Кіріспе

Сао Вэй мемлекетінің князі (223 жылы қайтыс болды)

Сао Чжан (189? – 223 жылы 1 тамыз), әдепті аты Цзывэнь, "Сары сақал" (黃鬚兒) деген лақап атымен белгілі, Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Сао Вэй мемлекетінің ханзадасы болды. Ол Хан әулетінің соңында билікке көтеріліп, Вэй мемлекетінің негізін қалаған Сао Цаоның ұлы еді. Сао Чжанның жабайы аңдармен күресіп, оларды қолдарымен өлтіргені айтылады. Ол сондай-ақ әкесінің қол астында генерал болып қызмет етіп, солтүстік шекарадағы Ухуань шабуылдарына қарсы маңызды жеңістерге жетекшілік етті.

Өмірбаян

Сао Саоның төрт ұлының екіншісі – Сао Чжан жастық шағында садақ ату және қарулы күресте өте шебер болғандықтан, тіпті жалаңаш қолымен қатігез аңдармен күрескен. Сао Сао оның академиялық білімі жеткіліксіздігіне сын айтса да, Сао Чжан әрқашан әскери жолмен өнер тағуды армандаған. Бір күні әкесі оны императорлық университетке оқуға жіберді, бірақ Сао Чжан көмекшілеріне: "Шын ер адам дәрігер болудың орнына, атын шығару үшін әскерге басшылық етуі керек" деп ренжіді. (博士)

Жалпы

218 жылы Ухуань тайпасы солтүстік шекарада көтерілгенде, Цао Чжан, Солтүстік генералдық үйдің дәрежесін ұстап, Қатаң атты әскерінің генералы (驍騎將軍) өкілеттігімен әрекет етті. Кету алдында Цао Цао оны шақырып алып, ерекше ескертті: "Үйде әке мен баламыз, ал міндет тапсырылғанда – бақылаушы мен бағыныштымыз: егер қандай да бір қателік жасасаң, заң қатаң қолданылады. Мұны есте ұста." Цао Чжан майданға келгенде, жоспарланғандай жергілікті билік күштері қосылмады. Жаудан көп қалғандықтан, Цао Чжан қорғанысқа көшіп, маңызды өткелдер мен жолдарды қорғады. Көтерілісшілер ешқандай артықшылыққа ие бола алмады және тарап кетті. Сосын Цао Чжан күштерін олардың соңынан қуды, келесі шайқастарда үлкен батырлық көрсетті. Цао Чжан жеке өзі жау әскерімен жақын арада шайқасып, көптеген жау аттыларын садақпен атып түсірді. Жарты күндік шайқастың соңында оның қару-жарағына бірнеше жебе кірді. Бағыныштыларының қарсылығына қарамастан, ол алғашқы жеңістен кейін қуғынды жалғастыруға бұйырды. Оның бірі қызметкерлерінің бірі шығып, Цао Цаоның әскерге Дайдың билігіне енуге тыйым салынғанын, қуғын-сүргінге қатаң тыйым салынғанын еске салды, бірақ Цао Чжан жақсы генералдің соқыр бұйрықтарды орындамайтынын айтып, қуғынға қосылмағандар өлім жазасына кесіледі деп қорқытты. Осылайша, олар 24 сағат бойы Ухуань атты әскерін қуып жетіп, оларға бірнеше мың адамдық зор зиян келтірді. Сянбей тайпасының басшысы Кэбиненг, Као Вэй мен Ухуань тайпалары арасындағы соғысты бақылау үшін жақын маңайда 10 000 атты әскермен келген еді. Цао Чжанның керемет жеңістерін көргеннен кейін Кэбиненг оған бағынды. Солтүстік шекарадағы тәртіпсіздік осылай тоқтатылды. Сосын Цао Чжан Лю Бэйге қарсы Ханчжун жорығына қатысу үшін батысқа асықты. Бірақ Чанъаньға келгенде, соғыстың бұрыннан жеңілгенін білді. Цао Цао ұлын Элит атты әскерінің генералы (越騎將軍) етіп тағайындап, Чанъаньды Лю Бэйдің шабуылынан қорғауға қалдырды. Шығыс Цзинь әулетінің Ван Цзяның ресми емес қосымша жазбаларында айтылғандай, Цао Чжан бірде Шығыс Ву патшасы Сунь Куан арқылы жіберілген Наньюэден ақ пілді жеке қолға түсіргенін айтқан.

Өлім

220 жылы Луоянға оралғаннан кейін, Цао Цао ауырып қалды. Ол Цао Чжан онымен кездесуге жолда келе жатқанда қайтыс болды. Соңынан оның мұрагері Цао Пи ағаларын, Цао Чжанды қоса, оның орнына талас тудыру қаупінен қорқып, әрқайсысын жеке феодалдық иеліктеріне қайтарып жіберді. 222 жылы Цао Чжан Ренченг патшасы (任城王) титулымен иеленді. Келесі жылы Цао Чжан астанадағы сарайға барғанда аурудан қайтыс болды, көбінесе таққа талас етушілерді жою үшін уландырылған деп есептеледі. Ол қайтыс болғаннан кейін "Вэй патшасы" (威王) деген құрметті атаққа ие болды, бұл атаудың мағынасы – "құрмет пен үрейге шақыратын патша".

Аңыздар

Сао Чжанның өлімі төңірегінде тарихқа қатысы жоқ аңыздар бар. Осы аңыздардың ең танымалсы – Сао Чжанды Сао Пидің улағаны туралы. Шишуо Синью әңгімелер жинағында Сао Цао қайтыс болғаннан кейін Сао Пи Сао Чжанды сарайға шақырып, онымен кездескені айтылады. Сәл әңгімелесіп тұрғанда Сао Чжан інісінен патшалық мөрін көруге рұқсат сұрады. Бұл Сао Пиді алаңдатты, себебі інісі таққа таласуды ойластырып отыр деген ойға келді, сондықтан Сао Пи оны өлтіруге шешім қабылдады. Сао Пи Сао Чжан анасының сүйікті ұлы екенін білгендіктен, ісін жасыру үшін Сао Чжанның өлімі табиғи себептерден болғандай көрінуін қалады. Бірнеше аптадан кейін Сао Пи інісін анасының туған күніне вейци ойынына шақырды. Ойынның орта кезінде Сао Пидің қызметшілері уланған құрма әкелді. Сао Пи өзі уланбаған, белгісі жоқ құрмаларды жеп, қалғандарын інісіне жегізді. Сао Чжан уланғанын сезгенде көмекке шақырып айқайлады. Императрица Биан босаяқ аяқпен оқиға орнына жетіп, Сао Чжанның денесіндегі уды сумен шаюға тырысты. Бірақ, апатқа қарай, Сао Чжан үшін Сао Пи алдын ала барлық ыдыстарды жасырып қойғандықтан, императрица Биан су таба алмады; Сао Чжан содан кейін өз інісінің қолынан қайтыс болды. Профессор Е Цзяин осы оқиғадағы бірнеше қателіктерді көрсетті.

Үш патшалықтың романсында

Үш патшалықтың романсы – 14 ғасырдағы тарихи роман, Үш патшалық дәуірінен бұрынғы және оның кезіндегі оқиғаларды көркемдеп суреттеу. Автор, Цао Чжан мен оның үлкен ағасы Цао Пи арасындағы шиеленісті әкесі Цао Цао қайтыс болғаннан кейін әдейі күшейтіп көрсеткен болуы мүмкін. Цао Пи – Цао Цаоның ең үлкен тірі ұлы және заңды мұрагері, ол әкесінің орнын басты. Бірақ Чанъань қаласынан 100 мыңдық әскерді бастап келген Цао Чжанның астанаға жақындап келе жатқаны туралы хабар жетті. Цао Пи ағасының әскери күшімен мұрагерлікке таласады деген қорқынышқа ұшырады. Содан кейін Цао Пидің кеңесшісі Цзя Куй Цао Чжанды бұл әрекеттен бас тартуға өз еркімен ұсыныс жасады. Цзя Куй қаладан шығып, Цао Чжанмен кездесіп, оның аза тұту үшін келгенін немесе таққа талапкер ретінде келгенін сұрады. "Мен аза тұту үшін келдім, ешқандай жасырын мақсатым жоқ", – деп жауап берді Цао Чжан. "Олай болса, неге әскерлеріңді әкепсің?" – деді Цзя Куй. Сонда Цао Чжан әскерлеріне қала сыртында күтіп тұруға бұйрық берді, ал өзі жалғыз қалаға кірді. Ағайындылар кездескенде құшақтасып, жылады. Сосын Цао Чжан әскерін басқару құқығын Цао Пиге тапсырып, өз иелігіне қайтып кетті. Осылайша Цао Пидің орны толығымен бекітілді.