Кіріспе
Соғыс әміршісі Цао Цаоның (170-207) кеңесшісі, софтболшы Гуо Цзя (170-қазан 207), әдептілік аты Фэнсяо, Қытайдың Шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңінде Цао Цаоның кеңесшісі болды. 11 жылдық қызметі барысында Гуо Цзя өзінің зеректігімен және болашақты көру қабілетімен Цао Цаоға зор көмек көрсетті, ал оның стратегиялары Лю Бу және Юань Шао сияқты қарсыластарына қарсы Цао Цаоның жеңіске жетуіне маңызды рөл атқарды. Мысалы, Гуанду шайқасында Цао Цао Юань Шаоны жеңіске жеткізбей тұрып, төрт жыл бұрын Гуо Цзя Цао Цаоның Юань Шаодан он есе артықшылығы бар екенін көрсетіп, Цао Цаоның жеңетінін болжаған.
the softball player
Guo Jia (170– October 207), courtesy name Fengxiao, was an adviser to the warlord Cao Cao during the late Eastern Han dynasty of China. Throughout his 11 years of service, Guo Jia aided Cao Cao greatly with his brilliance and foresight, and his strategies were instrumental to Cao Cao's triumphs over rival warlords such as Lü Bu and Yuan Shao. For example, four years before Cao Cao's decisive victory over Yuan Shao at the Battle of Guandu, Guo Jia already foresaw that Cao Cao would win when he pointed out ten advantages Cao Cao had over Yuan Shao.
Гуо Цзяның өмірі туралы тарихи дереккөздер
Гуо Цзяның өмірі туралы сенімді тарихи дереккөз – Үш патшалықтың жазбалары (Сангуоцзи), оны үшінші ғасырда Чэнь Шу жазған. Бесінші ғасырда Пей Сонгцзи Чэнь Шудың түпнұсқа жұмысына басқа көздерден алынған ақпаратты қосып, оған жеке түсініктемелерін енгізу арқылы «Сангуоцзиді» түсіндірген. Гуо Цзяның өмірбаянына түсіндірмелерде қолданылған басқа да мәтіндер: Фу Сюаньның «Фу Цзи», Ван Чэнь, Сун И және Руан Цзидің «Вэй Шу» (Вэй кітабы), Гуо Сонгтың «Шию» (Бұл заманның жазбалары).
Ерте өмір
Гуо Цзя Янчжай округіне (陽翟縣), Инчуань командирлігіне (潁川郡) жататын, қазіргі Хэнь провинциясының Ючжоу қаласында туған. Жастық шағында ол өте зeki және болашақты көре білуімен танымал болды. 19 жасқа келгеннен бастап Гуо Цзя ел аралап, ғалымдар мен басқа да талантты адамдармен достық қарым-қатынас орнатты. Ол қара халықпен араласпады, сондықтан оның таныстарынан тыс жерде көпке белгілі болған жоқ. Бірақ оны білгендер оның қабілетін мойындап, ерекше екенін сезінді. 26 жасында Гуо Цзя Хан үкіметінде Халық министрінің кеңсесінде кіші лауазымды қызметкер болып жұмыс істеді. Гуо Цзя бірде сол кезде Солтүстік Қытайдың көп бөлігін бақылаған ықпалды әскербасы Юань Шаомен кездесу үшін Хэбэйге сапар шекті. Кейін ол Юань Шаоның кеңесшілері Синь Пинг пен Гуо Туға былай деді: "Зeki кеңесші қызмет ететін әмірлігін таңдағанда сақтық танытуы керек, сонда ғана әмірлігі оның әр кеңесін тыңдайды. Осылайша кеңесші өзінің беделін орната алады. Юань хан (Юань Шао) талантты адамдарды өз қызметіне тарта отырып, Чжоу герцогіндей болуға тырысады, бірақ олардың қабілеттерін қалай пайдалануды білмейді. Ол қажетсіз мәліметтерге тым көп көңіл бөліп, маңызды нәрселерді елемейді; көптеген идеяларды тыңдағанды ұнатады, бірақ шешім қабылдауға келе алмайды. Оның үшін империяны қиындықтардан құтқару және әртүрлі әскербасыларға үстемдік ету қиын!" Содан кейін Гуо Цзя Юань Шаодан кетіп қалды.
Қау-Қауға қызмет етуге келдім
Сол шақта Цао Цаоның керемет кеңесшісі Си Чжицай (戲志才) болды, оны ол өте жоғары бағалады, бірақ Си ерте қайтыс болды. Цао Цао басқа кеңесшісі Сун Юге: "Си Чжицай қайтыс болғаннан бері, мен стратегиялар жасаса алатын адамды іздеп жүрмін. Ру және Ин аймақтарында көптеген таланттар бар екенін естідім. Си Чжицайдың орнын кім баса алады?" деді. Сун Ю Цао Цаоға Гуо Цзяны ұсынды. Цао Цао мен Гуо Цзя замандас мәселелер талқылағаннан кейін, Цао Цао: "Осы адам маған ұлы істерге жетелуге көмектесетін болса керек" деді. Гуо Цзя да қуанып: "Мен қызмет етуге ниеттенген ием осы кісі" деді. Гуо Цзя содан кейін Цао Цао әскерінде 祭酒 (либационист) қызметіне тағайындалды, ал Цао Цао сол кезде Хан императорлық сарайында 司空 (министр) лауазымын атқарды.
Цао Цаоның Юань Шаоға қарағанда артықшылықтарын бағалау
Фу Цзи Гуо Цзя мен Цао Цао арасындағы егжей-тегжейлі әңгіме жазды, онда бұрынғысы Юань Шаоға қарағанда соңғысының он артықшылығын мұқият көрсетті. Цао Цао Гуо Цзядан: "Бенчу (Юань Шао) Цзи, Цин және Бинг провинцияларын басқарады және оның қол астында үлкен аумақтар мен көп сандаған әскерлері бар. Алайда ол да шабуыл жасауда. Мен оған шабуыл жасайын деп отырмын, бірақ менің күштерім оның күштерінен әлсіз, сондықтан мен не істей аламын?" Гуо Цзя: "Лю Банг пен Сян Ю арасындағы бәсекелестік туралы бәрі естіген. Лю Банг стратегия арқылы жеңді; Сян Ю өте күшті болды, бірақ Лю Бангқа жеңіліп қалды. Менің байқауымша, Юань Шаоның 10 кемшілігі бар, ал сіздің 10 артықшылығыңыз бар. (Юань Шао) әскері көп болса да, олар тиімсіз. Юань Шао формалдылыққа тым мән береді, ал сіз табиғи түрде әрекет етесіз. Сіз оны принцип бойынша жеңіп аласыз. Юань Шао қарсыластың билігін иеленуге тырысады, ал сіз Хан империясының беделін құрметке жеткізу үшін пайдаланасыз. Сіз оны әділеттілікпен жеңіп аласыз. Хан әулеті тәртіпсіздік пен заңдылықтың болмауынан құлдырады. Юань Шао өзінің ізбасарларының тәртіпсіздігіне көз жұмады, сондықтан басқаруда сәтсіздікке ұшырайды. Сіз өзіңіздің ізбасарларыңыздың арасында қатаң тәртіп орнатып, оны берік ұстайсыз. Сіз оны басқаруда жеңіп аласыз. Юань Шао сыпайы және қонақжай көрінеді, бірақ шын мәнінде қызғанышпен және күдікпен толған. Ол өзінің ізбасарларына толық сенім артпайды, тек отбасы мүшелері мен жақын туыстарына ғана сенім білдіреді. Сырттан қарапайым көрінсеңіз де, ішкі дүниеңіз өте салмақты. Сіз өзіңізге сенім білдіргендерге толық сенім артасыз және қабілеттілікті қолдайсыз. Сіз оны төзімділікпен жеңіп аласыз. Юань Шао көптеген идеяларды тыңдағанды ұнатады, бірақ шешім қабылдауда баяу және әрекет етуге кедергі келтіреді. Сіз шешімдісіз және жағдайға оңай бейімделесіз. Сіз оны стратегиямен жеңіп аласыз. Юань Шао өзінің атағын пайдаланып, адамдарды өзіне тартады және атын шығаруға тырысады. Оның ізбасарлары көбінесе кемшіліктерін жасыра алатын, сөздерімен әсер ете алатын адамдар. Сіз өзіңіздің ізбасарларыңызға шын жүректен қарайсыз және атағыңызды арттыру үшін оларды жалдамайсыз. Көптеген адал және қабілетті адамдар сіздің төңірегіңізге жиналады. Сіз оны ізгілікпен жеңіп аласыз. Юань Шао басқалардың аштықтан және суықтан зардап шегіп жатқанын көргенде, оларға деген қамқорлығын білдіреді. Бірақ олардың қиын жағдайы көз тартарлық болмаса, ол оларға көмектеспейді. Бұл - ақылсыз қамқорлықтың бір түрі. Сіз кейде маңызды емес нәрселерді елемейсің, бірақ үлкен мәселелерді шешкенде, төрт теңіздегі халықпен байланысып, Юань Шаоның атағынан артық сыйлықтар бересіз. Бұл көзге көрінбесе де, сіздің өзгелерге деген қамқорлығыңыз толық. Сіз оны мейірімділікпен жеңіп аласыз. Юань Шаоның ізбасарлары жиі дауласып, саясатпен айналысады, олар жала жауып, зиянды кеңестер береді. Сіз өзіңіздің ізбасарларыңызды дұрыс принциптермен басқарасыз, сондықтан сіздің басшылығыңыз астында сыбайлас жемқорлыққа жол жоқ. Сіз оны даналықпен жеңіп аласыз. Юань Шао дұрыс пен бұрысты ажырата алмайды. Сіз біреудің дұрыс істегенін білсеңіз, оны құрметтейсіз, ал оның қате жасағанын білсеңіз, жазалайсыз. Сіз оны мәдениетпен жеңіп аласыз. Юань Шао батылдықпен әрекет етуді ұнатады, бірақ соғыстың маңызды элементтерін білмейді. Сіз аз күшпен басымдық танытып, соғыс құдайы сияқты жеңіске жетесіз. Әскерлер сізге қарап құрметтейді, ал жауларыңыз сізден қорқады. Сіз оны әскери шеберлікпен жеңіп аласыз". Цао Цао күліп: "Егер сіз айтқан рас болса, мен өте мақтанамын", - деді. Гуо Цзя: "Юань Шао қазір солтүстіктегі Гонгсун Цанмен соғысып жатыр. Біз шығысқа қарай Лю Буға шабуыл жасауымыз керек. Егер біз алдымен Лю Буды жоймасақ, Юань Шао бізге шабуыл жасаса және Лю Бу оған көмектессе, біз қиын жағдайға түсеміз". Цао Цао Гуо Цзямен келісті.
Цао Цаоның Лю Буға қарсы жорығы
198 жылы Цао Цао Сю провинциясындағы өзінің қарсыласы Лю Буға қарсы жорық бастады, бұл Сяпи шайқасына әкелді. Лю Бу үш шайқаста жеңіліп, Сяпиге (下邳; қазіргі Пизьчжоу, Цзянсу) шегінді. Цао Цаоның әскерлері қаланы бірнеше ай бойы қоршап тұрды, бірақ Лю Бу мен оның әскерінің қарсылығының арқасында оны жаулап ала алмады. Осы уақытқа дейін Цао Цаоның әскерлері шаршап, соғыстан қажыды, сондықтан Цао күштерін кері қайтаруды жоспарлады. Бірақ Гуо Цзя мен Сюнь Ю Цао Цаоға: «Лю Бу батыл, бірақ ойсыз. Оның әскерінің рухы төмендеді, өйткені ол үш шайқаста жеңіліске ұшырады. Әскерлер өздерінің қолбасшысына қарап, оның әлсіздігін байқаса, соғысқа деген құлшынысын жоғалтады. Лю Будың Чен Гонг сияқты білгір кеңесшісі бар, бірақ оның стратегиялары көбінесе кеш қолданылады. Енді, Лю Бу әскерінің рухы төмендеген және Чен Гонг әлі шешім таппаған кезде, осы мүмкіндікті пайдаланып, күшті шабуыл жасасақ, жеңіске жетеміз», – деді. Цао Цао олардың кеңесін тыңдап, И (沂) және Си (泗) өзендерінің суларын Сяпиге бұрып, қаланы су бастырды, соның нәтижесінде Лю Буды жеңді. Фу Цзы тағы бір жайтты жазды: Сяпи шайқасы кезінде Гуо Цзя Цао Цаоға: «Бұрын Сян Ю 70-тен астам шайқаста жеңіліп көрмеген, бірақ жағдай өзгергенде, өлім мен құлпырумен аяқтады. Бұл оның жеке батырлығына сене бергенінен және стратегияны ескермегенінен болды. Лю Бу үш шайқаста жеңіліп, әскерінің рухы төмендеді және қорғанысы әлсіреп барады. Оның күші Сян Юмен салыстыруға келмейді, ол жеңіліс пен шаршаңқылыққа батысып қалды. Егер біз өз жетістіктерімізді пайдаланып, оған шабуыл жасасақ, оны жеңе аламыз», – деді. Цао Цао онымен келісті.
Сао Саоға Лю Бейді қалай ұстауға болатыны туралы кеңес
Вэй Шуға сәйкес, Гуо Цзя 196 жылы Лю Бэй Цао Цаоға келген кезде Лю Бэйге қалай қарым-қатынас жасау керектігі туралы кеңес берді. Лю Бэйдің Лю Цзунның генералы Чжан Фэйден Сю провинциясын басып алғаннан кейін Цао Цаоның ұсынысымен император Сянь Лю Бейді Ю провинциясының (州) губернаторы (牧) етіп тағайындады. Бір кісі Цао Цаоға: «Лю Бэйде батыр амбициясы бар. Егер оны қазір жоймасаңыз, болашақта сізге қауіп тудырады», – деді. Цао Цао Гуо Цзядан пікірін сұрады, ол: «Рас. Бірақ сіз әділеттілік атынан әскер жинап, қарапайым халыққа тирандарды жоюға көмектесуге уәде бергенде, адалдығыңыз бен ізгі ниетіңіздің арқасында талантты және қабілетті адамдарды сіздің қызметіңізге тарттыңыз. Лю Бэйдің батыр екені белгілі, сондықтан сіз оны өзіңізге қызмет етуге келгенде өлтірсеңіз, сіз ізгі адамдарға зиян келтіретін адам ретінде қараласыз. Басқа талантты адамдар сізге күмәндана бастайды және сіздің қызметіңізге қатысты ойларын өзгерте алады. Егер солай болса, мақсаттарыңызға жетуге кім көмектеседі? Сондықтан, бір адамды жойып жіберіп, жақсы атыңызды құртқанның салдарын мұқият қарастыру қажет», – деді. Цао Цао күліп: «Түсіндім», – деді. Алайда, Фу Цзи Гуоның Лю Бэйді қалай басқару керектігі туралы кеңесін Цао Цаоға мүлдем басқаша баяндады. Гуо Цзя Цао Цаоға: «Лю Бэйдің үлкен амбициялары бар және ол көптеген адамдардың жүрегін жеңді. Чжан Фэй мен Гуан Ю – қаһарлы жауынгерлер және олар оған өмірімен қызмет етуге уәде берді. Менің байқағанымдай, Лю Бэй ешкімге толығымен бағынбайды және оның ниеттері анық емес. Ескілер: «Бүгін дұшпанды жіберсең, ол ұзақ уақыт бойы саған қауіп тудырады», – деген еді. Сіз оны (Лю Бэйді) тез шешуіңіз керек», – деді. Сол кезде Цао Цао император Сянды беделді тұлға ретінде пайдаланып, көптеген батырларды өзіне тартқандықтан Гуо Цзяның кеңесіне құлақ қоймады. Кейін Цао Цао Лю Бэйді Юань Шуға шабуыл жасау үшін әскермен жібергенде, Гуо Цзя мен Чэн Ю Цао Цаоға: «Егер оны жіберсеңіз, Лю Бэй көтеріліс шығарады!» – деп ескертті. Сол кезде Лю Бэй кетіп қалған еді, ол шын мәнінде Цао Цаоға қарсы көтерілді, өйткені кейіннен Цао Цао тағайындаған провинциялық губернатор Чэ Чжоудан Сю провинциясын басып алды. Цао Цао Гуо Цзяның кеңесін тыңдамағанына өкінді. Пей Сунчжи Вэй Шу есебі Фу Цзи есебінен мүлдем өзгеше екенін атап өтті, бірақ қайсысының шынайы екені туралы пікірін білдірмеді. Хуаян жылнамасында Лу Будың Сяпиде жеңілгеннен кейін Чэн Ю мен Гуо Цзя да Цао Цаоға Лю Бэйді өлтіруге кеңес берді, бірақ Цао Цао мұндай әрекет оның беделіне нұқсан келтіруінен қорықты.
Сун Цэдің өлімін болжау
194-199 жылдары Сунь Цэ әскербасы Цзяндун аймағын басып алу үшін бірнеше жорықтар жасап, аймақтың көп бөлігін басып алды. 200 жыл шамасында Цао Цао Гуанду шайқасында Юань Шаомен кездесті. Сунь Цэ Цао Цаоның Гуандуда Юань Шаомен соғысып, қиын жағдайға түскенін естігенде, Янцзы өзенінен әскерін өтіп, Цао Цаоның негізгі бекінісі – Сюй (許; қазіргі Сюйчжан, Хэнань) империялық астанасына күтпеген шабуыл жасауды жоспарлады. Цао Цаоның әскерлері шабуыл туралы хабар алғанда, барлығы қорқып, үрейленді, бірақ Гуо Цзя былай деді: «Сунь Цэ Цзяндун жерлерін жақында ғана басып алды және оған адал, өлуге дайын батырларды көп өлтірді. Оның үстіне, Сунь Цэ тым сенімді және жақсы дайындалмаған, сондықтан мыңдаған әскері болса да, ол жалғыз Орталық жазықтыққа жорыққа шыққанмен тең. Егер ол кісі өлтірушілерге тап болса, олармен жеке күресуге тура келеді. Менің байқауымша, ол ақырында қарапайым адамның қолынан қаза табады». Гуо Цзяның болжамы расталды, өйткені Сунь Цэ жоспарын іске асыруға үлкермес бұрын, оның бұрын өлтірген әкімі Сюй Гунның ізбасарлары оны өлтірді. Пэй Сунчжи Гуо Цзяның Сунь Цэнің өлтірілуін дәл болжауы – оның көрегендігін көрсетеді, бірақ Гуоның дарындылығын толық бағалауға болмайды, себебі ол Сунь Цэнің қай жылы қаза табатынын болжамаған. Ол Сунь Цэнің Сюйге шабуыл жоспарлаған жылы өлтірілуінің жай ғана сәйкестік екенін ойлады.
Сао Сао Юань Шаоға шабуыл жасамас бұрын , Лю Бейге шабуыл жасауы керектігін айтты .
Фу Цзиге сәйкес, Гуанду шайқасынан бұрын Цао Цао Юань Шаомен күресудің алдында Лю Бейге (қарсы шығып, Сю провинциясын басып алған) шабуыл жасауды жоспарлады. Бірақ Цао Цаоның бірқатар кеңесшілері Юань Шао олардың қатысуынсыз шабуыл жасап, оларды Юань мен Лю Бейдің арасында қоршап алатынынан уайымдады. Цао Цао қиын жағдайға түсіп, Гуо Цзядан кеңес сұрады. Гуо Цзя: «Юань Шао күдікшіл және әр нәрсені ойластырып шешім қабылдайды, сондықтан ол жылдам әрекет етпейді. Лю Бей Сю провинциясын жаңа ғана басып алған, жағдайы әлі тұрақтанбаған. Оған жылдам және күшті шабуыл жасасақ, жеңу оңай. Бұл өте маңызды мүмкіндік, оны жіберіп алмаймыз», – деді. Цао Цао келісіп, дереу әскерін шығысқа жетектеп Лю Бейге шабуыл жасап, оны жеңді. Жеңіліске ұшырағаннан кейін Лю Бей Юань Шаоға қосылу үшін Хэбэйге қашып кетті. Осы кезеңде Юань Шао ешқандай қимыл жасаған жоқ. Алайда Пэй Сончжи Гуо Цзяның Юань Шаоның әлсіз тұсын көрсетіп, Лю Бейге шабуыл жасауды ұсынбағанын айтты. Керісінше, Сангуцзиде жазылған Цао Цаоның өмірбаянында бұл жоспарды өзі Цао ойластырғаны көрсетілген.
Цао Цаоның Юань Шаоның ұлдарына қарсы жорықтары
200 жылы Гуанду шайқасында Цао Цао Юань Шаоға қарсы шешуші жеңіске жетті. Юань Шао жеңілгеннен екі жыл өткен соң қайтыс болды, ал оның ұлдары Юань Тан мен Юань Шан әкелерінің кең аумағын иелену үшін бір-бірімен күреске түсті. Цао Цао 202–203 жылдары Лиян шайқасында Юань Тан мен Юань Шанды жеңіп, бірнеше тізбектеп шайқаста жеңіске жетті. Осы кезде Цао Цаоның көптеген генералдары оған Юаньдерге қарсы шабуылды жалғастырып, жеңіске жеткендерін пайдалануға кеңес берді, бірақ Гуо Цзя былай деді: "Юань Шао екі ұлын да теңдей жақсы көргендіктен, олардың кім мұрагер болатынын анықтау қиын болды. Гуо Ту мен Пан Джи сияқты кеңесшілердің болуы Юаньдер арасында ішкі қайшылықтарға әкелуі мүмкін. Егер біз шабуылды күшейтсек, Юаньдер бірігіп бізге қарсы тұрады. Ал егер біз әскерімізді кері тартсақ, олар өзара соғыса бастайды. Сондықтан, біз оңтүстікке бет бұрып, Цзинь провинциясындағы Лю Бяоға шабуыл жасаған жөн. Юань бауырлары бір-бірімен соғысқанда шабуыл жасағанда жеңіске жетеміз". Цао Цао келісіп, Лю Бяоға қарсы жорыққа дайындалды. Кейін Юань Тан мен Юань Шан арасында ішкі жанжал шықты, нәтижесінде Юань Тан кіші ағасынан жеңіліске ұшырады. Юань Тан Пиньюаньға (平原) шегініп, Цао Цаомен кездесу үшін Син Пиді жіберді, оған бағынуға келісіп, Юань Шанға қарсы күресте көмек сұрады. Цао Цао әскерін солтүстікке жетектеп, 204 жылы Йе шайқасында Юань Шанды жеңді. 205 жылы Цао Цао Юань Танға сылтаумен шабуыл жасап, Нанпи шайқасында оны тағы да жеңді. Осы кезде Цао Цао Солтүстік Қытайдағы Джи провинциясының көп бөлігін бағындырды. Оның еңбегін бағалап, Хан императорлық сарайы Гуо Цзяны Вэйян ауылының маркизі (洧陽亭侯) атағына ие етті.
Ақ қасқыр тауы шайқасы
Сао Сао Юань Шанға қарсы тағы бір науқанға дайындалып жатқанда (оның екінші ағасы Юань Си мен Ухуан тайпаларына қосылу үшін қашып кеткен), оның көптеген ізбасарлары Лю Бяоның Лю Бейді (Лю Бяоның вассалы болған) Сао Саоның базасы, императорлық астана Сюге (許; қазіргі Сючан, Хэнань) шабуылға жіберуі мүмкін деп уайымдады. Алайда, Гуо Цзя Цао Цаоға: «Сіздің әскери күшіңіз қазір жақсы танымал, бірақ Ухуан міндетті түрде қорғанысқа дайындалмайды, өйткені сізден алыс болғандықтан, жалған қауіпсіздік сезіміне ие. Егер осы мүмкіндікті пайдаланып, оларға күтпеген шабуыл жасасаңыз, оларды жоя аласыз. Сонымен қатар, Юань Шао түркі тайпаларын жақсы қабылдады, ал Юань ағайындылары әлі тірі. Солтүстік Қытай халқы сіздің әскери күшіңізден қорқып сізге бағынады, сіз оларды ізгілікпен басқару арқылы тыныштауға тиіссіз. Егер сіз науқанды тоқтатсаңыз да, оңтүстікке бет алсаңыз да, Ухуан мен Юань Шаоның бұрынғы ізбасарлары солтүстік Қытай халқының қолдауын жинауы мүмкін, олар олардың шақыруына жауап береді. Осылайша Тадунның (Ухуан басшысының) назары оянады, ол сізге шабуыл жасауға тырысуы мүмкін, сонда біз Цин және Цзи провинцияларын жоғалтамыз. Лю Бяо тек отырып сөйлейтін адам. Ол Лю Бейге де сенімсіз, өйткені ол одан қабілетті. Егер ол Лю Бейге маңызды міндеттерді тапсырса, ол оның енді мойынсұнбайтынынан қорықады; егер ол Лю Бейге ұсақ-түйек жұмыстар берсе, ол оған қызмет етуге құштар болмайды. Тіпті егер сіз өзіңіздің жерлеріңізді бос қалдырып, алысқа жорыққа шықсаңыз да, сізге ешқандай қауіп жоқ». Цао Цао Юань ағайындыларына және Ухуанға қарсы науқанын жалғастырды. Цао Цаоның әскері И (易) қаласына жеткенде, Гуо Цзя: «Жылдам әскер күшті. Біз ұзақ жол жүрдік, сондықтан жылдам шабуыл жасау мүмкін емес. Егер жау біздің жақындап келе жатқанымызды білсе, міндетті түрде қорғанысқа дайындалады. Неге ауыр жүкті қалдырып, жеңіл әскерді қысқа жолмен шабуылға жібермейміз?» деді. Цао Цао өзінің әскерін Лулун асуындағы құпия жол арқылы алып, тікелей Ухуан басшыларының штабына бет алды. Ухуандар Цао Цаоның жақындап келе жатқанын естігенде қорқып, әскерін жинады, бірақ Ақ қасқыр тауы шайқасында Цао Цаодан жеңілді. Тадун шайқаста қаза тапты. Юань ағайындылары Ляодунға қашып, соғыс әміршісі Гонсун Канға қосылды, ол оларды тұтқындап өлтірді, содан кейін олардың басын Цао Цаоға жіберді.
Өлім
Гуо Цзя терең көрегендігімен танымал болды, осының арқасында ол оқиғалардың нәтижесін дәл болжауға қабілетті болды. Цао Цао бірде: «Менің ойымды Фэн Сяо ғана біледі» деген еді. Чен Кун Гуо Цзя туралы көп шағым айтты, Гуоның жолдарында шектен тыс еркіндік болғанын айтты. Дегенмен, Гуо Цзя осы айыптауларға қарамастан, сабырлы болды. Цао Цао Гуо Цзяны әлі де жоғары бағалады, бірақ Чен Кунның өз қағидаларында тұрғанына риза болды. Гуо Цзя 207 жылы Ақ қасқыр тауы шайқасында Цао Цао жеңіске жеткеннен кейін Лиученгтен (柳城; қазіргі Чаоянг округі, Ляонин) аттанғаннан кейін ауырып қалды. Ол сол кезде 38 жаста (Шығыс Азия есебі бойынша) болды және көп ұзамай қайтыс болды. Цао Цао Гуо Цзяның өліміне қатты қайғырды. Ол Сюнь Юға: «Сендердің барлығың менің жасымдасыңдар, Фэн Сяо ғана ең кішісі еді. Мен өлім алдында оған жауапкершілікті жүктеуді жоспарладым, бірақ оның осылай жас кезінде қайтыс болары тағдыр болды» деді. Содан кейін Цао Цао Император Сяньға ескерткіш жазып берді: «Армияның ішкі ісмері Гуо Цзя 11 жыл әскери қызметте болды. Қиын жағдайлар туғанда біз әрдайым кеңесетінбіз, ал мен шешім қабылдай алмай қиналғанда, ол мені дұрыс шешімге жеткізуге көмектесетін. Ол Империяны бейбіт етуге үлкен үлес қосты. Өкінішке орай, ол ерте қайтыс болып, міндетін аяқтауға үлкермеді. Біз оның еңбегін естен шығармауымыз керек. Оның отбасына қосымша 800 салық төлейтін үй берілсін, осылайша олардың жалпы саны 1000 үйге жетеді» деді. Вэй Шу (魏書) Цао Цаоның Император Сяньға жазған толығырақ ескерткішін сақтады, онда Гуо Цзяның құрметке ие болуын сұрады. Гуо Цзяға «Жэнь Маркизі» (貞侯) деген лақап берілді, бұл сөзбе-сөз «адал маркиз» дегенді білдіреді. 209 жылы, Цао Цао Қызыл жарқанаттар шайқасында жеңілгеннен кейін Сюге (許; қазіргі Сючан, Хэнань) қайтып келе жатқанда, ол Бакиу (巴丘) арқылы өтті, онда оның әскерінде оба індеті тарады. Ол қайықтарды өртеуге бұйрық берді және: «Егер Гуо Фэн Сяо болғанда, мен осы жағдайға түспес едім» деп күйінді. Цао Цао қайтадан Гуо Цзяны жоқтады. Ол сондай-ақ Сюнь Юға екі рет хат жазып, Гуо Цзяның өліміне қайғырды.
Отбасы
Гуо Цзяның титулы оның ұлы Гуо И (郭奕/郭弈) мұраға алды, оның әдепті аты Бой (伯益) еді. Ван Чанг өзінің "Отбасылық ережелер" (家誡) кітабында Гуо Идің "жақсы оқыған және ақылды болғанымен, басқаларға қатысты әділ емес және жомарт емес еді; ол жақсы көретін адамдарға құрметпен қараса, ұнатпайтындарына жек көрумен қарады" деп жазды. Сондықтан Ван Чанг өзінің балалары Гуо И мысалынан сабақ алып, оған елікпесе екен деп тіледі. Гуо И Үш патшалық дәуірінде Цао Вэй мемлекетінде Таңба ханзадасының (太子文學) әдеби ғалымы қызметін атқарды және әкесінен бұрын ерте қайтыс болды. Гуо Идің ұлы Гуо Шен (郭深) әкесінің титулын мұраға алды, ал ол қайтыс болған соң оның ұлы Гуо Ли (郭獵) оның орнын басты. Гуо Цзяның тағы бір немересі Гуо Чан (郭敞) болды, оның әдепті аты Тайчжун (泰中) еді. Гуо Чан өте дарынды болды және ол Үш патшалық дәуірінде Цао Вэй мемлекетінде Тұрақты атты қызметкер (散騎常侍) болып қызмет етті.
Үш патшалықтың романсында
Гуо Цзя Луо Гуанчжунның «Үш патшалықтың романсы» (Сангуо Яньи) атты тарихи романында кейіпкер ретінде көрінеді, ол Үш патшалық кезеңінен бұрынғы және оның кезіндегі тарихи оқиғаларды көркемдеп суреттейді. Романның 33-тарауында Гуо Цзя Цао Цаомен бірге Юань ағайындарына (Юань Шан және Юань Си) және Ухуанға қарсы жорықта болғанда, климатқа бейімделе алмағандықтан ауырып қалды. Ол Цао Цаоға ауыр жүкті қалдырып, жеңіл әскермен шабуыл жасауға кеңес берді, нәтижесінде Ақ қасқыр тауы шайқасында Цао жеңіске жетті. Гуо Цзя жазылу үшін Ичжоуда (易州) қалды және Цао Цаоның майданға ілесіп бармады. Кейін Цао Цао Ичжоуға оралғанда, Гуо Цзяның бірнеше күн бұрын қайтыс болғанын естіп, қатты қайғырды. Өлер алдында Гуо Цзя Цао Цаоға хат жазды, оның мазмұны тарауда кейінірек ашылды. Цао Цао Юань Шан мен Юань Сидің Ляодунға қашып, соғыс қолбасшысы Гонсун Канға қосылғаны туралы хабар алғанда, оның қол астындағылары Ляодунға шабуыл жасауды немесе Сюйге (許; қазіргі Сючан, Хэнань) қайтуды ұсынды, бірақ Цао оларға Юань ағайындарының басын алғанға дейін күтуді бұйырды. Содан кейін Цао Цао Гонсун Канның Юань ағайындарын тұтқындап, өлтіргенін және олардың басын өзіне жібергенін естіді, бұл оның жауынгерлерін қатты таң қалдырды. Цао Цао сосын Гуо Цзяның хатын көрсетті, онда былай делінген: «Юань Си мен Юань Шанның Ляодунға қашқанын естідім. Әскерді жұмылдырмау керек. Гонсун Кан Юаньдердің оның жерін басып алатынынан бұрыннан қорқып жүрген еді, сондықтан Юань ағайындары оған қосылғанда күдік көреді. Егер шабуыл жасасаңдар, олар бірігіп қарсы тұрады және сіздер оларды тез жеңе алмайсыз; егер қимыл жасамасаңдар, Гонсун Кан мен Юаньдер бір-бірімен соғысады, бұл сөзсіз».
Танымал мәдениетте
Гуо Цзя алғаш рет Koei компаниясының Dynasty Warriors видео ойыны сериясының жетінші бөлігінің Xtreme Legends нұсқасында ойналатын кейіпкер ретінде ұсынылады. Ол сонымен қатар Koei компаниясының Dynasty Tactics және Romance of the Three Kingdoms серияларында да пайда болады. Гуо Цзя – Иори Табасаның (緒里 たばさ) "王者の遊戯" мангасының басты кейіпкері. 2010 жылғы қытайлық "Үш патшалық" телесериалында оны Ван Цзиньсин сомдады.