Рази – кемелердің жоғары қабаттары қысқартылған түрі. Теңіз кемелерінің жылдамдығы мен маневрлігін арттыру үшін жасалған. Тарихы, мақсаты туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеме түрі
Ship type
Рази (razée) – палубалар санын азайту үшін төмендетілген (қысқартылған) желкенді кеме. Бұл сөз француз тіліндегі vaisseau rasé сөзінен шыққан, ол «қырылған» (сияқты) кеме деген мағынаны білдіреді.
A razee or razée /r//ə/'/z//iː/ is a sailing ship that has been cut down (razeed) to reduce the number of decks. The word is derived from the French vaisseau rasé, meaning a razed (in the sense of shaved down) ship.
XVII ғасыр
Галеоннан фрегаттарға ұқсас соғыс кемелеріне өту кезінде (1600 – 1650) жоғарғы құрылымдарды алып тастау арқасында жоғары салмақтың азаюы кемелерді жақсырақ жүзуге мүмкіндік беретіні туралы жалпы түсінік болды. Контр-адмирал сэр Уильям Саймондс «Диңгездер патшасы» кемесін суға түсіргеннен кейін, ол «қырқылған» және қауіпсіз әрі жылдам кеме жасалғанын атап өтті. 1651 жылы «Диңгездер патшасы» кемесінің маневрлік қабілеті одан әрі арттырылды, оның артиллериясының саны азайтылды. Кемелерді жауып тастауды теңіз күштері ғана емес, қарақшылар да жүзеге асырды – Чарльз Джонсонның «Ең әйгілі қарақшылардың тонаулары мен кісі өлтірулерінің жалпы тарихы» еңбегінде Джордж Лоутердің 1721 жылы Гамбия бекінісін қайта жабдықтауы сипатталған:
During the transition from galleons to more frigate like warships (1600 – 1650) there was a general awareness that the reduction in topweight afforded by the removal of upperworks made ships better sailers; Rear Admiral Sir William Symonds noted after the launch of Sovereign of the Seas that she was "cut down" and made a safe and fast ship. In 1651 Sovereign of the Seas was again made more manoeuvrable by reducing the number of cannon. Ships were razeed not only by navies but also by pirates – Charles Johnson's A General History of the Robberies and Murders of the most notorious Pyrates describes George Lowther refitting Gambia Castle in 1721:
Бұл қару палубаларының санын азайтпады, бірақ кемеге басқаруды жеңілдетті, себебі бастиондар желдің қарсылығын тудырмады, жоғары салмақ азайтылды және кеме жалпы алғанда жеңілдеді.
This did not reduce the number of gun decks, but had the effect of making the razee ship much handier, since the forecastle and aftcastle no longer created windage, top weight was reduced, and the ship was made lighter overall.
XIX ғасырдың соңы
АҚШ Әскери-теңіз күштерінде 1840 жылдары суға түсірілген соңғы буынның бірнеше фрегаттары үлкен соғыс кемелеріне қайта жарақтандырылды. 1850 жылдары металлургия және артиллерия саласындағы жетістіктер бұрынғыдан әлдеқайда ауыр снарядтарды, сондай-ақ жарылатын оқ-дәрілерді құюға мүмкіндік берді. Осылайша, фрегаттарды ауыррақ, бірақ азырақ қарумен қайта жарақтандыру туралы шешім қабылданғанда, экипаждың санын қысқарту кемелерді "талқандауға" (razeed) мүмкіндік берді. Олардың желкендік жабдықтары мен өлшемдері оларды өте жақсы теңіз кемелеріне айналдырды. Бұл кемелер 40 зеңбірекке ие фрегаттарға қарағанда 20 зеңбірекке ие соғыс кемелері ретінде ауыррақ оқ атуға қабілетті болғанымен, олар номиналды түрде кіші соғыс кемелері ретінде жіктеліп, зеңбірек саны азайтылды. Мұндай кемелердің қатарында USS Macedonian және USS Cumberland бар.
In the United States Navy, several of the final generation of sailing frigates launched in the 1840s were cut down to become large sloops of war. Advances in metallurgy and artillery in the 1850s allowed the casting of guns that fired substantially heavier shot than had previously been in use, as well as exploding shells. Thus, when the decision was made to rearm these frigates with heavier but fewer guns, the reduction in crew size allowed the ships to be razeed. Their sail plan and size made them superb sailers. Although these ships carried a heavier broadside as 20 gun sloops of war than they did as 40 gun frigates, they were rerated as nominally smaller sloops of war because they mounted fewer guns. Such ships include USS Macedonian and USS Cumberland.