Кіріспе

Неміс заңгері және саясаткер (1926–2020)

Ханс Йохен Фогель (3 ақпан 1926 – 26 шілде 2020) – неміс заңгері және Социал-демократиялық партиясының (СДП) саясаткері. Ол 1960 жылдан 1972 жылға дейін Мюнхен қаласының мэрі қызметін атқарды, қалаға 1972 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын өткізу құрметі бұйырды және 1981 жылы Батыс Берлиннің басқарушы мэрі болды. Ол бір миллионнан астам халқы бар екі қалаға жетекшілік еткен жалғыз неміс саясаткері. 1972 жылдан 1974 жылға дейін аймақтық жоспарлау, құрылыс және қала құрылысы жөніндегі федералды министр, ал 1974 жылдан 1981 жылға дейін федералды әділет министрі болды. Ол 1983 жылдан 1991 жылға дейін Бундестагтағы СДП фракциясының төрағасы, 1987 жылдан 1991 жылға дейін Социал-демократиялық партияның төрағасы қызметін атқарды. 1993 жылы «Онығып қалуға қарсы – Демократия үшін» (Gegen Vergessen – Für Demokratie) ұйымын құрысты. 2001 жылы құрылған Германияның Ұлттық этика кеңесінің мүшесі болды.

Ерте өмір және кәсіби мансап

Фогель 1926 жылдың 3 ақпанында Германияның Ганновер провинциясындағы Геттинген қаласында дүниеге келді. Ол Геттингендегі Макс Планк гимназиясында оқыды, ал 1935 жылдан бастап Гессендегі гимназияда 1943 жылы Абитур емтиханын тапсырды. Ол белсенді католик болды, Гитлер жастары қатарына қосылды, тіпті олардың отрядының басшысының бірі (шарфюрер) болды. Ол нацистік режимді сынаған жоқ және кейін былай деп еске алды:

Вогель 1943 жылдың шілдесінде 17 жасында, Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңдерінде Германия армиясына (Вермахт) ерікті болып кешті. Италия майданында екі рет жараланған Вогель соғыстың соңында америкалықтарға тұтқынға түскен кезде унтер-офицер шенімен болды. Оның кәсіби мансабы 1952 жылдың ақпанында басталды, ол ведомствода кіші лауазымды қызметкер (ассессор) болып жұмыс істеді. 1958 жылы Мюнхен қалалық кеңесі оны заң кеңесшісі (Rechtsreferent) етіп тағайындады.

Мюнхендегі қала әкімі

1950 жылы Вогель Германияның Социал-демократиялық партиясының (СДП) мүшесі болды. 1972 жылғы 19 қарашадағы федералды сайлауда Вогель Баварияның СДП-сының жетекші үміткері болды; екі жылдан кейін ол Баварияның мемлекеттік парламенті сайлауында СДП-ның жетекші үміткері болды. Ол Баварияның Христиан-әлеуметтік одағының (ХСО) жеңісіне тосқауыл қоймаса да, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Бавариядағы СДП саясаткерлерінің арасында жеке өзі ең жақсы нәтиже көрсетті. Ол "қоныс аударушылар" (Hausbesetungen) мәселесін шешудің ерекше "Берлин жолын" (Neue Berliner Linie) жасады, бұл жолмен жаңадан қоныс аударудың алдын алып, қоныс аударушыларға келісімшарттар берді. Ол партияның қиындықтарын үлкен дәрежеде шеше білсе де, Вогель қызметке келгеннен кейін бірнеше ай өткен соң СДП келесі Батыс Берлин сайлауында жеңіліске ұшырады. Батыс Берлиннің басқарушы мэрі Ричард фон Вайцзекер (ХДП) болды, ол кейін Германияның президенті болды. Келесі жылы Вогель Батыс Берлин парламентіндегі оппозицияны жетекшілік етті. 1987 жылдан 1991 жылға дейін Вогель СДП партиясының төрағасы болды.

Саяси қызметтен кейінгі мансап

1994 жылдан кейін Фогель саяси лауазымдардан шеттеді, бірақ ол нацистік Германия мен Шығыс Германия идеологиясына қарсы тұрып, негізгі демократиялық құндылықтарды тарату мақсатындағы «Онытпау үшін – Демократия үшін» (Gegen Vergessen – Für Demokratie) ұйымының мүшелігін жалғастырды. Фогель 1993 жылы осы ұйымды құрушылардың бірі болды және оның алғашқы төрағасы қызметін атқарды.

Марапаттар

Фогель 1986 жылы Германия Федеративтік Республикасының 1-ші дәрежелі Ұлы крест орденімен марапатталды. 1998 жылы ол Берлиндегі еврей қауымы мен оның тұрғындары арасындағы өзара түсіністікті жақсартуға қосқан үлесі үшін Хайнц Галинский сыйлығын алды.

Жеке ерекшеліктері мен жеке өмірі

Бастапқыда SPD-нің оң қанатында болған Вогель көзқарастарында, мысалы, пана іздеушілер туралы заңнамаға, референдумдарға немесе жеке деректерді қорғауға (Datenschutz) қатысты көбірек либералды болды. 1992 жылы ол бұрынғы Кеңес Одағының он екі мұрагер мемлекетіне сапар шегіп, көптеген президенттермен, министрлермен, сондай-ақ оппозиция жетекшілерімен, православие шіркеуінің және исламның басшыларымен кездесті, бұл оның көзқарасын кеңейтті. Партия ішінде Вогель түрлі қанаттар арасындағы делдал және интеграция орталығы болды. Ол басқа партиялармен де ынтымақтастыққа ашық болды. Парламенттік комиссияда Конституцияны қарау жөніндегі партия делегаттарының төрағасы ретінде ол қоршаған ортаны қорғау және қоғамда әйелдерді қолдау принциптерін енгізуге қол жеткізді. Парламенттегі соңғы сөзінде ол Германияның бірігуінен кейін Конституцияда Шығыс Германияның құндылықтары жақсырақ бейнеленгенін көргісі келетінін айтты. Вогель өзінің саяси ұстанымын былай қорытты: "Мен әлеуметтік демократпын, мен көрініс пен саясатты сөзбен емес, қатаң және қатал біліммен, сондай-ақ нақты еңбек пен шеберлікпен жүргізуге ұмтыламын." Вогель ХДС саясаткері Бернхард Вогельдің ағасы болды. Вогель 2020 жылғы 26 шілдеде 94 жасында Мюнхенде қайтыс болды.