Кіріспе

Ағылшын дипломаты және табиғаттанушысы (1836–1877)

Роберт Суинхо FRS (1 қыркүйек 1836 – 28 қазан 1877) – Тайваньда (батыстықтардың бұрын Формоза деп білгені) консул қызметін атқарған ағылшын дипломаты және табиғаттанушысы. Ол Оңтүстік-Шығыс Азия құстарын көптеп тізімдеп, зерттеді, ал кейбіреулері, мысалы, Суинхое фазаны, оның құрметіне аталды.

Өмірбаян

Свинхоу отаршылдық дәуірде Калькуттада (сол кезде Калькутта деп аталатын) дүниеге келді, ал оның Нортумберлендтен келген әкесі заңгер болған. Ол Англияға қашан келгені туралы нақты мәлімет жоқ, бірақ ол Лондон университетінде оқығаны және 1854 жылы Қытай консулдық корпусына қосылғаны белгілі. 1855 жылы ол Гонконгтен солтүстік-шығысқа қарай шамамен 500 шақырым қашықтықта орналасқан Амой портына тағайындалды. Осы портта ол қытай тілін (ресми мандарин және жергілікті Амой диалектісін) меңгеріп қана қоймай, Шығыс Қытайдың орнитологиясын тереңінен зерттеді. 1856 жылдың наурыз айында Суинхоу еуропалық корпусы мен қытайлық жабдықтары бар гибридтік кеме – лорчада Тайваньның солтүстік-батысындағы камфор аудандарына "қаһармандық" сапар жасады. Бұл сапар ресми мақсатта болған-жоқпын білуге болмайды, бірақ ол осы сапар туралы өзінің жарияланған еңбектерінде бірнеше рет айтқан. 1857 жылы Амойда ол шотланд миссионерінің қызы Кристина Стронахқа (туған есімі Локи) үйленді. 1858 жылдың маусым және шілде айларында Суинхоу HMS Inflexible кемесімен Тайвань айналысын жасап, британдық және американдық кемеден құлағандарды іздеуге қатысты. Ол 1858 және 1860 жылдары Солтүстік Қытайдағы қытайларға қарсы екі британдық әрекетте аудармашы ретінде де қызмет етті, соңғысы оның "Солтүстік Қытай кампаниясы 1860" (Лондон, 1861) кітабына әкелді, бұл Екінші Опиум соғысы туралы оның жеке баяндамасы болды. 1860 жылы Суинхоу Тайвань аралына алғашқы еуропалық консулдық өкілі болып тағайындалды. Бірақ ол 1861 жылға дейін бұл лауазымды толыққанды иелене алмады. Сол жылдың 2 шілдесінде Суинхоу және оның көмекшісі Джордж К. П. Браун (1838-1864) Тайвань фу (қазіргі Тайнань) префектурасының оңтүстік қаласына келді. Тайвань фу портының тереңдемеуі оны сыртқы сауданың көп бөлігі жүзеге асырылатын солтүстік порты Тамсуиде британдық консулдықты қайта құруға итермеледі. Ол Тайваньдағы британдық өкіл ретіндегі алғашқы қиын күндері туралы бірнеше мақалалар жариялады, сондай-ақ осы оқшауланған аралдың бай жануарлар дүниесі туралы көптеген еңбектер жазды. Кейіннен ол Қытайдың Амой, Нинбо және Янтай қалаларында консул болып қызмет етті. Мансабының әртүрлі кезеңдерінде ол Ұлыбританияның Қытайдағы толық өкілетті өкілі Рутерфорд Алкоктың "аймақтық консулы" қызметін атқарды. Бұл лауазымда оның міндеттеріне Хайнаньды зерттеуге бару, сондай-ақ Янцзы өзенімен Сычуань провинциясындағы Чунцинге дейін саяхат жасау, өзеннің бу кемелері үшін навигациялық мүмкіндіктерін анықтау кірді. Ол әртүрлі лауазымдарда болған кезде Тайвань консулдығын сақтап, 1873 жылы үкіметтік қызметтен зейнеткерлікке шыққанға дейін одан бас тартпады. Ол бос уақытын Қытайда табиғи тарих үлгілерін жинаумен өткізді, ал бұл аймақ бұрын батыстықтарға ашық болмағандықтан, ол жинаған көптеген заттар ғылым үшін жаңа болды. Ол негізінен орнитолог болғандықтан, оның көптеген жаңа ашылулары құстарға қатысты, бірақ ол жаңа балықтар, сүтқоректілер мен жәндіктерді де тапты. Ол 1862 жылы өзінің коллекциясымен Англияға оралды. Көптеген құстар алғаш рет Джон Гулдтың "Азия құстары" (1863) еңбегінде сипатталды. П. Л. Склейтер оны "көтерілген және табысты зерттеуші натуралистердің бірі" деп сипаттады, ал ол қайтыс болғаннан кейін А. Р. Уоллес "Мырза Суинхоудың өзіндік күш-жігерінің арқасында, әлемнің ешбір бөлігінде (Еуропа, Солтүстік Америка және Британдық Үндістаннан басқа) біз Қытайдың жағалау аудандары мен оның аралдарының жылы қанды омыртқалы жануарлары туралы біздің біліміміздей толық немесе дәл білім жоқ" деп жазды. Оның 3700 данадан тұратын коллекциясын Генри Сибом сатып алды, ал кейін ол Ливерпуль мұражайына сыйланды. Свинхоудың құрметіне төрт сүтқоректілер және 15 құс түріне ат қойылды, соның ішінде ол 1867 жылы алғаш сипаттаған Свинхоудың дауылдық қайыңы. Сонымен қатар, төрт бауырымен жорғалаушы жануарлар түріне оның құрметіне ат қойылды: Gekko swinhonis, Diploderma swinhonis, Rhabdophis swinhonis және Янцзы гигант жұмсақ қабықты тасбақасы (Rafetus swinhoei). Роберттің ағасы, полковник Чарльз Суинхо Үндістандағы Бомбей табиғи тарих қоғамының негіздеуші мүшесі және Lepidoptera саласындағы сарапшы болды.