Кіріспе

Нью-Йорк қаласындағы теңіз өнімдерінің көтерме сауда нарығы

Фултон балық базары – АҚШ, Нью-Йорк штатының Бронкс ауданындағы Хантс-Пойнт ауданында орналасқан балық базары. Ол 1822 жылы түрлі азық-түлік пен өнімдерді сату үшін құрылған Фултон базарының бір бөлімі болды. 2005 жылдың қараша айында Балық базары Бруклин көпіріне жақын орналасқан тарихи орнынан Бронкстағы Хантс-Пойнттағы жаңа нысанға көшірілді. Ол Төменгі Манхэттендегі Қаржы ауданындағы Фултон көшесіндегі Шығыс өзенінің жағасында орналасқан еді. Бастапқы орнында өткізген 183 жылының көп бөлігінде Фултон балық базары АҚШ-тың Шығыс жағалауындағы ең маңызды көтерме балық базары болып табылды. 1822 жылы ашылған ол Атлант мұхитынан келген балық аулау кемелерінің тоқталған жері болды. 1950 жылдарға қарай, Базардың балықтарының көп бөлігі кемеден түсірілмей, жүк көлігімен тасымалданды. Базардағы көтерме саудагерлер оны мейрамханалар мен бөлшек саудагерлерге сатты, олар әртүрлі балық түрлерін жаңа қуырылған күйінде сатып алатын. АҚШ үкіметі Фултон балық базарындағы бағаны қадағалап, туралы есеп берді. Алғашқы орналасқан жерінде ол Нью-Йорктің соңғы және ең маңызды көтерме азық-түлік базарларының бірі болды. Ол 1835, 1845, 1918 және 1995 жылдардағы ірі өрттерден аман қалды. Хантс-Пойнттағы жаңа орнында Фултон балық базары кооперативі күн сайын миллиондаған фунт теңіз өнімдерін өңдейді, жылдық сату көлемі 1 миллиард доллардан асады және Токиодағы Тойосу базарынан кейін екінші орында тұрады.

XIX ғасыр

Фултон балық базары Нью-Йорктің ең алғашқы ашық ауадағы балық базарларының бірі болды. 1831 жылғы Нью-Йорк газетінен:

Фултон балық базары бастапқыда айналасындағы және Бруклиндегі үй шаруашылықтарына қызмет көрсетті. Бірақ 1850 жылға қарай, базардың мәртебесі арта келе, көтерме саудагерлер негізгі сатып алушыларға айналды. Фултон балық базары – АҚШ-тағы ең көне балық базарларының бірі және Вашингтондағы Мэн-авеню балық базарымен бәсекелеседі. Фултон базары 2005 жылы көшірілгенге дейін бір орында (1822 жылдан бастап) үздіксіз жұмыс істеген ең көне базар деп есептелді. Қазіргі уақытта Мэн-авеню базары (1805 жылдан бері, түрлі форматтарда) Шығыс жағалауындағы әлі де сақталған ең көне ашық ауадағы нарық деп саналады. Дегенмен, Фултон балық базары – негізінен көтерме сауда функциясын сақтап қалған ең көне мекеме; оның Саут-Стриттегі бастапқы қоғамдық базары қазір жабылып қойған.

Ұйымдасқан қылмыс

XX ғасырдың көп бөлігінде базар Нью-Йорк мафиясының бір немесе бірнеше отбасыларымен байланысты болды. 1988 жылы АҚШ прокуратурасы федералдық рэкетке қарсы заңдар бойынша сотқа шағымданып, базарды басқару үшін сенімді тұлғаны тағайындауды сұрады. Сенімді тұлға тағайындалды, бірақ ол ұйымдасқан қылмыстың ықпалын қаншалықты шектей алды – мүмкіндігі шектеулі болды. 2001 жылдан бері базар ұйымдасқан қылмыстың ықпалын жою мақсатында Нью-Йорк қаласының Бизнес-тәуелсіздік комиссиясымен реттелуде.

Академиялық зерттеулер

Фултон балық базары, көптеген хабардар сатып алушылар мен сатушылары бар жоғары деңгейде орталықтандырылған нарық болғанына қарамастан, экономистерге бәсекелестіктің толық еместігін зерттеу үшін үлгі ретінде қызығушылық тудырды. 1992 жылғы деректерді пайдаланып, Кэтрин Градди (1995, 2006) Фултон нарығында үшінші дәрежелі баға айырмашылығы пайда болғанын анықтады. Атап айтқанда, бағаға сезімталдығы жоғары Азиялық клиенттерге ақ клиенттерге қарағанда орташа есеппен 6,3 центке арзан бағалар ұсынылған. Градди (1995, 2006) мұны Азиялық және ақ клиенттерге қызмет көрсететін нарықтардың өзгешелігімен байланыстырады. Азиялық клиенттер балықты кедей аудандардағы бөлшек сауда және қуыру орындарына немесе Қытай қаласындағы, мейрамхана секторының өте бәсекелестікке толы мекемелеріне қайта сатуға бейім болды. Сондықтан олардың бағаны өз клиенттеріне ауыстыру мүмкіндігі ақ клиенттерге қарағанда төмен болды, олар бағаға төмен сезімтал клиенттерге қайта сатуға көбірек бейімділік танытты. Фултон балық базарының деректері эконометриядағы инструментальды айнымалы әдістердегі жетістіктерді көрсету үшін де пайдаланылды.

Музыка

Джеймс Лейттің "Фултон балық базары" атты 33 LP альбомы.

Теледидар

BBC 2 "Лондон базарлары" атты үш деректі фильмге жалғасқан, балық саудагері Роджер Бартон "Әлемдегі ең үздік азық-түлік базарлары" деген тағы бір деректі фильмдер сериясының орталық тұлғасы болып көрінеді. Бұл фильмдер Ұлыбританияда 2014 жылдың күзінде көрсетілді. Бірінші бөлімде ол Бронкстегі әріптестерімен Жаңа Фултон балық базарында бәсекелеседі. Bx46 – Фултон балық базары туралы деректі фильм.