Кіріспе

Жапондық бағалы қағаздар сауда фирмасы (1897–1999)

Ямайчи Securities Co., Ltd. (山一證券株式会社) – жапондық бағалы қағаздар сауда фирмасы. Компания 1997 жылғы 24 қарашада қызметін тоқтату туралы хабарлады және 1999 жылғы 2 маусымда Токио аудандық соты банкрот деп жариялады.

Тарих

Ямайчи 1897 жылы құрылған, бір кезде Жапонияның ең ірі төрт брокерлік фирмасының бірі болған. Оның клиенттері ірі жапондық корпорациялар еді. 1980 жылдардағы өркендеу кезеңінде, 10 клиенті оған белгілі бір сомада ақша берді, оны өз қалауынша инвестициялауға мүмкіндік берді. 1990 жылдардың басындағы күрт төмендеу және Ямайчидің дұрыс емес іс-әрекеттері 200 миллиард иеннен астам зиянға алып келді. Зиянның көлемі белгілі болса, фирманың беделінің төмендеп, құлау қаупін сезіне отырып, брокерлік клиенттерінің зиянын өзі мойнына алды және оны баланстан шығарды.

Тобаши және құлдырау

1992 жылдың қаңтар айында Yamaichi басшылары осындай тобаши схемасына жүгінді, осыған байланысты «Yamaichi Enterprise» деген жеке компания құрылды. Бұл компания Швейцарияның Цюрих қаласында орналасқан Credit Suisse банкінің Токиодағы филиалында шот ашты. 200 миллиард иенді жапон мемлекеттік облигацияларына салымдағаннан кейін, Yamaichi еншілес компаниясы клиенттерге пайда табу үшін фирмалар тобын пайдаланды, ал соңында 158,3 миллиард иендік шығынды өзіне сіңірді. Басқа да схема, шетел валюталық облигацияларды қолдану арқылы, Yamaichi-дің Австралиядағы еншілес компаниясында 106,5 миллиард иендік шығынға әкелді, осы шығын жасырылды. Weekly Toyo Keizai журналы 1997 жылдың сәуір айында осы алаяқтықты жариялады. Журналистік еңбегі үшін журнал Editors' Choice Magazine Journalism Award сыйлығымен марапатталды. Брокерлік компания құлаған кезде оның төрағасы Цугио Юкихира Жапония диетасының тыңдауында осы іс-әрекеттердің заңсыз екенін мойындады. Ол брокерлік кеңседе тек үш адам – өзі, бұрынғы президент Атсуо Мики және тағы бір адам ғана келісімдер туралы білгенін айтты; ол заңсыз саудаға қатысқан 10 компанияның атын атаудан бас тартты. Компания 1997 жылдың 24 қарашасында қызметін тоқтату туралы хабарлады және 1999 жылдың 2 маусымында Токио аудандық соты банкрот деп жариялады. Компанияның соңғы президенті Шохеи Нозава жапон теледидарында көздерінен жас ағызып, өте маңызды кешірім сұрады. Жапонияның қаржы министрі оқиғаның әлсіз жапондық банк жүйесі мен экономиканы тұрақсыздандырмауын қамтамасыз ету үшін қадамдар қабылданатынын мәлімдеді. 2001 жылдың 1 маусымында компанияның соңғы төрағасы Цугио Юкихира Токио аудандық сотына берілген сот ісі бойынша келісімге келді. Сотталушылар оның тобаши схемалары мен заңсыз мәмілелері брокерлік компанияның құлауына және оның жойылуына себеп болғанын айыптады.