Флибертигиббет: Мағынасы мен тарихы

Кіріспе

Flibbertigibbet – орта ағылшын тілінен алынған және жаргондық термин. Бұл орта ағылшын сөзі, көңілсіз немесе ойшаң адамды, әдетте жас әйелді сипаттау үшін қолданылады. Қазіргі қолданыста, әсіресе Йоркширде, ол көп сөйлейтін немесе қаңқу адамды білдіретін сленгтік сөз ретінде пайдаланылады.

Этимология

Оның пайда болуы бесс мағынасы жоқ сөйлеуді бейнелеуден туындаған болуы мүмкін.

Әдебиет пен мәдениетте

Бұл сөзді де тарихи тұрғыдан жын, шайтан немесе рух деп атауға қолданылған. 15 ғасырғы ағылшын моральдық пьесасы "The Castle of Perseverance"-да Жаман періште Детрационы (сонымен қатар Backbiter және Әлем хабаршысы деп те аталады) Flyprgebet (1724-жол) деп атаған. Уильям Шекспирдің "Король Лир" (IV, i (1605)) пьесасында ол Эдгар өзін иеленген деп мәлімдеген бес жынның бірі, осы жын қайыршы Том о'Бедлам кейпінде. Шекспир бұл атты Сэмюэл Харснеттің "Еркін Папалық жалғандықтар туралы хабарламасы" (1603) кітабынан алған, онда иезуиттер қуған 40 жын туралы айтылады, олардың ішінде Флибердигибет болған, ол "дөңгелектің төрт шайтаны немесе Морис, Сара оларды өзінің құлшынуларында, өлшеммен және әдемі үнмен үйлестірген" деп сипатталған. Бұл Puck сөзінің синонимі ретінде де қолданылған. Сэр Уолтер Скотттың "Кенилворт" романындағы кейіпкердің лақап аты ретінде де қолданылады және ол жағымсыз баланың синониміне айналды. Виктор Гюго 1727 жылы "Кенилворт" романының "Эми Робсарт" атты театрлық бейімдеуін жасады, онда Флибертигибет оқиғаның басты кейіпкерлерінің бірі. Флибертигибет сондай-ақ Уэйлендтің Смит туралы жергілікті аңызда есім ретінде кездеседі. Әңгіме бойынша, Флибертигибет Уэйленд Смиттың шәкірті болған және ұстазын қатты ашуландырған. Соңында Уэйленд Флибертигибетті төбеден төменге, аңғарға лақтырып жіберіп, оны тасқа айналдырған. Скотт өзінің "Кенилворт" романындағы Флибертигибет кейіпкерін Уэйленд Смитпен байланыстырады. 1942 жылы Роальд Даль өзінің алғашқы балалар романын, "Гремлиндер" атты кітабын жазды, онда "Гремлиндер" RAF ұшақтарында өмір сүрген кішкентай адамдар еді. Осы романда Даль гремлиндердің әйелдерін "Fifinellas", олардың ұлдары "Widgets", ал қыздарын "Flibbertigibbets" деп атады. Монахинялар Марияны еркін рухты қыз ретінде сипаттап: "Ол - флибертигиббет! Ол - құмарлық! Ол - клоун!" дейді, Роджерс пен Хаммерштейннің 1959 жылғы "The Sound of Music" Бродвей мюзиклінің "Мария" әнінде және одан кейінгі 1965 жылғы фильмде. 1969 жылы Курт Воннегуттың "Бейітхана бес" кітабында басты кейіпкердің қызы Барбара Пилгрим "қатыгез флибертигиббет" деп сипатталған. 1990 жылғы америкалық романтикалық комедиялық фильмде "Джо вулканға қарсы", Мег Райанның кейіпкері Анжелика өзін флибертигиббет деп атайды. 2011 жылы шыққан "Ready Player One" кітабында әйгілі әйел-құралайшы және блогер Артис3мис басты кейіпкермен кездескенде өзін Флибертигиббет деп атайды. 2018 жылы британдық автор Крис Редмил балаларға арналған "The Flibber ti gibbet" атты кітап шығарды, бұл кітап балаларды АДГҚ белгілері туралы білім беруге арналған рифмалы оқулық. 2022 жылы британдық саясаткер Лорд Кормак Майкл Гоувты "Флибертигиббет" деп атады, Лордтар палатасын көшіру туралы даулардың нәтижесінде.

This word also has a historical use as a name for a fiend, devil, or spirit. In the 15th century English morality play The Castle of Perseverance, the Bad Angel addresses the vice figure Detraccio (also called Backbiter and the messenger of the World) as Flyprgebet (line 1724). In William Shakespeare's King Lear (IV, i (1605)), he is one of the five fiends that Edgar claimed was possessing him, this one in the posture of beggar Tom o' Bedlam. Shakespeare got the name from Samuel Harsnett's Declaration of Egregious Popish Impostures (1603), where one reads of 40 fiends that Jesuits cast out and among which was Fliberdigibbet, described as one of "foure deuils of the round, or Morrice, whom Sara in her fits, tuned together, in measure and sweet ucadence." It has been used by extension as a synonym for Puck. It is also used as a nickname for a character in Sir Walter Scott's Kenilworth, and has gained the meaning of an impish child. Victor Hugo made an 1727 theatrical adaptation of the novel Kenilworth titled Amy Robsart, where Flibbertigibet is one of the main characters in the story. Flibbertigibbet similarly is featured as a name in a local legend about Wayland's Smithy. According to the tale, Flibbertigibbet was apprentice to Wayland the Smith and greatly exasperated his master. Eventually, Wayland threw Flibbertigibbet down the hill and into a valley, where he was transformed into a stone. Scott associates his Flibbertigibbet character in Kenilworth with Wayland Smith. In 1942, author Roald Dahl wrote his first children's novel, The Gremlins, in which "Gremlins" were tiny men who lived on RAF fighters. In the same novel, Dahl called the wives of gremlins "Fifinellas", their male children "Widgets", and their female children "Flibbertigibbets". The nuns describe free spirited Sister Maria as, “A flibbertigibbet! A will o’ the wisp! A clown!” in the show tune “Maria” from the 1959 Broadway musical The Sound of Music by Rodgers and Hammerstein, and in the subsequent 1965 movie. In the 1969 book Slaughterhouse Five by Kurt Vonnegut, Barbara Pilgrim, the daughter of the protagonist, is described as a "bitchy flibbertigibbet." In the 1990 American romantic comedy film Joe Versus the Volcano, Meg Ryan's character Angelica refers to herself as a flibbertigibbet. In the 2011 book Ready Player One, Art3mis, a famous female gunter and blogger, refers to herself as a Flibbertigibbet upon meeting the protagonist. In 2018 British Author Chris Redmile released a children's book titled The Flibber ti gibbet, a read in rhyme book designed to educate children about the traits of ADHD. In 2022 British politician Lord Cormack referred to Michael Gove as a "Flibbertigibbet" following disputes over the relocation of the House of Lords.