Кіріспе
1890 жылдан 1907 жылға дейін АҚШ-тың ұйымдастырылған қосылған аумағы – Оклахома территориясы. Оклахома территориясы 1890 жылдың 2 мамырынан 1907 жылдың 16 қарашасына дейін АҚШ-тың ұйымдастырылған қосылған аумағы болып табылды. Ол жаңа конституция бойынша Үндістан территориясымен біріктіріліп, Оклахома штаты ретінде Одаққа қабылданды. 1890 жылғы Оклахома органикалық заңы Үндістан территориясының батыс жартысын және "Ешкімнің жері" деп белгілі бір аймақты Оклахома территориясы ретінде ұйымдастырды. Жаңа территориядағы резервациялар 1890, 1891 және 1893 жылдары бірнеше кезеңде қоныстану үшін ашылды. Территория құрылған кезде жеті округ белгіленді. Олар бастапқыда нөмірлермен тағайындалып, кейін Логан, Кливленд, Оклахома, Канада, Кингфишер, Пэйн және Бивер округтеріне айналды. 1893 жылғы жер бөлісуі Кей, Грант, Вудс, Гарфилд, Нобл және Пауни округтарының қосылуына әкелді. Территория Техаспен шекаралық дауды шешу арқылы тағы бір округқа ие болды, ол қазір Грир, Джексон, Хармон және Бекхэм округтарының бір бөлігіне бөлінген.
the film
The Territory of Oklahoma was an organized incorporated territory of the United States that existed from May 2, 1890, until November 16, 1907, when it was joined with the Indian Territory under a new constitution and admitted to the Union as the state of Oklahoma. The 1890 Oklahoma Organic Act organized the western half of Indian Territory and a strip of country known as No Man's Land into Oklahoma Territory. Reservations in the new territory were then opened to settlement in a series of land runs in 1890, 1891, and 1893. Seven counties were defined upon the creation of the territory. They were originally designated by number and eventually became Logan, Cleveland, Oklahoma, Canadian, Kingfisher, Payne, and Beaver counties. The Land Run of 1893 led to the addition of Kay, Grant, Woods, Garfield, Noble, and Pawnee counties. The territory acquired an additional county through the resolution of a boundary dispute with Texas, which today is split into Greer, Jackson, Harmon, and part of Beckham counties.
Ұйым
Оклахома территориясы 1834 жылы АҚШ Конгресі жерді түпкілікті американдықтарға бөлгенде, Үндістермен қарым-қатынас туралы заңмен басталды. Ол кезде жер Миссисипи өзенінің батысындағы ұйымдастырылмаған федералдық жерлерден тұратын, Миссури және Луизиана штаттарының немесе Арканзас территориясының құрамына кірмейтін аумақ болды. 1856 жылға қарай, территория Оклахома штатының қазіргі шекараларына дейін қысқарды, бірақ Оклахома Панхандле және Ескі Грир округі енбеді. Бұл жерлер Үндістан территориясы деп аталды, себебі олар Үндістерді көшіру туралы заңға сәйкес, Миссисипи өзенінің шығысындағы тарихи жерлерінен айырбас ретінде белгілі бір үнді тайпаларына берілді. Осы уақытқа дейін жерді тек түпкілікті американдықтар ғана пайдаланған. 1866 жылы, Америка Азамат соғысынан кейін, федералды үкімет Конфедерацияны қолдаған тайпалармен жаңа шарттар жасасты және оларды жер беруге және басқа да жеңілдіктерге мәжбүр етті. Қайта құру шартының нәтижесінде Бес өркениетті тайпа өз құлдарын азат етуге және егер олар тайпалар құрамында қалуды қаласа, оларға толық азаматтық құқықтарды беруге міндеттелді. Бұл Үндістан территориясындағы көптеген тайпаларды жағдайға бейімделуге мәжбүр етті. АҚШ билігі Үндістан территориясының орталық бөлігіндегі жерлерді күштеп иеленді. Темір жол лоббисінің өкілі Элиас К. Будино 1879 жылдың 17 ақпанында «Чикаго Таймс» газетінде жарияланған мақаласында осы учаскеге «Бөлінбеген жерлер» терминін танымал етті. Көп ұзамай, бұқаралық ақпарат құралдары осы жерді қоныстандыруға ұмтылған адамдарды «Бумерлер» деп атауды бастады. Еуропалық американдықтардың жерге қоныстануына жол бермеу үшін президент Рутерфорд Б. Хейс 1879 жылдың сәуір айында Үндістан территориясына заңсыз кіруге тыйым салатын жарлық шығарды.
Дэвид Пэйн және бумерлер
Федералдық кедергілерге қарамастан, жерді алуға қатысты халықтың талаптары аяқталған жоқ. Капитан Дэвид Л. Пэйн Оклахоманы ақтардың қоныстануына ашуға ықпал еткен негізгі қолдаушылардың бірі болды. Пэйн Канзасқа сапар шегіп, онда «Бумерлер» колониялық қауымдастығын құрды. Пейннің 10 мың мүшеден тұратын ұйымы Атаусыз жерлерге ақ колония құруды жоспарлады. Бұл топтың құрылуы президент Хейсті 1880 жылдың 12 ақпанында Пэйнге Үндістан аумағына кірмеуді бұйырған жарлық шығаруға мәжбүр етті. Жауап ретінде Пэйн және оның тобы Оклахома-Ситидің шығысындағы Атаусыз жерлердегі Элис лагеріне барды. Олар онда қала салу жоспарларын жасап, оған «Юинг» деген ат қойды. Төртінші атқыштар оларды тұтқындап, Канзасқа қайтарды. Күзгі сессияда судья Кассиус Г. Фостер айыптаманы жоққа шығарып, Атаусыз жерлерге қоныстану қылмыстық құқық бұзу емес деп шешті. Бумерлер қуанды, бірақ федералдық үкімет бұл шешімді қабылдаудан бас тартты. Пэйн бірден жаңа экспедиция жоспарлады, бірақ оны өзі жетектемеді. 1884 жылдың 28 қарашасында Канзас штатының Веллингтон қаласында, Бумерлерге жасаған кешкі сөйледен кейін таңертең ол құлап, қайтыс болды.
Жер жүзі және сунелер
1889 жылғы жер үшін бәсеке, территория тарихындағы алғашқы бәсеке, 1889 жылдың 22 сәуірінде Оклахома территориясын қоныстануға ашты. Бірінші күні 50 мыңнан астам адам жерге кірді, олардың ішінде мыңдаған босатылған құлдар мен құлдардың ұрпақтары болды. Кауч және оның "Бұмба" тобы, қазір шамамен 14 мың адамды құрады, бәсекеге де қатысты. Ресми бастамадан бұрын Оклахомаға кіргендер "Сунерлер" деп аталды. Бұл термин 1889 жылғы Үндістерге қатысты заңдағы "алдын ала ережеге" сілтеме жасайды, онда ресми бастаманы бұзған кез келген адам жерге талап ету құқығынан айырылады делінген. Жарыс сағат 12-де басталғанда, мыңдаған аттар, арбалар, кареталар, шаналар және көлік құралдарымен ер адамдар Оклахомаға қарай асықты. Заңды сақтағандар бірнеше рет Сунерлермен қақтығысты. Бір заңгер Уильям Каучты атып, жарақаттады. Ол 1890 жылдың 21 сәуірінде алған жарақатынан қайтыс болды. Жарыс аяқталғаннан кейін, көптеген көңілі толмаған қоныс аударушылар ешқандай талапсыз аймақтан кетуге мәжбүр болды. 14 мың "Бұмба" тобының тек 1 мыңы ғана талап етуге үлкерді. Оклахома-Сити, Кингфишер, Эль-Рено, Норман, Гатри және Стиллуотерде түн ішінде шатыр қалалар пайда болды, олар алғашқы ірі елді мекендер болды. Бірнеше адам бір жер учаскесіне талап еткендіктен көптеген сот процестері туды. Көбінесе бұл қай тараптың заңды талапкер екенін анықтаумен аяқталды. Кейбір істер тіпті АҚШ Жоғарғы Сотына дейін жетті.
Ертегі аумақтық кезең
1889 жылғы 22 сәуір күнінің соңына қарай, Аумақтық үкімет құру қажеттігі тудыратын жеткілікті көшпенділер болды. Дегенмен, жерді ашу туралы қабылданған заң Оклахомада қандай да бір үкімет құруды көздемеді. Жергілікті полиция не соттар құрылмады; құқық тәртібін федералды әскери күштер сақтап, федералды судья Айзек Паркер басқаратын Арканзас штатының Батыс округінің АҚШ округтік соты қылмыстық және азаматтық сот өкімімен айналысты. Оған қарамастан, аймақта көбінесе бейбітшілік сақталды. Жер дауларының көп бөлігі қан төгілмей шешілді, бірақ кейбіреулерін шешуге жылдар кетті. Оклахома территориясының халқы бір жылдан астам уақыт бойы жартылай тәуелсіздікте өмір сүрді. 1890 жылғы 2 мамырда Конгресс Оклахоманың негізгі заңын қабылдады, ол Үндістан территориясының батыс бөлігін Оклахома территориясына айналдырды.
Мемлекет болу жолы
1890 жылғы Органикалық актінің қабылдануымен Оклахома территориясы 1890 жылдан 1907 жылға дейін өмір сүрді. Осы кезеңде аймақты жеті губернатор және екі губернатордың міндетін атқарушы басқарды. Оның 17 жылдық тарихында, Үндістан территориясынан бастау алған штат болу идеясының күшеюіне байланысты айтуға лайық оқиғалар көп болған жоқ. Көптеген губернаторлар тек бірнеше ай ғана қызмет етті; осы уақытта құрылған мекемелер – Оклахома университеті, Территориялық нормалық мектеп (Орталық Оклахома университеті) және Оклахома ауыл шаруашылығы және механикалық мектебі (Оклахома мемлекеттік университеті) болды. 1902 жылы Бес өркениетті тайпаның өкілдері Үндістан территориясының штат болуын қамтамасыз ету үшін жұмыс істеді және Еуфаулада конгресс өткізді. 1903 жылы конституциялық конвенцияны ұйымдастыру мақсатымен өкілдер қайтадан жиналды. 1905 жылдың 21 тамызында Маскогиде Секуа конституциялық конвенциясы өтті. Конвент төрағасы болып Крик тайпасының бас қолбасшысы, генерал Плезант Портер сайланды. Сайланған делегаттар Бес өркениетті тайпаның атқарушы органдарының басшыларын вице-президенттер етіп тағайындауды шешті: Уильям С. Роджерс, чероки тайпасының бас қолбасшысы; Уильям Х. Мюррей, чикасау губернаторы Дуглас Х. Джонстонның чикасау тайпасын өкілдік етуге тағайындаған адамы; Чоктау тайпасының бас қолбасшысы Грин МакКертен; Семинол тайпасының бас қолбасшысы Джон Браун; және Портердің крек тайпасын өкілдік етуге тағайындаған Чарльз Н. Хаскелл. Конвент конституция жобасын жасады, үкіметтің ұйымдастыру жоспарын бекітті, құрылатын округтерді көрсететін картаны дайындады және штат болу үшін АҚШ Конгресіне өтініш беруге делегаттар сайлады. Конвенция ұсынған жобалар Үндістан территориясында референдумға ұсынылып, көпшілік дауыспен мақұлданды. Алайда, делегация Вашингтонда жылы қарсы алынбады. Шығыс саясаткерлері, батыстан тағы екі штаттың қосылуынан қорқып, президент Теодор Рузвельтке қысым көрсетті. Рузвельт Үндістан және Оклахома территорияларына бірлескен штаттық мәртебе беруді ұсынды, нәтижесінде Конгресс Оклахоманы қабылдау туралы заңды қабылдады, ол конституция жазылып, бекітілгеннен кейін күшіне енеді. Секуа конституциялық конвенциясының тыраты жоққа шығарылмады. Келесі жылы Гутриде өткен Оклахома конституциялық конвенциясына Үндістан территориясының өкілдері қатысып, өздерінің конституциялық тәжірибелерін алып келді. Секуа конституциясы 1907 жылы екі территорияның бірігуі нәтижесінде құрылған Оклахома штатының конституциясының негізі болды. Аумақтық губернатор Франк Франц территориядан штатқа өту процесін бақылады. Ол штаттың бірінші губернаторы болып сайлану үшін республикалық партияның үміткері ретінде таңдалды. 1907 жылдың 17 қыркүйегінде өткен сайлауда ол демократ Чарльз Н. Хаскеллмен күш сынасты. Сол сайлауда Оклахома конституциясы да ұсынылды. Конституция қабылданды және Хаскелл губернатор болып сайланды. Оклахома халқы 1907 жылдың 16 қарашасында АҚШ Конституциясын қабылдағаннан кейін Оклахома және Үндістан территориялары ресми түрде таратылды, ал Оклахома штаты Одаққа 46-шы штат ретінде қабылданды.
Үкімет
1890 жылы Оклахома органикалық заңы қабылданғаннан кейін, аумақтық үкімет құрылды. Аумақтық үкіметтің конституциясы болмады, тек оны құрған органикалық заңның бөлімдері ғана жартылай басқару құжаты қызметін атқарды. Органикалық заң аумақтың толық ұйымдастырылуын қамтамасыз етті, аумақтық үкіметтің функцияларын анықтады, заң шығару жиналысының және аумақтық лауазым иелерінің әрекеттеріне шектеулер қойды. Сондай-ақ, Гатри қаласы аумақтық астана ретінде белгіленді.
Атқарушы билік
Аумақтық губернаторға аумақтың атқару билігі берілді, ол аумақтың заңдары адал орындалуын қамтамасыз етуге жауапты болды және аумақтағы федералды үкіметтің символы ретінде қызмет етті. Губернатор аумақтық милицияның және аумақтағы федералды әскерлердің қызметтік бас қолбасшысы, сондай-ақ Үнді істері жөніндегі қызметтік басшы болды. Ол аумақтың заңдарына қарсы жасалған қылмыстар үшін кешірім беруге құқылы еді. Президент мәселе бойынша шешім қабылдағанға дейін ол АҚШ заңдарына қарсы жасалған қылмыстар бойынша мерзімді ұзартуға да құқылы болды. Губернатордың міндеттеріне округтердің шекараларын белгілеу, округ орталықтарын атау және аумақтық кеңестің келісімімен аумақтық және округтік лауазымдарға тағайындау кірді. Аумақтық жиналыс қабылдаған заңдар губернатордың бекітуі үшін ұсынылуы керек еді. Егер ол мақұлдамаса, вето құқығын қолданып, оны қайта қарау үшін жиналысқа қайтаратын. Губернатордың ветосы тек аумақтық жиналыстың үштен екі дауысымен жоққа шығарылатын. Губернатордың ерекше сессия шақыру құқығы да болды. Аумақтық хатшы губернатордың бас көмекшісі болып қызмет етті, ал губернатор лауазымы бос болған жағдайда президент жаңа тағайындама жасағанға дейін хатшы міндетін атқарушы губернатор болып тағайындалатын. Хатшы жиналыстың заңдары мен баяндамаларын, сондай-ақ губернатордың актілері мен баяндамаларын тіркеу және сақтау үшін жауапты болды. Осының көшірмесі жарты жыл сайын президентке, АҚШ Сенатының төрағасына және АҚШ Өкілдер палатасының спикеріне қарау үшін жіберілетін. Аумақтық прокурор губернатор мен жиналысқа заңдық кеңес беруге, аумақтың бас құқық қорғау органы ретінде жұмыс істеуге және сот ісінде Оклахома аумағы мен АҚШ-ты ұсынуға жауапты болды. Аумақтық маршал сот жүйесін қорғауға және аумақтық соттардан шығарылған шешімдерді орындауға жауапты болды.
Губернаторлардың тізімі
# Аты-жөні Қызметке кірген жылы Қызметтен кеткен жылы Партия Тағайындаған президент Фото 1 Джордж Вашингтон Стил 1890 1891 Республикалық Бенджамин Харрисон Роберт Мартин 1891 1892 Республикалық (міндетін атқарушы губернатор) 2 Абрахам Джефферсон Сей 1892 1893 Республикалық Бенджамин Харрисон 3 Уильям Кэри Ренфроу 1893 1897 Демократиялық Гровер Кливленд 4 Кассиус Макдональд Барнс 1897 1901 Республикалық Уильям Маккинли 5 Уильям Миллер Дженкинс 1901 1901 Республикалық Уильям Маккинли Уильям С. Граймс 1901 1901 Республикалық (міндетін атқарушы губернатор) 6 Томпсон Бентон Фергюсон 1901 1906 Республикалық Теодор Рузвельт 7 Франк Франц 1906 1907 Республикалық Теодор Рузвельт
Аумақ аумағындағы жерлер
Тағайындалмаған жерлер – 1889 жылғы 22 сәуірде – жер бөлгісі арқылы ашылды. No Man's Land – 1890 жылғы 2 мамырда – Органикалық заң бойынша Оклахома территориясына қосылды. Айова қорығы – 1891 жылғы 22 қыркүйекте – жер бөлгісі арқылы ашылды. Сак және Фокс қорығы – 1891 жылғы 22 қыркүйекте – жер бөлгісі арқылы ашылды. Тонкава қорығы – 1891 – жер участақтарын бөлу. Азамат Потаватоми және Жоқ Шоуни қорығы – 1891 жылғы 22 қыркүйекте – жер бөлгісі арқылы ашылды. Шайен Арапахо қорығы – 1892 жылғы 19 сәуірде – жер бөлгісі арқылы ашылды. Шероки ауданы – 1893 жылғы 17 қыркүйекте – жер бөлгісі арқылы ашылды. Кикапу қорығы – 1896 жылғы 4 мамырда – жер бөлгісі арқылы ашылды. Грир округі – 1896 жылғы 16 наурызда – ресми түрде Оклахома территориясына қосылды (Жоғарғы соттың 1895 жылғы 23 мамырдағы шешімі округті Техас штатынан бөлді). Команч, Киова және Апачи қорығы – 1901 жылғы 10 шілдеден 6 тамызға дейін – лотерея. Уичита және Каддо қорығы – 1901 жылғы 10 шілдеден 6 тамызға дейін – лотерея. Понка және Отоэ-Мисурия қорығы – 1904 – жер участақтарын бөлу. Кау қорығы – 1906 – жер участақтарын бөлу. Осаж қорығы – 1906 – жер участақтарын бөлу. Биг Паштур – 1906 жылғы желтоқсан – жабық тендер.