Оңтүстік Йоркширдегі Ротер өзені

Кіріспе

Оңтүстік Йоркширдегі өзен, Англия. Англияның солтүстік орталық бөлігіндегі су жолы – Ротер өзені, Ротерхам қаласының және Ротер аңғары парламенттік округінің атын алып жүреді. Ол Дербиширдегі Пилслиден бастау алып, Честерфилд қаласының орталығы арқылы, Честерфилд каналын сумен қамтамасыз ете отырып, Ротер аңғары ауылдық паркі мен Шеффилдтің бірнеше аудандарынан өтеді. Содан кейін Йоркширдегі Ротерхэмде Дон өзеніне құяды. Тарихи тұрғыдан қарағанда, бұл өзен диірмендерді, көбінесе жүгері немесе ұн диірмендерін іске қосып тұрған, бірақ 20-ғасырдың басында көптеген диірмендер жұмысын тоқтатты және диірмен ғимараттарының көбі сақталмады. 1880 жылдардан бастап, көмір өндіру және оның ілесіп келген салаларының салдарынан судың сапасы күрт нашарлады. Өзенде тіршілікке жағдай болмай, 1974 жылға қарай Дон өзені бассейніндегі ең лас өзенге айналды. Ластану көздері – кокс зауыттары, тиімсіз кәріздік тазартатын станциялар және химиялық өндіріс болды. Кәріздік тазартатын станцияларды жаңартуға және өнеркәсіптік ағынды суларды өзенге жібермес бұрын тазалауға үлкен инвестициялар жасалды. Басты кокс зауыттарының жабылуы да өзеннің қалпына келуіне көмектесті, 1994 жылдан бастап балықтарды қайтадан қоныстандыруға мүмкіндік берді. 1996 жылға қарай, өзенде өздігінен көбейетін балық популяциясы бар екеніне және өзен ұйымдасқан балық аулауға жарамды екеніне дәлелдер табылды. Честерфилдтегі өзеннің шағын бөлігі бір кезде кеме жүзуге қолайлы болған, және даму жобасы аясында қайтадан кеме жүзуге ашылуы мүмкін. Сондай-ақ, Ротер аңғары ауылдық паркінен Ротерхэмге дейінгі өзен арнасын Ротер Линк жобасы үшін пайдалану жоспарлануда, бұл Честерфилд каналын Дон өзенінің кеме қатынасымен байланыстырады. Өзеннің төменгі ағысы су тасқынының қаупіне байланысты басқарылады: үш реттегіш оның ағынын шектей алады. Олардың жұмысы көбінесе халық қоныстанған жерлерді емес, су басуға бейім жазықтарды су басуға себеп болады.

Этимология

"Роттер" атауының екінші бөлігі – ортақ бриттік duβr, яғни "су" (уэльс тілінде dwfr). Алғашқы бөлігі rö – "үлкен" мағынасын беретін күшейткіш бриттік префикс немесе rūδ – "қызыл, қызғылт қоңыр" болуы мүмкін.

Курс

Өзеннің бастауы Дербиширдегі Клей-Кросс маңындағы Пилслиде, солтүстікке бұрылмас бұрын қысқа мерзімге батысқа қарай ағады. Өзен, Данесмурдың шығыс жиегіне жеткенге дейін 20 көпірдің алғашқы екеуін жасап, Дерби-Ротерхэм темір жолымен бірге өтеді. Ол Солтүстік Уингфилдтің батысынан өтіп, содан кейін батыстан Қызыл қорғасын диірмені бұрқасы қосылады. Честерфилдке жеткенге дейін, батыстан Бёрдхолм бұрқасы, шығыстан Калоу бұрқасы Хадиде, ал Хиппер өзені қаланың оңтүстік жиегінде қосылады. Честерфилдте өзен кеме жүруге қолайлы болды, себебі Честерфилд каналы өзенге қосылып, батыс жағалаудағы бассейндерге қол жеткізу үшін пайдаланылды. Бірінші бассейн Уорф-Лейн жаяу көпірінің жанында өзенмен байланысты болған, бірақ темір жол келгеннен кейін байланыс үзіліп, 1890 жылы Бримингтон жолы көпірінің солтүстігіне жаңа бассейн салынды. Канал компаниясы Парламент актісі бойынша өзенді пайдалануға құқығы болмаса да, бәріне қарамастан пайдаланды. Өзеннің бұл бөлігі 300 миллион фунт стерлингтік «Честерфилд Уотерсайд» деп аталатын қайта құрылыс жобасының бір бөлігі болып табылады, ол қазіргі уақытта пайдаланылмаған жерде тұрғын үйлер мен қосымша мүмкіндіктерді ұсынады. Жобаға жаңа каналдың қысқа бөлігін салу және оның ортасында арал құру кіреді. 1890 жылғы бассейн орнына жақын жерде жаңа бассейн салынды, бірақ ол әлі өзенге қосылмаған. Бүкіл аумаққа жобалауға рұқсат 2010 жылдың 15 наурызында берілді.

Честерфилдтен төмен

Честерфилд пен Тэптон арасында өзен үлкен бөгеттен ағып өтеді, ал канал су тасқынынан сақтандыру үшін су тасқыны қақпасымен қорғалады. Доу-Ле өзені шығыстан Ротер өзеніне қосылғаннан кейін, өзеннен шамамен 1840 жылы Солтүстік Мидленд темір жолы салған, II санаттағы екі аркалы көпір өтеді. Көпір Экингтонның шығысына және Килмарштың батысына қарай жалғасып, Ротер аңғарының ауылдық паркіне жетеді, онда ландшафт көбінесе қолмен жасалған, себебі парк су тасқынынан қорғану жоспарының бір бөлігі болып табылады. Өзен батысқа қарай темір жолға жақын ағып, 1976 және 1981 жылдар аралығында ашық карьерлік әдіспен парк астындағы қорынан 1,7 миллион тонна көмір алынды. Кен қазу тоқтатылып, карьер толтырылғаннан кейін арна қайта жаңартылды. Зияратшылар орталығы 1100 жыл шамасында салынған Бедгрейв диірменінің бөлігін пайдаланады, ол Дон өзені мен оның салаларында салынған ең алғашқы диірмендердің бірі болып саналады. Осы жердің солтүстігінде өзеннің күшімен Бигтон диірмені ұн өндірген. Бейтон диірменінің құйрық арнасы, Беighton Mill Tail Goit деп аталатын, негізгі арнадан шамамен 0,65 миль (1 км) қашықтықта бөлек арна құрайды. 1929-1985 жылдар аралығында жұмыс істеген Брукхаус кені құйрық арнасының шығыс жағалауында орналасқан, ал Пиджен Бридж Брук өзені темір жолдың астынан өтіп, құйрық арнасына қосылды. Объект дамыған сайын оның бөліктері құбырлармен жабылып, кен жабылғаннан кейін 1989-1994 жылдар аралығында Pit House West Opencast Site-қа айналды. Брукхаус кенінен алынған қалдықтарды қайта өңдеу арқылы 300 000 тонна көмір алынды, ал жер астындағы тоғыз қабаттан ашық карьерлік әдіспен тағы 1,2 миллион тонна көмір алынды. Қазба жұмыстары аяқталғаннан кейін, жерді абаттандыруға тағы бір жыл жұмсалды. Бұл Пиджен Бридж Брук өзенін ашуды, оның бойында бірнеше тоғандар салуды, жабайы табиғат үшін ылғалды орта құруды және өзеннің соңғы бөлігін қайта бағыттауды қамтыды, соның нәтижесінде ол Ротер өзеніне одан да жоғарырақ тұста, Ротер аңғарының ауылдық паркінің негізгі көлінің қарсы жағынан қосылды. Кен орнының маңызды бөлігіне Оңтүстік Йоркширдің қоғамдық орман аймағының ағаштары отырғызылды. Бейтон Милл Тайл Гойт жеткілікті түрде үлкен болғандықтан, Қоршаған орта агенттігі оны маңызды өзен деп белгіледі. 2015 жылы агент оны енді осылай белгілемеуді ұсынды, бірақ Ротердің негізгі арнасы маңызды өзен статусын сақтайды. Бұл қадам құйрық арнасы үшін жауапкершілікті Қоршаған орта агенттігінен Ротерхэм қалалық кеңесіне ауыстырады, ол оны су тасқыны қаупін басқару жоспарларына қосады. Солтүстікке қарай жылжумен, өзен Шеффилд аудандары Бейтон және Вудхаус арқылы өтеді, содан кейін Ротерхэм аудандары Кэтклиф және Триттон арқылы өтіп, Ротерхэмдегі Иклсте Дон өзеніне құяды. Өзеннің кейбір бөліктері қатты ластанған, сондықтан Килмарштан солтүстікке және Бейтоннан шығысқа қарай Ротер аңғарының ауылдық паркі құрылған кезде, парктің көлдерін сумен қамтамасыз ету үшін Мосстан таза су әкелінді. Өнеркәсіптің жақындағы жабылуы және Қоршаған орта агенттігінің жұмысы Ротер өзенінің сапасын жақсартты. Суда балықтың көптігі байқалады және оның бойында балық аулау клубтары пайда болуда. Жоспарланған Ротер Линк каналы өзеннің бір бөлігін Шеффилд және Оңтүстік Йоркшир навигациясын Честерфилд каналымен байланыстыру үшін пайдаланады.

Between Chesterfield and Tapton, the river flows over a large weir while the canal is protected from flooding by a flood gate. After the River Doe Lea joins the Rother from the east, the river is crossed by a grade II listed two arched bridge built around 1840 by the North Midland Railway, which carries a minor road to the golf course. It continues to the east of Eckington and the west of Killamarsh, to arrive at the Rother Valley Country Park, where the course is largely man made, as the park is part of a flood defence scheme. The river was diverted to run close to the railway to the west while 1.7 million tonnes of coal from the reserves under the park were removed by open cast mining between 1976 and 1981. The channel was then rebuilt once mining had ceased and the pit had been filled in. The visitor centre uses a part of Bedgreave Mill, which was originally constructed around 1100, and is one of the first mills known to have been built on the River Don and its tributaries. To the north of the site, the river powered Beighton Mill, which produced flour. The tail race, known as Beighton Mill Tail Goit, forms a separate channel to the east of the main channel for around 0.65 mile (1 km). Brookhouse Colliery, which was operational between 1929 and 1985, was located on the east bank of the tail goit, and the Pigeon Bridge Brook weaved it way through the site, passing under the railway tracks to join the tail goit. As the site developed, sections of it were culverted, and after the pit closed, the site became the Pit House West Opencast Site between 1989 and 1994. 300,000 tonnes of coal were obtained by reworking the spoil heaps from Brookhouse Colliery, and a further 1.2 million tonnes were obtained by opencast mining of the nine seams below the surface. Once extraction was completed, another year was spent landscaping the site. This included opening up the Pigeon Bridge Brook, constructing a series of ponds along its course to create a wetland habitat for wildlife, and re routing the final section of the brook so that it joins the Rother further upstream, opposite the main lake of the Rother Valley Country Park. A significant proportion of the colliery site has been planted with trees, as part of the South Yorkshire Community Forest. Beighton Mill Tail Goit is sufficiently large that it was designated as a main river by the Environment Agency. In 2015, they proposed that it should no longer be designated as such, although the main channel of the Rother would remain a main river. The move would transfer the responsibility for the tail goit from the Environment Agency to Rotherham Metropolitan Borough Council, who would then include it in their flood risk management plans. Continuing northwards, the river passes through the Sheffield districts of Beighton and Woodhouse, followed by the Rotherham districts of Catcliffe and Treeton, flowing on to its confluence with the River Don at Ickles, Rotherham. Some sections of the river were highly polluted, so much so that when the Rother Valley Country Park was being created around the section north of Killamarsh and east of Beighton, cleaner water was brought in from The Moss to feed the park's lakes. The recent closures of industry and the work of the Environment Agency has improved the quality of the river Rother. The watercourse now holds a good head of coarse fish, and angling clubs are springing up along its length. The planned Rother Link canal will use part of the river to connect the Sheffield and South Yorkshire Navigation to the Chesterfield Canal.

Дәнекерлеу

Тарихи тұрғыдан алғанда, өзен бірнеше диірмендерді қуаттандыру үшін пайдаланылған, бірақ көптеген орындарда аз қалдықтар сақталған. Ағыс бойындағы ең алыс диірмен Уайтбэнк диірмені болды, ол Спиталдан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. 1881 жылы ол жүгері ұнтақтайтын диірмен болған, бірақ 1898 жылы бұл жер Уайтбэнк ауласы деп белгіленді. Спитал диірмендері Спитал бұрқағымен қосылған жерден солтүстікке қарай, ал Хиппер өзенінен жоғары орналасқан. 19 ғасырдың соңында ол темекі зауыты болған, кейін Мейсонның темекі шебу зауыты деп аталды, бірақ 1918 жылға қарай онда шкафтар жасалған. Үш қабатты диірмен ғимараты сақталған, қазір Spital Tile Company оны пайдаланады. Честерфилд теміржол станциясының шығысында екі бөгет және екі шетінде шлюздері бар екінші канал болды, бірақ 1881 жылға қарай диірмен ғимаратының белгілері жоқ. Уилдон диірмені Уиттингтон Мурдың шығысында орналасқан және 1885 жылы ұн диірмені болған. Алайда, 1898 жылы Ұлы Орталық теміржолының Честерфилд шеңбері Честерфилд Орталық теміржол станциясына дейін салынды, ал өзеннің негізгі арнасы екі көпірдің қажеттілігін болдырмау үшін теміржолдың батысына қарай жылжытылды. Оның аты Честерфилд каналындағы Уилдонмилл шлюзінде сақталған. Ставелидің батысында Ставели диірмені болды. 1885 жылы ол ұн диірмені, ал 1898 жылы жүгері диірмені болған. 1919 жылға дейін ол пайдаланылып келді, бірақ 1938 жылы өзен арнасы өзгертілді. Джордж Ситвеллдің кесу диірмені Эккингтондан Ставелиге дейінгі жолда орналасқан және 1620 жылдардан бастап жұмыс істеді. Бөгет суды ұзын арнаға құйып, диірменге қуат берді, ал негізгі арна Мидленд теміржолының Солтүстік Мидленд тармағының шығысына қарай ағып кетті. Диірменнен шыққан арна солтүстікке қарай жалғасты, Ренишоу Парк кеніштеріне қызмет ететін теміржолдың астынан өтіп, теміржолдың астынан өткеннен кейін негізгі өзенге қосылды. Слитингмилл шаруашылығынан төменгі ағыстағы құйрық арнасының көп бөлігі әлі де суды ұстап тұрады. Ренишоу диірмені бұрынғы Экингтон теміржол станциясы мен Смит Брук пен Ротердің қосылған жері арасында орналасқан ұн диірмені болды. 1650 жылы онда диірмен болған, ол кезде бір шатырдың астында екі диірмен орналасқан. 1898 жылға қарай бөгет және бастапқы арна алынып тасталды. Шапел дөңгелегі Экингтондан шығысқа қарай орналасқан және Парк Бруктан су алған. Алайда, 1814 жылғы картада диірмен тоғаны Честерфилд каналынан алынған сумен толтырылғаны көрсетілген. Оның аты металл ұнтақтау үшін пайдаланылғанын білдіреді, бірақ 1898 жылға қарай каналдан су арнасы алынып тасталды, сондай-ақ бөгеттің астындағы ғимараттар да бұзылды. Шапелвиль бөгетінен ағып шыққан су теміржол желісінің астынан өтіп, Ротер өзенінің оң жағалауына жетті. Нетерторптың батысында 18 ғасырда жүгері ұнтақтайтын диірмен болған. Килмарштың иегері Сачеверелл Поул оны 1795 жылы Шеффилдтің Уильям Куперіне сатқан, ал Купер Джон Харрисон есімді теміршімен бірге темір зауытын құру үшін жұмыс істеді. Олар оны 1800 жылы Жозеф Батлерге сатқан, ол осы жерде балға және вальтерлік диірмен салдырған. Батлер шынжырлар, қазықтар мен қашақтарды өндірген. 1829 жылы оны сэр Джордж Ситвеллге қайтадан сатқан, кейін оны Джозеф Вебстерге жалға берген. Ол кезде бірнеше балқыту пештері, цементтеу пештері және сумен жұмыс істейтін иілгіш балғалар болған. Вебстер кемелерге арналған кабельдер, торлар және арматуралар жасауға арналған жоғары сапалы болат сымдарды өндіруге мүмкіндік беретін құрылғыларды жақсартқан. 1831 жылы Вебстер өзінің вальтерлік диірмендерін қозғалтқыштық бу қозғалтқыштарымен жабдықтаған, ал балға 1887 жылға дейін жұмыс істеген. Содан кейін сым өндірісі жалғасты, және, мүмкін, металл құбырлар да өндіріске қосылған. Алғашқы ғимараттар бұзылды, ал қазіргі заманғы ғимараттар тұрғызылды. Бедгрейв диірмені жүгері ұнтақтайтын диірмен болған және қазір Ротер Вэлли Кантри Паркіндегі келушілер орталығының бөлігі болып табылады. Екі ғимарат сақталған, біріншісі 16 немесе 17 ғасырларға жатады. 1631 жылы Бедгрейвте, немесе Бетгрейвте ерте карталарда диірмен тіркелген, бірақ қазіргі ғимараттың мағынасы белгісіз. Ол ортағасырлық кезеңнен кейінгі уақытқа жатады, бірақ тұжырымдамасы ортағасырлық бір бөлмелі диірменге ұқсайды. Тас диірмендері ғимараттың бір шетінде орналасқан, ал су диірмені олардың астында орналасқан. Бұл құрылыммен жасалған диірмендердің өте аз бөлігі сақталған. Екінші ғимарат 18 ғасырдың ортасынан соңына дейін салынған. 1768 жылы жаңа диірмен тоғаны туралы айтылған, бұл диірменнің салынған уақыты болуы мүмкін. Ол сумен жұмыс істейтін жүгері ұнтақтайтын диірмен болған, бірақ 1886 жылы диірмен тоғанынан су жақын жердегі шахталарға ағып кеткендіктен, бумен жұмыс істейтін диірменге айналдырылған. Қозғалтқыш бір қабатты қозғалтқыш үйінде орналасқан. Ол 1947 жылға дейін мал азығын өндіру үшін коммерциялық түрде жұмыс істеген. 1982 жылы ол қалпына келтірілді және диірмен жабдықтарының көп бөлігі сақталды, оны парктің келушілері көре алады. Бейтон диірмені Ротер Вэлли Кантри Паркінің солтүстігінде орналасқан. Екінші арна негізгі өзеннің шығысына қарай солтүстікке қарай иіліп өтеді, ол Бейтон диірменінің құйрық арнасы деп аталады, бірақ диірменге қуат бергеннен кейін су оған ағып түспегені анық емес. 1877 және 1898 жылдары ол жүгері ұнтақтайтын диірмен болған, сол кезде оның солтүстігінде өз теміржол желісі бар үлкен қағаз фабрикасы орналасқан. Қағаз фабрикасы 1880 жылдары салынған және 1926 жылға дейін жұмыс істеген, бірақ жүгері ұнтақтайтын диірмен ғимараты 1905 жылға қарай бұзылған. Вудхаус диірмені балғасы 17 және 18 ғасырларда жүгері ұнтақтайтын диірмен болған, бірақ кейіннен балғаға айналдырылып, кемінде 1956 жылға дейін қазықтар жасаған. Ол 1975 жылғы картада әлі де көрсетілген, бірақ сол кезде өзен батысқа қарай одан әрі жылжытылған. Тритон диірмені өзеннің шығысында орналасқан жүгері ұнтақтайтын диірмен болды. Үлкен бөгет суды ұзын диірмен тоғанына құйып, диірмен ғимараттары Милл Лейнге жақын орналасқан. Милл Гоит қолданылған суды алып, Катлифтың оңтүстік шетінде өзенге қосылған. 1905 жылы диірмен пайдаланылмаған, ал 1923 жылы тек диірмен үйлерінің қатары анықталған. 1957 жылға қарай негізгі өзен арнасы шығысқа қарай жылжытылып, түзуленді, Оргрейв кенішімен байланысты теміржол желісіне орын беру үшін. Канклоу жүгері диірмені Канклоу Гоит деп аталатын ұзын арнамен қуаттандырылған, ол қазіргі М1 тас жолымен кесісетін жерге жақын өзеннен бөлінеді. Диірмен тоғаны Улли Брук пен Уистон Бруктан да су алған. 1892 жылы диірмен пайдаланылмаған деп белгіленген, бірақ 1903 жылы солай емес. 1923 жылға қарай өзен арналары өзгертілді, диірмен ғимараты жойылды, ал Канклоу Гоиттың бір бөлігі толтырылды. Өзендегі соңғы диірмен Ротерхэмдегі Таун диірмені болды, ол Ротерхэм Ескі Сыра зауытының жанында орналасқан. 1893 жылы ол жүгері ұнтақтайтын диірмен болған. Ол роллерлік диірмен болды, бастапқыда сумен жұмыс істеген, бірақ кейін электрмен жұмыс істеген. 1950 жылдары ол Ховистің меншігіне өтті, бірақ 1963 жылы өрттен қирады. Ол қайта салынды және 2008 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін бұзылды.

Historically, the river has been used to power a number of mills, although little remains at most of the sites. The furthest upstream was Whitebank Mill, to the south west of Spital. It was a corn mill in 1881, but the site was marked as Whitebank Yard by 1898. Spital Mills was a little further north, below the confluence with the Spital Brook and above the River Hipper. In the late 19th century, it was a tobacco mill, and was later known as Mason's Cigarette Works, but by 1918 cabinets were being manufactured there. The three storey mill building has survived, and is now used by Spital Tile Company. To the east of Chesterfield railway station, there were two weirs and a second channel with sluices at both ends, but no sign of a mill building by 1881. Wheeldon Mill was located to the east of Whittington Moor, and was a flour mill in 1885. However, by 1898, the Great Central Railway's Chesterfield Loop line to Chesterfield Central railway station had been built through the site, and the main channel of the river had been moved to the west of the railway, to save the need for two bridges. Its name is retained in Wheeldonmill Lock on the Chesterfield Canal. To the west of Staveley was Staveley Mill. It was a flour mill in 1885 and a corn mill in 1898. It was still in use in 1919, but by 1938, the river had been diverted along the course of the mill leat, and the main channel closed, to accommodate the ever increasing railway sidings associated with Staveley Works. George Sitwell's slitting mill was located on the road from Eckington to Staveley, and was operational from around the 1620s. A weir fed water into the goit, a long channel which ran to the west of the main river to power the mill, while the main channel eventually ran to the east of the Midland Railway's North Midland Branch. The tail race from the mill continued northwards to the west of the railway, passing under the railway tracks serving Renishaw Park Collieries, rejoining the main river after it crossed back under the railway. Much of the tail goit, downstream of Slittingmill Farm, still holds water. Renishaw Mill was a flour mill, situated between the former Eckington railway station and the junction of the Smithy Brook with the Rother. A mill was recorded here in 1650, when there were two grist mills under a single roof. The weir and the head race had been removed by 1898. Chapel Wheel was to the east of the river near Eckington, and was probably fed by Park Brook. However, a map of 1814 appears to show that the mill pond was filled with water taken from the Chesterfield Canal. Its name would suggest that it was used for grinding metal, but by 1898, the channel from the canal had been removed, as had the buildings below the dam. The outflow from Chapelwheel Dam flowed under the railway line to reach the right bank of the Rother. To the west of Netherthorpe, there was a corn mill in the 18th century. The Lord of the Manor for Killamarsh, Sacheverell Pole, sold it to William Cooper of Sheffield in 1795, and Cooper worked with an ironfounder called John Harrison to create an ironworks. They sold it to Joseph Butler in 1800, who built a forge and rolling mill on the site. Butler produced chains, spades and shovels. It was sold again in 1829 to Sir George Sitwell, who then leased it to Joseph Webster. At that time it included several crucible melting furnaces, a cementation furnace and tilt hammers which were water powered. Webster improved the facilities, to enable him to produce high quality steel wire, used to make cables, hawsers and rigging for ships. In 1831 Webster obtained steam engines to power his rolling mills, and the forge was in operation until 1887. After that, wire continued to be made, and probably metal pipes were added to the output of the works. The original buildings have since been demolished, and modern buildings erected. Bedgreave Mill was a corn mill and is now part of the visitor centre at Rother Valley Country Park. Two buildings survive, the first dating from the 16th or 17th century. A mill was recorded at Bedgreave, or Betgreave on early maps, in 1631, but the present building is enigmatic. It appears to date from the post medieval period, but in concept is a medieval single celled mill. The millstones were arranged on a platform at one end of the building, and the water wheel was below them. Very few mills with this arrangement survive. The second building dates from the mid to late 18th century. A new mill pond was mentioned in 1768, and this may have been the time at which the mill was constructed. It was a water powered corn mill, but was converted to a steam powered mill in 1886, after water from the mill leat was found to be leaking into nearby mines. The engine was housed in a single storey engine house. It remained in commercial operation producing animal fodder until 1947. It was restored in 1982 as part of the visitor centre, and retains much of its milling equipment, which can be seen by visitors to the park. Beighton Mill was located to the north of Rother Valley Country Park. A second channel meanders northwards to the east of the main river, which is called Beighton Mill Tail Goit, although it is not obvious that water would have discharged into it after powering the mill. It was a corn mill in 1877 and 1898, by which time there was a large paper mill immediately to the north of it, served by its own railway siding. The paper mill was built in the 1880s, and was operational until 1926, but the corn mill building had been demolished by 1905. Woodhouse Mill Forge was a corn mill in the 17th and 18th centuries, but subsequently became a forge, producing spades until at least 1956. It was still identified on the 1975 map, but by that time the river had been diverted further to the west. Treeton Mill was a corn mill to the east of the river. A large weir fed water into a long mill pond, and the mill buildings were close to Mill Lane. Mill Goit carried the used water away, and rejoined the river on the southern edge of Catcliffe. The mill was disused in 1905, and only a row of mill cottages were identified in 1923. The main river channel had been moved eastwards and straightened by 1957, to accommodate railway sidings associated with Orgreave Colliery. Canklow Corn Mill was fed by a long channel called Canklow Goit, diverging from the river close to where it is now crossed by the M1 motorway. The mill pond was also fed by the water from Ulley Brook and Whiston Brook. The mill was marked as disused in 1892, but not so in 1903. By 1923, the river channels had been altered, the mill building was gone, and parts of Canklow Goit had been filled in. The final mill on the river was Town Mill in Rotherham, located next to the Rotherham Old Brewery. It was a corn mill in 1893. It was a roller mill, originally water powered, but later powered by electricity. It was bought by Hovis in the 1950s but was destroyed by fire in 1963. It was rebuilt, continuing to operate until 2008, after which it was demolished.

Су тасқынынан қорғану

Ротер өзені Catcliffe және Rotherham аудандарында су тасқынын азайту мақсатында, бірқатар реттегіштер мен су тасқынына арналған жазықтар арқылы Қоршаған ортаны қорғау агенттігі тарапынан басқарылады. Реттегіштер өзен ағынын ұстап тұру үшін пайдаланылады, ал су тасқынына арналған жазықтар – өзенге жақын орналасқан, ағын ұсталған кезде суға толатын төменгі жатқан жерлерден тұрады. Бұл Дон өзеніндегі тасқын судың Ротерден бұрын Ротерхэм арқылы өтуіне мүмкіндік береді. Үш реттегіш бар: Canklow, Woodhouse Mill және Meadowgate. 1958 жылға дейін өзеннің төменгі ағысында су тасқыны үнемі қайталап тұратын мәселе болды, әсіресе Beighton, Catcliffe, Treeton және Woodhouse Mill қауіпті аймақтар еді. 1958 жылдың қыркүйегінде Ротер өзенін жақсарту жоспары алғаш ұсынылған кезде, тасқын ағындарының талдауы Ротер өзеніндегі ең жоғары ағынның әдетте Дон өзеніне Ротерхэмде сол өзендегі ең жоғары ағын өткеннен кейін жететінін көрсетті. Ротер арнасын кеңейту ең жоғары ағынның Донға ертерек жетуіне және су тасқыны мәселесін Ротерхэмге қарай жылжытуға әкелген болар еді. Сондықтан жоспар осы жағдайдағы артық ағынды ұстап тұру үшін су тасқынына арналған жазықтарды құру және басқару қажеттігін мойындады.

Регуляторлар

Бірінші рет реттеуші Вудхаус Миллде орнатылды. Бұл тік шлюз қақпасы және Вудхаус Милл суайдынының табиғат қорығының төменгі жағында орналасқан. Табиғат қорығы арқылы теміржолдың жарығы өтеді, ал су өткізу аркалары судың жолдың екі жағын да су басуына мүмкіндік береді. Өзен мен қорық арасында су тасқынын тоқтатуға арналған жағалаулар жоқ, сондықтан қақпа жабылғаннан кейін көп ұзамай су басады. Ал реттеуші 1959 жылы пайдалануға берілді. Canklow реттеушісі, М1 тасжолының 33-шы қиылысынан A630 байланыс жолына жақын орналасқан, ол да тік шлюз қақпасы болып табылады. Ол жабылған кезде М1 екі жағындағы жеті суайдынының біртіндеп су басуына себеп болады, олар су тасқынының суын қабылдауға қабілетті.

Су тасқыны

Медоугейт реттеушісі 2000 жылы іске қосылды, нәтижесінде Медоугейт және Недермур көлдері суға батты, бірақ су деңгейі негізгі көлдердің су басу деңгейінен шамамен 1 фут (0 м) төмен болды. Осы су тасқынынан кейін жасалған бағалау нәтижесінде Қоршаған орта агенттігі реттеушілерді күтіп ұстаудың қымбат екенін, және су тасқыны аймақтарының дұрыс деңгейде толтырылып, босатылуын қамтамасыз ету үшін бірқатар су тасқынына қарсы жағалаулар қайта жаңартылып, содан кейін реттеушілерді алып тастау қажет деген шешімге келді.

Су сапасы

1836 жылы жазған Ламан Бланшар Ротер өзенін "сұлу ағыс" деп сипаттап, оның жағалауынан балық аулаған балықшылар шапшаң, жарғақ және шұбар балық аулағандығын атап өтті. Бұл сондай-ақ Дон өзені жүйесіндегі ласосьтың негізгі көздерінің бірі болды. Өзен 1880 жылдарға дейін өнеркәсіптік революцияның ең нашар әсерінен зардап шекпеді, сол кезде оның көптеген салаларындағы көмір өндірудің дамуы су сапасының тез нашарлауына әкелді. Өнеркәсіптің өзі өзенге кен суын төгіп, онда қатты заттардың көп мөлшерін қамтиды, олар өзен төсегіне шөгіп, өсімдіктерді жауып тастады. Кендердің маңында өскен ауылдарда көбінесе кәрізді тазарту құрылыстары болмады немесе олар жеткіліксіз болды, сондықтан кәріз сулары өзенге құйылатын. Доу-Ли, Дрон және Пулс-Брук өзендері, Ротер сияқты, тіршіліксіз ағын суларға айналды. 1905 жылы Дербишир округі кеңесі Честерфилд округі сотынан шешім шығарды, ол жергілікті билік органдарын өзенді ластауды тоқтатуға міндеттеді және оларға ағынды суларды тазарту жұмыстарын салуға үш жыл берді. Дегенмен, халық санының өсуі осы мәселелерді шешуге жасалған күш-жігерден асып түсті және өзеннің нашарлауы жалғасты. Оның бір-екі саласы ластанбаған, ал Хипер өзенінде қоңыр алабұқа және шырыш бар. 1974 жылы өзен Дон өзені бассейніндегі ең ластанған өзен болып табылды. Оның көп бөлігінде қоршаған орта агенттігінің өзен сапасы шкаласы бойынша "F" дәрежесіне ие болды. Бұл шкала "А" дәрежесінен басталады, ол су сапасы өте жақсы және өзен ластанбағандығын көрсетеді, "F" дәрежесіне дейін, ол су сапасы нашар және суда тіршілікке жарамды жағдай жоқ екенін көрсетеді. Ластанудың негізгі көздері – көмірді кокстеуге пайдаланатын зауыттар, тиімсіз ағынды суларды тазарту қондырғылары және химиялық заттарды өндіру болды.

Өнеркәсіптік ластану

Өзеннің су жиналатын алабы өнеркәсіптік және қалалық жерлерді қамтиды, және 48 сарқырама су тазарту қондырғысының орналасқан жері болды, олардың шығарылымдары өзенге құйылды. Олардың он біреуі 1974 жылы қанағаттандырмайтын деп танылды, ал рационализация және жақсарту бағдарламасы 1996 жылға қарай қондырғылардың санын 29-ға дейін азайтты. Жабылғандардың арасында қанағаттандырмайтын барлық қондырғылар болды. Қалған қондырғылардың көпшілігі шағын, бірақ үш ірісі Олд Уиттингтон, Ставели және Вудхаус Миллде орналасқан. Олд Уиттингтон сарқырама су тазарту қондырғысының күрделі жаңарту жұмыстары 1980-жылдардың соңында және қайта 1993 жылы жүргізілді, және нәтижесінде судың сапасы 1993 жылдан бері күрт жақсарды. Ставели қондырғысы 1993 жылы салынды, және нитрификация қондырғысын да қамтиды, ал Вудхаус Милл қондырғысы 1979 жылы пайдалануға берілді және Шеффилдтің оңтүстік-шығысындағы нашар жұмыс істеген бірнеше кішкентай қондырғылардың орнын басты. Өзенге Ставели Химикалық және Коалит кәсіпорындарының шығарылымдары да әсер етті. Ставели Химикалық тұздықты электролиз арқылы хлор және натрий гидроксидін өндірді, ал осы кәсіпорнынан шығарылған суда сынап пен аммиактың көп мөлшері болды. Әсіресе, сынап тіпті аз концентрацияда балықтар үшін өте улы, және 1987 жылы қондырғы жыл сайын шамамен бір тонна сынапты өзенге төгіп отырды. Rhône Poulenc Chemicals компаниясы сатып алған қондырғыда сынапты қайта өңдеу қондырғысы орнатылды, және қазір сынаптың шығарылымы дерлік тоқтатылды. Коалит кәсіпорны жақын орналасқан кокс зауытының қосалқы өнімі ретінде алынған сұйықтардан химиялық заттар өндірді және хлорланған қосылыстарды өзенге құйды. Бұл кокс зауытының шығарылымдарын жақсарту жобасының бір бөлігі ретінде қарастырылды.

Қайта жаңғыру

Су сапасына төрт кокс зауыты әсер етті: Оргрейв, Брукхаус, Авеню және Болсовер қаласының жанындағы Шаттлвудтағы Коалит зауыты. Олардан шығарылған сулар аммиактың мөлшерін және өзендегі биохимиялық оттегі қажеттілігін (BOD) едәуір арттырды. 1985 жылы Оргрейв зауыты 146 мг/л аммиак шығарды, бұл өзен сапасын D дәрежесіне дейін жақсарту үшін шамамен 70%-ға төмендетуді қажет етті, бірақ зауыт 1991 жылы жабылды, содан бері су сапасы күрт жақсарды. 1986 жылы Авеню кокс зауытынан шығарылған қалдықтар Олд Уиттингтон тазарту станциясында тазартылуы үшін ағынды канализацияға бағытталды. Зауыт 1992 жылы жабылды, бірақ жабылудан кейін бірнеше жыл бойы бастапқы сақтау лагуналарынан өзенге ағып жатқан фенол майларымен проблемалар жалғасты. Коалит зауытынан шыққан сулар өзенге оның саласы – Доу-Леа өзені арқылы жетті. 1984, 1989 және 1996 жылдары ағынды суларды тазартуда маңызды жақсартулар жасалды. Брукхаус төрт зауыттың ең кішісі болды, бірақ оңалту жұмыстары жүргізілгенге дейін 1980 жылдардың басында жабылды. Кокс зауыттары өзеннің ең нашар ластаушылары болды, ал олардың жабылуы су сапасын айтарлықтай жақсартты. 1993 жылы Ротер долинасы саябағының жанында биологиялық зерттеу жүргізілді, нәтижесінде тек жеті түрлі омыртқасыздар табылды, олардың барлығы ластануға төзімді болды. Өзенді көмір өндіруден кейін тік инженерлік арнаға қалпына келтіргенінің тіршілікке қолайсыз екені анықталды, сондықтан судың табиғи ауалануына көмектесу және ағыстың жылдамдығын арттыру үшін тас бөгет салынды, соның арқасында бөгеттің астындағы шағын тастар тазаланды. Су тасқыны немесе ластану оқиғалары болған кезде балықтардың қашуына мүмкіндік беретін шығанақ бөгеттің үстінде салынды. 1994 жылдың сәуір айында Рон Пуленк, Коалит Химикаль және Йоркшир Уотер компанияларының қаржылық қолдауымен балықтарды сынап көру жүргізілді. Жалпы саны 2500 шала және 2500 тарақанның жартысы жаңа бөгеттің жанында, ал қалғаны Ставлидегі Холл-роудта босатылды. Балық аулаушылар балықтар өзен бойына таралып жатқанын байқады, сол қыста тағы 40 000 балық босатылды. 1995 жылдың қыркүйек айында жүргізілген келесі зерттеуде балықтардың өсу қарқыны жақсы екені және барбельдің жақсы өсіп жатқаны анықталды. Хиппер өзенінен немесе Барлоу бұлағынан келген деп есептелетін қоңыр форель де Ротерде табылды, ал олар органикалық ластануға және оттегінің төмен деңгейіне төзімділігі аз болғандықтан, жағдай жақсарып келе жатқанының нақты белгісі болды. Келесі жылы Олд-Уиттингтон қаласында шала және даке босатылды, және өзенде балықтардың көбейіп жатқанына айқын дәлелдер табылды. Өзен қайтадан өзін-өзі қамтамасыз ететін балық шаруашылығына айналды, және ұйымдасқан балық аулау 100 жылдан астам уақыттан бері алғаш рет басталды.

Water quality was also affected by four coking plants, at Orgreave, Brookhouse, Avenue and the Coalite plant at Shuttlewood, near Bolsover. Discharges from them significantly increased the ammonia content and the biochemical oxygen demand (BOD) of the river. Orgreave was discharging effluent with 146 mg/L of ammonia in 1985, which needed to be around 70% lower to improve the river quality to Grade D, but the plant closed in 1991, and water quality has improved dramatically since then. Discharges from Avenue coking plant were diverted into a foul sewer in 1986, to enable them to be treated at Old Whittington treatment works. The plant closed in 1992, but problems continued with phenolic oils leaching from the original storage lagoons into the river for several years after closure. Discharges from the Coalite plant reached the river through its tributary, the River Doe Lea. Again, there were significant improvements to the treatment of effluent in 1984, 1989 and 1996. Brookhouse was the smallest of the four works, but closed in the early 1980s before remedial works were implemented. The coking plants were the worst polluters of the river, and their closure resulted in water quality being significantly improved. A biological survey was carried out in 1993, near Rother Valley Country Park, and only seven types of invertebrates were found, all of which were highly tolerant to pollution. It was recognised that the straight engineered channel where the river had been re instated after coal mining was not well suited to the support of life, and so a stone weir was constructed, to help with natural aeration of the water, and to increase the flow velocity so that the gravel below the weir was scoured clean. A bay was constructed above the weir, where fish could escape when the river was affected by flooding or pollution incidents. A trial release of fish, funded by contributions from Rhone Poulenc, Coalite Chemicals and Yorkshire Water, was made in April 1994. Half of the total of 2,500 chub and 2,500 roach were released near the new weir, and the other half at Hall Road in Staveley. It soon became clear from anglers that the fish were spreading along the river, and a further 40,000 fish were released that winter. Another survey in September 1995 revealed good growth rates in the fish, and barbel were thriving. Brown trout, thought to have come from the River Hipper or the Barlow Brook, were also found in the Rother, and since these are much less tolerant to organic pollution and low oxygen levels, were a clear indicator that conditions were improving. The following year, chub and dace were released at Old Whittington, and clear evidence that the fish were breeding in the river was found. The river had become a self sustaining fishery again, and organised angling began for the first time in over 100 years.

Бағалау

Қоршаған орта агенттігі Англиядағы өзен жүйелерінің су сапасын өлшейді. Әрқайсысына жалпы экологиялық жағдай беріледі, ол бес деңгейдің бірі болуы мүмкін: жоғары, жақсы, орташа, нашар және өте нашар. Мұны анықтау үшін бірнеше компоненттер қолданылады, соның ішінде омыртқасыздардың, гүлді өсімдіктердің және балықтардың саны мен түрлеріне қарайтын биологиялық жағдай. Химиялық жағдай, әртүрлі химиялық заттардың концентрациясын белгілі қауіпсіз концентрациямен салыстыратын, жақсы немесе қанағаттандырмайтын деп бағаланады. 2019 жылы Ротер өзенінің су сапасы төмендегідей болды.

Бөлім Экологиялық жағдайы Химиялық жағдайы Ұзындығы Су жиналатын аймақ
6.3 миль (10 км) 7.92 шаршы миль (21 км²)
3.8 миль (6 км) 4.83 шаршы миль (13 км²)
9.6 миль (15 км) 13.98 шаршы миль (36 км²)
21.1 миль (34 км) 28.31 шаршы миль (73 км²)

Redleadmill Brook-ке дейінгі бөлім 2009 жылдан бері нашар деп бағаланып келеді. Төменгі Ротер, Доу Лиадан Донға дейін 2013 жылы химиялық жағдай бойынша қанағаттандырмайтын деп бағаланды, бірақ кейін жақсарды. Ұлыбританиядағы көптеген өзендер сияқты, 2019 жылы полибромдалған дифенил эфирлері (PBDE), перфтор-октана сульфонаты (PFOS) және сынап қоспаларының болуына байланысты химиялық жағдай жақсыдан қанағаттандырмайтынға өзгерді, бұлардың ешқайсысы бұрын бағалауға енгізілмеген.