Кіріспе

Үкімет тарапынан алынатын салықтың азайтылуы

Салықты қысқарту – үкімет кірісіне бағытталатын салық төлеушілерден алынатын ақша мөлшерінің төмендеуі. Салықты қысқарту үкіметтің кірісін азайтады және салық төлеушілердің қолжетімді табысын арттырады. Салықты қысқарту әдетте табысқа, тауарлар мен қызметтерге төленетін салық мөлшерінің проценттік көрсеткішінің төмендеуіне жатады. Тұтынушылардың қолжетімді табысын арттыратындықтан, салықты қысқарту – кеңейтімді фискалдық саясаттың мысалы. Салықты қысқартуға салықты басқа жолдармен азайту да кіреді, мысалы салық жеңілдіктері, шегерімдер және заңдағы кемшіліктер. Салықты қысқарту экономикаға қалай әсер ететіні қысқартылған салық түріне байланысты. Төмен және орта таптың қолжетімді табысын арттыратын саясат жалпы тұтынуды арттырып, "осылайша экономиканы жандандыруға" ықпал етеді. Салықты қысқарту мемлекеттік қарызды арттыру арқылы экономиканы серпілтеді. Дегенмен, олар көбінесе шығындарды қысқартумен немесе ақша-кредиттік саясаттағы өзгерістермен бірге жүреді, бұл олардың жандандыру әсерін теңестіруі мүмкін.

Түрлері

Салықты төмендету әдетте салық мөлшерлемесін төмендету болып табылады. Дегенмен, салық сомасын азайтатын басқа салық өзгерістері де салықты төмендету ретінде қарастырылуы мүмкін. Бұған шегерімдер, салық жеңілдіктері, босатулар және түзетулер кіреді. ТерминАнықтамаМысалМөлшерлеме кесу Салық салынатын заттың үлесін азайту. Табыс салығы мөлшерлемесін төмендету салық ретінде төленетін табыстың пайызын азайтады. Шегерім Салық салынатын заттың сомасын азайту. Табыс салығы бойынша шегерім салық салынатын табыстың сомасын азайтады. Салық жеңілдігі Төленген салық сомасын азайту. Салық жеңілдіктері әдетте белгілі сомада болады. Оқу ақысы бойынша салық жеңілдігі төленген салық сомасын жеңілдік сомасына дейін азайтады. Жеңілдіктер қайтарылатын болуы мүмкін, яғни салық төлеушіге нақты салық төленбеген жағдайда да (мысалы, шегерімдер табыстан асып кеткен кезде) жеңілдік беріледі. Босату Белгілі бір затты салық салудан шығару. Азық-түлік тауарлары сату салығынан босатылуы мүмкін. Түзету Сыртқы факторға байланысты салық салынатын заттың сомасын өзгерту. Инфляцияға байланысты түзету инфляция деңгейіне сәйкес төленген салық сомасын азайтады. Салық мөлшерлемелерін кеңейту арқылы үкімет төмен салық мөлшерлемесіне жататын табыстың сомасын арттырады.

Әсерлер

Салықты төмендету – салық төлеушінің төлеуге міндетті салық сомасының азаюы, нәтижесінде қолжетімді табыс артады. Бұл артық табысты бұрын мүмкін болмаған қосымша тауарлар мен қызметтерді сатып алуға жұмсауға болады. Салықты төмендету жұмыскерлердің қаржылық жағдайын жақсартады. Көбірек ақшаға ие болғандықтан, тұтынушылардың шығындарының артатынын күтуге болады. Тұтынушылардың шығындары – жиынтық сұраныстың маңызды бөлігі. Жиынтық сұраныстың артуы, басқа факторлар өзгермейтін жағдайда, экономикалық өсуге алып келуі мүмкін. Табысқа салынатын салықты төмендету жұмыс істеу, жинақтау және инвестициялау арқылы салықтан кейінгі табысты арттырады, осылайша еңбек өнімділігі артып, экономикалық өсуге үлес қосады. Егер салықты төмендету дереу шығыстарды қысқарту арқылы қаржыланбаса, онда ол мемлекеттік бюджет тапшылығының өсуіне әкелуі мүмкін, бұл ұзақ мерзімді перспективада пайыздық ставканың өсуі арқылы инвестицияларға теріс әсер етеді. Бұдан бөлек, ұлттық жинақ азайып, ұлттық капитал қоры мен болашақ ұрпақтардың табысы төмендейді. Осы себепті салықты төмендетудің құрылымы мен оны қаржыландыру жолы экономикалық өсуге қол жеткізу үшін маңызды.

Жеткізу жағындағы салықтың кемуі

Жеткізуші тараптан салықты төмендету шаралары тауардың бағасын төмендету арқылы капитал құруға жағдай жасауға бағытталған, осылайша тауарға деген сұраныс артады. Нәтижесінде, жалпы ұсыныс та, жалпы сұраныс та өзгереді.

Корпоративтік табыс салығын төмендету

Корпоративтік табыс салығын төмендету ҒЗТ шығындарына, өнімділікке және өнімге тұрақты әсер етеді, демек ЖІӨ-ні арттырады. Тағайындалған салық саясатының әсерін бағалау үшін ҒЗТ шығындары және технологияны қабылдау маңызды көрсеткіштер болып табылады.

Жеке табыс салығын төмендету

Жеке табыс салығын төмендету ЖІӨ мен өнімділікті уақытша арттырады, бірақ ұзақ мерзімді әсер етпейді, себебі ол капиталдық шығындар, өнімділік және өнімнің қарқынды, бірақ қысқамерзімдік жауабын тудырады. Жеке табыс салығын төмендетудің әсерін бағалаудағы маңызды фактор – еңбек ресурстарын пайдаланудың өзгеруі. Қосылған құн салығын (ҚҚС) төмендету ел экономикасына маңызды әсер етеді. Ол қысқа мерзімді тұтынуға және бизнес инвестицияларын ынталандыруға мүмкіндік берсе де, оның салдары бар. ҚҚС мөлшерлемесін төмендету мемлекеттік кірістерді азайтады, бұл мемлекеттік қызметтер мен инфрақұрылымға әсер етуі мүмкін. Дегенмен, дұрыс басқарылса, мұндай төмендетулер ұзақ мерзімді экономикалық өсім мен бюджеттік тұрақтылыққа үлес қосуы мүмкін. Саясаткерлер ҚҚС төмендетудің артықшылықтарын тұрақты кіріс жинау қажеттілігімен мұқият теңестіруі керек. ҚҚС-ты нақты мақсатқа бағытталған түрде төмендетудің айқын мысалы пандемия кезінде Ұлыбританияда болды. ҚҚС-тың стандартты мөлшерлемесі 20%-дан 5%-ға дейін төмендеді, бұл әсіресе қонақжайлылық секторына қатысты. Бұл төмендету қиын жағдайдағы кәсіпкерлерді қолдауға және тұтынушылардың шығындарын арттыруға бағытталған. Алайда, ҚҚС төмендетудің басты кемшілігі – жеткізушілердің осы үнемделген соманы тұтынушыларға міндетті түрде беруі қажет емес. Сондықтан, ҚҚС төмендету жалпы ҚҚС түсімінде шағын кемшілік тудырса да, оның бағаларға тигізер әсері әлі де белгісіз. Еуроодақ ережелері ҚҚС мөлшерлемесін төмендетуге рұқсат береді, бірақ бірқатар елдер ҚҚС деңгейін ең төменгі шектен жоғары ұстап тұр.

Тарих

Салықты төмендетуді талдаудың тағы бір жолы – олардың салдарына қарау. Президенттер көбінесе салықтық өзгерістерді ұсынады, бірақ Конгресс осы ұсыныстарды толық немесе толық емес көлемде бейнелейтін заңдар қабылдайды.

Джон Кеннеди

Джон Кеннедидің жоспары ең жоғары салық мөлшерлемесін 91%-дан 65%-ға дейін төмендету болған, бірақ ол бұл өзгерісті іске асыруға үлкермей қайтыс болды.

Линдон Джонсон

Линдон Джонсон Кеннедидің идеяларын қолдады және ең жоғары табыс салығын 91%-дан 70%-ға төмендетті. Ол корпоративтік салық мөлшерлемесін 52%-дан 48%-ға дейін азайтты. 1961 жылы 94 миллиард доллар болған федералдық салық түсімдері 1968 жылы 153 миллиард долларға жетті.

Рональд Рейган

Рональд Рейганның саясатына салық реформасы кірді. Оның әкімшілігі екі салық заңын қабылдады. 1981 жылғы Экономикалық жаңғырту салық заңы (ERTA): ERTA экономикалық өсуді ынталандыруға, инвестицияларды қолдауға және жеке тұлғалар мен кәсіпорындардың салық жүктемесін азайтуға бағытталған. Негізгі қағидалары:
Жоғары табыс салығы мөлшерлемесінің төмендеуі: Жеке табыс салығының ең жоғары мөлшерлемесі 70%-дан 50%-ға дейін төмендетілді. Капиталдық табыс салығының төмендеуі: Капиталдық табыс салығының мөлшерлемесі 28%-дан 20%-ға дейін төмендеді, бұл өнімді активтерге инвестициялауды ынталандырды. Салықты қысқартуға қарамастан, ERTA өзін-өзі толыққанды қаржыландырмады, нәтижесінде федералдық кірістер бастапқыда азайды. 1986 жылғы Салық реформасы заңы (TRA): TRA салық кодексін одан әрі өзгерту арқылы ERTA-ның негізінде салынды. Ерекше ерекшеліктері:
Жеке табыс салығы мөлшерлемесінің төмендеуі: Жеке табыс салығының ең жоғары мөлшерлемесі бастапқыда 38,5%-ға дейін, кейін 28%-ға дейін төмендетілді. Корпоративтік салық реформасы: Корпоративтік салық мөлшерлемесі де төмендеді, бұл бизнеске пайда әкелді. 1988 жылы Рейган корпоративтік салық мөлшерлемесін 48%-дан 34%-ға дейін төмендетті. Салықтық сатыларды жеңілдету: TRA салық жүйесін сатылар санын азайту арқылы жеңілдетті. TRA тиімділік пен әділеттілікті көздегенмен, бұрынғы салықтық қысқартулардан туындаған кіріс жоғалтын толыққанды өтемеді.

Экономикалық әсерлері мен нәтижелері

ЖІӨ өсімі: 1980-ші жылдары экономикалық өсім болды, оны көбінесе "Реган гүлдәуі" деп атайды. 1983 ж. - 4,6%
1984 ж. - 7,2%
1985 ж. - 4,2%

Салықты төмендету осы өсімге үлес қосса да, Федералдық резервтің шаралары, федералдық шығыстардың артуы және кәсіпорын инвестициялары сияқты басқа факторлар да маңызды рөл атқарды. Бюджеттік тапшылықтар: Салықты қысқарту бюджеттік тапшылықты ушықтырды, бірақ экономика өсіп, нәтижесінде тапшылық азайды. 1986 жылы ең жоғары шегіне жеткеннен кейін, 1989 жылға қарай федералды тапшылық біртіндеп төмендеді. Рональд Рейганның салықты қысқартуы АҚШ экономикасына айтарлықтай әсер етті.

Джордж Буш

Президент Буштың салықты қысқартулары 2001 жылғы экономикалық төмендеуді тоқтату мақсатымен жүзеге асырылды. Олар жоғары табыс салығының мөлшерлемесін 39,6%-дан 35%-ға, ұзақ мерзімді капитал табысынан алынатын салықты 20%-дан 15%-ға және дивидендтерден алынатын салықтың ең жоғары мөлшерлемесін 38,6%-дан 15%-ға төмендетті. Бұл салықты қысқартулар экономиканы серпілткен болуы мүмкін, алайда, олардың себептері басқа да жағдайлармен байланысты болуы да мүмкін. 2002, 2003, 2004 және 2005 жылдары АҚШ экономикасы тиісінше 1,7%, 2,9%, 3,8% және 3,5% өсті. 2001 жылы Федералдық резервтік жүйе базалық пайыздық ставканы 6%-дан 1,75%-ға дейін төмендетті. Экономиканы серпілтуден басқа, бұл салықты қысқартулар 10 жыл ішінде АҚШ-тың мемлекеттік қарызын 1,35 триллион долларға арттырды және жоғары табысқа ие азаматтарға артықшылық берді.

Барак Обама

Барак Обама Ұлы дағдарысты жеңу үшін бірнеше салықты қысқартуды ұйымдастырды. 2009 жылы қабылданған 787 миллиард долларлық «Американы қалпына келтіру және қайта инвестициялау туралы» заңда 288 миллиард доллар көлемінде салықты қысқартулар мен жеңілдетулер қарастырылды. Аталған заңның салық саласына қатысты ережелеріне 2% жалақы салығын төмендету, денсаулық сақтау саласындағы салық жеңілдетулері, жеке тұлғалар үшін табыс салығын 400 долларға дейін азайту, сондай-ақ балаларға және еңбек табысына берілетін салық жеңілдетулерін жақсарту кірді. 2013 жылы «салықтық құлайлыстың» алдын алу мақсатында Обама Буш әкімшілігі кезінде бекітілген, жеке тұлғалар үшін 400 000 доллардан және отбасылық жұптар үшін 450 000 доллардан төмен табысқа салықты қысқартуды ұзартты. 2012 жылғы «Америкалық салық төлеушілерге көмек көрсету туралы» заңға сәйкес, белгіленген шекті асып түскен табыс 39,6% мөлшерлемемен салық салынатын болды (бұл Клинтон дәуіріндегі салық ставкасы).

Дональд Трамп

2017 жылдың 22 желтоқсанында президент Трамп корпоративтік салық мөлшерлемесін 35%-дан 20%-ға дейін төмендеткен «Салықты қысқарту және жұмыс орындары туралы» заңға қол қойды. Басқа өзгерістерге табыс салығы мөлшерлемесін төмендету, стандартты шегерімді екі есеге арттыру, штаттық және жергілікті салық шегерімін лимиттеу және жеке басылымдарды жою кірді. 2018 жылы ЖІӨ өсу қарқыны 0,7%-ға артты, бірақ 2019 жылы 2017 жылғы көрсеткіштен төмендеді. 2020 жылы ЖІӨ күрт құлдырады, бұл, әдетте, COVID-19 пандемиясының салдарынан болды.

Джо Байден

Президент Джо Байден өкілеттік мерзімінде бірнеше салық саясатын ұсынды. Оның 2025 жылғы бюджетіне миллиондаған отбасылар, аз қамтамасыз етілген жұмысшылар және зейнеткерлер үшін салық жеңілдіктері кіреді. Маңызды ұсыныстардың бірі – пандемия кезінде миллиондаған баланың кедейліктен шығуына көмектескен кеңейтілген балаларға берілетін салық жеңілдігін (CTC) қайта жандандыру. Байденнің жоспары бойынша, кеңейтілген CTC алты жастан асқан балаларға 3000 доллар, ал алты жасқа дейінгі әр балаға 3600 доллар көлемінде беріледі. Сонымен қатар, Байден 400 000 доллардан кем табыс табатын отбасыларға салықты төмендетуді жалғастыруды қолдайды, бірақ жоғары табыстыларға салық жеңілдіктерін ұзартуға қарсы. Оның мақсаты – осы салық жеңілдіктерін корпорациялар мен байларға салынатын салықты арттыру арқылы қаржыландыру.

Маргарет Тэтчер

Маргарет Тэтчердің саясатына салықты қысқарту кірді. Табыс салығын төмендету: Тэтчер үкіметі табыс салығы мөлшерлемесін айтарлықтай төмендетті. Ең жоғары мөлшерлеме 1979 жылы 83% болса, 1988 жылға қарай 40%-ға дейін төмендеді. Сол кезеңде базалық мөлшерлеме де 33%-дан 25%-ға дейін азайды. Бұл шаралар жұмыс, кәсіпкерлік және инвестицияларды ынталандыруға, соның нәтижесінде экономикалық өсімді қозғауға бағытталған. ҚҚС өзгерістері: Табыс салығын қысқартудан туындаған кіріс жоғалуын өтеу мақсатында Тэтчер әкімшілігі қосылған құн салығын (ҚҚС) 8%-дан 15%-ға дейін көтерді. ҚҚС тұтынушылар сатып алатын көптеген тауарлар мен қызметтерге қатысты, мемлекеттік кірістердің маңызды көзіне айналды. Табыс салығын төмендету мен ҚҚС мөлшерлемесін арттыру арасындағы теңгерім пікірталас тудырды. Корпорациялық салық реформасы: Тэтчердің стратегиясында корпорациялық салық мөлшерлемесін төмендету де қарастырылды. 1986 жылға қарай мөлшерлеме 1970-ші жылдардың соңындағы 52%-бен салыстырғанда 35%-ға дейін төмендеді. Бұл шаралар Ұлыбританияның бәсекеге қабілеттілігін арттыруға, инвестицияларды тартуға және бизнес өсуін қолдауға бағытталған. Салықты қысқарту экономикалық белсенділікті күшейткенімен, сыншылар бұл шараның байларға артық пайда әкелгенін айтты. Тэтчер билік еткен жылдары кедейлік деңгейі өсті, ал балалардың кедейлігі екі еседен астамға артты.

Герхард Шрёдер

1998-2005 жылдары Германия канцлері болған Герхард Шредер экономикалық өсімді ынталандыру және елдің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған маңызды салық саясатын іске асырды. Оның ерекше қадамы – 2004 жылы табыс салығын төмендетуді үдету, нәтижесінде табыс салығы деңгейі 10 пайызға төмендеді. Бұл азайту федералдық, штаттық және жергілікті бюджеттерде шамамен 18 миллиард евро қалдырды. Шредердің стратегиясы осы салық жеңілдіктерін төлеу үшін бірнеше шараны қамтыды: субсидияларды азайту, жекешелендіруден түскен кірістер және мемлекеттік қарызды ұлғайту. Оның мақсаты – экономиканың жаңаруына сигнал беру және тұтынушылардың сенімін арттыру болды. Дегенмен, Шредер Ресеймен байланыстарын, әсіресе Украинадағы соғыс кезінде Мәскеудің әрекеттеріне байланысты айыптауға және бұзуға ұшырады. Барлық дау-дамасылдарға қарамастан, Шредердің салық саясаты Германияның қаржылық жүйесіне ұзақ мерзімдік әсер етті.

Хавьер Милей

Хавьер Милеидің салықты қысқарту саясаты елдің қаржы ландшафтын өзгертуге бағытталған. Милей "Омнибус заңы" деп аталатын салық реформасын ұсынды. Оның басты қағидаларының бірі – ең жоғары салық мөлшерлемесін жою еді. Бұл уақыт өте келе жоғары кірісті тұлғалар үшін салық жүктемесін біртіндеп азайтып, 2027 жылға қарай 1,75%-дан 0,5%-ға дейін төмендетуге мүмкіндік береді.

Көбейтуші әсер

Салық ставкаларының төмендеуімен үй шаруашылықтарының қолжетімді табысы артады. Экономикаға түсетін соңғы әсер – үй шаруашылықтарының қосымша салықтан кейінгі ақшаны үнемдеу және жұмсау арақатынасының нәтижесі болып табылады. Экономистер осы құбылыстарды көбейтуші эффекті арқылы көрсетеді. Эффект экономикалық белсенділікке жұмсалған ақша мен салықтарды төмендетудің немесе мемлекеттік шығыстарды арттырудың мөлшерлік айырмасын көрсетеді. J. Whalen және F. Reichling (2015) жасаған «АҚШ-тағы фискалдық көбейтуші және экономикалық саясатты талдау» зерттеуі салықты төмендетудің қысқа мерзімді әсеріне және экономиканың потенциалына назар аударды. Нәтижелер салықты төмендету немесе шығыстарды арттыру экономикалық жағдайға байланысты екенін көрсетті. Егер экономика өзінің потенциалына жақын болса және Федералдық резервтер нөлдік пайыздық ставкаларға ұшырамаса, салықты төмендетудің қысқа мерзімді экономикалық әсері шамалы болды, себебі фискалдық ынталандыру пайыздық ставканың өсуімен салыстырғанда әлсіз болды. Ал, егер экономика экономикалық потенциалынан алыс болса және нөлдік пайыздық ставкалармен шектелген болса, фискалдық ынталандырудың әсері күштірек болады. Конгресс Бюджеттік Кеңесінің бағалауынша, нашар экономиканың көбейтуші эффектінің потенциалы күшті экономикадан үш есе жоғары. Зерттеу фискалдық саясатқа қатысты белгісіздіктерді көрсетті. Зерттеу салықты төмендетудің көбейтуші эффектісінің ең төменгі және ең жоғары бағалаулары арасындағы үлкен айырмашылықты көрсетті. Екінші жағынан, зерттеуде мемлекеттік шығыстар салықты төмендетуге қарағанда фискалдық саясаттың сенімді түрі екені көрсетілді.

Салықтарды азайту және өнімділік

Салық ставкасы мен жалпы өнімділік арасындағы байланыс көбінесе Лаффер қисығы арқылы көрсетіледі. Ол классикалық қоңырау сызығы пішіндес, бір осінде салық ставкасы (көбінесе көлденең), ал екінші осінде салық түсімдері орналасқан. Теорияға сәйкес, салық мөлшерлемесінің үздіксіз өсуімен бір мезгілде салық түсімдері төмендеуі мүмкін. Бұл құбылысты адамдардың жұмыс істеуге деген құлшынысының азаюымен түсіндіруге болады, себебі үкімет олардың табысынан үлесін алып қояды. Параболаның жоғарғы нүктесі үкімет үшін максималды кіріс әкелетін нүктені көрсетеді. Лаффер қисығы көбінесе абстракттылығы үшін сыналып, нақты жағдайда максималды кіріс әкелетін нүктені анықтаудың қиындығына байланысты. Ол қоғам мен оның қалауларына үлкен тәуелді, ал модель шындықты жалпы салық түсімдері мен салық ставкаларына дейін қарапайымдап көрсетеді. Бұдан өзге, ол тек бір салық ставкасы мен жұмыс күшінің бір жақты ұсынысын қарастырады. Сонымен қатар, салық түсімдерінің үнемі өспейтіні, ал жоғары салық ставкаларында адамдар салықтан қашуға тырысатыны ескерілмейді – салық салудан заңды түрде жалтару арқылы немесе салық төлеуден жалтарту арқылы. Осы факторлардың бәрі максималды кіріс әкелетін нүктенің орнына нақтылық енгізеді. Дегенмен, Лаффер қисығының теориялық негізі салықты арттыру немесе азайту туралы шешімдерді негіздеу үшін жиі қолданылады.

Себептері

Үкіметтер салықты төмендетудің бірнеше себебін атауы мүмкін.

Әділдік

Біріншіден, ақша оған ие болған адамға тиесілі, әсіресе ол оны өзі тапқан болса. Үкімет алатын ақша мөлшерін азайту – әділдікті арттыру болып есептелуі мүмкін. Дегенмен, егер салықты төмендету мемлекеттік шығыстарды қысқарту есебінен қаржыландырылса, онда бұл, әсіресе, аз қамтылғандарға пропорционалды түрде зиян келтіруі мүмкін, себебі шығыстарды қысқарту олар ең көп пайдаланатын қызметтерге әсер етеді, ал олар салыстырмалы түрде аз салық төлейді.

Салықтық теңгерім

Салық салудағы әділдікке бағытталған екі негізгі ұғым бар: көлденең әділдік және тік әділдік. Біріншісі, барлық адамдар бірдей салық жүктемесіне ие болуы керек деген сенімге негізделген. Екіншісі, салыстырмалы салық жүктемесінің теңдігін, яғни төлеу қабілеті принципін атап көрсетеді, нәтижесінде табысы жоғары адамдарға салық жүктемесі ауырлау болуы керек деген пікір қалыптасады.

Тиімділік

Салықты төмендету нарықтағы тиімділікті арттыруға мүмкіндік береді. Салықты азайту, жоғары салықтарға қарағанда ресурстарды тиімдірек бөлуге әкелуі мүмкін. Әдетте, жеке компаниялар өз қаражатын үкіметтен тиімдірек жұмсайды. Салықты төмендету жеке компанияларға ақшаларын тиімдірек пайдалануға жағдай жасайды.

Көтермелеу

Жоғары салықтар көбінесе еңбек және инвестицияларды төмендетеді. Салықтар еңбек етіп табудан түсетін пайданы азайтатын болса, жұмыскерлердің жұмысқа деген ынтасының азаюы таңқаларлық емес. Кіріске салынатын салықтар жұмыскер алатын және жұмыс беруші төлейтін сома арасында кедергі тудырады. Жоғары салықтар жұмыс берушілерді салыстырмалы түрде төмен салықтар болғанда құратын жұмыс орындарынан гөрі аз жұмыс орындарын жасауға итермелейді.

Салықтық жүктеме

Салықтық жүктеме – заңды салық төлеушіге қарамастан, салық төлеудің тікелей емес жауапкершілігін білдіреді. АҚШ-та 2020 жылы жалпы салық жүктемесі жалпы ішкі өнімнің 16%-ын құрады.