Бразилиялық композитор Эйтор Вилла-Лобос: өмір және шығармашылығы

Кіріспе

Бразилиялық композитор (1887–1959)

Эйтор Вилла-Лобос (5 наурыз 1887 – 17 қараша 1959) – бразилиялық композитор, дирижер, виолончельші және классикалық гитарист, «20 ғасырдағы бразилиялық өнер музыкасының ең маңызды шығармашылық тұлғасы» деп сипатталған. Вилла-Лобос – барлық уақыттағы ең танымал Оңтүстік Америка композиторы. Өте шығармашыл композитор, ол оркестрлік, камералық, аспаптық және вокалдық көптеген шығармалар жазды, 1959 жылы қайтыс болған кезде оның 2000-нан астам шығармасы болды. Оның музыкасына бразилиялық халық музыкасы да, еуропалық классикалық дәстүрдің стильдік элементтері де әсер еткен, мысалы, оның «Bachianas Brasileiras» (Бразилиялық Бах шығармалары) және «Chôros» шығармаларында көрінеді. Оның классикалық гитараға арналған этюдтері (1929) Андрес Сеговияға, ал 5 прелюдиясы (1940) әйелі Арминда Невес д’Алмейдаға, «Минданья» деп те аталады, арналған. Екеуі де классикалық гитара репертуарындағы маңызды шығармалар болып табылады.

Жастар және зерттеу

Вилла Лобос Рио-де-Жанейрода дүниеге келді. Оның әкесі Рауль – мемлекеттік қызметкер, испан тегінен таралған білімді адам, кітапханашы, әуесқой астроном және музыкант болған. Вилла Лобостың балалық шағында Бразилияда әлеуметтік революция мен жаңару кезеңі болды, 1888 жылы құлдық жойылды және 1889 жылы Бразилия империясы құлатылды. Бразилиядағы өзгерістер музыкалық өміріне де әсер етті: бұрын еуропалық музыка басымдық құрған, ал Консерваториядағы курстар дәстүрлі контрапункт пен гармонияға негізделген. Вилла Лобос осы формалды оқытудан өте аз өтті. Бірнеше сәтсіз гармония сабағынан кейін, ол әкесінің үйінде жиі ұйымдастырылатын музыка кештерінен баспалдақтан жасырын түрде тыңдап, музыканы үйренді. Ол виолончель, кларнет және классикалық гитарада ойнауды үйренді. 1899 жылы әкесінің күрт қайтысынан кейін, ол Рио-де-Жанейродағы кино және театр оркестрлерінде ойнап, отбасын асырады. Шамамен 1905 жылы Вилла Лобос Бразилияның "қараңғы ішкі" аймандарын зерттеуді бастады, жергілікті бразилиялық музыкалық мәдениетті сіңірді. Вилла Лобостың осы экспедицияларда өткізген он жылға жуық уақыт туралы айтқан әңгімелеріне, оның тұтқындалуы мен адам жегіштерден құтылуына күмән туды, кейбіреулер оларды құрастырылған немесе әбден көркемделінген романтизм деп санайды. Осы кезеңнен кейін ол дәстүрлі оқытудан бас тартып, Бразилияның жергілікті мәдениеттерінің музыкалық ықпалына бой ұрды, олар португал және африкалық, сондай-ақ американдық үнді элементтеріне негізделген. Оның ең алғашқы шығармалары осы кезеңде классикалық гитарада жасалған импровизациялардың нәтижесі болды. Вилла Лобос көптеген жергілікті бразилиялық көше музыкасы тобымен бірге ойнады; сонымен қатар, кино және Эрнесто Назареттің импровизацияланған танголары мен полькалары оған әсер етті. Бір кезде Вилла Лобос Рио опера компаниясында виолончельші болды, ал оның алғашқы композицияларына Гранд Операға жасалған тырақтаулар кірді. Пианист және музыка баспагері Артур Наполеонның ынталандыруымен ол шынымен композиторлық жұмыстарға кірісуге бел буды.

Villa Lobos was born in Rio de Janeiro. His father, Raúl, was a civil servant, an educated man of Spanish extraction, a librarian, and an amateur astronomer and musician. In Villa Lobos's early childhood, Brazil underwent a period of social revolution and modernisation, abolishing slavery in 1888 and overthrowing the Empire of Brazil in 1889. The changes in Brazil were reflected in its musical life: previously European music had been the dominant influence, and the courses at the Conservatório de Música were grounded in traditional counterpoint and harmony. Villa Lobos underwent very little of this formal training. After a few abortive harmony lessons, he learnt music by illicit observation from the top of the stairs of the regular musical evenings at his house arranged by his father. He learned to play cello, clarinet, and classical guitar. When his father died suddenly in 1899 he earned a living for his family by playing in cinema and theatre orchestras in Rio. Around 1905 Villa Lobos started explorations of Brazil's "dark interior", absorbing the native Brazilian musical culture. Serious doubt has been cast on some of Villa Lobos's tales of the decade or so he spent on these expeditions, and about his capture and near escape from cannibals, with some believing them to be fabrications or wildly embellished romanticism. After this period, he gave up any idea of conventional training and instead absorbed the musical influences of Brazil's indigenous cultures, themselves based on Portuguese and African, as well as American Indian elements. His earliest compositions were the result of improvisations on the classical guitar from this period. Villa Lobos played with many local Brazilian street music bands; he was also influenced by the cinema and Ernesto Nazareth's improvised tangos and polkas. For a time Villa Lobos became a cellist in a Rio opera company, and his early compositions include attempts at Grand Opera. Encouraged by Arthur Napoleão, a pianist and music publisher, he decided to compose seriously.

Бразилиялық әсерлер

1913 жылдың 12 қарашасында Вилла Лобос пианист Люсилия Гимараеске үйленді, саяхаттарын аяқтады және музыкант ретінде мансабын бастады. Үйленгенге дейін ол пианинода ойнауды үйренбеген, сондықтан әйелі оған аспаптың негіздерін үйретті. Оның музыкасы 1913 жылы жариялана бастады. Ол 1915-1921 жылдар аралығында, негізінен Рио-де-Жанейродағы Salão Nobre do Jornal do Comércio-да, кездейсоқ камералық (кейін оркестрлік) концерттер сериясында өз шығармаларын таныстырды. Бұл концерттерде орындалған музыка оның тәжірибесіндегі қарама-қайшылық элементтермен санасуын және оның стиліне еуропалық немесе бразилиялық музыка басымдық тарта ма деген сәйкестік дағдарысын жеңгенін көрсетті. Бұл мәселе 1916 жылы шешілді, сол жылы ол симфониялық поэмалар «Амазонас» және «Тедио де алворада» шығармаларын жазды, бұл болашақта «Уирапуру» болып қалатын туындының алғашқы нұсқасы (бірақ «Амазонас» 1929 жылға дейін орындалмады, ал «Уирапуру» тек 1934 жылы аяқталды және 1935 жылы алғаш рет орындалды). Бұл туындылар бразилиялық халық аңыздары мен «алғашқы» халықтық материалдарға негізделген. Еуропалық ықпал да Вилла Лобосқа әсер етті. 1917 жылы Сергей Дягилев өзінің «Балет Рус» труппасымен Бразилияда гастрольде болды. Сол жылы Вилла Лобос француз композиторы Дариус Мийомен де кездесті, ол Риодағы француз елшілігінің хатшысы Пауль Клодельдің хатшысы болып жұмыс істеді. Мийо Клод Дебюсси, Эрик Сати және, мүмкін, Игорь Стравинскийдің музыкасын әкелді; ал Вилла Лобос Мийоге бразилиялық көше музыкасын таныстырды. 1918 жылы ол өмір бойы дос және жақтас болған пианист Артур Рубинштейнмен кездесті; бұл кездесу Вилла Лобосты фортепианоға арналған көбірек музыка жазуға ынталандырды. Шамамен 1918 жылы Вилла Лобос өзінің шығармашылық рухын шектеу деп есептегендіктен, композицияларында opus нөмірін қолданудан бас тартты. 1919-1920 жылдардағы «Карнавал дас киандес» (Балалар карнавалы) атты фортепиано сюитасымен Вилла Лобос өзінің стилін еуропалық романтизмнен толыққанды босатып, жаңа биікке көтерді: сегіз бөлімнен тұратын сюитаның финалы фортепиано дуэті үшін жазылған, ол Рио-де-Жанейро карнавалының сегіз кейіпкерін немесе көрінісін бейнелейді. 1922 жылдың ақпан айында Сан-Паулуда заманауи өнер фестивалі өтті және Вилла Лобос өзінің шығармаларын орындап көрсетті. Баспасөз мүләйімдік танытпады, ал көрермендер ризашылық білдірмеді; Вилла Лобостың аяқ инфекциясынан бір кілемдік тақтап киюге мәжбүр болуы олардың әжуасын одан әрі күшейтті. Фестиваль Бразилияның қалалық өмірін бейнелейтін Вилла Лобостың «Символикалық квартетімен» аяқталды. 1922 жылдың шілдесінде Рубинштейн 1918 жылы жазылған «A Prole do Bebê» (Сәбидің отбасы) атты фортепиано сюитасын алғаш рет орындады. Жақында Копакабана жағажайында әскери төңкеріс жасауға тырысқандықтан, ойын-сауық орындары бірнеше күнге жабылып тұрған еді; жұртшылықтың ақыл-ойына аса талап етпейтін нәрсені қалауы мүмкін, сондықтан шығарманы әуре етті. Вилла Лобос бұл оқиғаға философиялық көзқараспен қарады, ал Рубинштейн кейін композитордың «Мен олар үшін әлі де тым жақсымын» дегенін еске алды. Бұл шығарма «Бразилияның қазіргі заманғы өнерінің алғашқы тұрақты туындысы» деп аталды. Рубинштейн Вилла Лобосқа шетелге гастрольдік сапарға шығуды ұсынды, ал 1923 жылы ол Парижге аттанды. Оның мақсаты – оқу емес, экзотикалық дыбыс әлемін көрсету еді. Ол кетер алдында француз астанасына келгеннен кейін алғаш рет орындалған он музыкант пен хорға арналған «Nonet» шығармасын аяқтады. Ол 1923-1924 және 1927-1930 жылдары Парижде болды, онда ол Эдгард Варез, Пабло Пикассо, Леопольд Стокхауски және Аарон Копланд сияқты ықпалды тұлғалармен танысты. Оның Париждегі концерттері күшті әсер қалдырды. 1920 жылдары Вилла Лобос испандық классикалық гитарист Андрес Сеговиямен де кездесті, ол гитараға арналған этюдтерді тапсырыс берді: композитор бразилиялық көшпелі көше музыканттары (chorões) ойнаған ұсақ детальдарға немесе фигураларға негізделген он екі этюдтен тұратын жинақты жазды, олар тек дидактикалық емес, сонымен қатар этюдке айналды. Chorões музыкасы 1920-1929 жылдар аралығында жазылған «Chôros» атты туындылар сериясының бастапқы шабыты болды. «Chôros No. 10» шығармасының Париждегі тұңғыш рет орындалуы қызу пікірталас тудырды: Л. Шевалье «Le Monde musical» газетінде «[бұл] енді жаңа атау беруіміз керек өнер» деп жазды.

On November 12, 1913, Villa Lobos married the pianist Lucília Guimarães, ended his travels, and began his career as a serious musician. Up until his marriage, he had not learned to play the piano, so his wife taught him the rudiments of the instrument. His music began to be published in 1913. He introduced some of his compositions in a series of occasional chamber concerts (later also orchestral concerts) from 19151921, mainly in Rio de Janeiro's Salão Nobre do Jornal do Comércio. The music presented at these concerts shows his coming to terms with the conflicting elements in his experience, and overcoming a crisis of identity, as to whether European or Brazilian music would dominate his style. This was decided by 1916, the year in which he composed the symphonic poems Amazonas and Tédio de alvorada, the first version of what would become Uirapurú (although Amazonas was not performed until 1929, and Uirapurú was only completed in 1934 and first performed in 1935). These works drew from native Brazilian legends and the use of "primitive" folk material. European influences did still inspire Villa Lobos. In 1917 Sergei Diaghilev made an impact on tour in Brazil with his Ballets Russes. That year Villa Lobos also met the French composer Darius Milhaud, who was in Rio as secretary to Paul Claudel at the French Legation. Milhaud brought the music of Claude Debussy, Erik Satie, and possibly Igor Stravinsky; in return Villa Lobos introduced Milhaud to Brazilian street music. In 1918, he also met the pianist Arthur Rubinstein, who became a lifelong friend and champion; this meeting prompted Villa Lobos to write more piano music. In about 1918 Villa Lobos abandoned the use of opus numbers for his compositions as a constraint to his pioneering spirit. With the piano suite Carnaval das crianças (Children's carnival) of 191920, Villa Lobos liberated his style altogether from European Romanticism: the suite, in eight movements with the finale written for piano duet, depicts eight characters or scenes from Rio's Lenten Carnival. In February 1922, a festival of modern art took place in São Paulo and Villa Lobos contributed performances of his own works. The press were unsympathetic and the audience were not appreciative; their mockery was encouraged by Villa Lobos's being forced by a foot infection to wear one carpet slipper. The festival ended with Villa Lobos's Quarteto simbólico, composed as an impression of Brazilian urban life. In July 1922, Rubinstein gave the first performance of the piano suite A Prole do Bebê (The Baby's Family), composed in 1918. There had recently been an attempted military coup on Copacabana Beach, and places of entertainment had been closed for days; the public possibly wanted something less intellectually demanding, and the piece was booed. Villa Lobos was philosophical about it, and Rubinstein later reminisced that the composer said, "I am still too good for them." The piece has been called "the first enduring work of Brazilian modernism". Rubinstein suggested that Villa Lobos tour abroad, and in 1923 he set out for Paris. His avowed aim was to exhibit his exotic sound world rather than to study. Just before he left he completed his Nonet (for ten players and chorus) which was first performed after his arrival in the French capital. He stayed in Paris in 192324 and 192730, and there he met influential residents including Edgard Varèse, Pablo Picasso, Leopold Stokowski and Aaron Copland. Parisian concerts of his music made a strong impression. In the 1920s, Villa Lobos also met the Spanish classical guitarist Andrés Segovia, who commissioned a guitar study: the composer responded by writing a set of twelve such pieces, each based on a tiny detail or figure played by Brazilian itinerant street musicians (chorões), transformed into an étude that is not merely didactic. The music of chorões also provided the initial inspiration for his Chôros, a series of compositions written between 1920 and 1929. The first European performance of Chôros No. 10, in Paris, caused a storm: L. Chevaillier wrote of it in Le Monde musical, "[ it is] an art [ ] to which we must now give a new name."

Варгас дәуірі

1930 жылы Бразилияда дирижерлік қызмет атқарған Вилла Лобос Парижге оралуды жоспарлады. Сол жылы болған төңкерістің салдарынан елден ақша шығаруға тыйым салынды, сондықтан ол шетелдегі жалдау ақысын төлей алмады. Осылайша Бразилияда қалуға мәжбүр болған ол Сан-Паулу маңында концерттер ұйымдастырып, патриоттық және білім беру мақсатындағы музыка жазды. 1932 жылы ол Музыкалық және көркем білім беру бас басқармасының (SEMA) директоры болды, оның міндеттеріне концерттер ұйымдастыру, Людвиг ван Бетховеннің Missa Solemnis және Иоганн Себастьян Бахтың B-минордағы мессасымен қатар бразилиялық композицияларды қосу кірді. SEMA-дағы лауазымы оны негізінен патриоттық және үгіт-насихаттық шығармалар жазуға итермеледі. Оның "Bachianas Brasileiras" сериясы осы қағидадан ерекшелік еді. 1936 жылы, қырық тоғыз жасында Вилла Лобос әйелінен ажырасып, Арминда Невес д'Альмейдамен романтикалық қарым-қатынасқа түсті, ол өмірінің соңына дейін оның серігі болды. Арминда кейін Вилла Лобос есімін қабылдады, бірақ Вилла Лобос бірінші әйелінен ешқашан ажырасқан жоқ. Вилла Лобостың қайтысынан кейін Арминда 1960 жылы Вилла Лобос мұражайының директоры болды және 1985 жылы қайтыс болғанға дейін осы қызметте болды. Арминда өзі музыкант болған және Вилла Лобосқа зор ықпал еткен. Ол сондай-ақ оған көптеген шығармаларды арнады, оның ішінде "Ciclo brasileiro" және көптеген "Chôros" туындылары бар. Вилла Лобостың Гетулио Варгас президенттігі кезеңінде (1930–1945) жазған еңбектерінде бразилиялық ұлттық сананы (brasilidade) қалыптастыруға бағытталған үгіт-насихат, сондай-ақ оқыту және теориялық жұмыстар қамтылған. Оның "Guia Prático" 11 томдық шығарманы құрады, "Solfejos" (екі том, 1942 және 1946) вокалдық жаттығуларды, ал "Canto Orfeônico" (1940 және 1950) мектептер мен қоғамдық шаралар үшін патриоттық әндерді қамтыды. 1936 жылы түсірілген "O Descobrimento do Brasil" (Бразилияның ашылуы) фильміне жазған музыкасы, оның ішінде бұрынғы композицияларының нұсқалары оркестрлік сюиталар түрінде ұйымдастырылды және Бразилиядағы алғашқы миссаның қос хорға арналған қойылымын қамтиды. Вилла Лобос 1941 жылы "A Música Nacionalista no Govêrno Getúlio Vargas" атты еңбегін жариялады, онда ол ұлтты қасиетті ұғым ретінде сипаттады, оның символдары (туы, ұраны және ұлттық әнұраны) қол сұғылмауы керек екенін айтты. Вилла Лобос Бразилияның ұлттық әнұранының түпкілікті нұсқасын анықтау үшін құрылған комиссияның төрағасы болды. 1937 жылдан кейін, Варгас билікті жарлық арқылы басып алған Estado Novo кезеңінде Вилла Лобос патриоттық шығармаларды жаппай тыңдаушыларға қолжетімді етуді жалғастырды. 1939 жылғы 7 қыркүйектегі Тәуелсіздік күнінде 30 000 бала ұлттық әнұранды және Вилла Лобостың ұйымдастырған музыкалық туындыларын орындады. 1943 жылғы мерекелік шаралар үшін ол сондай-ақ билік жарамсыз деп тапқанша қайта жөнделген "Dança da terra" балетіне музыка жазды. 1943 жылғы мерекелік шараларға Бразилия Германия мен оның одақтастарына соғыс жариялағаннан кейін жазылған Вилла Лобостың "Invocação em defesa da pátria" әнұраны да кірді. Вилла Лобостың мәртебесі музыканттардың белгілі бір мектептері арасында оның беделін түсірді, олардың арасында жаңа еуропалық бағыттардың, мысалы, сериализмнің ізбасарлары болды, ол Бразилияда 1960 жылға дейін қол жетімсіз болды. Бұл дағдарыс, ішінара, кейбір бразилиялық композиторлардың 1920 жылдары Вилла Лобостың Бразилия музыкасын еуропалық үлгілерден босатуын, олардың сезімінде көбірек әмбебап стильмен үйлестіру қажеттігінен туындады.

In 1930, Villa Lobos, who was in Brazil to conduct, planned to return to Paris. One of the consequences of the revolution of that year was that money could no longer be taken out of the country, and so he had no means of paying any rents abroad. Thus forced to stay in Brazil, he arranged concerts instead around São Paulo, and composed patriotic and educational music. In 1932, he became director of the Superintendência de Educação Musical e Artística (SEMA), and his duties included arranging concerts including the Brazilian premieres of Ludwig van Beethoven's Missa Solemnis and Johann Sebastian Bach's Mass in B minor as well as Brazilian compositions. His position at SEMA led him to compose mainly patriotic and propagandist works. His series of Bachianas Brasileiras were a notable exception. In 1936, at the age of forty nine, Villa Lobos left his wife, and became romantically involved with Arminda Neves d'Almeida, who remained his companion until death. Arminda eventually took on the name Villa Lobos, though Villa Lobos never divorced his first wife. After Villa Lobos' death, Arminda became the Director of the Museu Villa Lobos in 1960, until her death in 1985. Arminda was herself a musician and a significant influence on Villa Lobos. He also dedicated a good number of works to her, including the Ciclo brasileiro and many of the Chôros. Villa Lobos's writings during the presidency of Getúlio Vargas (1930–1945) include propaganda for Brazilian nationhood (brasilidade), and teaching and theoretical works. His Guia Prático ran to 11volumes, Solfejos (two volumes, 1942 and 1946) contained vocal exercises, and Canto Orfeônico (1940 and 1950) contained patriotic songs for schools and for civic occasions. His music for the film O Descobrimento do Brasil (The Discovery of Brazil) of 1936, which included versions of earlier compositions, was arranged into orchestral suites, and includes a depiction of the first mass in Brazil in a setting for double choir. Villa Lobos published A Música Nacionalista no Govêrno Getúlio Vargas 1941, in which he characterised the nation as a sacred entity whose symbols (including its flag, motto and national anthem) were inviolable. Villa Lobos was the chair of a committee whose task was to define a definitive version of the Brazilian national anthem. After 1937, during the Estado Novo period when Vargas seized power by decree, Villa Lobos continued producing patriotic works directly accessible to mass audiences. Independence Day on September 7, 1939, involved 30,000 children singing the national anthem and items arranged by Villa Lobos. For the 1943 celebrations he also composed the ballet Dança da terra, which the authorities deemed unsuitable until it was revised. The 1943 celebrations did include Villa Lobos's hymn Invocação em defesa da pátria shortly after Brazil's declaring war on Germany and its allies. Villa Lobos's status damaged his reputation among certain schools of musicians, among them disciples of new European trends such as serialismwhich was effectively off limits in Brazil until the 1960s. This crisis was, in part, due to some Brazilian composers finding it necessary to reconcile Villa Lobos's own liberation of Brazilian music from European models in the 1920s with a style of music they felt to be more universal.

Композиторға сұраныс бар

1945 жылы Варгас биліктен құлады. Вилла Лобос соғыс аяқталғаннан кейін қайтадан шетелге саяхаттау мүмкіндігіне ие болды; ол Парижге оралды, сондай-ақ АҚШ-қа үнемі сапарлар жасады, сонымен қатар Ұлыбритания мен Израильге де барды. Ол көптеген тапсырыстар алды және денсаулығы нашарлағанмен, олардың көпшілігін орындады. Ол фортепиано, виолончель (екіншісі 1953 жылы), классикалық гитара (1951 жылы Сеговия үшін, композитор 1956 жылы каденция ұсынғанға дейін оны орындаудан бас тартты), арфа (1953 жылы Никанор Забалета үшін) және гармоника (1955–56 жылдары Джон Себастьян үшін) концерттерін жазды. Басқа тапсырыстардың ішінде оның №11 симфониясы (1955 жылы Бостон симфониялық оркестрі үшін) және Федерико Гарсия Лорканың пьесасы негізінде жазылған «Ерма» операсы (1955–56) бар. Оның осы кезеңдегі өнімділігі ноталарды қайталау және қарапайымдық туралы сынға ұшырады: оның №5 фортепиано концертіне сыншылар «банкрот», «фортепиано шеберлерінің тойы», «баналдылықтың ең тереңіне дейін», «тек сорпалы текстуралар немесе тоқыраған романтикалық идея» және «ешқашан жазылмауы керек, тіпті орындалмауы керек музыка» деген пікірлерді білдірді. 1958 жылы MGM тапсырысымен түсірілген Одри Хепберн мен Энтони Перкинс ойнаған «Жасыл сарайлар» фильмі үшін жазған музыкасы Вилла Лобосқа 25 000 доллар әкелді, ал ол саундтректің жазбасын өзі жүргізді. Фильм көп жылдар бойы түсірілімде болды. Бастапқыда Винсенте Миннелли режиссері болуы тиіс болған, бірақ оны Хепберннің күйеуі Мел Феррер қабылдады. MGM фильмде Вилла Лобостың музыкасының тек бір бөлігін пайдалануға шешім қабылдады, ал қалған музыка үшін Бронислав Каперге жүгінді. Вилла Лобос сопрано солисі, ерлер хоры және оркестр үшін шығарма жинады, оған «Амазония орманы» деп ат қойды және 1959 жылы бразилиялық сопрано Биду Саяо, белгісіз ерлер хоры және United Artists Records үшін «Ауа симфониясымен» бірге жазды. Жазу LP және магнитофон таспасында (United Artist UAC 8007, стерео 7 1/2 IPS) шығарылды. Сенімсіз дерек көзі: себебі – Youtube және қосымша блог.

Vargas fell from power in 1945. Villa Lobos was able, after the end of the war, to travel abroad again; he returned to Paris, and also made regular visits to the United States as well as travelling to Great Britain, and Israel. He received a huge number of commissions, and fulfilled many of them despite failing health. He composed concertos for piano, cello (the second one in 1953), classical guitar (in 1951 for Segovia, who refused to play it until the composer provided a cadenza in 1956), harp (for Nicanor Zabaleta in 1953) and harmonica (for John Sebastian, Sr. in 1955–56). Other commissions included his Symphony No. 11 (for the Boston Symphony Orchestra in 1955), and the opera Yerma (1955–56) based on the play by Federico García Lorca. His prolific output of this period prompted criticisms of note spinning and banality: critical reactions to his Piano Concerto No. 5 included the comments "bankrupt" and "piano tuners' orgy", "raked the very depths of banality", "nothing but soupy textures or a bedraggled romantic idea", and "truly the kind of music that should never get written, still less performed". His music for the film Green Mansions starring Audrey Hepburn and Anthony Perkins, commissioned by MGM in 1958, earned Villa Lobos $25,000, and he conducted the soundtrack recording himself. The film was in production for many years. Originally to be directed by Vincente Minnelli, it was taken over by Hepburn's husband Mel Ferrer. MGM decided to use only part of Villa Lobos's music in the actual film, turning instead to Bronisław Kaper for the rest of the music. From the score, Villa Lobos compiled a work for soprano soloist, male chorus, and orchestra, which he titled Forest of the Amazon and recorded it in 1959 in stereo with Brazilian soprano Bidu Sayão, an unidentified male chorus, and the Symphony of the Air for United Artists Records. The recording was issued both on LP and reel to reel tape (United Artist UAC 8007, stereo 7 1/2 IPS). Unreliable source: reason=Youtube and appended blog

1959 жылдың маусым айында Вилла Лобос «Бразилия орташалықпен басқарылады» деген ойын білдіргендіктен, көптеген әріптес музыканттарының наразылығын тудырды. Қарашада ол Рио-де-Жанейрода қайтыс болды; оның мемлекеттік жерлеу рәсімі астана Бразилияға көшірілгенге дейін осы қаладағы соңғы маңызды азаматтық шара болды. Ол Рио-де-Жанейродағы Сан-Жоа Батиста зиратында жерленген.