Кіріспе

Myrtaceae тұқымдасына жататын өсімдік түрі – Myrciaria dubia, көбінесе camu camu, caçari, araçá d'água немесе camocamo деп аталады. Бұл Перу және Бразилиядағы Амазонка орманында өсетін, 3–5 метр (9,8–16,4 фут) биіктіктегі, қызыл/қызғылт түсті, шие сияқты жеміс беретін, өзен жағасындағы шағын бұталы ағаш. Бұл жалған яботикаба (Myrciaria vexator) және гуава жемісі немесе румбери (Myrciaria floribunda) сияқты өсімдіктердің жақын туысы. Жемістің салмағының 2-3%-ы С витаминін құрайды.

Сипаттама

Каму-камудың балауызды ақ жапырақтары бар, тәтті иісі келетін гүлдері болады. Оның жапырақтары бұталы, қауырсын тәрізді. Жасыл, қарсы орналасқан жапырақтары ланцет пішіндес немесе эллипс пішіндес. Жеке жапырақтарының ұзындығы және ені белгілі бір шамада болады. Каму-каму жемісі толық піскен кезде қоңыр-қызыл немесе күлгін-қара түсті, диаметрі шамамен 25 мм, еті тәтті немесе қышқыл болады.

Жергілікті аумағы

Қазіргі кезде каму-каму Колумбия, Эквадор, Перу, Боливия және Бразилияның Амазонияның төмендіктерінде таралған. Оның ареалы Бразилиядағы Пара штатының орталығынан басталып, Амазонка өзенінің орта және жоғарғы ағысымен Перудің шығыс бөлігіне дейін созылады; солтүстікте ол Касикиар каналында және Ориноко өзенінің жоғарғы және орта ағысында кездеседі. Бразилияда ол Рондонияда Мачангана және Урупа өзендері бойында, сондай-ақ Амазонас штатында Манаус және Манакапуру муниципалитеттерінде, Жавари, Мадейра және Негро өзендері бойында табылған.

Егін жинау

Жергілікті халықтар көптен бері пайдаланып келген жабайы каму-каму жемісі каноэлерге тікелей жиналады. Жеміс жақында ғана кең көлемде өсіріле бастады және әлемдік нарыққа сатылуда, ал Жапония – негізгі сатып алушы. Ағашты белгілі бір өсіру жағдайларында өсіру оңай. Ол ыстық, ылғалды тропикалық климатта жақсы өседі, бірақ субтропиктерде де өсе алады, температурасы нөлден сәл жоғары болса да шыдайды. Оған көп мөлшерде су қажет. Перулік Амазония каму-каму өндірушілерінің қауымдастығы төмендіктегі өндірісте әділ сауданы қолдайды. Ағаш Амазонияның су тасқынына ұшырайтын жазықтарында және жағалау бойындағы өсімдіктерде жергілікті түрде тығыз топтамаларда немесе тіпті бір түрлі өсімдіктерден тұратын ормандарда кездеседі. Өсімдік су тасқынына өте төзімді, тамырлары және тіпті жер үстіндегі бөліктері су астында төрт-бес айға дейін сақталады. Бұл түр тұқымдар арқылы көбейеді. Егістікте ағаш сабағының қалыңдығы жеткеннен кейін (көкөніс шыққаннан кейін үш жылдан соң) жеміс бере бастайды. Өсімдіктер құрғақ маусымның соңында гүлдейді және жаңбырлы маусымның ең жақсы кезінде жеміс береді. Жабайы және егістікте өсетін өсімдіктер бойынша жүргізілген байқаулар ағаштардың бірнеше ондаған жылдар бойы өнімді бола алатынын көрсетеді. Жабайы ағаштардан орташа есеппен белгілі бір мөлшерде жеміс алынады. 600-1100 ағаштан тұратын бір гектарлық егістікте шамамен белгілі бір мөлшерде жеміс алуға болады.

Қолданылуы

Каму-камуның дәстүрлі қолданылуы туралы мәліметтер аз. Амазонияның дәстүрлі қоғамдарында каму-камудың С витаминінен басқа қоректік құндылығы болмаған болуы мүмкін. Жемісі өте қышқыл, дәмі үлкен қабығы бар қышқыл жүзімге ұқсайды. Жемісінен аздаған қант қосылған (лимонад сияқты) қызғылт түсті шырын жасауға болады. Жемістің қабығындағы қызғылт пигмент каму-камудан алынған шырынға қызғылт түс береді. Иісі нәзік, бірақ одан да танымал жемістердегідей тартымды емес. Соңғы кезде каму-каму мұзжұмсақтар мен тәттілерге қолданылады, ал жемістің қамырдан жасалған ұнтағы Батыста денсаулыққа пайдалы өнім ретінде шашыранды ұнтақ немесе капсула түрінде сатыла бастады. Перудің Лорето аймағындағы Нанай өзенінің жағасында тұратын Амазонияның жергілікті тайпалары каму-камуды безгекке емдеу үшін дәстүрлі емдік құрал ретінде қолданатыны хабарланды.

Қорғау мәселелері

Жабайы каму камуны тым көп теру оны жойылуға жақын түрге айналдыру қаупін тудырады. Амазонка өзені бассейнінде каму камуды коммерциялық мақсатта өсіруді қолдау жұмыстары жүріп жатыр.