Кіріспе

Қытай саясаткері, генерал және дипломат (172–217)

Лу Су (172–217), әдепті аты Сыңжын, Шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңінде Сунь Куанның әскери генералы және саясаткері болды. 200 жылы Сунь Куан билікті өз қолына алғанда, оның кеңесшісі Чжоу Ю Лу Суды Сунь Куанға талантты адам ретінде ұсынды. Сунь Куанның соғыс әміршісі ретіндегі ерте мансабындағы ең маңызды кеңесшілерінің бірі ретінде Лу Су маңызды үлес қосқанымен белгілі. Біріншіден, 200 жылы ол Сунь Куанның билік блогының Қытайдағы үш ірі күштің бірі ретінде қалыптасуы үшін ұзақ мерзімді стратегия жасады – бұл жеті жылдан кейін ұсынылған Чжугэ Лянның Лончжонг жоспарына ұқсас жоспар. Екіншіден, 208 жылдың соңында Қызыл жартастар шайқасы алдында ол Сунь Куанды Цао Цаоға қарсы Лю Бэймен одақтасуға көндірген бірінші адам болды. Үшіншіден, 210 жылы Чжоу Ю қайтыс болғаннан кейін Лу Су Сунь Куан әскерлерінің майдан қолбасшысы болып тағайындалды және Сунь-Лю одағын сақтап қалды. Төртіншіден, 215 жылы ол Цзинь провинциясы үшін Сунь-Лю арасындағы аумақтық дау кезінде Лю Бэйдің генералы Гуан Юмен келіссөздер жүргізді.

Ерте өмір

Лу Су қазіргі Аньхой провинциясының Динюань округінің оңтүстік-шығысында орналасқан Линхуай округінің (臨淮郡) Доньчэн округінің (東城縣) тумасы. Ол туылғаннан кейін көп ұзамай әкесінен айырылып, әжесімен бірге тұрды. Лу Су отбасының байлығын мұқтаждарға көмектесу үшін өте жомарт түрде жұмсады. Вэй Чжаоның "Ву кітабында" (吳書) Лу Судың қаһарлы және ерекше келбеті бар екені айтылған. Ол жас кезінен-ақ зор мақсаттарға ұмтылып, стратегияны ұнататын. Шығыс Хан әулетінің соңында, Қытайда Сары басқандар көтерілісі мен Донг Чжуоның зұлмынан туған хаос кезінде, Лу Су отбасының жерлерін мен мүлкін сатып, түскен ақшаны кедейлерге жұмсады. Ол сондай-ақ беделді және талантты адамдармен араласып, уақыт өткізді. Ол жергілікті тұрғындардың арасында кеңінен танымал болды. "Ву кітабында" Лу Судың сол шауқазанды кезеңдегі өмірі туралы басқа да мәліметтер келтірілген. Ол семсермен күресу, атпен жүру және садақ атумен айналысқаннан басқа, жас жігіттерден құралған топты жеке күзетшілер ретінде жалдап, оларды киім-кешекпен және тамақпен қамтамасыз етті. Олар аң аулауға және әскери өнерді үйренуге жиі тауға шығатын. Рудың ақсақалдары: "Лу әулеті құлдырап бара жатқандықтан біз осындай жабайы баланы алдық!" - деді.

Цзяндунға көшу

196 жылы Жоу Ю Юань Шудың қол астында Жұчао округінің басшысы (長) болып қызмет еткен кезде, ол Юань Шудан шығысқа, Цзяндун (немесе Ву) аймағына шығып, соңғы жылдары Цзяндунның кейбір аумақтарын жаулап алған Сун Цэге қосылғысы келді. Жол бойында Чжоу Ю және оның бірнеше жүз адамнан тұратын жасағы Лу Суға барып, азық-түлік сұрады. Ол кезде Лу Судың екі үлкен астық қоймасы болды, олардың әрқайсысында 3000 ху астықты сақтауға болатын. Ол бір астық қоймасын көрсетіп, Жоу Юге берді. Жоу Ю Лу Судың қарапайым адам емес екенін түсінген соң, оған алғыс айтып, достық қарым-қатынас орнатты. Үшінші ғасыр тарихшысы Чэнь Шоу олардың достығын Гуньсун Цяо мен Цзи Чжаның (季札) Көктем мен Күз кезеңіндегі достығына теңеді. «Астық қоймасын көрсетіп, оны ұсыну» деген қытай тіліндегі мақал, яғни біреуге жомарт түрде көмектесу, осы оқиғадан бастау алған. Юань Шу Лу Судың атағын естігенде, оны Дунчэн округінің (東城縣; қазіргі Суинь округі, Цзянсу) басшысы ретінде қызметке алуды жоспарлады. Бірақ Лу Су Юань Шудың басқаруының тәртіпсіз екенін көріп, оның ақыры құлап кететінін болжады. Ол өзінің ізбасарларына: «Орталық үкімет құлдырады. Тонаушылар мен қарақшылар көбейді. Хуаи және Си өзендерінің маңындағы аймақтар енді қауіпсіз емес. Мен Цзяндунның жері құнарлы, халқы өркендеген, әскері күшті екенін естідім. Біз сонда панала аламыз. Сіздер менімен бірге сол жұмаққа барып, орталық Қытайда тұрақтылық орнағанша күтесіздер ме?» деді. Олар бірауыздан оған еруге келісті. Лу Су өзінің ізбасарлары мен бірнеше азаматтарды Жоу Юге қосылу үшін Оңтүстікке қарай Жұчао округіне алып барды. Ол жауынгерлерге артты қорғап, қалғандарына алға жылжуға бұйырды. Жергілікті билік Лу Су мен оның ізбасарларын кетуден тоқтату үшін қарулы атты әскерін жіберді. Аттылар оларға жеткенде, Лу Су артына бұрылып: «Сендердің бәрің де қабілетті адамдарсыңдар, сондықтан не болып жатқанын түсінулерің керек. Империяда қазір хаос орнады. Егер бізді тоқтатуға қол жеткізсеңіздер де, сіздерге ешқандай сыйақы берілмейді, ал тоқтата алмасаңыз да жазаланбайсыз. Шындығында бізді соғысуға мәжбүрлегіңіз келе ме?» деді. Содан соң ол қалқанды тік қойып, оған жебе атып жіберді. Жебе қалқанды тесіп өтті. Аттылар Лу Суды тоқтата алмайтындарын түсініп, қолдарынан келгенін жасап, кетіп қалды. Лу Су және оның ізбасарлары Жоу Юмен Янцзы өзенінен өтіп, Цзяндунға жетті, онда олар Сун Цэмен кездесті, ол да Лу Суда үлкен әлеуетті көрді. Цзяндунда Лу Су әжесінің жерлеуіне қатысу үшін Дунчэн округіне қысқа сапарға шыққанға дейін біраз уақыт Кве округінде (曲阿縣; қазіргі Даньян, Цзянсу) тұрды.

Цзяндуннан кетіп бара жатырмыз

Лю Судың досы Лю Е оған хат жазып: "Империяның барлық жерінде әскербасылар мен батырлар пайда болды. Менің ойымша, қабілетімді пайдалы жұмсауға уақыт келді. Анама асығыс барамын, бірақ Дончэн округіне қысқа ғана тоқтаймын. Жақында Чжэн Бао (鄭寶) деген адам Чаохуда мыңдаған жақтастарын жинап, өте құнарлы жерлерді басып алды деп естідім. Луцзян округінде көптеген адамдар оған қосылғысы келіп тұр, мен де солардың қатарындамын. Қазір де ол жақтастарын жинаумен айналысып жатыр. Сіз тез әрекет етіп, осы мүмкіндікті жіберіп алмаңыз." Лю Су Лю Е айтқанға келісті. Әжесінің жаназасынан кейін Лю Су Кве округіне қайтып, Цзяндуннан солтүстікке қарай Чжэн Баоға қосылуды жоспарлады. Бірақ Чжоу Ю анасын Ву округіне (қазіргі Сучжоу, Цзянсу) әкелгенін естіген соң, Цзяндуннан кетуден бас тартып, Чжоу Юмен кездесу үшін Ву округіне бағыт алды. 200 жылы Сунь Цэ қаза тапқаннан кейін, оның кіші інісі Сунь Куан Цзяндун аймақтарын басқаратын әскербасы болды. Лу Су Ву округіне келгенде Чжоу Ю оған былай деді: "Бұрын Ма Юань император Гуангуға: «Бұл дәуірде әміршілер тек өзіне қанағаттанған қызметкерлерді таңдамайды, қызметкерлер де өзіне лайық әміршіні таңдайды» деген еді. Жаңа әмірші [Сунь Куан] ізгілік пен қабілет иелерін құрметтейді және қабылдайды. Ол көптеген ерекше адамдарды жұмысқа алды. Сонымен қатар, бұрынғы философтар Лю әулетінің мұрагері оңтүстік-шығыста көтеріледі деп болжаған. Көріп отырғаныңыздай, оқиғалар қазірдің өзінде жүзеге асуда. Бұл батырлардың қабілеттерін көрсетуге, жаңа империя құруға және Көк мұрағатын алуға үлес қосуға тиімді уақыт. Осыны айтқаннан кейін, Лю Едің сөздерін жүрекке алудың қажеті жоқ деп ойлаймын." Лу Су Чжоу Юдың кеңесіне құлақ асқаннан кейін Цзяндунда қалды. Лу Судың өмірбаянын жазған тарихшы Чэнь Шоу, Чжоу Ю Сунь Куанға Лу Суды ұсынды деп сенді, өйткені ол әміршісінің билік блогын нығайту мақсатын орындау үшін осындай таланттарды көптеп тарту қажет екенін білді. Сондықтан ол Лу Суды Лю Епен бірге жібермеді.

Сун Кванға жоспар жасау

Сунь Куан Лу Суды дереу шақырып алды және Лу Суды көруге қуанды. Кездесуден кейін қонақтар келіп жатқанда, Лу Су да кетпек болды, бірақ Сунь Куан оны қайта шақырды. Олар бір үстелге отырып, ішімдік ішіп, жеке әңгімелесті. Сунь Куан: «Хан әулеті құлдырап, әр жерде аласапырандық болып жатыр. Мен әкем мен аға ағайымның ісін жалғастырдым және Цы Хуан герцогы мен Цзи Вэнь герцогы сияқты жетістіктерге жеткім келеді. Мен сіздің құрметті қамқорлығыңызға ие болғанымды бағалаймын. Маған қандай кеңес бересіз?» Лу Су: «Бұрын Гао императоры Чу императоры Иге қызмет етуге ниеттенген, бірақ Сян Ю император Иге зиян келтірді. Бүгінгі Цао Цао өткендегі Сян Ю сияқты. Неліктен сіз әлі де Хуан мен Вэньге еліктегіңіз келеді? Мен Хан әулетінің қайта жаңғыруы мүмкін емес деп ойлаймын, ал Цао Цаоны оңай жеңуге болмайды. Сіздің қолыңыздан келетіні – Цзяндунды бекіту және жағдайдың қалай өзгеретінін бақылау. Қазіргі жағдайыңызға көңіліңіз тоқымай тұрыңыз. Неге? Себебі солтүстік тұрақсыз. Сондықтан, осы мүмкіндікті пайдаланып Хуан Цзыны жойып, Лю Бяоға шабуыл жасаңыз, сонда Янцзы сіз үшін тиімді болады. Содан кейін сіз өзіңізді император деп жариялап, император Гаоның бұрынғысы сияқты империя үшін күресе аласыз». Сунь Куан: «Қазіргі уақытта мен Хан әулетін қолдауға бар күшімді жұмсап жатырмын. Сіз айтқан нәрсе орындалмайды». Сунь Куанның аға кеңесшісі Чжан Чжао Лу Суның кішіпейілді еместігін сезіп, ол әрдайым Лу Су туралы қожайынының алдында жаман сөздер айтты. Лу Сутың тым жас және салғырт екенін айта отырып, Чжан Чжао Сунь Куанға Лу Суға маңызды міндеттерді тапсырмаламауға кеңес берді. Бірақ Сунь Куан Чжан Чжаоға құлақ қоймады және Лу Суға құрметпен қарады, оны жоғары бағалады. Ол Лу Судың анасына жаңа киім мен мата берді және Лу Судың отбасын бұрынғы бай отбасының мәртебесіне қайтарды.

SunLiu альянсының құрылуы

208 жылы Лю Бяо қайтыс болғаннан кейін, оның кіші ұлы Лю Конг Цзинь провинциясының губернаторы болды (қазіргі Хубэй мен Хунаньды қамтиды). Лю Бяоның өлімі туралы хабар алғаннан кейін Лу Су Сунь Куанға: "Жин провинциясы біздің көршіміз. Оның су жолдары солтүстікке қарай созылады; ірі өзендермен байланысты; және таулы жерлерге ие. Ол берік және тұрақты, жері құнарлы, халқы бай және гүлденген. Бұл аймақты бақылауда ұстаған адам империя құруға қажетті ресурстарға ие болады. Лю Бяо жақында қайтыс болды, оның екі ұлы араздасқан, ал оның қол астындағылары жеке мүдделерін ойлаумен айналысады. Лю Бейдің беделі жоғары, ол Цао Цаоның қарсыласы. Ол Лю Бяоға бағынғанда, Лю Бяо оның қабілетіне қызғанып, маңызды міндеттер тапсырмады. Егер Лю Бей бізбен бір мақсатта болып, бірігіп жұмыс істейтін болса, біз оны өз жағымызға тарта алып, одақ құра аламыз. Егер ол бізге қосылғысы келмесе, үлкен мақсатымызға жетудің басқа жолдарын іздеуіміз керек. Осымен сізден Лю Бяоның жаназасына қатысып, көңіл айту үшін мені өкіліңіз етіп тағайындауыңызды сұраймын. Сонымен қатар, Лю Бейден Лю Бяоның ізбасарларын Цао Цаоға қарсы тұруға шақыруын өтінемін. Лю Бей бұны қуана істейтін болады. Егер ол бізге одақтас болса, империяны бейбіттендіре аламыз. Біз жылдам әрекет етуіміз керек, әйтпесе Цао Цаоға мүмкіндік жіберіп алуіміз мүмкін деп қорқамын". Сонда Сунь Куан Лу Суды өзінің өкілі ретінде Цзинь провинциясына жіберді. Лу Су Сиакоуға (夏口; қазіргі Ханкоу, Хубэй) жеткенде, Цао Цао әскерлері Цзин провинциясына қарай жылжып жатқанын естіді. Сондықтан ол Цзянянға (Цзин провинциясының астанасы) мүмкіндігінше тезірек жету үшін күні-түні жол жүрді. Нан округіне (南郡; қазіргі Цзинчжоу, Хубэй) жеткенде, Лю Конгтың Цао Цаоға бағынып бергенін және Цзинь провинциясының Цао Цаоның бақылауында екенін білді. Сонымен қатар, Лю Бей Чанбань шайқасында жеңіліске ұшырап, Янцзы өзенінен өтіп, оңтүстікке қарай қашуға тырысып жатқан еді. Лу Су Лю Беймен Чанбанда (長阪; қазіргі Даньян, Хубэй) кездесті, онда ол Сунь Куанның ниеттерін жеткізді және Цзяндунның өте тұрақты екенін айтты. Лю Бей қуанды. Лу Су Лю Бейдің кеңесшісі Чжугэ Лянмен де танысып, дос болды; ол Чжугэ Лянға Чжугэ Цзиньмен, Чжугэ Лянның ағасымен достығын айтты. Лю Бей Сиакоуға көшіп келді, онда ол Чжугэ Лянға Сунь Куанмен кездесу үшін Лу Суды еріп барып, Цао Цаоға қарсы Сунь-Лю одағын құруды талқылауға бұйрық берді.

Қайшылық

Лу Судың өмірбаянын түсіндірген Пей Сонгжи, Лу Сунің Цао Цаоға қарсы Сунь-Лиу одағын құруды ұсынған алғашқы адам болғанын айтты. Лу Су Чжу Чжанға өзі Чжу Чжиннің досы екенін білдіргенде, Чжу Чжан бұл туралы естігенімен, Лу Сумен жеке кездеспеген болуы мүмкін. Пей Сонгжи Шу Шу (書; Book of Shu) кітабында Чжугэ Лянның өмірбаянында былай деп жазылғанын көрсетті: "Чжугэ Лян Сунь Куанды одақ құру туралы сөзімен көндірді, Сунь Куан оған риза болды". Шу Шу мәліметтеріне сәйкес, Сунь-Лиу одағын алғаш ұсынған Лу Су емес, Чжугэ Лян болуы керек. Пей Сонгжи, Шығыс Ву мен Шу Хан тарихшылары Сунь-Лиу одағының идеясын кім алғаш ойлап тапқандығы туралы әртүрлі мәліметтер келтіргенін, себебі олар өз мемлекеттерінің осы жетістікке ие болуын қалағандарын атап өтті. Пей Сонгжи бұл Сангуозидің кемшіліктерінің бірі екенін де айтты, өйткені автор Чэнь Шоу Лу Су мен Чжугэ Лянның өмірбаяндарын жазған, бірақ екі өмірбаян осы мәселеде бір-бірімен қайшы келеді.

Сун Кванды Цао Цаоға қарсы тұруға шақыру

208 жылдың соңында Сунь Куан Цао Цао Яңцзы өзенінен өтіп, Цзяндунды басып алуды жоспарлап отырғанын естігенде, ол өзінің кеңесшілерімен Цао Цаоға қалай қарсы тұру керектігін талқылады. Кездесуге қатысқандардың барлығы Сунь Куанға Цао Цаоға бағынып беруді ұсынды; тек Лу Су ғана үнсіз қалды. Сунь Куан кездесуден шығып, киімін ауыстырғаннан кейін, Лу Су дереу орнынан тұрып, оның соңынан ерді. Сунь Куан Лу Судың бірдеңе айтқысы келіп тұрғанын сезді, сондықтан ол Лу Судың қолын ұстап: «Маған не айтқың келіп тұр?» деп сұрады. Лу Су: «Басқалар сені жаңылыстырып, дұрыс емес кеңес беріп жатыр. Олар сенің үлкен мақсатыңа жетуіңе көмектесе алмайды. Мен Цао Цаоға бағына аламын, бірақ сен ала алмайсың. Неге? Егер мен Цао Цаоға бағынсам, ол маған лауазым береді және басқа қолдаушыларымен бірдей қарайды. Менде әлі де арба, жеке күзетшілер мен қызметшілер болады; басқа да білімді шенеуніктермен қарым-қатынаста бола беремін. Шенеуніктер өз провинциялары мен округтерін жоғалтпайды. Бірақ егер сен Цао Цаоға бағынсаң, саған не болады? Бұл маңызды шешімді тез қабылдап, басқалардың сөздеріне ықпалданушы болмасаң еді деймін». Сунь Куан дем алып: «Мен сол мырзалардан қатты көңілім қалды. Сенің ойың да менің ойыммен бірдей. Сондықтан сені маған берілген сый деп санаймын».

Баламалы шоттар

Вэй Шу (魏書; Вэй кітабы) және Цзючжоу Чунцю (九州春秋) Лу Судың Сунь Куанды Цао Цаомен соғысуға қалай шақырғаны туралы әртүрлі мәліметтер келтірді. Олар Лу Судың Сунь Куанды көндіру үшін кері психологияны қолдануға тырысқанын жазды: «Цао Цао – шынымен де қауіпті жау. Ол Юань Шаоның жерлерін жаулап алды, әскері өте күшті. Егер ол жеңіске жеткен әскерінің күшін әлсіз және тәртіпсіз мемлекетке қарсы қолданса, міндетті түрде жеңіске жетеді. Неге біз оған көмектесу үшін әскерімізді жібермейміз, ал сендер отбасыңды Йеге (Солтүстік Қытайдағы Цао Цаоның базасына) жібермейсіңдер? Әйтпесе, қауіп-қатерге ұшыраймыз» деді. Ашуланған Сунь Куан Лу Суды жазалауға ниеттенгенде, ол: «Біз қиын жағдайда тұрмыз. Егер сенде басқа жоспарлар болса, неге мені өлтірудің орнына Лю Бэйге көмектеспейсің?» деді. Сунь Куан Лу Судың пікірімен келісіп, Чжоу Юге Лю Бэйге көмектесу үшін әскерін басқаруды бұйырды. IV ғасыр тарихшысы Сунь Шэнь Вэй Чжаоның «Ву кітабы» мен Цзян Бяо Чжуань (江表傳) Лу Судың Сунь Куанды Цао Цаоға қарсы тұруға және өз империясын құруға шақырғанын жазған. Лю Бяо қайтыс болғаннан кейін Лу Су Сунь Куанға жағдайды бақылауға кеңес берді. Лу Судың Сунь Куанды Цао Цаомен соғысуға көндіру үшін кері психологияны қолданғаны туралы ешқандай мәлімет жоқ. Сунь Шэнь Сунь Куанның қол астындағы көптеген адамдар оның билеушісін бағынуға шақырғанын, сондықтан Сунь Куанның Лу Суды бөлек атап көрсетуінің мәнісіз екенін атап өтті. Ол Лу Судың кері психологияны қолданғаны туралы айтылған мәліметтердің негіссіз және сенімсіз екеніне тоқтады.

Қызыл жарлар шайқасы

Сол кезде Чжоу Ю Пояң округінде болғандықтан, Лу Су Сун Куанға Чжоу Юді дереу шақырып, Цао Цаоның жақындап келе жатқан шабуылына қарсы тұру жоспарларын талқылауды ұсынды. Чжоу Ю қайтып келгенде, ол да Сун Куанды Цао Цаоға қарсы тұруға көндірді. Нәтижесінде Сун Куан Цао Цаомен соғысу жөніндегі соңғы шешімін қабылдады. Сун Куан Чжоу Юді әскери күштерінің бас қолбасшысы етіп тағайындады және Чжоу Юға шайқас жоспарын жасауға көмектесу үшін Лу Суды Армияны мақтау полковнигі (贊軍校尉) қызметіне тағайындады. 208 жылдың қысында Сун Куан мен Лю Бэйдің біріккен әскерлері Қызыл жартастар шайқасында Цао Цаоның әскерін жеңді. Лу Су шайқастан кейін оралғанда, Сун Куан оны зор тоймен қарсы алып: "Зицин, мен атымнан түсіп, сені жаяу күтіп алдым. Сенің даңқыңды осымен жарқыраттым ба?" деді. Лу Су: "Жоқ", - деп жауап берді. Лу Судың бұл жауабына қатысушылардың барлығы таң қалды. Орын алғаннан кейін Лу Су ат қамшысын көтеріп: "Біздің билеушіміздің күш-қуатын және ізгіліктерін Төрт теңізге таратып, өзінің иеліктерін Тоғыз провинцияға дейін кеңейтіп, сәтті империя құрғанын қалаймын. Ол осы мақсатқа жеткен соң, мені көлікпен қарсы алса, мен бірінші болып құрметке бөленемін", - деді. Сун Куан қолда шапалақтап күлді.

Цзинь провинциясын Лю Бейге тапсыру

210 жылы Лю Бэй Цзиньге (京; қазіргі Чжэньцзян, Цзянсу) барып, Сунь Цюаньмен кездесіп, Цзинь провинциясының әкімдігін беруді сұрады. Тек Лу Су Сунь Цюаньға Цзинь провинциясын Лю Бэйге "уақытша беруді" кеңес берді, осылайша Сунь-Лю одағын Цао Цаоға қарсы күшейтуге болады. Сол кезде Лю Фань Сунь Цюаньға Лю Бэйді Цзяндунда кепілге алып, Цзинь провинциясына қайтып оралуына жол бермеуді ұсынды. Бірақ Лу Су қарсылық білдірді: "Жоқ. Әй, мырза, сіздер аспанның игілігіне ие болғанмен, Цао Цао әлі де есепке алынған жау. Біз Цзинь провинциясын жақында ғана басып алдық, халықтың сенімі мен қолдауын әлі толыққанды жеңіп алған жоқпыз. Оны Лю Бэйге "уақытша беріп", аймақты бейбіттендіруге көмектесуіне рұхсат етуіміз дұрыс. Қазіргі ең тиімді стратегия – Цао Цаоға қарсы жауларды көбейту, ал өзімізге жауларды азайту". Сунь Цюань Лу Супен келісті. Цао Цао Сунь Цюаньның Цзинь провинциясын Лю Бэйге "уақытша жалға бергені" туралы хабарды естігенде жазып отырды. Ол бұл хабарды естіген бойда қаламды тастап қойды.

Жоу Ю-ның орнын басуы

210 жылы Чжоу Ю ауыр сырқатқа шалдығып, Сунь Куанға былай деп хат жазды: «Қазірше империяны бейбіттендіру мәселесі мені әрдайым алаңдатады. Менің мырзам, сіз болашаққа қатысты жоспарлар жасап, кейін қадамдарыңыздың сәтті болуын тілеймін. Қазіргі кезде біздің басты қарсыласымыз – Цао Цао, ал Лю Бэй Гонъань аймағында. Шекарадағы халықтың толық адалдығын әлі де қамтамасыз етуіміз керек, сондықтан осы аймақты күзетуге қабілетті генерал болуы шарт. Лу Су, өзінің зиялылығы мен даналығымен, менің орнымды баса алады және менің қызметімді жалғастыра алады. Мен өлген күні барлық ойларым мен мақсатым аяқталады». «Цзян Бяо Чжуань» (江表傳) Чжоу Юдің өлімінен бұрын Сунь Куанға жолдаған хатының толық, бірақ көбінесе ұқсас нұсқасын келтіреді. Чжоу Ю былай деп жазды: «Мен қарапайым адаммын, бірақ сізден ерекше және жомарт күтім көрдім, соның арқасында сіздің сеніміңізге ие болдым. Маған құрметті міндет жүктелді – қарулы күштерді басқару және оларды толық бақылауға алу. Біз алдымен Ба және Шуды (қазіргі Сычуань және Чунцин) басып алуымыз керек, содан кейін Сянянға шабуыл жасауымыз керек, одан кейін жеңіске жету үшін күшімізге сене аламыз. Мен осындай ауыр сырқатқа шалдыққандығыма өкінемін, бірақ ем-домнан кейін жағдайым жақсарып келеді. Әркімнің өміріне шек қойылған, сондықтан өмірімнің қысқа болуына өкінем деп ойламаймын. Мен тек мақсатымды орындамағаным және сіздің бұйрықтарыңызды орындай алмайтыным үшін қайғырамын. Қазіргі таңда Цао Цао солтүстікте әлі де қауіпті, ал майдан жағдайы белгісіз. Лю Бэй бізден қорғаныш іздеп жүрсе де, оған көрсеткен қатысымыз жолбарысты бағумен тең. Әлемдегі оқиғалардың бастауы да, соңы да жоқ. Осы уақытта министрлер мен сіз, мырзам, уайымдауыңыз керек. Лу Су адал, тура және қиындықтарға қарсы тұра алады. Ол менің орнымды баса алады. Өлім төсегіндегі адамның соңғы сөздері шын ниетпен айтылады. Егер сіз осы кеңеске құлақ салсаңыз, мен босқа өлмеймін». Чжоу Ю қайтыс болғаннан кейін Лу Су «Жұмысшы әскери күштердің» полковнигі (奮武校尉) лауазымына тағайындалды және Чжоу Юдің орнын басты. Ол Чжоу Юге бағынышты 4 мың әскер мен төрт округті басқарды. Чэн Пу Чжоу Юдің орнын басып, Нан Комендариясының (南郡; қазіргі Цзинчжоу, Хубэй) Бас әкімшісі (太守) болды. Лу Су бастапқыда Цзянлинг округінде болғандықтан, ол Лукоуға (陸口; қазіргі Цзяю округі, Хубэй) көшіп, сонда гарнизон құрды. Лу Су әділдік пен инабатпен билік жүргізді, оның қол астындағы әскер саны 10 мыңнан асты. Кейін ол генерал-лейтенант (偏將軍) болып тағайындалды және Ханчанг командирлігінің әкімшісі (漢昌郡; қазіргі Пинцзян округі, Хунань) қызметіне бекітілді. 214 жылы Лу Су Сунь Куанмен бірге Ван округіне (皖縣; қазіргі Кяншань округі, Аньхой) жорыққа қатысты, бұл округ Цао Цаоның бақылауында болған. Сунь Куанның әскері жеңіске жеткеннен кейін Лу Су «Өзенді кесіп өтетін генерал» (橫江將軍) лауазымына қайта тағайындалды.

Өмірбаян

Чжоу Ю қайтыс болғанға дейін, ол Ган Нин және басқалармен бірге Сунь Куанды И провинциясын (қазіргі Сычуань мен Чунцинді қамтиды) губернаторы Лю Чжаннан тартып алуға үнемі шақырып отырды. Алайда Чжоу Ю И провинциясына шабуылға дайындалған кезде аурудан қайтыс болды. Сунь Куан Лю Бейден пікірін сұрағанда, Лю Бей, жасырын түрде И провинциясын өзіне иеленуге ниетті болған, Сунь Куанға өтірік айтты: "Лю Чжан мен мен императорлық рудың мүшелеріміз, сондықтан ата-бабаларымыздың батасымен Хан әулетін сақтауға тырысуымыз керек. Енді Лю Чжанның көршілерін ренжіткенін естігенде, қорқып, одан әрі тексеруге батылым жетпейді. Оған мейірімділік танытуыңызды үміттенемін. Егер олай болмаса, зейнеткерлікке шығып, ауылға қайтып кетемін". Кейін Лю Бей өзінің нағыз ниетін ашты – Лю Чжанға шабуыл жасап, ақырында И провинциясын басып алды. Лю Чжанға қарсы жорық кезінде Лю Бей өзінің генералы Гуан Юды өзінің болмағанда Цзинь провинциясын күзету үшін қалдырды. Сунь Куан Лю Бейдің И провинциясын басып алғанын естігенде ашуланып: "Бұл ашкөз варвар мені алдауға қалай батылды?" деді. Сонымен қатар, екі тараптың күдігі артып, Сунь-Лю шекарасында шиеленіс күшейді. Лу Су Лю Бейдің жағына жылы қарым-қатынас жасап, шиеленісті азайтуға тырысты. Лю Бей И провинциясын басып алғаннан кейін, Сунь Куан одан Цзинь провинциясының оңтүстігіндегі үш округті – Чанша (長沙), Линлинг (零陵; қазіргі Хунань провинциясы, Йонгчжоу маңында) және Гуян (桂陽; қазіргі Хунань провинциясы, Чэньчжоу маңында) – қайтаруды сұрады, бірақ Лю Бей бас тартты. Сунь Куан содан кейін өзінің генералы Лю Мэнге үш округті күшпен басып алуға әскер жіберуге бұйрық берді. Лю Бей бұл туралы білгенде Гонъань округіне қайтып, Гуан Юды Лю Мэнды тоқтату үшін әскер басқаруға жіберді.

Келіссөздер

Ияңда Лу Су Гуан Юды дауды талқылау үшін кездесуге шақырды. Келіссөздер барысында екі тарап та кездесу орнынан 100 қадамдай қашықтықта әскер орналастырды, ал келіссөздерге келген офицерлердің әрқайсысы тек бір қылышпен қаруланды. Лу Су Гуан Юға: "Бастапқыда менің әміршім осы жерлерді сіздің әміршіңізге "уақытша берді", себебі ол жеңіліске ұшырап, сол кезде бекінісі болмады. Бірақ қазір ол И провинциясын алғаннан кейін, жерді "қайтаруды" қаламайды. Біз үш округ ғана сұрағанда да, сіз келіспейсіз" деді. Лу Су сөзін аяқтамас бұрын, аты-жөні белгісіз біреу сөзін кесіп: "Кім жерді басқаруға қабілетті болса, сол оған ие болады. Олай емес пе?" деді. Лу Су ашуланып, қатаң дауыспен сол адамды жазғырды. Гуан Ю қылышын тартып, тұрып: "Бұл мемлекеттік мәселе. Біз оны түсіне алмаймыз" деді де кетіп қалды.

У-Шу шоты

Вэй Чжаоның «Ву кітабы» кездесу туралы толыққанды мәліметтер берді. Кездесуге дейін Лу Судың қол астындағылары Гуан Ю Лу Суға зиян келтіруі мүмкін деп қорқып, Лу Суға кездесуге бармауға кеңес берді. Бірақ Лу Су: «Біз бұл мәселені бейбіт жолмен шешуіміз керек. Лю Бэй біздің билеушіміздің мүддесіне қарсы әрекет еткен болуы мүмкін, бірақ кімнің дұрыс, кімнің бұрыс екені туралы әлі келісімге келген жоқпыз. Гуан Ю осы уақытта мені өлтіруге батыл бармақ деп ойлайсыңдар ма?» деді. Содан кейін Лу Су Гуан Юмен кездесті, ол оған: «Менің билеушім Қызыл жартастар шайқасына белсенді қатысты және сол кезде жақсы демалмады. Ол жауды жеңу үшін тек өзінің күшіне сүйенді. Осылайша тырысып бағамын десе де, бір жерді де иеленбейтін болды. Енді сіздер оның жерін талап етуге келдіңіздер ме?» деді. Лу Су: «Жоқ. Мен алғаш рет сіздің билеушіңізбен Чанбанда кездескенде, оның әскері тіпті бір дивизия құрауға да жетпейтін, жағдайы өте қиын еді. Менің билеушім сіздің билеушіңізге қоныстануға орын болмағанын ескеріп, оған қорғау мен баспана ұсынды. Бірақ сіздің билеушіңіз бізге адал болған жоқ және өздігінен әрекет етті. Сондықтан қарым-қатынасымыз нашарлады. Енді И провинциясын басып алғаннан кейін, ол Цзин провинциясын да өзіне қалдыруды көздеп отыр ма? Бұл ақылды адамға лайық емес, тіпті басшыға да лайық емес! Ашкөздігі үшін моральдық қағидаларын ұмытқандар қасірет көрмек дегенді естідім. Сіз маңызды лауазымда отырсыз, бірақ мәселелерді шешуде ақылға салмаңыз, моральдық тәрбиеге емес, күшке сүйенуге бейімсіз. Егер адам дұрыс жолмен әрекет етсе, неге сәттілікке жете алмаймын деп уайымдасын?» деді. Гуан Ю Лу Судың сөздеріне жауап бермеді. Лю Бэй ақырында Цзин провинциясын Сян өзені бойындағы өзінің және Сунь Куанның иеліктері арасында бөлісуге келісті. Екі тарап та әскерлерін кері қайтарды.

Өлім

217 жылы 46 жасында (шығыс азиялық есептеу бойынша) Лу Су қайтыс болды. Сунь Куан оның өліміне күйініп, жаназасына қатысты. Чжугэ Лян да Лу Су үшін естелік жиын өткізді.

Ұрпақтар

Лу Судың ұлы Лу Шу (魯淑) (217 – 274) дене күші зор болып дүниеге келді. Жан Ченг Лу Шудың болашақта ерекше көзге түсетінін айтқан. 258 және 264 жылдар аралығында Сунь Сяу билігі тұсында Лу Шу Нұрлы Әскери Құдірет Генералы (昭武將軍) және Учан аймағының басшысы (督) қызметтерін атқарды, сондай-ақ Бас Ауыл Маркизі (都亭侯) атағы берілді. 269 және 271 жылдар аралығында Сунь Сяудың ізбасары Сунь Хао билігі тұсында Лу Шу Сиакоу (夏口) аймағының басшысы болып қайта тағайындалды. Лу Шу өте тәртіпті және қызметін жақсы атқаратын адам ретінде белгілі болды. 274 жылы қайтыс болды. Лу Шудың ұлы Лу Му (魯睦) әкесінің маркиздік атағы мен әскери лауазымын мұраға алды.

Үш патшалықтың романсында

Лу Су 14 ғасырдағы «Үш патшалықтың романсы» тарихи романында кейіпкер ретінде бейнеленеді, ол Үш патшалық дәуіріне дейінгі және оның кезеңіндегі тарихи оқиғаларды көркемдеп суреттейді. Романда Лу Суның рөлі тарихи прототипімен салыстырғанда едәуір төмендетілген, сондықтан ол көбінесе Чжугэ Лян мен Чжоу Ю арасындағы қарама-қарсылықты көрсету үшін, әсіресе біріншісінің есебінен, олардың зиялылығын баса көрсетуге арналған құрал ретінде қолданылады. Ол Чжугэ Лян мен Чжоу Ю арасындағы бәсекелестікке көңіл көтеру үшін де пайдаланылады, әсіресе Қызыл жартастар шайқасына дейін болған оқиғаларда. Бұдан өзге, ол адал және ойлы адам ретінде бейнеленеді, оны жиі алдап, пайдаланады, нәтижесінде Лю Бэй мен Сунь Цюань арасындағы Цзин провинциясы үшін аумақтық дауды тиімсіз шешеді.

Танымал мәдениетте

Лу Су Koei компаниясының "Dynasty Warriors" видео ойындарының сегізінші бөлімінде және "Warriors Orochi 4" ойынында ойналатын кейіпкер ретінде алғаш рет пайда болды. Ол сонымен қатар Koei компаниясының "Үш патшалықтың романсы" стратегиялық ойындарының да кейіпкері.