Кіріспе

Француз математигі, музыканты және химигі Александр Теофиль Вандермонд (1735 жылғы 28 ақпан – 1796 жылғы 1 қаңтар) – француз математигі, музыканты және химигі, Безу мен Лавуазьемен бірге жұмыс істеген; қазіргі кезде оның есімі математикадағы детерминанттар теориясымен ең көп байланысты. Ол Парижде дүниеге келді және сол жерде қайтыс болды.

Өмірбаян

Вандермонд скрипкашы болған, ал математикамен 1770 жылы ғана айналыса бастады. "Mémoire sur la résolution des équations" (1771) еңбегінде ол симметриялық функциялар мен циклотомдық полиномиалдарды шешу туралы хабарлады; бұл еңбек кейінірек Галуа теориясын болжады (сондай-ақ, топ теориясының пайда болуында Вандермондтың рөліне қатысты абстракт алгебраны қараңыз). "Орындалу мәселелері туралы ескертулер" (1771) еңбегінде ол аттылардың саяхатын зерттеді және түйіндердің қасиеттерін талқылау кезінде топологиялық ерекшеліктердің маңыздылығын нақты атап, түйін теориясының дамуын алдын ала білдірді:

"Кез келген кеңістіктегі жіптер жүйесінің өрілуі мен бұрылуы қандай болса да, оның өлшемдерін есептеу үшін әрқашан өрнек алуға болады, бірақ бұл өрнек практикада көп пайдаланбайды. Тоқымашы, тор жасаушы немесе түйіндер жасаушы шебер өлшеу мәселесімен емес, орналасу мәселесімен айналысады: ол көретін нәрсе – жіптердің қалай тоқылғандығы."

Сол жылы ол Француз ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. "Mémoire sur des irrationnelles de différents ordres avec une application au cercle" (1772) комбинаторикаға, ал "Mémoire sur l'élimination" (1772) – детерминанттар теориясының негіздеріне арналған. Бұл еңбектер Академияға ұсынылды және оның барлық жарияланған математикалық еңбектерін құрайды. Вандермонд детерминанты нақты көрінбейді. Ол École Normale Supérieure-де профессор, Ұлттық өнер және кәсіптер консерваториясының мүшесі және École polytechnique-де сарапшы болды.

Құрметтер

Матрицалардың ерекше класы, Вандермонд матрицалары оның құрметіне аталған, сондай-ақ комбинаториканың қарапайым заңдылығы – Вандермондтың теңбе-теңдігі де оның есімімен байланысты. Вандермонд – Ұлттық өнер және қолөнер консерваториясының құпия қоғамы.