Вайтанги, Новая Зеландия: история, договор 1840 года, Декларация независимости 1835 года. Узнайте о значении "шумных вод" и важности этого места для маори.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уайтанги – Жаңа Зеландияның Солтүстік аралындағы, Bay of Islands шығанағындағы жер-мекен.
Locality in the Bay of Islands, North Island, New Zealand
"Уайтанги" атауы маори тілінде "шулы сулар" немесе "ешкінің сулары" деген мағынаны білдіреді, бұл, әдетте, Уайтанги өзеніндегі Харуру сарқырамасына сілтеме жасайды. Уайтанги келісімі алғаш рет 1840 жылдың 6 ақпанында Уайтангиде қол қойылды. Бұл орын Жаңа Зеландияның тәуелсіздік декларациясы қол қойылған жер болып табылады, ол бұрынғы бес жылда, 1835 жылдың 28 қазанында қол қойылған. Бұл құжатты британдық тәжі келесі жылы (1836) растады.
"Waitangi" is a Māori language name meaning "noisy waters" or "weeping waters", probably referring to the Haruru Falls on the Waitangi River. The Treaty of Waitangi was first signed at Waitangi on 6 February 1840. It is also the place where the Declaration of Independence of New Zealand was signed five years earlier, on 28 October 1835. This document was ratified by the British Crown the following year (1836).
Уайтхаңги шартына қол қою
Уайтханги келісімінің өзі 1840 жылғы 5 ақпанда Джеймс Баббидің үйі алдындағы алаңда өткен қоғамдық жиналыспен басталды. Губернатор-лейтенант Хобсон жиынға келген 300-ге жуық еуропалық және маорилерге ұсынылып отырған құжатты оқып берді, содан кейін маори басшыларына сөз сөйлеуге мүмкіндік берді. Бастапқыда көптеген басшылар (соның ішінде Те Кемара, Рева және Мока Те Каинга Матаа) Аотеароа билігін Тажға беру туралы ұсынысқа қарсы шықты. Бірақ, кейін бірнеше басшы бұл идеяны қарастыра бастады; Тажға қолдау білдірген басшылардың ішінде Те Ухарерахи, Пумука, сондай-ақ екі Хокианга басшысы – Тамати Вака Нене және оның інісі Эруэра Майхи Патуоне есімдері ерекше аталады.
The Treaty of Waitangi proper began on 5 February 1840 when a public meeting was held on the grounds in front of James Busby's residence. Lieutenant Governor Hobson read a proposed document to the 300 or so European and Māori who were in attendance and then provided the Māori chiefs an opportunity to speak. Initially, a large number of chiefs (including Te Kemara, Rewa and Moka Te Kainga mataa) spoke against accepting the Crown's proposition to rule over Aotearoa. Later in the proceedings a few chiefs began to entertain the idea; amongst the more notable chiefs to support the Crown were Te Wharerahi, Pumuka, and the two Hokianga chiefs, Tāmati Wāka Nene and his brother Eruera Maihi Patuone.
Шарттың негіздері
1934 жылдан бері Уаитангі келісімінің алқабы жұртшылыққа ашық. Қазіргі кезде "Келісім үйі" деп аталатын бұл үйді алғаш рет 1832 жылдан бастап, Уильям Хобсон мен оның әйелі Агнес Бабби келгенге дейін, Жаңа Зеландияда британдық резидент ретінде қызмет еткен Джеймс Бабби пайдаланды. Келісім үйі 1940 жылғы Жаңа Зеландияның жүз жылдығына дайындық ретінде 1930 жылдары қайта жаңартылды, бұл 19-шы ғасырдан бері келісімнің пакехалардың назарына алғаш рет түсуіне ықпал етті. 1939 жылы Келісім үйіне жақын салынған және 1940 жылдың 6 ақпанында ашылған Те Уаре Рунанга – ою-өрнектелген маори үйі. Whare аймағы кейде мара ретінде қолданылады және ол нағыз мара болмаса да, "жоғарғы мара" деп аталады. Уаитангі өзенінің оңтүстік жағындағы Те Ти шығанағында Те Ти Ваитангі деген мара бар, оны кейде "төменгі мара" деп еске алады. Уаитангінің Те Конгаху мұражайы 2015 жылы ашылды. 1990 жылы суретші Селвин Муру тарихи кемежай қазбаларынан мыс алып, оны Оклендтің Аотеа алаңында орналасқан Вахароа мүсініне қосты.
Waitangi Treaty Grounds has been open to the public since 1934. What is now called the 'Treaty House' was first occupied by James Busby, who acted as the British resident in New Zealand from 1832 until the arrival of William Hobson, and his wife Agnes Busby. The Treaty House was restored in the 1930s, in preparation for New Zealand Centenary in 1940, sparking the first emergence of the Treaty into Pākehā attention since the 19th century. Te Whare Rūnanga, a carved Māori meeting house, was built near the Treaty House in 1939 and opened on 6 February 1940. The area of the whare is sometimes used as if it is a marae and referred to as the "upper marae", although it is not a true marae. There is a marae, Te Tii Waitangi, in Te Tī Bay on the south side of the Waitangi River that is sometimes referred to as the "lower marae". Te Kōngahu Museum of Waitangi opened on the grounds in 2015. In 1990, artist Selwyn Muru requisitioned copper from the historic wharf piles, and incorporated these into Waharoa, a sculpture located in Aotea Square, Auckland.