Сербия мен Хорватияда орналасқан Сирмия аймағы: географиясы, тарихы (Вучедол мәдениеті, Рим империясы). Дунай және Сава өзендері арасындағы жазық дала.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сербия мен Хорватияның географиялық аймағы
Geographical region of Serbia and Croatia
Сырмия (Екавиан немесе Ижекавиан) – Дунай және Сава өзендері арасында жатқан Оңтүстік Паннон жазығының бір бөлігі. Бұл аймақ Сербия мен Хорватия арасында бөлінген. Аймақтың көп бөлігі жазық, тек солтүстік бөлігінде Дунай бойымен созылатын төменгі Фрушка-Гора тауы бар.
Syrmia (Ekavian or Ijekavian ) is a region of the southern Pannonian Plain, which lies between the Danube and Sava rivers. It is divided between Serbia and Croatia. Most of the region is flat, with the exception of the low Fruška gora mountain stretching along the Danube in its northern part.
Тарихқа дейінгі дәуір
Б.з.д. 3000 және 2400 жылдары аралығында Сырмия Үнді-Еуропалық Вучедоль мәдениетінің орталығында орналасқан еді.
Between 3000 BC and 2400 BC, Syrmia was at the centre of Indo European Vučedol culture.
Рим дәуірі
Сирмиумды б.з.б. бірінші ғасырда римдіктер бағындырды және ол Паннонияның экономикалық және саяси астанасы болды. 6 жылы жергілікті халық рим үкімшілігіне қарсы көтеріліс ұйымдастырды. Дегенмен, кейіннен он рим императоры Сирмиумда немесе оның жанында дүниеге келді. Олардың ішінде Герений Этруск (227 – 251), Хостилиан (230? – 251), Деций Траян (249 – 251), Клавдий II (268 – 270), Квинтилл (270), Аврелиан (270 – 275), Проб (276 – 282), Максимиан Геркулий (285 – 310), Констанций II (337 – 361) және Грациан (367 – 383) болды.
Sirmium was conquered by Romans in the first century BC and became the economic and political capital of Pannonia. In 6 AD, there was an uprising of the indigenous peoples against Roman rule. However, ten later Roman Emperors were born in Sirmium or nearby. They included Herennius Etruscus (227 251), Hostilian (230? 251), Decius Traian (249 251), Claudius II (268 270), Quintillus (270), Aurelian (270 275), Probus (276 282), Maximianus Herculius (285 310), Constantius II (337 361) and Gratian (367 383).
Ерте орта ғасырлар
VI ғасырда Сырмия Византияның Паннония провинциясының құрамына кірді. Сол кезде Византия билігіне остготтар мен гепидтер қарсылық көрсетті. 567 жылы Византия билігі толыққанды қалпына келтірілді, бірақ кейіннен Сирмиумды аварлар мен славяндардың қоршауында (582) құлдырап қалды. 800 жылға дейін Аварлардың билігінде болды, содан кейін ол Франк империясының бақылауына өтті. 827 жылы болгарлар Сырмияға шабуыл жасады және 845 жылы бейбіт келісімге қол жеткізгеннен кейін билік етуді жалғастырды. Кейіннен бұл аймақ Төменгі Паннония княздығына қосылды, бірақ X ғасырда ол мажарлар, болгарлар және сербтер арасындағы шайқас алаңына айналды. XI ғасырдың басында Сырмияның билеушісі болгар императоры Самуилдің вассалы герцог Сермон болды. Болгарлар Византия билігіне қарсы тұрды. Бұл қарсылық жеңіліске ұшырады және бас ие алмай, қарсылық көрсеткен Сермон Константин Диоген тарапынан тұтқынға алынып, өлтірілді. Сирмиум темасы деп аталатын жаңа, бірақ өмір сүру ұзақтығы қысқа басқару аймағы құрылды. Оған Сырмия және қазіргі Мачва аймақтары кірді. 1071 жылы мажарлар Сырмия аймағын басып алды, бірақ Византия империясы Сырмия шайқасында (1167) мажарларды жеңгеннен кейін провинцияны қайта басып алды. Византия билігі 1180 жылы аяқталды, осы жылы мажарлар Сырмияны қайтадан басып алды.
In the 6th century, Syrmia was part of the Byzantine province of Pannonia. During that time, Byzantine rule was challenged by Ostrogoths and Gepids. In 567, Byzantine rule was fully restored, although it later collapsed during the Siege of Sirmium by Avars and Slavs (582). It remained under Avar rule up to c. 800, when it came under the control of the Frankish Empire. In 827, Bulgars invaded Syrmia and continued to rule after a peace treaty in 845 AD. The region was later incorporated into the Principality of Lower Pannonia, but during the 10th century it became a battleground between Hungarians, Bulgarians, and Serbs. At the beginning of the 11th century, the ruler of Syrmia was Duke Sermon, vassal of the Bulgarian emperor Samuil. There had been Bulgar resistance to Byzantine rule. This collapsed and Sermon, who refused to capitulate was captured and killed by Constantine Diogenes. A new but ultimately short lived area of governance named the Thema of Sirmium was established. It included the region of Syrmia and what is now Mačva. In 1071, Hungarians took over the region of Syrmia, but the Byzantine Empire reconquered the province after the victory over the Hungarians in the Battle of Syrmia (1167). Byzantine rule ended in 1180, when Syrmia was taken again by the Hungarians.
Орта ғасырдың соңы
13 ғасырда бұл аймақты Венгрия Корольдігі басқарды. 1229 жылдың 3 наурызында Сирмияны иелену Папалық бұйрықпен расталды. Папа Григорий IX: "[Маргарета] Венгрия королінің қарындасы [иеленді] Сирмияның алыс жерін" деп жазды. 1231 жылы Сирмияның герцогы – Гилет болды. 1200 жылдары Сирмия төңірегіндегі аумақ екі округке бөлінді: шығыстағы Сирмия және батыстағы Валько (Вуковар). 13 ғасырда, 1282 және 1316 жылдар аралығында Сирмияны Сербияның Стефан Драгутин биледі. Бастапқыда Драгутин Венгрияның вассалы болған, бірақ кейін тәуелсіз билік құрды. Драгутин 1316 жылы қайтыс болды, оның орнын ұлы Стефан Владислав II (1316–1325) басты. 1324 жылы Владислав II Рашканың Стефан Урош III Дечанскисінен жеңілді. Төменгі Сирмия Рашка және Венгрия Корольдіктері арасындағы дау нысаны болды. 1404 жылы Киелі Рим императоры Сигизмунд Сирмияның бір бөлігін Сербияның Стефан Лазаревичке сыйлады. 1459 жылдан бастап Венгрия корольдері Бранковичтер әулетін, содан кейін Бериславич Грабарскилер әулетін Сербия деспотының титулдық басшылары ретінде мойындады. Олар Купиник (қазіргі Купиново) қаласында тұрды. Жергілікті билеушілер қатарында Вук Гргуревич (1471–1485), Дьордже Бранкович (1486–1496), Йован Бранкович (1496–1502), Иваниш Бериславич (1504–1514) және Стьепан Бериславич (1520–1535) болды. 1522 жылы Сирмиядағы соңғы серб деспоты Стьепан Бериславич Осман әскерлерінің шапқынынан бұрын Славонияға көшті. Тағы бір маңызды жергілікті басшы – Сирмия герцогы Лоуренс Илок (1477–1524), ол Илоктан аймақтың үлкен бөлігін басқарды.
In the 13th century, the region was controlled by the Kingdom of Hungary. On 3 March 1229, the acquisition of Syrmia was confirmed by Papal bull. Pope Gregory IX wrote, "[Margaretha] soror regis Ungarie [acquired] terram ulterior Sirmia". In 1231, The Duke of Syrmia was Giletus. In the 1200s, the territory around Syrmia was divided into two counties: Syrmia in the east and Valkó (Vukovar) in the west. In the 13th century, between 1282 and 1316, Syrmia was ruled by Stefan Dragutin of Serbia. Unreliable source: date=June 2008 Initially, Dragutin was a vassal of Hungary but later ruled independently. Dragutin died in 1316, and was succeeded by his son, Stefan Vladislav II (1316–1325). In 1324, Vladislav II was defeated by Stefan Uroš III Dečanski of Rascia. Lower Syrmia became the subject of dispute between the Kingdoms of Rascia and Hungary. In 1404, Sigismund, Holy Roman Emperor ceded part of Syrmia to Stefan Lazarević of Serbia. From 1459, the Hungarian kings endorsed the House of Branković and later, the Berislavići Grabarski family as the titular heads of the Serbian Despotate of which Syrmia was a part. They resided in Kupinik (modern Kupinovo). The local rulers included Vuk Grgurević (1471 to 1485); Đorđe Branković (1486 to 1496), Jovan Branković (1496 to 1502), Ivaniš Berislavić (1504 to 1514), and Stjepan Berislavić (1520 to 1535). In 1522, the last of the titular Serbian despots in Syrmia, Stjepan Berislavić, moved to Slavonia, ahead of invading Ottoman forces. Another important local governor was Laurence of Ilok, Duke of Syrmia (1477 to 1524), who reigned over large parts of the region from Ilok.
Ерте заманауи кезең
1521 жылы Сирмияның бір бөлігі Осман империясының билігіне өтті, ал 1538 жылға қарай бүкіл аймақ Осман империясының бақылауында болды. 1527 мен 1530 жылдар аралығында Радослав Чельник Осман империясының вассалы ретінде Сирмияны басқарды. Сирмиядағы Осман әкімшілігінің аймағы Сирмия санджағы деп белгіленді. 1699 жылы Габсбург монархиясы Карловиц шарты аясында Осман империясынан Батыс Сирмияны алды. 1716-18 жылдардағы австрия-түрік соғысының соңында Пасаровиц шартына қол жеткенге дейін Сирмияның қалған бөлігі Габсбург әскери шекарасының құрамында болды. 1735-1739 жылдардағы австрия-ресей-түрік соғысы аяқталғаннан кейін Келменді тайпасынан албандар Сирмияға қоныс аударды, олар 1921 жылға дейін албан тілінде сөйлейтіні жазылған. 1745 жылы Сирмия округі Габсбургтардың Славония корольдігінің құрамына енді. 1788-1791 жылдардағы австрия-түрік соғысы кезінде Сербиядан Сирмияға эмигранттар көшіп келді.
In 1521, parts of Syrmia fell to the Ottomans and by 1538, the entire region was under Ottoman control. Between 1527 and 1530, Radoslav Čelnik ruled Syrmia as an Ottoman vassal. The area of Ottoman administration in Syrmia was known as the Sanjak of Syrmia. In 1699, the Habsburg monarchy took western Syrmia from the Ottomans as part of the Treaty of Karlowitz. Until the Treaty of Passarowitz at the end of the Austro Turkish War of 1716 18, remainder of Syrmia was part of the Habsburg Military Frontier. At the end of the Austro Russian Turkish War of 1735–1739, there was a migration of Albanians from the Kelmendi tribe to Syrmia, who were recorded as speaking Albanian as late as 1921. In 1745, the County of Syrmia was established as part of the Habsburgs' Kingdom of Slavonia. During the Austro Turkish War (1788 1791), there were émigrés from Serbia who settled in Syrmia.
19 ғасыр
1807 жылы Тикан көтерілісі, сырмиялық шаруалардың көтерілісі, Рума иелігінде және Илок иелігіндегі Вогань ауылында болды. 1848 жылы Сырмияның көп бөлігі Австрия империясы құрамындағы серб автономиялық аймағы – уақытша Сербия воеводтығының бөлігіне кірді. 1849 жылы император Франц Иосифтің жарлығымен Сербия және Тамиш Банат воеводтығы құрылды, оған Солтүстік Сырмия, соның ішінде Илок және Рума кірді. 1860 жылдан кейін Сырмия округі қайта құрылды және Славония Корольдігіне қайтарылды. 1868 жылы Славония Корольдігі Венгрия Корольдігіндегі Хорватия-Славонияның құрамына енді.
In 1807, the Tican's Rebellion, a Syrmian peasant uprising, occurred on Ruma estate and in the village of Voganj in Ilok estate. In 1848, most of Syrmia was part of the temporary Serbian Voivodship, a Serb autonomous region within the Austrian Empire. By a 1849 decree of the Emperor Franz Joseph, the Voivodship of Serbia and Tamiš Banat was created, comprising Northern Syrmia, including Ilok and Ruma. After 1860, the County of Syrmia was re established and returned to the Kingdom of Slavonia. In 1868, the Kingdom of Slavonia became part of Croatia Slavonia in the Kingdom of Hungary.
20 ғасыр
1918 жылы 29 қазанда Сырмия жаңадан тәуелсіз болған Словендер, хорваттар және сербтер мемлекетінің құрамына енді. 1918 жылы 24 қарашада Сырмия Ассамблеясы серб халқы қоныстанған Сырмияның бөліктерін Сербия Корольдігімен біріктіруді жариялады. Алайда, 1918 жылдың 1 желтоқсанынан бастап Сырмияның барлық аумағы Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің құрамына кірді. 1918 жылдан 1922 жылға дейін Сырмия Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің құрамында болды, ал 1922 жылдан 1929 жылға дейін Сырмия провинция (область) мәртебесіне ие болды. 1929 жылы жаңа аумақтық бөліністен кейін Сырмия Югославия Корольдігінде Дунай Бановинасы және Дрина Бановинасы арасында бөлінді, ал 1931 жылы Дунай Бановинасы және Сава Бановинасы арасында бөлінді. 1939 жылы Сырмияның батыс бөлігі Хорватияның жаңа құрылған Бановинасына қосылды. 1941 жылы Сырмияны Екінші дүниежүзілік соғыстағы Оккупациялық державалар басып алды және оның барлық аумағы нацистік құыршақ мемлекет – Хорватия Тәуелсіз мемлекетіне берілді. Фашистік усташ режимі сербтерді (серб геноцидінің бір бөлігі ретінде), еврейлерді (Холокост), ромдарды (Пораймос) және кейбір саяси диссиденттерді жүйелі түрде өлтірді. 1942 жылдың тамызында, усташ пен неміс Вермахтының бірлескен әскери-партизандық операциясынан кейін, Сырмиядағы усташ жасақтарының жасаған қырғыны салдарынан 7000-ге дейін серб қаза тапты. Қаза тапқандардың арасында белгілі суретші Сава Шуманович болды, ол 150 Шид тұрғынымен бірге тұтқындалды. 1945 жылы жаңа шекаралар белгіленгеннен кейін, шығыс Сырмия Сербия Халық Республикасының, ал батыс Сырмия Хорватия Халық Республикасының құрамына енді. 1991 жылы Хорватия Югославиядан тәуелсіздігін жариялады, одан кейін Хорватия Тәуелсіздік соғысы басталды. Сербтер батыс Сырмияның бір бөлігінде "Шығыс Славония, Баранья және Батыс Сырмияның Серб Автономиялық Аймағы" деп аталатын автономды аймақ құрды. Бұл аймақ өзіндік Республика Сербия Краина құрамына кірген екі серб автономиялық аймағының бірі болды. Аймақ хорваттар мен серб емес басқа халықтардан этникалық тазартылып, Ловас кісі өлтірулері, Товарник қырғыны, Вуковар қырғыны және басқа да қылмыстар сияқты адам құқықтарының ең ауыр бұзушылықтарына әкелді. Автономиялық аймақтар 1995 жылға дейін, Хорватияға қайта қосылғанға дейін сақталды. Соғыстан кейін Сырмияның хорват бөлігіндегі бірқатар қалалар мен муниципалитеттер ерекше мемлекеттік қамқорлықты қажет ететін аймақтар деп белгіленді.
On 29 October 1918, Syrmia became a part of the newly independent State of Slovenes, Croats and Serbs. On 24 November 1918, the Assembly of Syrmia proclaimed the unification of Serb populated parts of Syrmia with the Kingdom of Serbia. However, from 1 December 1918, all of Syrmia was made a part of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes. From 1918 to 1922, Syrmia remained within the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes and from 1922 to 1929, Syrmia was a province (oblast). In 1929, after a new territorial division, Syrmia was divided between Danube Banovina and Drina Banovina, in the Kingdom of Yugoslavia and in 1931, it was divided between Danube Banovina and Sava Banovina. In 1939, the western part of Syrmia was included into the newly formed Banovina of Croatia. In 1941, Syrmia was occupied by the World War II Axis powers and its entire territory was ceded to the Independent State of Croatia, a Nazi puppet state. The fascist Ustashe regime systematically murdered Serbs (as part of the Genocide of the Serbs), Jews (The Holocaust), Roma (The Porajmos), and some political dissidents. In August 1942, following the joint military anti partisan operation in the Syrmia by the Ustashe and German Wehrmacht, it turned into a massacre by the Ustasha militia that left up to 7,000 Serbs dead. Among those killed was the prominent painter Sava Šumanović, who was arrested along with 150 residents of Šid. In 1945, with the creation of new borders, eastern Syrmia became part of the People's Republic of Serbia, while western Syrmia became part of the People's Republic of Croatia. In 1991, Croatia declared its independence from SFR Yugoslavia, and the Croatian War of Independence ensued shortly thereafter. The Serbs self proclaimed in one part western Syrmia an autonomous region called the "Serbian Autonomous Region of Eastern Slavonia, Baranja and Western Syrmia". This region was one of the two Serbian autonomous regions that formed the self declared and unrecognized Republic of Serbian Krajina. The region was ethnically cleansed of its Croat and some other non Serb population leading to some of the most serious violation of human rights including the Lovas killings, the Tovarnik massacre, the Vukovar massacre and other crimes. The autonomous regions lasted until 1995, when it was reintegrated in Croatia. After the war, a number of towns and municipalities in the Croatian part of Syrmia were designated Areas of Special State Concern.
Демография
2002 жылы Сербиядағы Сырмияның халқы 790 697 адамды құрады. Оның 668 745-і (84,58%) – сербтер. 2001 жылы Хорватияның Вуковар-Срием жуының халқы 204 768 адамды құрады. Халық санауы көрсеткендей, хорваттар жалпы халықтың 78,3%-ын, сербтер 15,5%-ын, венгрлер 1%-ын, русиндер 0,9%-ын және басқалары құрады.
In 2002, the population of Syrmia in Serbia was 790,697. 668,745 (84.58%) were Serb. In 2001, the population of the Croatian Vukovar Srijem county was 204,768. The census showed, that Croats made up 78.3% of total population, Serbs 15.5%, Hungarians 1%, Rusyns 0.9% and others.
География
Сырмияның көп бөлігі Сербиядағы Воеводина автономды провинциясының Срем ауданында орналасқан. Нови-Сад маңындағы шағын аумақ Оңтүстік Бачка ауданының құрамына кіреді, ал Нови-Београд, Земун және Сурчин маңындағы тағы бір шағын аумақ Белград қаласына қарасты. Сырмияның қалған бөлігі Хорватиядағы Вуковар-Сырмия жуының бір бөлігі болып табылады.
The majority of Syrmia is located in the Srem district of the Autonomous Province of Vojvodina in Serbia. A smaller area around Novi Sad is part of the South Bačka district, and another smaller area around Novi Beograd, Zemun, and Surčin belongs to the City of Belgrade. The remaining part of Syrmia is part of the Vukovar Syrmia County in Croatia.
Шекаралары
Сырмия аймағының қазіргі халықаралық шекарасы 1945 жылы Джилас комиссиясымен салынды. Ол Югославия құрамындағы Хорватия республикасын және Сербияның бір бөлігі болған Воеводина автономды провинциясын бөліп тұрды. Черногориялық Милован Джилас, кейіннен Жосип Броз Титоның жақын серігі, шекараны демографиялық критерийлер бойынша салды, соның салдарынан Дунайдағы хорваттар көпшілігі тұратын Илок қаласы Сербиядағы сербтер көпшілігі тұратын Шид қаласының шығысында орналасқан. 1945 жылы салынған шекара Югославия Корольдігі құрамындағы Дунай бановинасы мен Сава бановинасы арасындағы 1931-1939 жылдардағы шекараға өте ұқсас болды.
The present international border of the region of Syrmia was drawn in 1945 by the Đilas commission. It divided the Yugoslav constituent republic of Croatia and the Autonomous Province of Vojvodina, itself part of Serbia, within Yugoslavia. Milovan Đilas, a Montenegrin and then a confidant of Josip Broz Tito, drew the border according to demographic criteria, which explains why the town of Ilok on the Danube, with a Croat majority, lies east of Šid in Serbia, with a Serb majority. The border drawn in 1945 was very similar to the 1931 1939 border between the Danube Banovina and the Sava Banovina within the Kingdom of Yugoslavia.
Таулар
Сырмияның басты тауы – Фрушка Гора. Оның ең биік шыңы – 539 метрлік Crveni Čot.
Syrmia's principal mountain is Fruška Gora. Its highest peak is Crveni Čot at 539 m.