Кіріспе

Француз саясаткері (1920–1997)

Жорж Рене Луи Марша (7 маусым 1920 – 16 қараша 1997) 1972 жылдан 1994 жылға дейін Франция Коммунистік партиясының (PCF) төрағасы және 1981 жылғы Франция президенттік сайлауына үміткер болды.

Ерте өмір

Ла-Хогеттеде католик отбасында дүниеге келген ол, Екінші дүниежүзілік соғыс басталар алдында Société Nationale d'Étude et de Construction de Moteurs d'Aviation компаниясында механик болды. Францияның құлауынан кейін, ол нацистік Германияға Мессершмитт ұшақтарын құрастыру зауытына жұмыс істеуге кетті. 1943 жылдың мамыр айында жалған құжаттармен Францияға қайтып келді. 1946 жылы Исси-ле-Мулинодағы металл жұмысшыларының кәсіподағының хатшысы болды және 1951 жылдан бастап өз қаласындағы Confédération générale du travail ұйымында жол ашты, 1953 жылдан 1956 жылға дейін Сена металлургия жұмысшыларының кәсіподақ федерациясының хатшысы қызметін атқарды.

Саяси мансап

1947 жылы Франция Коммунистік партиясына қосылды. 1956 жылы кеңейтілген Орталық комитетінің мүшесі болып тағайындалды және партияның тарихи көшбасшысы Морис Торездің бекінісінде Оңтүстік Сенаның жергілікті федерациясын басқарды. Үш жылдан кейін Орталық комитет пен Политбюроның толық мүшесі болды. Кейбір студенттерді буржуазиядан шыққан "жалған революционерлер" деп айыптады. Содан бері ол ФКП атынан БАҚ-қа сұхбат беретін тұлғалардың бірі болды. 1970 жылы Роше ауырып қалғанда кіші бас хатшы болып тағайындалды. Шын мәнінде, сол сәтте ФКП-ның нақты басшысы болды. Осыған байланысты 1972 жылғы маусымда Социалистік партиямен (ПС) және Солшыл радикалдар қозғалысымен (MRG) бірлескен бағдарламаға қол қойды. 1973 жылдан 1997 жылға дейін Париждің оңтүстік маңындағы Валь-де-Марн департаментінің депутаты болды. 1972 жылғы желтоқсанда Уолдек Роше зейнеткерлікке шыққаннан кейін ресми түрде Бас хатшы болды. Алғашында өзінің алдыңғысының "Солшылдар одағы" саясатын жалғастырды. Осы ретте ФКП 1974 жылғы президенттік сайлауда Франсуа Миттеранның (ПС) кандидатурасын қолдады. Бас хатшы лауазымындағы мандатының басында ФКП сайлауда 20%-ға жуық дауыс жинады. Бірақ 1970 жылдардың ортасында ол "бірінші солшыл партия" деген орнын Франсуа Миттеранның Социалистік партиясына жоғалтты. Басында ол партиядағы реформаларды қолдады, ол итальяндық коммунистер партиясы Энрико Берлингюермен және испандық коммунистер партиясы Сантьяго Каррильомен бірге еврокоммунизмге қатысты және пролетариат диктатурасы туралы түсініктен бас тартты (22-ші съезд, 1976). Алғашында Кеңес басшыларының сын-ескертпелеріне ұшырады. Содан кейін, партиясының есебінен ПС-тің сайлаудағы өсуіне байланысты 1970 жылдардың соңында Кеңес Одағымен қайтадан келісімге келді. Солшыл партиялар ортақ бағдарламаларын жаңарта алмады және 1978 жылғы заң шығарушы сайлауда жеңіліске ұшырады, тіпті сауалнамаларда алдыңғы орында тұрды. Партияның ішінде де, сыртында да оны осы жеңіліске жауапты деп айыптады. Бір жылдан кейін ол Ауғанстанға совет әскерлерінің кіруін қолдады (1979), коммунистік үкіметтерді "жақсы бағалады" және Социалистік партияның "оңға қарай бұрылуын" сынады. 1981 жылғы президенттік сайлауда ол бірінші турда 15% дауыспен төртінші орынға ие болды, содан кейін екінші турда жеңіске жеткен Миттеранды қолдады. Премьер-министр Пьер Моруайдың кабинетіне төрт ФКП саясаткерінің кіруіне келісті. 1984 жылы президент Миттеран солшылдардың ортақ бағдарламасынан бас тартқаннан кейін және Еуропалық парламент сайлауында сайлаушылардың наразылығынан (дауыстардың 11% ғана) кейін ФКП министрлері кабинетінен кетті. Сайлаушылардың төмендеуі болды және Маршаи Пьер Жукин, Клод Поперен және Чарльз Фитерман сияқты бұрынғы министрлердің ішкі қарсылығына тап болды. Партияның кейбір мүшелері, әсіресе жергілікті сайлаушылар оны өзін-өзі өлтіру стратегиясын жүргізуде деп айыптады. Ол оларды Миттеранмен бірге ФКП-ны әлеуметтік демократияда тарату үшін сөз байласты деп айыптады. 1988 жылғы президенттік сайлауда партияның атынан Франция Ұлттық Ассамблеясындағы коммунистік топтың жетекшісі Андре Лажуайнге мүмкіндік берді. Перестройкаға қатысты тартынды. Италиялық коммунистерден айырмашылығы, ол Кеңес блогы ыдырағаннан кейін француз партиясының атын өзгертуден бас тартты. 1994 жылы ФКП-ның 28-ші съезінде ол Бас хатшы лауазымын Роберт Хьюге тапсырды, бірақ ол Политбюро мүшесі ретінде өзінің титулдық рөлін сақтады, ол қазір Ұлттық кеңес деп аталды. Сол жылы ол ФКП Comité pour la défense des libertés et droits de l'homme en France et dans le monde ("Францияда және бүкіл әлемде адам бостандықтары мен құқықтарын қорғау комитеті") президенті болды. Ол партияның жаңаруына сын көзбен қарады. 1997 жылы қайтыс болды.

Санаты

Жорж Марше өзінің ерекше мінез-құлқымен (Ct'un scandaaaale — "Бұл скандал!") және тікелей сөйлеу әдебімен көзге түскендіктен, көбінесе комик Тьерри Ле Лурон оны сынап-міңдеген. Ол әсіресе журналист Жан Пьер Елкаббахқа айтқан деп саналатын "Таisez vous Elkabbach!" ("Елкаббах, тыныштық сақта!") деген сөзімен еске алынады, бірақ шындығында Марше бұл сөзді айтқан емес (оны Пьер Дуглас, Маршеге еліктеп, Тьерри Ле Луронға айтқан, ал ол Раймонд Барреге еліктеген). Оның телеарнадағы сұхбаттары француз көрермендерінің естелігінде қалды, онда журналистер мен оппоненттерге қатысты агрессивті және әзіл-қалжыңға толы тон қолданған. Мысалы, Елкаббах пен Ален Духамель экономикалық ұсыныстары туралы сұрағанда, ол былай деп жауап берді: "Сіздер өте жақсы жағдайдасыз, көптеген жұмыстарыңыз бар және жақсы жалақы аласыз (телевизияда, радиода, газеттерде), сіздерді менің байлық салығы туралы ұсынысым алаңдатуы мүмкін, мен сіздердің неге өзгеріс қаламағандарыңызды түсінемін!"