Кіріспе

Алкогольдік сусын

Пунш (фин тілінде – punssi) – Швеция мен Финляндияда танымал ликер түрі. Көбінесе швед пуншы деп аталады, ал тарихи нұсқалары «Милитарь Пунш», «Аррак Пунш» және «Калориялық Пунш» деп те аталған, бірақ пуншты ағылшын тіліндегі «punch» терминімен шатастыруға болмайды. Ол спирттерді (арак, бренди немесе ром) лимон мен дәмдеуіштер қосылған арак шайымен, қант пен сумен араластыру арқылы жасалады және алғаш рет 1733 жылы Жавадан Швецияға әкелінді. Арак – көптеген пунштардың негізгі құрамы, оны голландтар да Голландтың Шығыс Индиясындағы Батавия отарынан Еуропаға әкелді. Пунш әдетте 25% алкоголь (АБВ) және 30% қанттан тұрады. Швецияда ингредиенттерді қосып жасауды жалғастырса да, 19 ғасырдың соңынан бері түрлі брендтермен бөтелкеленген ликер ретінде жиі сатылады. Оны жылы немесе салқындатылған күйінде ішеді.

Этимология

Бастапқыда швед/фин пуншы – панчтың бір түрі болды, ол 18-шы ғасырда бүкіл Еуропаға таралған танымал сусынға айналды, ал панч 17-шы ғасырдың соңында Ұлыбританияға Үндістаннан әкелінді. Бір топ адам панч/пунш сөзінің парсы тілінен келген "пандж" деген сөзден шыққандығына сенеді, ол "бес" деген мағынаны білдіреді, себебі панч бастапқыда бес ингредиенттен жасалған: алкоголь, қант, лимон, су және шай немесе дәмдеуіштер. Тағы бір топ адам бұл сөздің ағылшын тіліндегі "puncheon" сөзінен пайда болғандығын айтады, ол кемелерде алкоголь тасымалдау үшін қолданылатын белгілі бір көлемдегі шарап шелектерін сипаттау үшін қолданылған. Сөздің ағылшын тіліндегі жазылуы Швеция мен Германияда жергілікті правописание ережелеріне бейімделіп, пунш түріне айналды. Швецияда қарапайым панч та беріледі, бірақ оны "bål" (көлемдік ыдыс) деп атайды. Пунш Швецияда осыншалықты дәстүрге айналды, тіпті тілге де әсер етті: швед тілінің сөздігінде пунштан туындаған 80-ге жуық сөз бар.