 жылғы Ақпараттық еркіндік туралы заңға сәйкес жарияланған Скарлетттің Блэрдің сыртқы істер жөніндегі кеңесшісіне жазған хабарламасы туралы хабарлады. Хабарламада "Жаппай қырып-жою қарулары тұрғысынан Ирактың ерекше емес екенін жасырудың пайдасы" туралы айтылған. Бұл меморандум қыркүйек досьесі бойынша жарияланған ең маңызды құжаттардың бірі ретінде сипатталды, өйткені ол жұртшылықты адастыру ұсынысы ретінде қарастырылады.

Scarlett took on the role of head of the JIC one week before the September 11 attacks. The normally secretive intelligence services were thrust into the public gaze in the Summer of 2003 after the death of the eminent government weapons expert, Dr David Kelly. Kelly had been found dead in the Oxfordshire countryside near his home, after being exposed as the source of allegations that the government had "sexed up" intelligence regarding existence of weapons of mass destruction in Iraq prior to the 2003 invasion of Iraq. The "classic case" was the claim that Iraq could launch Weapons of Mass Destruction "within 45 minutes of an order to do so"—Dr Kelly had privately dismissed this as "risible". Scarlett gave evidence at the Hutton Inquiry into the circumstances surrounding Kelly's death. It became clear that Scarlett had worked closely with Alastair Campbell, then British Prime Minister Tony Blair's Director of Communications and Strategy, on the controversial September Dossier, with Campbell making drafting suggestions which the inquiry found may have "subconsciously influenced" Scarlett and the JIC. This influence may have had deleterious effects on the quality of the assessments presented in the dossier. For instance, the Intelligence and Security Committee of Parliament made several criticisms in their report "Iraqi Weapons of Mass Destruction: Intelligence and Assessments":

"As the 45 minutes claim was new to its readers, the context of the intelligence and any assessment needed to be explained. The fact that it was assessed to refer to battlefield chemical and biological munitions and their movement on the battlefield, not to any other form of chemical or biological attack, should have been highlighted in the dossier. The omission of the context and assessment allowed speculation as to its exact meaning. This was unhelpful to an understanding of this issue." Scarlett became the head of SIS on 6 May 2004, before publication of the findings of the Butler Review. Although the review highlighted many failings in the intelligence behind the Iraq war and the workings of the Joint Intelligence Committee, it specifically stated that Scarlett should not resign as head of the Committee and SIS. On 8 December 2009, Scarlett gave evidence to the Iraq Inquiry. He denied he was under any pressure to "firm up" the September Dossier, and claimed there was "no conscious intention" to mislead about Iraq's weapons but it would have been "better" to have clarified battlefield munitions not missiles were meant. On 26 June 2011, The Guardian reported on a memo from Scarlett to Blair's foreign affairs adviser, released under the Freedom of Information Act 2000, which referred to "the benefit of obscuring the fact that in terms of WMD Iraq is not that exceptional". The memo has been described as one of the most significant documents on the September dossier yet published as it is considered a proposal to mislead the public.

Зейнетақыға шыққаннан кейін

2011 жылдың 28 қаңтарында Скарлетт Times Newspapers Ltd компаниясының директорлар кеңесіне тағайындалды, ол News International компаниясының бөлігі болып табылады және The Times және The Sunday Times газеттерін жариялайды. Ол бұрын Эпсом колледжінің мүшесі болған, сондай-ақ Блетчли Парк қорының бұрынғы төрағасы қызметін атқарды.

Құрметтер мен даулар

Скарлетт 1987 жылы туған күніне арналған құрметтерде Британ империясы орденінің офицері (OBE) және 2001 жылы Жаңа жылдық құрметтерде Сент-Михаэль және Сент-Джордж орденінің серігі (CMG) болып тағайындалды. 2007 жылы Жаңа жылдық құрметтерде ол Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің қанатты командоры (KCMG) дәрежесіне көтерілді. Скарлетт, JIC төрағасы болған кезінде, қыркүйектік есептің негізі болған бағалаулардың негізгі авторы болды, бұл құжат Тони Блэрдің парламентке Иракқа басып кіруді негіздеуіне көмектесті, бірақ кейін Бтлер комиссиясы оны "кемшіліктері бар" деп таныды.

Танымал мәдениетте

2022 жылы ITVX мини-сериалы «Литвиненко» да Скарлетт рөлін Саймон Пейсли Дей сомдады.