Кіріспе

Джордж Джон Митчелл-күлкі (1933 жылғы 20 тамызда туған) – американдық саясаткер, дипломат және заңгер. Демократиялық партияның жетекші мүшесі, 1980 жылдан 1995 жылға дейін Мэн штатынан АҚШ сенаторы, ал 1989 жылдан 1995 жылға дейін Сенатта көпшілік көшбасшысы болды. Сенаттан зейнетке шыққаннан кейін Митчелл Солтүстік Ирландия мен Таяу Шығыстағы бейбітшілік келіссөздерінде маңызды рөл атқарды. Президент Клинтон оны 1995–2001 жылдар аралығында АҚШ-тың Солтүстік Ирландиядағы арнайы елшісі, ал Президент Обама 2009–2011 жылдар аралығында АҚШ-тың Таяу Шығыстағы бейбітшілік жөніндегі арнайы елшісі етіп тағайындады. Митчелл 1996 жылғы Митчелл қағидаларының және Солтүстік Ирландиядағы 1998 жылғы Ұлы жұма келісімінің негізгі авторы болды, сондай-ақ екі "Митчелл баяндамасының" басты тергеушісі болды: бірі араб-израиль қақтығысы (2001); екіншісі бейсболда өнімділікті арттыратын препараттарды қолдану (2007). Митчелл 2004 жылдан 2007 жылға дейін Уолт Дисней компаниясының төрағасы, кейіннен DLA Piper халықаралық заң фирмасының төрағасы қызметін атқарды. 1999 жылдан 2009 жылға дейін Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласындағы Королева университетінің канцлері болды. Митчелл сонымен қатар Екі партиялық саясат орталығының Тұрғын үй комиссиясының тең төрағасы болып жұмыс істеді. Ол – федералды үкіметтің атқарушы, заңнамалық және сот салаларында қызмет еткен қазіргі заманғы азаматтардың санаулы бірі.

Шығу тегі

Митчелл Мэн штатының Уотервилл қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Джордж Джон Митчелл аға (туған Джозеф Килрой), Ирландияда туған, жетім қалған соң ливандық америкалық отбасы асырап алған. Митчелл маронит католигі ретінде тәрбиеленді және бала кезінде Мэн штатындағы Сент-Джозеф маронит шіркеуінде алтарь қызметшісі болды. Орта мектепте және жоғары мектепте ол санитарлық жұмыс істеді. Бес балалы отбасында оның үш бауыры спортшы болған. Бала кезінде қабілетті оқушы болғанымен, оның бауырларының спорттағы жетістіктері оны көлеңкеге түсірді. Ол 1965 жылдан 1977 жылға дейін Мэн штатының Портленд қаласында жұмыс істеді және 1971 жылы Камберленд округінің прокурорының көмекшісі болды.

Соттан сенаторға дейін

1974 жылы Митчелл Мэйн штатының губернаторы лауазымына демократтардың кандидаттығын жеңіп алып, Джозеф Э. Бреннанды жеңді. Ол жалпы сайлауда тәуелсіз кандидат Джеймс Б. Лонглиге есе жіберді, бірақ 1977 жылы президент Джимми Картер оны Мэйн штатының АҚШ прокуроры қызметіне тағайындады. Митчелл 1977 жылдан 1979 жылға дейін осы қызметте болды. Президент Картер 1979 жылдың 31 шілдесінде Митчеллді Мэйн округінің АҚШ округтік сотына тағайындады, бұл 92-ші заңның 1629-шы бабымен бекітілген жаңа орын болды. Ол 1979 жылдың 4 қазанында Сенатпен бекітіліп, 5 қазанда қызметке кірісті. 1980 жылдың 16 мамырында ол өзінің отставкасымен байланысты қызметтен босады. Митчелл 1980 жылдың мамыр айында Мэйн штатының губернаторы Джозеф Бреннанмен АҚШ Сенатына тағайындалды, осы кезде Эдмунд Маски АҚШ Мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды. Маскидің мерзімінің қалған бөлігін аяқтағаннан кейін Митчелл 1982 жылы өзінің толық мерзіміне сайланды, ол конгрессмен Дэвид Эмериге қарсы шамамен 61 пайыз дауыспен жеңіске жетті және Сенаттың демократиялық көшбасшылығында жылдам өрледі. 1984 жылы ол Демократиялық сенаторлық науқаны комитетінің төрағасы болып сайланды, 1986 жылы демократтар Сенатта сегіз жаңа орын алып, 55-45 көпшілікке ие болуына көмектесті. 100-ші АҚШ Конгресінде ол уақытша президент Джон Стеннистің ауруына байланысты уақытша президенттің орынбасары болды және Хьюберт Хамфриден басқа осы лауазымды иеленген жалғыз сенатор болып қала береді. Уақытша президенттің орынбасары лауазымы АҚШ-тың бұрынғы президенті немесе бұрынғы вице-президенті болған қазіргі сенатор үшін арналған. Хамфри – АҚШ-тың бұрынғы вице-президенті, ал Митчелл – АҚШ үкіметінің ең жоғары екі лауазымының бірін немесе екеуін де ешқашан иеленбеген уақытша президенттің орынбасары болған жалғыз адам. 1988 жылы Митчелл 81 пайыз дауыспен қайта сайланды, бұл сол жылы Сенат сайлауындағы ең үлкен жеңіс және Мэйн штатынан сенатор үшін ең үлкен көпшілік болды. Митчелл Мартин Лютер Кинг күнін федералды мереке ретінде белгілеген және 1987 жылғы Азаматтық құқықтарды қалпына келтіру туралы заңға (сондай-ақ президент Рейганның ветосын жоюға) дауыс берді. Митчелл Роберт Борк пен Кларенс Томас АҚШ Жоғарғы сотына үміткерлер ретінде ұсынылғанда қарсы дауыс берді, Томас кандидатурасы нәсілдік квота құрайды деп сенетінін ашық айтты.

Сенаттағы көпшілік көшбасшысы

Митчелл 1989 жылдан 1995 жылға дейін Сенатта көпшілікке жетекшілік етті. Осы қызметте болғанда Митчелл 1990 жылы Таза ауа заңын қайта бекіту және 1990 жылғы Мүгедектерге арналған заңды қабылдауға бастама көтерді. Сонымен қатар, оның басшылығымен Сенат Солтүстік Америка еркін сауда келісімін және Дүниежүзілік сауда ұйымын құруды мақұлдады. 1994 жылы Митчелл президент Билл Клинтонның АҚШ Жоғарғы сотына тағайындау ұсынысынан бас тартты. Сол жылы Демократиялық әрекеттерді қолдайтын американдықтар оған 0-ден 100-ге дейінгі шкала бойынша 90 ұпай берді, мұнда 100 – ең либералды көрсеткіш.

Сенаттан кейін

Митчелл Уолт Дисней компаниясы, FedEx, Xerox, Unilever, Staples, Inc., Starwood және Бостон Red Sox бейсбол командасы сияқты компаниялардың директоры қызметін атқарды. Сенаттан кеткеннен кейін Митчелл Вашингтон, округ Колумбиядағы Verner, Liipfert, Bernhard, McPherson and Hand заң фирмасына қосылды; кейіннен ол фирманың төрағасы болды. Ол фирманың ірі темекі компанияларының клиенттері үшін лоббилік іс-әрекеттер жасағаны үшін сынға ұшырады. Сонымен қатар, ол Портленд, Мэн штатындағы Preti, Flaherty, Beliveau, Pachios, Orlick & Haley фирмасының аға кеңесшісі болып табылады. DLA Piper, US LLP, жаһандық заң фирмасының серіктесі және жаһандық кеңесінің төрағасы. Митчелл ZeniMax Media Inc. компаниясының кеңесшісі қызметін атқарды. Ол сонымен қатар Портлендтегі The Iris Network, коммерциялық емес көзі жоқ адамдарды реабилитациялау агенттігінің кеңесші кеңесінде де қызмет етті. 2007 жылы Митчелл бұрынғы Сенаттың көпшілік көшбасшылары Говард Бейкер, Боб Доул және Том Дашльмен бірге Екі партиялық саясат орталығын құрды, бұл орталық екі партиялық қолдауға ие болатын саясатты әзірлеуге бағытталған коммерциялық емес ой-сана орталығы.

Демократиялық саясат

Митчелл 2000 жылғы президенттік сайлауда Ал Гордың вице-президенттікке үміткер ретінде қарастырылғандардың бірі болған, бірақ Гор Джо Либерманды таңдады. Егер Митчелл осы жылы сайланғанда, ол АҚШ вице-президенті қызметін атқарған алғашқы ливандық-американдық және Ханнибал Хамлиннен кейін Мэн штатынан шыққан екінші вице-президент болар еді. Сенаттағы жетекші рөлі мен Ұлы жұма келісімдеріне қатысқандығына байланысты ол 2000 және 2004 жылдары Демократиялық әкімшіліктегі мемлекеттік хатшы лауазымына да үміткер ретінде талқыланды.

Білім

2002 жылдан бері Митчелл Колумбия университетінің Халықаралық қақтығыстарды шешу орталығында аға ғылыми қызметкер және аға зерттеуші болып жұмыс істеп келеді, онда ол елдер арасындағы қақтығыстарды аяқтауға немесе болдырмауға көмектеседі. 2009 жылдың сәуір айында отставкаға шыққанға дейін ол Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласындағы Королева университетінің канцлері болды және Джордж Дж. Митчелл стипендиясы оның есімімен аталады, ол әр жылы Ирландия Республикасы мен Солтүстік Ирландияда он екі американдық студенттің магистратура оқуын қаржылай қолдайды. Ол Мэн штатының Портленд қаласында Митчелл институтын құрды, оның мақсаты – Мэн штатының кез келген аймағынан шыққан жастардың жоғары білім алуға ұмтылуын, оқуға түсуін және білім алуын ықтималдығын арттыру. 2007 жылы ол Лидс Метрополитен университетінің қолданбалы жаһандық этика мектебінде қонақ профессор атанды, ал университет оның есімімен аталатын Бейбітшілік және қақтығыстарды шешу орталығын құруда.

Митчелл баяндамасы (Араб-израиль қақтығысы)

Митчелл 2000 жылы президент Билл Клинтонның бастамасымен құрылған, Израиль мен палестиналықтар арасындағы ахуалды реттеу жолдарын іздеуге бағытталған американдық фактілерді зерттеу комиссиясын басқарды. 2001 жылы жарияланған Митчеллдің баяндамасында Израильдің Палестина территорияларындағы елді мекендерін кеңейтуді тоқтату және палестиналықтардың зорлық-зомбылыққа жол бермеу қажеттігіне баса назар салынды. Митчеллдің 2009 жылы Таяу Шығыс бойынша арнайы өкіл болып тағайындалғаннан кейін, осы баяндамаға қызығушылық қайта оянды.

Біріккен Ұлттар Ұйымы

Митчелл Конгресс тапсырысымен құрылған Біріккен Ұлттар Ұйымы жөніндегі (Ньют Гингричпен бірлескен) комиссияның тең төрағасы болды. Комиссия 2005 жылдың 15 маусымында қаңтарда құрылғаннан кейін өз қорытындылары мен ұсынымдарын жариялады.

Дүниежүзілік әділдік жобасы

Джордж Дж. Митчелл Дүниежүзілік Әділет Жобасының құрметті төрағасы болып табылады. Дүниежүзілік Әділет Жобасы мүмкіндік пен әділдікке негізделген қоғамдарды дамыту үшін құқықтық үстемдікті нығайтуға бағытталған жаһандық, көп салалы күш-жігерді жетекшілік етеді.

Солтүстік Ирландияның бейбітшілік процесі

1995 жылдан бері Митчелл Солтүстік Ирландиядағы бейбіт процесіне белсенді қатысып келеді, президент Билл Клинтонның кезінде Солтүстік Ирландия бойынша АҚШ-тың арнайы өкілі қызметін атқарды. Ол алғашқыда жартылай әскери қаруды жою мүмкіндіктерін қарастыратын халықаралық комиссияға жетекшілік етті, нәтижесінде барлық партиялық бейбіт келіссөздерге қатысу шарттарын белгілейтін Митчелл қағидалары жасалды. Митчелл 1998 жылғы Ұлы жұма күні қол қойылған Белфаст келісіміне (кейіннен «Ұлы жұма келісімі» деп аталды) барлық партиялық келіссөздерді тең төрағалық ету арқылы жеткізді. Митчеллдің тараптар арасындағы делдалдық жұмысы келіссөздердің сәтті аяқталуына өте маңызды болды. Оның орнына Ричард Хаасс арнайы өкіл болып тағайындалды. Солтүстік Ирландиядағы бейбіт келіссөздеріндегі лидерлігі үшін Митчеллге «Еркіндік медалі» (1998 жылдың 4 шілдесінде) және «Президенттік Еркіндік медалі» (1999 жылдың 17 наурызында) табысталды. «Еркіндік медалін» қабылдағанда ол былай деді: «Менің ойымша, шешілмейтін дау жоқ. Олар адамдар тарапынан туып, адамдар тарапынан сақталады. Адамдар оларды тоқтатуға қабілетті. Даудың қаншалықты ежелгі, қаншалықты жеккөрінішті, қаншалықты ауыртпалы болғанына қарамастан, бейбітшілік жеңіске жете алады».

Диснейдің төрағасы

2004 жылдың 4 наурызында Митчелл 1995 жылдан бері мүше болып келген Диснейдің директорлар кеңесі, компания акцияларының 43% Эйснердің қайта сайлануына қарсы дауыс бергеннен кейін (қызметтен алу үшін ең төменгі шек – 35%) оны Майкл Эйснердің орнына кеңес төрағасы етіп тағайындады. Митчеллдің өзі 24% жағымсыз дауыс алды, бұл Дисней акционерлері Рой Э. Дисней мен Стэнли Голдты Митчеллдің тағайындалуын сынауға жетеледі, олар оны Эйснердің құмалағы деп есептеді. Xerox, Starwood, FedEx және Staples, Inc. сияқты компаниялардың директорлар кеңесінде қызмет еткен Митчелл компания тарихындағы аса даулы кезеңде жаңа қызметке кірісті, оған Comcast-тің жауып тұру әрекеттері және Pixar-мен бөліну мүмкіндігі сияқты мәселелерді шешу қажет болды.

Бейсболдың стероидтармен айналысуы

2006 жылы Митчелл МЛБ комиссары Бад Селиг тарапынан бейсболшылардың өнімділікті арттыратын препараттарды қолдануын тергеуге тағайындалды. Тергеу көбінесе Барри Бондсқа қарсы айыптаулар мен Виктор Конте мен Грег Андерсонның «Бей Ареа Лабораториялық Ынтымақтастық» (БАЛКО) ісіндегі жарияланымдарға негізделді. Селиг 2005 жылы жарық көрген «Көлдің ойыны» кітабындағы ашылулар, мәселеге назар аудару мақсатында, лиганың тәуелсіз тергеу жүргізу туралы шешім қабылдауына ықпал еткенін айтты. Бүгінгі күнге дейін Митчеллтің тек екі белсенді ойыншымен кездескені белгілі: Джейсон Джанби, комиссар Селигтің бұйрығымен мәселе бойынша ашық мойындағандықтан Митчеллмен кездесуге міндеттелген, және тағы бір ойыншы, оның аты бастапқыда жарияланбаған, бірақ кейіннен Франк Томас екені анықталды. Дегенмен Митчелл бірнеше танымал стероид сатушыларымен, клуб қызметкерлерімен, жеке жаттықтырушылармен және есепте аталған ойыншылармен байланысы бар адамдармен кең ауқымды кездесулер өткізді. Ойыншыларды қорғайтын кәсіподақ Джанби мен Томас емес, қалған барлық ойыншыларды есірткі мәселесін құпия ұстауға көндірген үнсіздік мәдениетін сақтауға қысым көрсеткенімен, оның есебінде аталғандарға қарсы жеткілікті дәлелдер болды. Митчелл өзінің зерттеу нәтижелерін қамтитын 409 беттік есепті 2007 жылдың 13 желтоқсанында жариялады. Есепте 89 бұрынғы және қазіргі ойыншылардың есімдері бар, олар стероидтар немесе басқа да тыйым салынған заттарды қолданғандығы туралы дәлелдер бар деп мәлімдейді. Бұл тізімге Роджер Клеменс, Энди Петтит, Мигель Техада, Денни Нейгл, Пол Ло Дука, Дэвид Джастис, Барри Бондс, Эрик Гагне, Тодд Хандли, Рэнди Веларде және Бенито Сантьяго сияқты ең құнды ойыншылар мен жұлдыздардың есімдері кіреді. Митчелл Бостон Ред Сокс клубының директоры болғандықтан, есепте мүдделер қақтығысы бар деп сынға ілікті, әсіресе Ред Сокс командасының басты ойыншыларының есімдері есепте аталмағанына қарамастан, Ред Сокс жұлдыздары Дэвид Ортис пен Мэнни Рамирес 2003 жылғы маусымда өнімділікті арттыратын препараттарды қолданды деп айыпталды, деп хабарлады The New York Times 30 шілдеде 2009 жылы. Сондай-ақ, есепті Селиг тапсырды, және Селигке бұрын тиесілі болған Милуоки Брюэрс командасының мүшелері есепте жоқ. Los Angeles Times газеті Митчеллдің «Бас лигамен тығыз қарым-қатынаста болғаны» оны сынға ұшыратқанын мойындады. Митчелл бұл сұраққа жауап ретінде, есепті мұқият зерттеген оқырмандар «Ред Сокс командасына қатысты ешқандай жақпарушылық пен ерекше қарауға дәлел таба алмайтынын» айтты. Бұл тағайындама Обама әкімшілігінің Израиль-Палестина қақтығысына көбірек назар аударуын көрсетті. Митчеллдің таңдалуы Обамаға бейбітшілік процесіне қатысты ниеттерінің адалдығын көрсетуге мүмкіндік берді, бірақ жағдай пісіп жеткенше нақты қадам жасауға оны мәжбүрлемеді. Вудро Вильсон атындағы халықаралық зерттеу орталығының сарапшысы Митчеллдің тағайындалуы «әлемге: "Мен бұл мәселеге қызығушылық таныстамын, менің сабырлылығыма ие болыңыз" дегенді білдіреді» деді. Тағайындалғаннан кейін алғашқы аптада Митчелл Израиль, Батыс жағалау, Мысыр, Иордания, Түркия және Сауд Арабиясына 2008-2009 жылғы Газа соғысы аясында бейбітшілік талқылаулары үшін жіберілді. Митчелл 27 қаңтарда Каирде кездесулерін бастады, ал Обама оның сапары президенттік үміткерлік кезіндегі уәдесіне сәйкес, Израиль мен Палестина арасындағы қақтығыстың екі жағын тыңдап, бейбіт келісімге қол жеткізуге бағытталғанын айтты. Алайда, Джордж Буш әкімшілігінің саясатын жалғастыра отырып, Митчелл Израиль мен АҚШ террористік ұйым деп санайтын ХАМАС тобымен сөйлесуді жоспарламады, оның орнына Палестина Ұлттық билігімен сөйлесуге баса назар аударды. Митчелл 2009 жылдың ақпан айында Израильдің жаңа премьер-министрі Беньямин Нетаньяхумен алғаш рет кездесті және содан бері Таяу Шығыстың көптеген танымал тұлғаларымен кездесті. 2010 жылы Палестина инвестициялық конференциясына АҚШ делегациясын басқарды. 2011 жылдың 13 мамырында Джордж Митчелл Таяу Шығыстағы арнайы елші лауазымынан отставкаға кетті. Обама Митчеллді мақтап: «Оның қақтығысты шешуге және демократияны дамытуға деген терең міндеті екі мемлекеттің [Израиль мен Палестинаның] бейбітшілік пен қауіпсіздікте қатар өмір сүру мақсатына зор үлес қосты», - деді.

Сан-Бруно құбыр жолының жарылуы

2012 жылы Митчеллге 2010 жылғы Сан-Бруно құбыр желісінің жарылысынан туындаған айыппұл мөлшерін анықтау бойынша келіссөздерге жетекшілік ету тапсырылды.

Консультант және кеңесші

2014 жылдың маусым айында Митчелл "Teneo" қоғамдық қатынастар және кеңес беру компаниясында аға кеңесші болып жұмысқа орналасты, бұл компания Клинтондармен тығыз байланысты. Митчелл сияқты, 1995 жылы…

Жеке өмір

Митчелл 26 жыл бойын әйелі Саллимен тұрмыс құрды, 1987 жылы олар ажырасты. Олар Андреа есімді қыздың ата-анасы. 1994 жылдың желтоқсан айында ол 35 жастағы спорттық менеджмент кеңесшісі Хизер МакЛакланға үйленді. Олардың Эндрю ұлы және Клэр қызы бар, олар Клэр Боуес (Галлахер) құрметіне аталған, ол Омагадағы жарылыста соқыр болған кезде оған үлкен шабыт берген. 2007 жылы Митчеллге "кішкентай, төмен дәрежелі және локальды" простата қатерлі ісігі диагнозы қойылды. 2020 жылдың тамызында оған жедел лейкемия диагнозы қойылды, бірақ 2023 жылдың сәуірінде ол өзін "ауырсынусыз және жақсару үстінде" деп сипаттады.

Эпштейн туралы даулы оқиға

Вирджиния Гиуфре, ұятқа қалған қаржыгер және сотталған жыныстық қылмыскер Джеффри Эпштейннің оны ықпалды ер адамдармен жыныстық қатынасқа мәжбүрлегенін ұзақ уақыттан бері мәлімдеп жүрген әйел, 2019 жылдың 9 тамызында (Эпштейннің қайтыс болуына бір күн бұрын) Нью-Йорктің оңтүстік округінің федералды сотында жарияланбаған құжаттарда Митчелл деп аталды. Аталған құжаттарда 2015 жылы Гиуфре Эпштейн мен оның әріптесі Гислен Максвеллге қарсы қозғаған сот ісі бойынша маңызды куәгерлердің куәліктері мен жауаптары қамтылған. Гиуфре екеуін 2000-шы жылдардың басында, оның кәмелетке толмаған кезінде, оны жоғары мәртебелі тұлғаларға, соның ішінде Митчеллге сатуда айыптады. Митчелл Гиуфремен ешқашан кездеспегенін немесе сөйлеспегенін мәлімдеді, сондай-ақ Эпштейннің қылмыстық қудалануы туралы ақпаратты тек бұқаралық ақпарат құралдары арқылы білгенін айтты.

Марапаттар мен құрметтер

1994 жылы Митчелл АҚШ сенаторы Джон Хайнц сыйлығын сайланған немесе тағайындалған лауазымдағы адамның ең үлкен мемлекеттік қызметі үшін алды. Солтүстік Ирландиядағы бейбіт процестегі рөлі үшін Митчеллге Президенттің Бостандық медалі және "Бостандық" медалі табысталды, сондай-ақ 1998 жылы ол Нобель бейбітшілік сыйлығына үміткер болды. Бұған қоса, 1999 жылы Митчелл Британ империясы орденінің Құрметті Ұлы крестімен (GBE) марапатталды. 2002 жылы ол Америка жетістіктері академиясының Алтын тақта сыйлығын алды. 2003 жылы ол Азаттық медалін алды. 2014 жылдың 28 қаңтарында Митчеллдің портреті басқа белгілі мейндіктермен бірге Мэйн штатының Капитолийінде ілінді. 2018 жылдың 10 сәуірінде Митчелл бұрынғы президент Билл Клинтонмен бірге Ольстер залында өткен салтанатты шарада Белфаст қаласының құрметті азаматы атағымен марапатталды.

Көркем әдебиет

МакКэнн, Колум. Трансатлантикалық. Random House, Нью-Йорк, 2013. Роман.