Кіріспе

Португалиялық композитор және дирижер Хосе Мануэль Жоли Брага Сантос, ComSE (ʒɔˈli ˈbɾaɣɐ ˈsɐ̃tuʃ; 14 мамыр 1924 – 18 шілде 1988) – Лиссабонда туып, сол жерде қайтыс болған португалиялық композитор және дирижер. Ол алты симфония жазған.

Өмірбаян

Хосе Мануэль Жоли Брага Сантос 1924 жылы Лиссабонда дүниеге келді және 1988 жылы осы қалада, музыкалық шығармашылығының қарыштама кезеңінде қайтыс болды. Лиссабон ұлттық консерваториясында скрипка мен композицияны оқыған ол, алдыңғы буынның көрнекті португал композиторы Луис де Фрейтас Бранконың (1890–1955) шәкірті болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, ол шетелге барып, Херманн Шерхен мен Антонино Воттодан дирижерлік өнерді, ал Вирджилио Мортариден композицияны үйренді. 1945 жылы Англияға сапар шегіп, Ральф Вон Уильямспен танысты, ол оны симфониялық музыкасында туған халық әндерін пайдалануға шақырып, сондай-ақ контрапункт сабақтарын алуға кеңес берді. Ол ХХ ғасырдың, және мүмкін, барлық уақыттың ең ірі португал симфонисі болды. Оның музыкалық тілі, туа біткен оркестрлеу сезімімен қатар, берік музыкалық құрылымға, сонымен қатар драмаға негізделген, ұзақ мелодиялық фразалармен және құрылымдық дамуға табиғи бейімділікпен ерекшеленеді. Өзінің сөздерімен айтқанда, ол "латын симфониясын дамытуға үлес қосуды және менің алдымдағы буынның музыкадағы монументализмді теріске шығаруға бейімділігіне қарсы тұруды" қалаған. Алғашқы туындыларында композитор, қазіргі заманғы музыка мен португал музыкасының алтын ғасыры – Ренессанс арасында байланыс орнатуға ұмтылғандықтан, модальдық бейімділікті көрсетті. Сондай-ақ, оның елінің ең көне халық әндерінің мелодиялық эскиздерін де кездестіруге болады. Португалияның оңтүстігіндегі Алентежу аймалындағы үйінде оқып, композиция жасаған ол, португал фольклорына ерекше қызығушылық танытпаса да, "таң қалдырарлық түпнұсқалық және ұлылыққа" ие деп санайтын, өте көне жергілікті фольклордың ықпалына бой ұсынды. Бірін-бірі шапшаңдықпен алмастырған алғашқы төрт симфониясы (22 мен 27 жас аралығында) Лиссабондағы Португалия радиосының симфониялық оркестрімен бірден орындалып, зор табысқа ие болды. Португалия радиосының симфониялық оркестрінің дирижері және негізін қалаушы – португалдың ұлы дирижері Педро де Фрейтас Бранко, Морис Равельдің досы, Мануэль де Фалла және Orchestre Lamoureux-тің бұрынғы директоры болды. Педро де Фрейтас Бранко інісінің шәкіртінің талантын ерте танып, 1950 жылдары Жоли Брага Сантостың халықаралық мансабын бастады, ол өзінің туындыларының бірнеше халықаралық тұсаукесерін Еуропа бойынша өткізді. Бұл кезеңдегі басқа да туындылары – Струналарға арналған концерт, Альентежу тақырыбындағы вариациялар және үш симфониялық увертюра. Көптеген туындылар 1970 жылдардан бастап португалдық Strauss SP лейблімен, ал соңғы кезде Naxos / Marco Polo лейблімен жазылды. Соғыстан кейінгі еуропалық композиторлардың туындыларын жақыннан зерттеген оның стилі 1960 жылдан бастап көбірек хроматикалық сипатқа ие болды. Саяхаттау кезеңі мен дирижерлік өнерге арнаған уақыты оған, музыкалық стилінің эволюциясы үшін шешуші болған, пайдалы демалыс кезеңі болды. Осы кезеңге "Үш симфониялық эскиз", "Синфониетта", "Реквием", оның 5-ші және 6-шы симфониялары және "Дивертименто №2" жатады. Жоли Брага Сантос сонымен қатар үш опера, әр түрлі аспаптар мен ансамбльдерге арналған камералық музыка, фильмдерге арналған музыка және Камоэнс, Антеро де Квентал, Тейшейра де Паскоаэс, Фернандо Пессоа, Гарсиласо де ла Вега, Антонио Мачадо және Розалия де Кастро сияқты классикалық және заманауи португал және испан ақындарының өлеңдеріне негізделген бірнеше хорлық туындылар жазды. Жоли Брага Сантос Лиссабон ұлттық консерваториясында композициядан дәріс берді, онда ол Музыкалық талдау кафедрасын ашты. Сонымен қатар, ол Опорто симфониялық оркестрінің директоры және Juventude Musical Portuguesa (Португалияның музыкалық жастары) ұйымының негізін қалаушылардың бірі болды. Сыншы және журналист ретінде ол бірнеше португалдық және шетелдік газеттер мен журналдар үшін көптеген материалдар жазды. Ол Лиссабонда инсульттан қайтыс болды.

Марапаттар

Үш симфониялық эскиз (1962) 1963 жылы Донемуспен, ал 5-ші симфония 1966 жылы «Tribune Internationale des Compositeurs» (ЮНЕСКО) ұйымы тарапынан марапатталды. 2004 жылы Naxos/Marco Polo лейбеліндегі, Ирландияның Ұлттық симфониялық оркестрі орындаған және Альваро Кассуто дирижерлік еткен 4-ші симфонияның жазбасы CD Premier санаты бойынша Канн классикалық сыйлығын жеңіп алды.

Құрметтер

1977 жылы Жоли Брага Сантос Португалия Республикасының Президенті Антонио Рамалхо Эанес тарапынан Сантьяго де Эспада орденімен марапатталды.

Опера

1958 – Меропа, 3 актідегі опера, Альмейда Гарреттің пьесасы негізінде; сопрано, тенор, бас, 3 баритон, хор және оркестр – 95 минут; алғашқы қойылымы: Лиссабон, 1959, С. Карлос театры, автордың дирижерлігімен. 1970 – Trilogia das Barcas, Гил Висентедің үш пьесасы бойынша опера; «Қыздарыма»; 20 рөл (әншілер мен актерлер), екі хор, оркестр және дыбыс жазу – 120 минут; алғашқы қойылымы: Лиссабон, 1970, Гүлбенкиан фестивалі; Никола Росси Лемени, Мария Оран, Кармен Гонсалес, Хьюго Касаис, Альваро Мальта, Ана Лагоа. Гүлбенкиан оркестрі мен хоры, Жанфранко Риволи дирижерлігімен.

Балет

1967 – Encruzilhada (Түйіскен жолдар) Балет; 2,2,2,2 2,2, Tp. Перк. 2, М., скрипкалар 30'; Алғашқы қойылымы: Лиссабон 1968, Гүлбенкиан балеті; Жазбалары: Marco Polo 8.225216, 2001.

Симфониялар

1947 – Симфония № 1 (D) "Соңғы дүниежүзілік соғыстың батырлары мен шейіттеріне арналған"; 3,3,3,3 4,3,3,1 Tp., Perc. 2, 40 минуттік партиялар; Премьерасы: Лиссабон, 1947, Ұлттық радио симфониялық оркестрі; Педро Фрейтас Бранко, дирижер; Жазбалар: Strauss SP 4112, 1960 жылғы тікелей концерт, CD шығарылымы 1996; Strauss SP4048, 1989; Marco Polo 8.223879, 1997. 1948 – Симфония № 2 (B миноры) 3,3,2,2 4,3,3,1 Tp. 2, Perc. 1, скрипкалар. 60 минут; Премьерасы: Лиссабон, 1948, Ұлттық радио симфониялық оркестрі; Педро де Фрейтас Бранко. Халықаралық премьерасы: Париж, 1948, Radiodifusion Française оркестрі, дирижер Педро де Фрейтас Бранко. Рим, 1959, Orchestra della R. A. I., дирижер Фредерико де Фрейтас; Жазбалар: Marco Polo 8.225216, 2001. 1949 – Симфония № 3 (C мажор) "Луис де Фрейтас Бранкоға арналған"; 2,2,2,2 4,3,3,1 Tp., Perc. 4, H. 2, 37 минуттік партиялар; Премьерасы: Лиссабон, 1949, Ұлттық радио симфониялық оркестрі; Педро де Фрейтас Бранко, дирижер; Жазбалар: Strauss SP8770022, 1986; Marco Polo 8.225087, 1997. 1950 – Симфония № 4 (E миноры) "Португалиялық музыкалық жастарға арналған"; 3,3,3,3 4,4,3,1 Tp., Perc. 4, H., 50 минуттік партиялар; Премьерасы: Лиссабон, 1951, Ұлттық радио симфониялық оркестрі; Жоли Брага Сантос, дирижер; Оркестр мен хорға арналған ноталар, 1968; Премьерасы: Ұлттық радио симфониялық оркестрі, Гүлбенкиан хоры; Дирижер Сильва Перейра, 1968; Жазбалар: Strauss SP4059, 1989; Marco Polo 8.225233, 2003. 1966 – Симфония № 5 op.39 "virtus lusitaniae"; 4,4,5,4 6,4,3,1 Tp. 2, Perc. 9, Пиано, Челеста, H. 2, 31 минуттік партиялар; Премьерасы: Лиссабон, 1966, Ұлттық радио оркестрі, автор жетекшілігімен. Халықаралық композиторлар трибунасы (ЮНЕСКО) 1968 ж. марапаттады. Жазбалар: Strauss SP4043, 1968; CD шығарылымы 1989; Marco Polo 8.223879, 1997. 1972 – Симфония № 6 "Қызым Мария да Пиедадаға арналған"; Сопрано соло, Хор 3,3,4,3 4,4,3,1 Tp. Perc. 4, Челеста, H. 2, 28 минуттік партиялар. Премьерасы: Лиссабон, 1972, Тиволи театры, Ұлттық радио симфониялық оркестрі, С. Карлос театры хоры, солист-сопрано Эльза Саке, дирижер Альваро Кассуто. Жазба: Marco Polo 8.225087, 1997.

Оркестрлік

1946 – Симфониялық увертюра №1 «Педро де Фрейтас Бранкоға»; 3,3,3,3 4,3,3,3, Tp. Перк. 2, 7’ саптар; Премьера: Лиссабон, 1946, Ұлттық радио симфониялық оркестрі, Педро де Фрейтас Бранко, дирижер. 1947 – Симфониялық увертюра №2 «Лиссабонға»; 3,3,3,3 4,4,3,1 Tp. Перк.3, 15’ саптар; Премьера: Лиссабон, 1947, Ұлттық радио симфониялық оркестрі, Педро де Фрейтас Бранко, дирижер. 1948 – Вианна да Моттаға арналған элегия; 3,3,3,3 4,3,3,1 Tp., Доңғалақ, саптар 9'; Премьера: Лиссабон, 1949, Ұлттық радио симфониялық оркестрі, Педро де Фрейтас Бранко, дирижер; Жазбалар: Strauss SP4053, 1989; Koch Schwann 3 1510 2, 1994. 1951 – D тонындағы струнге арналған концерт «Камерлік музыка академиясына»; Струн оркестрі 18'; Премьера: Лиссабон, 1951, Камерлік музыка академиясы; Жазбалар: Strauss SP 870017/PS, 1986; Koch Schwann 3 1510 2, 1994; Marco Polo 8.225186, 2002. 1951 – «Педро де Фрейтас Бранкоға» арналған Алентежу тақырыбындағы вариациялар; 3,3,3,3 4,4,3,1 Tp., Перк. 4, H.2, саптар 14'; Премьера: Бордо, 20.02.1952, Orchestre Philharmonique de Bordeaux, Педро де Фрейтас Бранко, дирижер; Жазбалар: Strauss SP4053, 1989; Marco Polo 8.225233, 2003. 1954 – Симфониялық увертюра №3 «Элиза де Соуза Педросоға»; 2,2,2,2 4,2,3,1, Tp., Перк.3, H., саптар 13'; Премьера: Лиссабон, 1954, Ұлттық радио симфониялық оркестрі, Педро де Фрейтас Бранко, дирижер; Жазбалар: Strauss SP4048, 1989. 1960 – Divertimento I «Виргилио Мортариге»; 2,2,2,2 2,2 Tp. Перк. 2, саптар, 24'; Премьера: Неаполь, 1961, Orchestra Scarlatti della R. A. I., автор жетекшілігімен; Жазбалар: Strauss 870017/PS, 1989; Marco Polo 8.225271, 2004. 1962 – «Силва Перейраға» арналған үш симфониялық эскиз; 3,2,2,2 4,3,3,1 Tp. Перк. 4, Челеста, саптар 11'; Премьера: Лиссабон, 1962, Ұлттық радио симфониялық оркестрі, Силва Перейра, дирижер; Donemus жүлдесі, 1963; Жазбалар: Strauss SP4053/PS, 1989. 1963 – Струн оркестрі үшін симфонетта, 18'; «Альваро Кассуто мен Гүлбенкиан оркестріне»; Премьера: Лиссабон, 1963, Гүлбенкиан оркестрі, Альваро Кассуто, дирижер; Жазбалар: Strauss CD870017/PS, 1986; Koch Schwann 3 1510 2, 1994; Marco Polo 8.225186, 2002. 1967 – «Адриан Саншайнға» арналған оркестрге арналған вариациялар; Струн оркестрі, арфа, 2 скрипка, альт, виолончель 16'; Премьера: Лиссабон, 1967, Гүлбенкиан фестивалі. Гүлбенкиан оркестрі, Адриан Саншайн, дирижер. 1978 – Divertimento II – Струн оркестрі 14'; Премьера: Лиссабон, 1978, Гүлбенкиан оркестрі, Густав Кун, дирижер; Жазбалар: Koch Schwann 3 1510 2, 1994; Marco Polo 8.225271, 2004. 1988 – Staccato Brilhante – «Жаңа филармониялық оркестрге»; Премьера: Лиссабон, 1988, Жаңа филармониялық оркестр, Альваро Кассуто, дирижер.

Концертант шығармалары

1947 – Струнный ноктюрн (в B миноре) Струнный оркестр и альт 7'; Премьера: Лиссабон 1947, Струнный оркестр Национального радио; Педро де Фрейтас Бранко, дирижер; Записи: Marco Polo 8.225271, 2004. 1960 – Концерт для альта "Франсуа Брусу"; 2,2,2,2 4,3,3,1 Tp. Perc. 3, H., струнные 28' 30"; Премьера: Лиссабон 1960, Симфонический оркестр Национального радио; Франсуа Брус, альт; дирижировал автор. Запись: Strauss SP870008/PS, 1989. 1968 – Концерт для скрипки и виолончели со струнным оркестром и арфой 18'; Премьера: Лиссабон, 1970, Симфонический оркестр Национального радио; Фриц Ригер, дирижер; Солисты: Леонор Прадо (скрипка), Мадалена Саэ Коста (виолончель); Записи: Marco Polo 8.225186, 2002. 1973 – Концерт для фортепиано; 3,3,2,2 4,3,3,1 Tp. Perc.3, струнные 24'; Премьера: Лиссабон 1974, Симфонический оркестр Национального радио; солистка, Хелена де Саэ Коста, дирижер Сильва Перейра. 1987 – Концерт для виолончели 2,2,2,2 2,2 1,2 струнные; Премьера: Лиссабон 1987, Оркестр Гулбенкяна, солистка Клелия Виталь; Запись: Marco Polo 8.225271, 2004.

Камералық музыка

1942 – Ноктюрн (Ми бемоль мажор) Скрипка мен фортепиано 4'. Премьера: Лиссабон, 1942; Орындаушылар: Сильва Перейра (скрипка) және Жоао де Фрейтас Бранко (фортепиано). 1943 – Ария I Челло мен фортепиано 4'. Премьера: Порту, 1943; Орындаушылар: Мадалена Сае Коста және Хелена Сае Коста. 1945 – I струнный квартет (Ре минор) «Луис де Фрейтас Бранкоға арналған»; 2 скрипка, альт және виолончель, 30'; Премьерасы: Лиссабон, 1945. Орындаушылар: Л. Гомес, Ж. Ногейра, Ф. Кальдейра, К. Фигейредо; Жазбалар: Strauss SP 4356, 1990. 1957 – Фортепиано, скрипка, альт және виолончельмен квартет 18' «Лиссабон квартетіне арналған»; Премьерасы: Вюрцбург, 1957, Резиденц залы, Лиссабон квартеті. 1957 – II струнный квартет 2 скрипка, альт және виолончель 30'; Премьерасы: 1989, С. Карлос театры, Капела квартеті; Жазбалар: Strauss SP 4356, 1990. 1977 – Ария II Челло мен фортепиано 6' «Луиза де Васкончелоске арналған»; Премьерасы: Мадрид, 1977, Луиза де Васкончелос, солист. 1984 – Кларнет, альт және фортепиано үшін «Aria a Tre con variazioni»; Премьера: Лиссабон, 1984, Гете институты, Диого Паис (кларнет), Леонор Брага Сантос (альт) және Антонио Чагас Роза (фортепиано). 1984 – Би сюитасы Фортепиано, альт, гобой және бас; Премьера: Лиссабон, 1986, Opus Ensemble; Жазбалар: EMI Valentim de Carvalho – EMI 7496622, 1988, Opus Ensemble. 1985 – Фортепиано, скрипка және виолончель үшін трио «Мирекур триосына арналған»; Премьерасы: Лиссабон, 1986, Мирекур триосы. 1985 – Жел аспаптарына арналған сюита; Премьера: Лиссабон, 1985, Лиссабон желді аспаптар ансамблі. Жазбалар: Numérica, Лиссабон, 1997. Лиссабон солистері. Deux Elles Limited, 2003 DXL 1084, The Galliard ансамблі. 1986 – Секстет Альберто Лисиге арналған; 2 скрипка, 2 альт, 2 виолончель; Премьера (түпнұсқалық партитура): Лиссабон, 1989; Струнный оркестрге арналған партитура, 1986. Премьера: 1986, Алгарве фестивалі, Гүлбенкиан оркестрі. 1988 – Кларнет пен фортепиано үшін импровизация. Премьера: Неаполь, Италия, 1988; Антонио Сайоте, кларнет; Соңғы шығарма.

Вокалдық

1943 – Фернандо Пессоаның өлеңдеріне арналған төрт ән, сопрано дауысы мен фортепианоға. Премьерасы: Лиссабон, 1946 ж.; Халықаралық премьерасы: Дублин, 2004 ж. 1945 – Антеро де Квенталдың «Кармелия Амбарға» арналған сонеті; меццо-сопрано және оркестр; Премьерасы: (фортепианомен) Лиссабон, 1953 ж. 1964 – «Педро де Фрейтас Бранконың естелігіне» реквием; 3 сопрано, 1 меццо-сопрано, тенор, баритон, бас, хор; 4,4,5,4 4,4,3,1 труба, соққы аспаптар, систро, челеста, H.3, скрипкалар 35'; Премьерасы: Лиссабон, 1964 ж., Гүлбенкиан фестивалі, Гүлбенкиан оркестрі мен хоры, дирижер – Антонио де Альмейда. 1974 – Классикалық кастиль тіліндегі өлеңдерге арналған хорлық композициялар – «А Капелла» хоры; Премьерасы: Авила фестивалі, Испания, 1974 ж. Иглеся дель Сальвадор, Гүлбенкиан хоры. 1975 – 2 мотет – «А Капелла» хоры, 6' 30"; Премьерасы: Куэнка фестивалі, 1976 ж. Сан-Мигель шіркеуі, Гүлбенкиан хоры. 1982 – Розалия де Кастроның өлеңдеріне арналған «Мария Оранға» арналған «Cantares Gallegos» сопрано мен оркестр үшін. 1988 – Антонио Мачадоның драмалық поэмасына арналған «Aquella Tarde». Сопрано немесе тенор және оркестрлік ансамбль; Премьерасы: Лиссабон, 1988 ж., Гүлбенкианнің қазіргі заманғы музыкамен кездесуі, қазіргі заманғы музыка тобы, дирижер – Хорхе Пейшиньо.

Соло фортепиано

1944 жылы – «Сицилиана» фортепианоға арналған 2’. Алғашқы орындалуы: Лиссабон, 1944 жыл. Баспасөзге шығарушы: Valentim de Carvalho S. A. R. L. (қазірде басылмайды). 1945 – Камоэнстің «Кармелия Амбарға» арналған үш сонеті; Меццо-сопрано немесе баритон және фортепианоға арналған түпнұсқа партитурасы; Меццо-сопрано немесе баритон және оркестрге арналған партитурасы; Алғашқы орындалуы: Лиссабон, 1970, Лиссабон филармониялық оркестрі, Хелена Клаудио, солист, Жоли Брага Сантос, дирижер.