Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екі актідегі романтикалық балет
Romantic ballet in two acts
the ballet
Балет «Жизель» (/dʒ//ɪ/'/z//ɛ//l/; ʒizɛl), бастапқыда «Giselle, ou les Wilis» (ʒizɛl u le vili, «Жизель» немесе «Вилилер») деп аталған, Адольф Адамның музыкасына жазылған екі актілі романтикалық балет («балет пантомимасы»). Классикалық балет өнерінің шедеврі саналатын бұл қойылым алғаш рет 1841 жылдың 28 маусымында Париждегі Ле Пельтье залында Корольдік музыка академиясының театрының балетімен, итальян балеринасы Карлотта Гризидің «Жизель» рөлінде орындалуымен сахнаға шықты. Бұл толыққанды табысқа жеткен қойылым болды. Ол тез арада үлкен танымалдылыққа ие болды және бірден Еуропа, Ресей және Америка Құрама Штаттарында сахналандырылды. Арбақтарға толы бұл балет, әдемі жас шаруа қызы Жизель мен жасырын дворян Альбрехттің трагикалық, романтикалық махаббаты туралы айтады. Бірақ оның нағыз кім екенін оның қарсыласы Иларион ашқанда, Жизель ақыл-есінен айырылып, жүрек ауруынан қайтыс болады. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның қабірінен қарымта жасауға құштар, өлімге дейін билеп еркектерді шаршатып өлтіретін, сүйіктілерінен адастаудан кейін қайтыс болған үйленбеген әйелдердің арбақтары – Вилилердің қатарына шақырылады (романтикалық дәуір балеттерінде кең таралған тақырып). Вилилердің патшайымы Миртаның басшылығымен олар Альбрехтті Жизельдің қабіріне аза тұтуға келгенде нысанаға алады, бірақ оның терең махаббаты оны олардың құрсауынан босатады. Олар өз күштерін көптігінен алады, драмалық үлгілер мен үйлесімді қозғалыстар арқылы оңай қозғалады, ұзын тюльді көйлектерімен және бейжай көріністерімен сахнаны бақылайды, Альбрехтке жақындаған сайын етерімді атмосфераны құрайды. Жизель оны Вилилерден құтқару арқылы өзінің де олардың бірі болуынан сақтайды. Либретто авторлары Жюль Анри Верной де Сен-Жорж және Теофиль Готье сюжеттің шабытын Генрих Гейненің «De l'Allemagne» еңбегіндегі Вилилер туралы прозалық бөлімінен және Виктор Гюгоның «Les Orientales» жинағындағы «Fantômes» атты өлеңінен алды. Жан Коралли мен Жюль Перро түпнұсқа хореографияны жасады. «Жизель» рөлі Карлотта Гризи үшін Париж жұртшылығына дебюттік рөлі ретінде жазылды және ол көптеген жылдар бойы Париж операсында оны билеген жалғыз балерина болды. Қазіргі күнге дейін жеткен дәстүрлі хореография негізінен XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Санкт-Петербургтегі Императорлық балет үшін Мариус Петипа жасаған қайта қоюлардан алынған. Әлемдегі ең көп қойылатын классикалық балеттердің бірі, сонымен қатар билеуге ең қиын балеттердің қатарында.
Giselle (/dʒ//ɪ/'/z//ɛ//l/; ʒizɛl), originally titled Giselle, ou les Wilis (ʒizɛl u le vili, Giselle, or The Wilis), is a romantic ballet ("ballet pantomime") in two acts with music by Adolphe Adam. Considered a masterwork in the classical ballet performance canon, it was first performed by the Ballet du Théâtre de l'Académie Royale de Musique at the Salle Le Peletier in Paris on 28 June 1841, with Italian ballerina Carlotta Grisi as Giselle. It was an unqualified triumph. It became hugely popular and was staged at once across Europe, Russia, and the United States. The ghost filled ballet tells the tragic, romantic story of a beautiful young peasant girl named Giselle and a disguised nobleman named Albrecht, who fall in love, but when his true identity is revealed by his rival, Hilarion, Giselle goes mad and dies of heartbreak. After her death, she is summoned from her grave into the vengeful, deadly sisterhood of the Wilis, the ghosts of unmarried women who died after being betrayed by their lovers and take revenge in the night by dancing men to death by exhaustion (a popular theme in Romantic era ballets). Led by Myrtha, the Queen of the Wilis, they target Albrecht when he comes to mourn at Giselle's grave, but her great love frees him from their grasp. They gain their power in numbers as they effortlessly move through dramatic patterns and synchronized movements and control the stage with their long tulle dresses and stoic expressions, creating an ethereal atmosphere that builds as they gradually close in on Albrecht. By saving him from the Wilis, Giselle also saves herself from becoming one of them. Librettists Jules Henri Vernoy de Saint Georges and Théophile Gautier took their inspiration for the plot from a prose passage about the Wilis in De l'Allemagne, by Heinrich Heine, and from a poem called "Fantômes" in Les Orientales by Victor Hugo. Jean Coralli and Jules Perrot created the original choreography. The role of Giselle was created for Carlotta Grisi as her debut piece for the Paris public, and she was the only ballerina to dance it at the Paris Opera for many years. The traditional choreography that has been passed down to the present day derives primarily from the revivals staged by Marius Petipa during the late 19th and early 20th centuries for the Imperial Ballet in St. Petersburg. One of the world's most often performed classical ballets, it is also one of the most challenging to dance.
Бірінші акт
Балет күндіз күздің таңертеңінде, Рейн елінде орта ғасырларда басталады. Жүзім жинау жұмыстары жүріп жатыр. Силезия герцогы Альбрехт, жас дворян, Курляндия герцогының қызы Батильдамен тұрмыс құрғанға қарамастан, Жизель есімді ұялшақ, әдемі шаруа қызына ғашық болды. Ол өзін "Лойс" деп аталатын қарапайым ауыл тұрғыны ретінде жамылып, өзінің шынайы болмысын білмейтін әсем және кінәсіз Жизельге ғашық болады. Ол өзінің жақсы киімін, аң аулау мүйізін және семсерін жасырып, оны егін жинау мерекелері басталғанда онымен романтика жасау үшін үйінен шығарады. Жергілікті аңшы Иларион да Жизельді жақсы көреді және оның ықыласына ие болған жаңа келгенді қатты күдік етеді. Ол қызды сүйіктісіне сенуге болмайтынына сендіруге тырысады, бірақ қыз оның ескертулеріне құлақ аспайды. Анасы Берта оны қатты қорғайды, өйткені оның жүрегі әлсіз, сондықтан денсаулығы нашар. Ол Гизель мен Лоис арасындағы қарым-қатынасты жөн көрмейді, Иларион жақсырақ сәйкес келеді деп ойлайды және жүрекке түсетін қысымға байланысты биге деген сүйіспеншілігін мақұлдамайды. Аң аулаудың ауыр кезеңінен кейін сергітуді іздеген ақсүйектер тобы Батильдамен бірге ауылға келеді. Ол Альбрехтті танып, қарсы алатынын біліп, асыл адам ретінде танытады. Ауыл тұрғындары қонақтарды құшақтап, сусын сыйлап, бірнеше би билейді. Батильда Гизелдің Альбрехтпен қарым-қатынасын білместен, оның тәтті және ұстамды табиғатына таңғалады. Гизелге Батильда ақсүйектер тобы кетер алдында оған алқа сыйлайды. Ауыл тұрғындары егін жинау салтанатын жалғастырады, ал Альбрехт Егін жинау патшайымы деп аталатын Жизельмен билеу үшін қайтадан шығады. Иларион тойды үзіп тастады. Ол Альбрехттің жақсы жасалған семсерін тауып, оны басқа әйелге ұялысқан асыл адам екендігінің дәлелі ретінде ұсынады. Альбрехттің аңшылық мүйізін қолдана отырып, Иларион ақсүйектерді шақырады. Альбрехттің жасырынуға уақыты жоқ, Батильданы өзінің қалыңдығы ретінде қарсы алудан басқа амалы жоқ. Барлығы бұл аяннан шошынады, бірақ Жизельден басқа ешкім шошымайды, ол өзінің алдауымен бетпе-бет келгенде жұбанышсыз болады. Олар ешқашан бірге бола алмайтынын білген ол қайғыға бой алдырады, ол Лойспен бөліскен барлық нәзік сәттерді көз алдына әкеледі. Ол қатты билей бастайды, ақырында оның әлсіз жүрегі тоқтап қалады. Ол Альбрехттің қолында құлап, қайтыс болады. Иларион мен Альбрехт ашу-ызамен бір-біріне қарсы шығады, ал Альбрехт қайғы-қасіретке ұшырап, қашып кетеді. Берта Жизельдің денесін жоқтап жылап жатқанда, перде жабылады. Түпнұсқа нұсқада, жақында ROB қойылымымен қайтадан қайталанып, Жизель өзін Альбрехттің семсерімен салады, бұл оның денесі орманда, киелі емес жерде, оны шақыру күші бар жерде неге қойылғанын түсіндіреді. Қазіргі заманғы нұсқалардың көбісі тазаланып, өз-өзіне қол жұмсауды түзетеді.
The ballet opens on a sunny autumnal morning in the Rhineland during the Middle Ages. The grape harvest is in progress. Duke Albrecht of Silesia, a young nobleman, has fallen in love with a shy, beautiful peasant girl named Giselle, despite being engaged to Bathilde, the Duke of Courland's daughter. He disguises himself as a humble villager called "Loys" to court the enchanting and innocent Giselle, who knows nothing of his true identity. With the help of his squire, he hides his fine attire, hunting horn, and sword before coaxing her out of her house to romance her as the harvest festivities begin. Hilarion, a local gamekeeper, is also in love with Giselle and is highly suspicious of the newcomer who has won her affections. He tries to convince her that her beau can not be trusted, but she ignores his warnings. Her mother, Berthe, is very protective of her, as she has a weak heart that leaves her in delicate health. She discourages a relationship between Giselle and Loys, thinking Hilarion would be a better match, and disapproves of her fondness for dancing, due to the strain on her heart. A party of noblemen seeking refreshment following the rigors of the hunt arrive in the village with Bathilde among them. Albrecht hurries away, knowing he would be recognized and greeted by her, exposing him as a nobleman. The villagers welcome the party, offer them drinks, and perform several dances. Bathilde is charmed with Giselle's sweet and demure nature, not knowing of her relationship with Albrecht. Giselle is honored when Bathilde offers her a necklace as a gift before the group of nobles depart. The villagers continue the harvest festivities, and Albrecht emerges again to dance with Giselle, who is named the Harvest Queen. Hilarion interrupts the festivities. He has discovered Albrecht's finely made sword and presents it as proof that he is really a nobleman who is engaged to another woman. Using Albrecht's hunting horn, Hilarion calls back the party of noblemen. Albrecht has no time to hide and has no choice but to greet Bathilde as his fiancée. All are shocked by the revelation, but none more than Giselle, who becomes inconsolable when faced with his deception. Knowing that they can never be together, she flies into a mad fit of grief in which all the tender moments she shared with Loys flash before her eyes. She begins to dance wildly and erratically, ultimately causing her weak heart to give out. She collapses and dies in Albrecht's arms. Hilarion and Albrecht turn on each other in rage before Albrecht flees the scene in misery. The curtain closes as Berthe weeps over her Giselle's body. In the original version, taken up again recently by a production of the ROB, Giselle stabs herself with Albrecht's sword, which explains why her body is laid to rest in the forest, in unhallowed ground, where the Wilis have the power to summon her. Most modern versions are sanitized and have edited out the suicide.
ІІ акт
Түнгі уақытта Гилярион Жизельдің ормандағы қабірінде аза тұтып, бірақ оны сүйіктілері сатқан қыздардың арбалы рухтары - Вилидің келуі қорқытады. Көптегендері үйлену тойы күні тасталып кетті, барлығы да қайғыдан көз жұмды. Олар, аяусыз патшайым Миртаның басшылығымен, түнде орманды билеп, кездескен кез келген адамға кек алу үшін, кім болғанына қарамастан, оларды шаршап өлгенше билеуге мәжбүрлейді. Мырта мен Вилистер Жизельдің рухын қабірден оятады және оны өздерінің кланына енгізеді, содан кейін орманға кетеді. Албрехт Жизельдің қабіріне гүлдер қоюға келеді және оның өліміне кінәсін сезініп жылайды. Оның рухы пайда болып, ол одан кешірім сұрайды. Ол, кекшіл әпкелерінен айырмашылығы, оның сүйіспеншілігі азаймайды, оны жұмсақ кешіреді. Ол Вилидің қалғандарына қосылу үшін жоғалып кетеді, ал Альбрехт оны қатты қуып келеді. Осы арада Уиллилер үрейленген Иларионды қоршауға алды. Олар сиқырлы күшімен оны өлімге тірелгенше билеп, жақын маңдағы көлге батырып жібереді. Содан кейін олар Альбрехтті тыңдап, оған қарсы шығып, оны да өлім жазасына кесіп отыр. Ол Мыртадан өмірін сақтап қалуын сұрайды, бірақ ол қасарысып, бас тартады. Жизельдің өтініші де қабылданбайды, ол таң атқанша билеуге мәжбүр болады. Алайда, Жизельдің махаббатының күші Вилистің сиқырына қарсы шығады және оның өмірін сақтайды. Басқа рухтар таңертеңгісін қабірлеріне оралады, бірақ Жизель Вилилерді басқаратын жеккөрушілік пен кекшілдіктің тізбектерін бұзып, осылайша олардың күшінен босатылады және орманда бұдан былай қиналып қалмайды. Ол Альбрехтпен қоштасып, бейбітшілікпен тынығып алу үшін қабіріне оралады.
Late at night, Hilarion mourns at Giselle's forest grave, but is frightened away by the arrival of the Wilis, the ghostly spirits of maidens betrayed by their lovers. Many were abandoned on their wedding days, and all died of broken hearts. They, led by their merciless queen, Myrtha, dance and haunt the forest at night to exact their revenge on any man they encounter, regardless of who he may be, forcing their victims to dance until they die of exhaustion. Myrtha and the Wilis rouse Giselle's spirit from her grave and induct her into their clan before disappearing into the forest. Albrecht arrives to lay flowers on Giselle's grave and he weeps with guilt over her death. Her spirit appears and he begs her forgiveness. She, her love undiminished unlike her vengeful sisters, gently forgives him. She disappears to join the rest of the Wilis and Albrecht desperately follows her. Meanwhile, the Wilis have cornered a terrified Hilarion. They use their magic to force him to dance until he is nearly dead, and then drown him in a nearby lake. Then they spy Albrecht, and turn on him, sentencing him to death as well. He pleads to Myrtha for his life, but she coldly refuses. Giselle's pleas are also dismissed and he is forced to dance until sunrise. However, the power of Giselle's love counters the Wilis' magic and spares his life. The other spirits return to their graves at daybreak, but Giselle has broken through the chains of hatred and vengeance that control the Wilis, and is thus released from their powers and will haunt the forest no more. After bidding a tender farewell to Albrecht, she returns to her grave to rest in peace.
Өмірбаян
Француз төңкерісі (1789 - 1799) Францияда театрдың дамуына үлкен өзгерістер әкелді. Олимп тауының құдайлары мен құдайшалары туралы аристократия сүйген балеттер де қуылды. Оның орнына, балеттерде күнделікті адамдар, нақты жерлер, нақты уақыт, тарихи өткен және табиғаттан тыс нәрселер туралы айтылады. Балеттердiң бұл түрлерiн өркендеген орта таптар артық көретiн. 1830 жылдары Парижде екі балет үлкен қызығушылық тудырды. 1831 жылы қарашада Мейербердің "Роберт ле дьявол" операсы алғаш рет қойылды. Онда "Балир балирлері" атты қысқа балет қойылды. Бұл шағын балетте монахтар қабірден шығып, айдың жарығында билейді. Халық бұл балетті қатты ұнатты. Бұл балет жас шотландты Джеймсті жақсы көретін әдемі сильфа туралы. Апат орын алады. Орманға барып, серуендеп келген соң, сильфа қайтыс болады, өйткені оның жер бетіндегі сүйіктісі оны тұзаққа түсіру үшін сиқырланған шарфты қолданады. Бұл балет Мари Тальониді француз жұртшылығының алдына әкелді. Ол тамаша емес, көркемдік мақсатта би билеген алғашқы адам болды, сонымен қатар ақ, қоңырау тәрізді, биік балет юбкасын киген алғашқы адам болды, ол қазір романтикалық балеттің маңызды белгісі болып саналады. Ақын және сыншы Теофил Готье "Силфиданың" тұңғыш қойылымына қатысты. Оның Жизельге деген идеялары он жылдан кейін "Силфида" секілді көрініс табады. Бұл фильмде нақты орын және өткен кезеңдер туралы айтылады, мысалы, қарапайым адамдар мен табиғаттан тыс әйелдер туралы.
The French Revolution (17891799) brought sweeping changes to theatre in France. Banished were the ballets the aristocracy preferred about the gods and goddesses of Mount Olympus. Instead, ballets about everyday people, real places, real time, the historical past, and the supernatural took prominence. These sorts of ballets were preferred by the burgeoning middle class. Two ballets caused great excitement in Paris in the 1830s. In November 1831, Meyerbeer's opera Robert le diable had its first performance. It featured a short ballet called Ballet of the Nuns. In this little ballet, nuns rise from their graves to dance in the moonlight. The public loved this little supernatural ballet. This ballet is about a beautiful sylph who loves James, a young Scotsman. Tragedy occurs. After dallying in the woods, the sylph dies when her earthly lover uses a bewitched scarf to trap her. This ballet brought Marie Taglioni before the French public. She was the first to dance en pointe for artistic reasons rather than spectacle and was also the first to wear the white, bell shaped, calf length ballet skirt now considered an essential feature of the romantic ballet. Poet and critic Théophile Gautier attended the first performance of La Sylphide. His ideas for Giselle would show touches of La Sylphide ten years later. It would be set in a real place and in the past, for example, and would be about everyday people and supernatural women.
Даму
1841 жылы «Жизельдің» тұңғыш қойылымын жариялаған жаңалық мақаласында Теофил Готье балеттің жасалуындағы өз үлесін жазды. Ол Генрих Гейненің «De l'Allemagne» кітабындағы Вилилер туралы сипаттамасын оқыды және осы зұлым рухтардан «әдемі балет» жасалады деп ойлады. Ол олардың оқиғасын екінші актіге жоспарлап, бірінші актіге шабыттандыру үшін Виктор Гюгоның «Фантомдар» атты өлеңін таңдады. Бұл өлеңде 15 жастағы испан қызының билеуге деген құштарлығы айтылады. Ол бір кеште ысынып, салқын таңертең суықтан қаза табады. Тағы бір кітапта Вилилер – өлген соң вампирге айналған, тастап кетілген жас әйелдер екені жазылған. Олардың еркектерді жек көруінің себебі осы деп есептеледі. Готье Гейненің Вилилері мен Гюгоның он бес жасар испан қызынан жақсы балет оқиғасы туады деп ойлады. Оның алғашқы идеясы – кристалл мен шаммен жарқыраған бос залды көрсету болды. Вилилер еденге сиқыр шашыратар еді. Жизель мен басқа бишілер бөлмеге кіріп, айналып билейтін, оларды билеуге мәжбүрлейтін сиқырға қарсы тұра алмайтын еді. Жизель өзінің сүйіктісін басқа қыздармен билемеуге тырысатын еді. Вилилердің патшайымы кіріп, Жизельдің жүрегіне суық қолын тигізіп, ол сол жерде қаза табар еді. Алайда бұл оқиға Готьені қанағаттандырмады. Бұл негізінен бір-бірінен кейін келетін билер тізбегі еді, соңында ғана бір драмалық сәт болатын. Сондықтан ол оны Париж операсының директоры Леон Пиллеге жіберді.
In an 1841 news article announcing the first performance of Giselle, Théophile Gautier recorded his part in the creation of the ballet. He had read Heinrich Heine's description of the Wilis in De l'Allemagne and thought these evil spirits would make a "pretty ballet". He planned their story for Act II and settled upon a verse by Victor Hugo called "Fantômes" to provide the inspiration for Act I. This verse is about a beautiful 15 year old Spanish girl who loves to dance. She becomes too warm at a ball and dies of a chill in the cool morning. In another book, the Wilis are said to be jilted young women who have died and become vampires. This is assumed to be the reason that they hate men. Gautier thought Heine's Wilis and Hugo's fifteen year old Spanish girl would make a good ballet story. His first idea was to present an empty ballroom glittering with crystal and candlelight. The Wilis would cast a spell over the floor. Giselle and other dancers would enter and whirl through the room, unable to resist the spell to keep them dancing. Giselle would try to keep her lover from partnering other girls. The Queen of the Wilis would enter, lay her cold hand on Giselle's heart and the girl would drop dead. Gautier was not satisfied with this story. It was basically a succession of dances with one moment of drama at its end. and sent it to Léon Pillet, the director of the Paris Opéra.
Бірінші қойылым
"Жизельдің" тұсаукесері жақындаған сайын Париж балетінің жанкүйерлері қатты қызығушылық танытты. Жаңалықтар олардың назарын ауыртпады. Кейбір хабарламалар бойынша, Гризи апатқа ұшыраған, ал басқалары дирижердің ісікке шалдыққандығын айтты. Тағы да бірі сахнадағылар өз қауіпсіздігі үшін алаңдапты десті. Балет мамыр айында көрсетіледі деген үміт күйреп, тұсаукесер бірнеше рет шегерілді. Грис бірнеше күнге жоқ болды, ал оның денсаулығын сақтау үшін оралуы кейінге жылдырылды. Жарықтандыру, люктер мен декорациялардың ауысуы қосымша репетицияларды қажет етті. Гризидің рөлі бишінің денсаулығын сақтау үшін қысқартылды. Балет соңында оның қабіріне қайтудың орнына, гүлдерге жатқызылып, жерге ақырындап батып кететін болды. Бұл шешім екінші актінің романтикалық көңіл-күйін сақтап қалды. Соңғы рет, 1841 жылдың 28 маусымында "Жизель" залында перде көтерілді. Гризи Жизель рөлін Люсьен Петипаның Альбрехт сүйіктісімен, Жан Кораллинің Иларион аңшысымен және Адель Думилятрдың Мюрта Вилилер патшайымымен бірге орындады. Сол заманғы театр салты бойынша, "Жизельге" дейін басқа қойылымнан үзінді қойылды – бұл жағдайда Россинидің "Мозе в Египте" операсының үшінші актісі. 1844 жылы Мари Гай Стефан Испанияда "Жизельдің" тұңғыш қойылымында бас рөлді алғаш рет сомдады. Ол Пепитаның көптеген туындыларында өнер көрсетті. Бас механик өз командасына көрермендер еститіндей дауыстап бұйрық берсе де, "Жизель" үлкен сәттіге ие болды. Грис сенсация тудырды. Балетке келгендер оны сол кезеңнің ең ұлы балеринасы Мари Тальони деп есептеді.
The balletomanes of Paris became very excited as the opening night of Giselle approached. News reports kept their interest alive. Some reports said that Grisi had had an accident whilst other reports indicated that the conductor was ill with a tumor. Still others said that the stage hands feared for their safety. Hopes that the ballet would be ready in May were dashed and the opening night was postponed several times. Grisi was absent for a few days and her return was delayed to protect her health. Lighting, trapdoors, and scene changes needed further rehearsals. Cuts were made in Grisi's role to spare the dancer's health. Instead of returning to her tomb at the end of the ballet, it was decided that she would be placed on a bed of flowers and sink slowly into the earth. This touch preserved the romantic mood of the Act II finale. At last, on Monday, 28 June 1841 the curtain rose on Giselle at the Salle Le Peletier. Grisi danced Giselle with Lucien Petipa as her lover Albrecht, Jean Coralli as the gamekeeper Hilarion, and Adèle Dumilâtre as Myrtha, the Queen of the Wilis. Typical of the theatrical practices of the time, Giselle was preceded by an excerpt from another production—in this case, the third act of Rossini's opera, Mosè in Egitto. In 1844 Marie Guy Stéphan made her first appearance in the title role for the first production of Giselle in Spain. She performed in numerous works by Pepita. In spite of the chief machinist shouting orders to his crew that could be heard by the audience, Giselle was a great success. Grisi was a sensation. Ballet goers regarded her as another Marie Taglioni, the greatest ballerina of the period.
Қазіргі сын-пикірлер мен пікірлер
Жизель өнер және коммерция саласында зор табысқа жетті. Le Constitutionnel екінші актінің "поэтикалық әсерлері" үшін мақтады. Moniteur des théâtres Гризидің "ғашық шаян сияқты сахнаны жүгіріп, ұшып кезіп өтетінін" жазды. Бір сыншы La France Musicale журналында музыканы егжей-тегжейлі талдады. Ол бірінші актінің вальсін "керемет" деп санады және Бертаның әңгімесіндегі сахнаның "мүлдем жаңа" гармониялық модуляциялармен толы екенін атап өтті. Ол бірінші актінің басқа да сәттерін (әсіресе, естен шығу көрінісін) мақтады және екінші актінің музыкасына ғашы болды, Вилилердің кіруін және Жизельдің соңғы сәттерінде ойналған виола солосын бөліп көрсетті. Балет соңында Жизель қабіріне енгендегі флейта мен арфаның музыкасы "трагикалық сұлулыққа толы" деп ойлады. Коралли бірінші актінің шаруалар дуэті және екінші актінің "элеганттылығы" үшін мақталды. Коралли Готье берген кеңес бойынша шаруалар мен Вилилерді ойнату үшін труппадағы ең әдемі қыздарды таңдады. Бір бақылаушы бұл іріктеу процесін қатыгездік деп санады: жақсырақ келмейтін қыздар еш ойланбастан кері қайтарылды. Гризи мен Петипа трагикалық ғашықтар рөлінде үлкен жетістікке жетті. Готье олардың екінші актідегі өнерін мақтап, екі бишінің бұл актіні "нағыз поэма, сүйкімділік пен нәзіктікке толы хореографиялық элегияға" айналдырғанын жазды. Көптеген көрермендер тек [биді] көріп отырмын деп ойлағанда, көздеріне жас келгенін көріп таң қалды – мұндай нәрсе балетте жиі кездеспейді. Гризи Эльслер мен Тальони арасындағы деңгейге көтерілетіндей "жетілікті" биледі. Оның мимикасы барлық күтулерді асып түсті. Ол – табиғат пен табиғилықтың өзі. Адам Петипаны биші де, актер де ретінде "керемет" деп санады және ол өзінің қойылымымен еркек биін "қайта жаңғыртты". Ол Дюмилатр туралы былай деп жазды: "суықтығына қарамастан, [Дюмилатр] дұрыстығы мен "мифологиялық" бейнесі үшін жеткен жетістігіне лайық болды: бұл сөз сәл мақтандырылған сияқты көрінуі мүмкін, бірақ Минерваның көңілді болғандағы мұндай салқын және асыл биін бейнелейтін басқа сөзді таба алмаймын, және осы тұрғыдан [Дюмилатр] сол құдайға өте ұқсайды". 1841 жылдың маусым мен қыркүйек айлары аралығында Жизель 6500 франк тапқан. Бұл 1839 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда екі есе көп. Гризидің жалақысы арттырылып, Операдағы бишілер арасында ең көп табыс табатын болды. Жизельдің суреттері, естеліктері сатылды, би үшін ноталар жасалды. Мүсінші Эмиль Томас екінші актідегі костюмімен Жизельдің мүсінін жасады. "façonné Giselle" деп аталатын жібек мата өндірілді, ал модельер мадам Ленне "Жизель" деп аталатын жасанды гүлді сатты. Балет 1841 жылдың қазан айында Корольдік сарай театрында пародияланды.
Giselle was a great artistic and commercial success. Le Constitutionnel praised Act II for its "poetic effects". Moniteur des théâtres wrote that Grisi "runs [and] flies across the stage like a gazelle in love". One critic made a detailed analysis of the music in La France Musicale. He thought the Act I waltz "ravishing" and noted that the scene of Berthe's narrative was filled with "quite new" harmonic modulations. He praised other moments in Act I (especially the mad scene), and was in raptures with the music of Act II, singling out the entrance of the Wilis and the viola solo played through Giselle's last moments. He thought the flute and harp music accompanying Giselle as she disappeared into her grave at ballet's end "full of tragic beauty." Coralli was praised for the Act I peasant pas de deux and for the "elegance" of Act II. Coralli followed a suggestion made by Gautier and picked the most beautiful girls in the company to play the peasants and the Wilis. One observer thought the selection process cruel: the almost beautiful girls were turned away without a second thought. Grisi and Petipa were great successes as the tragic lovers. Gautier praised their performance in Act II, writing that the two dancers made the act "a real poem, a choreographic elegy full of charm and tenderness More than one eye that thought it was seeing only [dance] was surprised to find its vision obscured by a tearsomething that does not often happen in a ballet Grisi danced with a perfection that places her in the ranks between Elssler and Taglioni Her miming surpassed every expectation She is nature and artlessness personified." Adam thought Petipa "charming" as both dancer and actor, and that he had "rehabilitated" male dancing with his performance. Of Dumilâtre he wrote, " in spite of her coldness, [Dumilâtre] deserved the success she achieved by the correctness and the 'mythological' quality of her poses: perhaps this word may seem a little pretentious, but I can think of no other to express such cold and noble dancing as would suit Minerva in a merry mood, and in this respect [Dumilâtre] seems to bear a strong resemblance to that goddess." Giselle made 6,500 francs between June and September 1841. This was twice the amount for the same time period in 1839. Grisi's salary was increased to make her the top earner among the dancers at the Opéra. Souvenirs were sold, pictures of Grisi as Giselle were printed, and sheet music arrangements were made for social dancing. The sculptor Emile Thomas made a statuette of Giselle in her Act II costume. A silk cloth was manufactured called façonné Giselle, and Madame Lainné, a milliner, sold an artificial flower called 'Giselle'. The ballet was parodied at the Théâtre du Palais Royal in October 1841.
Этникалық элементтер
Романтикалық балетте этникалық музыка, билер және костюмдер маңызды рөл атқарды. "Жизель" жазылған кезде, вальс естігенде адамдар Германияны еске түсірді, себебі вальс неміс тібінен шыққан. Гизель алғаш рет вальс музыкасымен кіріп келеді, ал көрермендер балет Германияда өтетінін бірден түсінетін. Адам "Жизель" үшін үш вальс жазды: екеуі Гизельге, ал біреуі Вилилерге арналды. Ол бірінші акттегі "Жизель вальсі" "жергілікті жердің барлық неміс бояуын көрсетеді" деді, және адамдар онымен келісті. Бір сыншы: "Тақырыптың германиялық рухына сай әдемі вальс" деп жазды.
Ethnic music, dance, and costume were a large part of romantic ballet. At the time Giselle was written, people thought of Germany when they heard a waltz because the waltz is of German origin. Giselle makes her first entrance to the music of a waltz, and the audience would have known at once that the ballet was set in Germany. Adam wrote three waltzes for Giselle: two for Giselle and one for the Wilis. He said that the "Giselle Waltz" in Act I has "all the German color indicated by the locality" and people agreed. One critic wrote: "A lovely waltz in the Germanic spirit of the subject".
Құрастыру және киімдер
Гизелдің қай тарихи кезеңде өттігі әңгімеде көрсетілмеген. Париж операсының бас костюм дизайнері Пол Лормиер осы мәселе бойынша Готьемен кеңескен болуы мүмкін. Сонымен қатар, Пилет балеттің бюджетін ескеріп, Опера гардеробындағы Ренессанс стиліндегі көптеген костюмдерді «Жизель» үшін пайдалануға шешім қабылдаған болуы да мүмкін. Бұл костюмдер Россинидің «Уильям Телл» (1829) және Берлиоздың «Бенвенуто Челлини» (1838) опералары үшін жасалған деген аңыз бар. Лормиер, әрине, басты кейіпкерлердің костюмдерін жасаған. Оның костюмдері 1853 жылы балет репертуардан алынғанға дейін Операда қолданылып келді. «Жизель» 1863 жылы Лормиердің шәкірті Альфред Альберт жасаған жаңа костюмдермен қайта қойылды. Альберт костюмдері Лормиердікіне қарағанда қазіргі заманғы қойылымдарға жақынрақ және 1868 жылға дейін операда қолданылды. Балет 1924 жылы Александр Бенуаның декорациялары мен костюмдерімен тағы да жаңғыртылды. Ол бастапқы қойылымның костюмдерін қайта жаңғыртуды жоспарлаған, бірақ сыншылар оны шығармашылықтан мүлдем ұйқысыз деп айыптайды деп ойлап, бұл идеядан бас тартты.
The historical period for Giselle is not indicated in the story. Paul Lormier, the chief costume designer at the Paris Opéra, probably consulted Gautier on this matter. It is also possible that Pillet had the ballet's budget in mind and decided to use the many Renaissance style costumes in the Opéra's wardrobe for Giselle. These costumes were said to have been those from Rossini's William Tell (1829) and Berlioz's Benvenuto Cellini (1838). Lormier certainly designed the costumes for the principal characters. His costumes were in use at the Opéra until the ballet was dropped from the repertoire in 1853. Giselle was revived in 1863 with new costumes by Lormier's assistant, Alfred Albert. Albert's costumes are closer to those of modern productions than those of Lormier, and were in use at the opera until 1868. The ballet was revived again in 1924 with scenery and costumes by Alexandre Benois. He wanted to revive the costumes of the original production but dropped the idea, believing the critics would charge him with a lack of imaginative creativity.
Жинақтар
Пьер Люк Шарль Цицери 1815-1847 жылдар аралығында Париж операсының бас сахна дизайнері болды. Ол «Жизель» қойылымының тұңғыш қойылымына арналған декорацияларды жасады. Готье балеттің орналасқан жері туралы нақты айтпады, бірақ оны «Рейн өзенінен арғы жағындағы Германияның құпия бір бұрышына» орналастырды. «Жизель» екі ай бойы репетицияланды, ол сол кезең үшін өте ұзақ уақыт еді. Дегенмен, Цицери екі актіге де декорация жасауға үлкермеді және екінші актіге көбірек назар аударды. Бірінші актінің декорациялары 1838 жылғы Адамның «Дануба қызы» балеті үшін жасалған. 1845 жылғы «Les Beautés de l'Opera» журналындағы суретте Жизельдің сабаннан тоқылған шатыры сол жақта, ал Альбрехттің үйі оң жақта бейнеленген. Екі үйдің де сахнаның екі жағындағы екі үлкен ағаштың бұтақтарымен шеңберленген. Екі үйдің арасында, көріністің тереңдігінде, қамал мен жүзімдіктерге толы төбелер көрінеді. Бұл көрініс «Жизель» үшін жасалмаса да, қазіргі заманғы көптеген қойылымдардың үлгісі болып табылады. Цицери жасаған декорациялар 1853 жылы балет репертуардан алынғанға дейін қолданыста болды. Сол кезде Готье декорациялардың тозығына жетерлік деңгейде келгенін байқады: «Жизельдің шатырында үш-төрт сабан ғана қалған». «Les Beautés» журналындағы екінші актінің суретінде алыста сулы тоғанмен қараңғы орман бейнеленген. Ескі ағаштардың бұтақтары ағаш туннелін құрайды. Осы бұтақтардың астында, сол жақта, «Жизель» деп жазылған мәрмәр айқаш орналасқан. Оның бір қолынан Жизельдің «Шұғылалы мереке патшайымы» ретінде киген жүзім жапырақтарынан жасалған тәжі тұр. Сахнада қалың шөптер мен жабайы гүлдер (200 қамыс пен 120 гүл шоғы) өсіп тұрды. Құпия және қорқыныш атмосферасын құру үшін прожекторлар мен жоғарыдағы шамдардың жарығы төмендетілді. Артқы жағына дөңгелек тесік салынды және мөлдір материалмен жабылды. Бұл тесіктің артындағы жарық айды бейнеледі. Жарық кейде бұлттардың қозғалысын имитациялау үшін өзгертілді. Готье мен Сент-Жорж тоғанды үлкен айналардан жасауды ұсынды, бірақ Пилле оның қымбаттығына байланысты бұл идеяны қабылдамады. Алайда, 1868 жылғы қайта қойылымда осы көрініс үшін айналар сатып алынды. Адам Цицеридің бірінші актісіне жасаған фонды «онша жақсы емес, ол әлсіз және сұрғылт» деп есептеді, бірақ екінші актісінің декорациясы оған ұнады: «[Цицеридің] екінші актісі – ләззат, қараңғы, ылғалды орман, ол қамыс пен жабайы гүлдерге толы, және көріністің соңында ағаштардың арасынан көрінетін күн шығуымен аяқталады, бұл өте әсерлі». Күннің шығуы сыншыларды да қуантты.
Pierre Luc Charles Ciceri was the chief set designer at the Paris Opéra from 1815 to 1847. He designed the sets for the first production of Giselle. Gautier was not specific about the ballet's locale, but placed it in "some mysterious corner of Germany on the other side of the Rhine". Giselle was two months in rehearsal, which was a very long rehearsal time for the period. Even so, Ciceri did not have enough time to design sets for both acts and focused on the second act. The sets for the first act were actually those designed for the 1838 ballet, La Fille du Danube by Adam. An illustration from Les Beautés de l'Opera of 1845 shows Giselle's cottage with a roof of straw on the left and Albrecht's cottage on the right. The two cottages are framed by the branches of two large trees on either sides of the stage. Between the two cottages, in the distance, appears a castle and slopes covered with vineyards. Although this scene was not designed for Giselle, it has remained the model for most modern productions. Ciceri's set was in use until the ballet was dropped from the repertoire in 1853. At that time, Gautier noticed that the sets were falling apart: "Giselle's cottage has barely three or four straws on its roof." The Act II illustration from Les Beautés shows a dark wood with a pool of water in the distance. The branches of aged trees create a tree tunnel. Beneath these branches on the left is a marble cross with 'Giselle' carved on it. From one of its arms hangs the crown of grape leaves Giselle wore as Queen of the Vintage. On the stage, thick weeds and wildflowers (200 bulrushes and 120 branches of flowers) were the undergrowth. The gas jets of the footlights and those overhead suspended in the flies were turned low to create a mood of mystery and terror. A circular hole was cut into the backdrop and covered with a transparent material. A strong light behind this hole represented the moon. The light was occasionally manipulated to suggest the passage of clouds. Gautier and St. Georges wanted the pool to be made of large mirrors but Pillet rejected this idea because of its cost. In the 1868 revival, however, mirrors were acquired for this scene. Adam thought Ciceri's backdrop for Act I was "not so good it is all weak and pale" but he liked the set for Act II: "[Ciceri's] second act is a delight, a dark humid forest filled with bulrushes and wild flowers, and ending with a sunrise, seen at first through the trees at the end of the piece, and very magical in its effect." The sunrise also delighted the critics.
Алғашқы туындылары
Жизель 1841 жылдан 1849 жылға дейін Парижде дебютінен бастап, Грис әрқашан бас рөлді орындады. 1849 жылы ол репертуардан алынып тасталды. Балет 1852 және 1853 жылдары Гриси қатыспастан қайта қойылды, содан кейін 1853 жылдан кейін репертуардан шығарылды. Ол 1863 жылы орыс балеринасы үшін қайта жаңғыртылды, ал 1868 жылы тағы да репертуардан алынды. Шамамен 50 жылдан кейін, 1924 жылы Ольга Спесьевцеваның дебютіне орай қайта қойылды. Бұл қойылым 1932 және 1938 жылдары қайта жаңғыртылды. Балеттің алғашқы қойылымы Лондонның «Енді патшаның театрында» 1842 жылдың 12 наурызында Грисси Гизель және Перро Альбрехт рөлінде орындалды. Билерді Перро мен Дешеи жасаған. Бұл қойылым көп рет қайта қойылды, соның ішінде 1884 жылы Mlle. Сизмонди Альбрехт рөлінде орындады. Бұл қойылымға «Покахонтас» атты оперетта алдын ала қойылды, бірақ ол көп көңіл тартқан жоқ. Жизель алғаш рет 1842 жылдың 18 желтоқсанында Санкт-Петербургтегі Большой театрда қойылды. Санкт-Петербургтегі Императорлық театрлар директоры Степан Гедеонов балетмейстер Антуан Титусты балерина Елена Андреяноваға жаңа балет табу үшін Парижге жіберді. Титус Жизельді таңдады. Балетмейстер содан кейін Санкт-Петербургте шығарманы толығымен жадынан сахнаға қойды. Перро 1851 жылы Санкт-Петербургте Жизельді қойды. Ол Императорлық балет қызметінде болған жылдары балетке көптеген өзгерістер енгізді. 1880 жылдары Петипа Перро қойылымына көптеген өзгерістер енгізді. Жизель алғаш рет Италияда 1843 жылдың 17 қаңтарында Миланның Театро алла Скала театрында қойылды. Алайда музыка Адамның емес, Никколо Баджеттидің шығармасы болды. Билер де түпнұсқа емес, Антонио Кортезидің билері болды. Балет алғаш рет провинциялық театрларда қойылған болуы мүмкін. Алайда бұл нақты белгісіз. 1911 жылдың қаңтарында Нижинский Санкт-Петербургтегі Мариинский театрында Императорлық балет үшін, патшайым Мария Федоровнаның қатысуымен Жизельде биледі. Оның костюмі, дизайнер Александр Бенуаның дизайны бойынша, Парижде бұрын қолданылған, ол кездегі әдетке сай келмейтін, шұлық киіп билегендіктен скандал тудырды. Ол кешірім сұраудан бас тартып, Императорлық балеттен шығарылды. Балет 1911 жылы Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында Диагилевтің «Балеттер русы» балетімен сахналанды. Тамара Карсавина мен Нижинский Жизель мен Альбрехт рөлін орындады. Анна Павлова 1913 жылы өзінің жеке труппасымен Жизель биін биледі. Алисия Маркова 1934 жылы Вик Уэллс балетімен бірге би биледі, ал Марго Фонтейн 1937 жылы Маркова труппадан кеткенде рөлді алды. Ағылшыздар Жизельді жақсы көретін. Мысалы, 1942 жылы Лондонда балетке үш труппа қатысты. Дәстүрлі Жизельден ерекшелене, Фредерик Франклин 1984 жылы балетті Харлемнің би театры үшін «Креол Жизель» ретінде қайта сахналады. Бұл бейімделу балетті 1840 жылдары Луизианада креолдар мен афроамерикандықтар арасында өткізеді. 2012 жылы автор Гай Манковскидің «Еленаның хаттары» атты романы Санкт-Петербургте Жизель рөлін орындаған бас бишінің саяхатын баяндайды. 2019 жылғы Оңтүстік Кореяның «Ангелдің соңғы миссиясы: Махаббат» телесериалында «Фантазия» балет компаниясы сахналаған қойылымда Гизельдің басты рөлін ойнауға дайын болған соқыр балерина бейнеленген.
Giselle was performed in Paris from its debut in 1841 to 1849, with Grisi always dancing the title role. In 1849, it was dropped from the repertoire. The ballet was revived in 1852 and 1853, without Grisi, then dropped from the repertoire after 1853. It was revived in 1863 for a Russian ballerina, then dropped again in 1868. It was revived almost 50 years later in 1924 for the debut of Olga Spessivtzeva. This production was revived in 1932 and 1938. The actual ballet was first staged in London at Her Majesty's Theatre on 12 March 1842 with Grisi as Giselle and Perrot as Albrecht. The dances were credited to Perrot and one Deshayes. This production was revived many times, once in 1884 with a Mlle. Sismondi in the role of Albrecht. This production, preceded by an operetta called Pocahontas, met with little enthusiasm. Giselle was first performed in Russia at the Bolshoi Theatre, St. Petersburg, on 18 December 1842. Stepan Gedeonov, the Director of the St. Petersburg Imperial Theatres, sent his ballet master Antoine Titus to Paris to find a new ballet for ballerina Yelena Andreyanova. Titus chose Giselle. The Ballet Master then staged the work completely from memory in St. Petersburg. Perrot produced Giselle in St. Petersburg in 1851. He made many changes to the ballet in his years of service to the Imperial Ballet. In the 1880s, Petipa made many changes to the Perrot production. Giselle was first staged in Italy at Teatro alla Scala in Milan on 17 January 1843. The music however was not Adam's but that of Niccolò Bajetti. The dances were not the original either but those of Antonio Cortesi. It is possible that the ballet was first staged in the provincial theatres. This, however, is not known with certainty. In January 1911 Nijinsky danced in Giselle at the Mariinsky Theatre in St. Petersburg for the Imperial Ballet, with the Tsarina Maria Feodorovna in attendance. His costume, which had been designed by Alexandre Benois and used in Paris before, caused a scandal, as he danced in tights without the then common trousers. He refused to apologize and was dismissed from the Imperial Ballet. The ballet was staged by Diaghilev's Ballets Russes later in 1911 at the Royal Opera, Covent Garden, with Tamara Karsavina and Nijinsky as Giselle and Albrecht. Anna Pavlova danced Giselle with her own company in 1913. Alicia Markova danced the role with the Vic Wells Ballet in 1934, and Margot Fonteyn took the role in 1937 when Markova left the company. The English loved Giselle. In 1942, for example, three different companies were dancing the ballet in London. In a departure from the traditional Giselle, Frederic Franklin restaged the ballet in 1984 as Creole Giselle for the Dance Theatre of Harlem. This adaptation set the ballet among the Creoles and African Americans in 1840s Louisiana. A 2012 novel by author Guy Mankowski entitled Letters from Yelena follows the journey of a principal dancer as she performs the role of Giselle in Saint Petersburg. The 2019 South Korean TV series Angel's Last Mission: Love features a blind ballerina who is to play the title role of Giselle in a production staged by the Fantasia Ballet Company.