Кіріспе

Агнита (; Agnetheln; Трансильваниялық саксон: Ongenîtlen; Szentágota) – Румынияның орталық бөлігіндегі Трансильванияның Сибиу округіндегі Хартибачу өзенінің жағасында орналасқан қала. Бұл елдің географиялық орталығы саналады. Қала екі ауылды басқарады: Ковеш (Кебиш; Аготаковесд) және Руя (Розельн; Розонда).

Демография

2011 жылғы халық санауы бойынша халықтың саны 8 300 адамды құрады, оның 94,2% румындар, 2,9% венгрлер, 1,5% цығандар және 1% немістер (нақтырақ айтқанда, Трансильваниялық сакстар) болды.

Тарих

Бұл туралы алғаш рет 1280 жылы Санкта-Агатадан Генрих есімді адам жасаған жерді сату шартында айтылған. 1376 жылы Венгрияның Людовик I патшасы ауылға базар өткізу құқығын берді. 1466 жылы Матиас Корвин патша ауылға сот жүргізу құқығын (jus gladi) берді және Осман империясынан Венгрия патшалығын қорғау үшін бекініс салды. 1280 жылы алғаш рет құжатта есімдері тілсіз Агнита қаласы – дәстүрлі қолөнерге даңқын шығарған, тері өңдеушілер, аяқ киімшілер, тігіншілер, шеберлер және қыш құмыра жасаушылардың ежелгі цехтарымен мәшһүр қала. Бұл – Трансильваниядағы ең көне шаруа бекіністерінің бірі. Он үшінші ғасырда салынған, ол біртіндеп нығайтылып, он жетінші ғасырға қарай үш қабатты қоршаумен, мұнаралармен күшейтілді. Қала орталығында үш бөлімі (навтары) бар және батысқа қарай бұрылған (шамамен 1409 жыл) шіркеу залдары орналасқан. Нығайтылған шіркеу көптеген өзгерістерге ұшырады. Бекітілген шіркеудің төрт мұнарасы – аяқ киімшілер, тігіншілер, теміршілер және шеберлер – осы цехтардың экономикалық күшін көрсетеді және қарулы қақтығыс кезінде қабырғаның осы бөліктерін қорғау үшін тағайындалды. Қалалық мұражайда ортағасырлық өнердің мол коллекциясы бар (готикалық сандықтар, сәулет, мүсін, керамика және т.б.). Венгрия королі Людовик Анжу 1376 жылдан бастап Агнитаға (немесе вилла Зентагата) жыл сайын 24 маусымда (Иоанн күні) жәрмеңке өткізу құқығын берді. Кейіннен бұл құқық тағы екі жәрмеңкеге ұзартылды. 1466 жылы венгр патшасы Агнита қаласына "ius Gladiator" құқығын, яғни өлім жазасын кесу және орындау құқығын берді. Сол жылы ауылға өз қаласын қорғау үшін патша әскерлерінің жартысын сақтап қалуға рұқсат берілді, себебі ол Валахия шекарасына жақын болғандықтан, шіркеу жат жұрттық қолға тимейтіндей болу үшін. 1950 жылға дейін, қала жарияланғанға дейін, Агнитадағы жалпы жәрмеңке (Marktgemeinde) өтті. 1898 жылы Сигишоарадан Агнита теміржол станциясына дейін теміржол салынып, 1910 жылы Ковештегі станциясымен бірге Сибиуға дейін созылды. Алайда, 1965 жылы Агнитадағы бағыт қысқартылып, солтүстікке қарай созылған жол, соның ішінде қала арқылы өтетін бөлігі жабылды. Нәтижесінде батысқа жаңа станция салынды, бірақ 2001 жылы ол да жабылды. Бұл теміржол тарихи ескерткіш болып саналады және оны қалпына келтіру үшін белсенді қозғалыс жүріп жатыр.