Кіріспе

1314 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін хорват банды Младен II Шубич Задар графы, Далмация князі және екінші Босния банды атанды. Стивеннің анасы Елизавета оны және оның бауырларын алып, Дубровник Республикасына жер аударып кетті. Младен Боснияда танымал болған жоқ, және ол Сербия Корольдігіне (Стефан Урош II Милутин басшылығымен) және Венецияға (оларға 1313 жылы Задарды жоғалтты) қарсы, сондай-ақ көптеген ішкі қарсыластарымен бірге қанды, бірақ сәтсіз соғыстар жүргізді. Младен Стивен Котроманичті Босниядағы өзінің вассалы етіп тағайындауды ойлады, өйткені ол Боснияда жақсы қабылданатынына сенді. Котроманичтер әулетінің зұлматты жауы болған Шубичтер енді олардың қорғаушыларына айналды. Младен Стефан II-ні қатаң бақылауда ұстап, оны Босния шіркеуін жою үшін пайдалануды жоспарлады, сондықтан ол Стефанды Карниола билеушісі, Ортенбург графы Майнхардтың отбасынан шыққан ханшайымға үйлендірді. Папа бұл некеге қарсы болды, себебі екі отбасы да туыс еді, бірақ бұл Стивенге тиімді болар еді, сондықтан ол Папаны рұқсат беруге көндірді.

Көтерілу

Хорватия баны, Шубич тайпасының мүшесі Младен II, 1305 жылы Босния баны болды, оның інісі Павел I Босния баны етіп тағайындаған және 1304 жылы «босниялық дінсіздермен» шайқаста қаза тапқан. 1305 жылғы жарғыда Павел I өзін бүкіл Боснияның иесі деп атады, бірақ оның бүкіл Боснияны бақылауда ұстағаны күмәнді. 1319 жылға дейін Младен II әскері Босниядан толығымен шегініп кетті, өйткені ол Далмациядағы көтерілісші қалалармен көптеген қиындықтар мен қақтығыстарға тап болды. Бұл тәртіпсіздік Стефан II-ге ықпал етуге және өз билігін құруға мүмкіндік берді, сонымен қатар оның жоғары феодалы, венгр королі Карл I Роберт, баннің көмегіне мұқтаж болды. Карл I патшалыққа толық ие болу үшін хорват магнаттарын жоюға кірісті. Ол Матей III Чакті оқшаулап, Кёсеги әулетін жойды. Шубичтердің кезегі келді. 1321 жылдың соңында ол Стефан II-ге Босниядан әрекет етуді бұйырды, оған Славониядан бан Иван Бабонич көмектесті, Хорватияны қоршап, оқшаулады. Стефан II енді король Карл I Роберттің тікелей бағынышына көшті. Ол Шубичтерден кек алуға және құтылуға ниеттенгендіктен, бұл оған пайдалы болды, себебі ол Боснияны Далмациядан келген шабуылдарсыз, дерлік толығымен өздігінен басқара алатын болды, ал Карл I оның әрбір қадамын қадағалауға тым алыс болатын. Бұдан өзге, ол Хорватиядағы ықпалын кеңейту мүмкіндігіне ие болды. Шешуші шайқас 1322 жылы Младеннің астанасы Скрадин маңында болды, онда ол жеңіліске ұшырады. Младен II Клис бекінісіне қайтарылып, Карл I-нің келуін күтті, корольдің таққа отыруына Шубичтердің адал қызметінің арқасында өзінің билігін сақтай алатынына сенді. Бірақ Карл I Книнге келді және Младенді кездесуге шақырды, сол жерде ол дереу тұтқындалды және Венгриядағы түрмеге жіберілді, онда қайтыс болды.

Ерте билік ету және басқа некелер

Сербия патшасы Стефан Урош II Милутин 1321 жылы қайтыс болғаннан кейін, ол Усора және Соли жерлерін алуда еш қиындыққа ұшырамады және 1324 жылы оларды толығымен өзіне қосты. Ол өзінің туысы Владислав Сирмиялыққа бүкіл Сербияны қайтаруға көмектесті, бірақ Рудниктегі Островица Стефан Дечанскийдің қолынан құлағаннан кейін, Сербия тағы үшін күресте оны қолдаудың мәні қалмады, сондықтан ол Усора және Солиді өзіне алды. Осыдан туған Босния мен Сербия арасындағы араздық бірнеше жылдан кейін Степан II Котроманичтің Дечанскиге қарсы соғысына әкеп соқты. Оның туысы Владислав қайтыс болғаннан кейін, ол Сирмия патшалығының бір бөлігін иеленді. Осыдан кейін Степан II билігінің алғашқы жылдарын салыстырмалы бейбітшілікте өткізді. Ол жергілікті ақсүйектерге көптеген жеңілдіктер беріп, халық арасындағы беделін арттырды. Ең танымал жеңілдіктердің бірі – князь Вукославқа (жупа) берген жарлық. Ол 1326 жылдан бері өзінің бауыры Владиславты Босния князі деп атап, онымен бірге билік ететінін айтты, бірақ Степан Бан болғандықтан, нақты билік оның қолында болды. 1323 жылы венгр королі Карл Роберт Бан Степан II Котроманичқа ықпалын арттыруды қалады. Ол Стефанға әйелінің алыс туысы, Гневков герцогы Казимир III-тің қызы Куявиялық Елизаветаның қолын ұсынды және корольден осы некеге байланысты батыста бұрын Младен I Шубич Брибирскиге тиесілі болған жерлерді, ал солтүстікте Усора және Солиді Стефан Драгутин мен оның ұлы, Неманичтерден Владислав II-ге берді. Неке 1339 жылы заңдастырылды. 1339 жылға дейін Степан болгар патшасының қызымен үйленген еді және бұрын Ортенбург графының қызымен үйленген болатын.

Далмациядағы қақтығыстар

Венгрия королі Карл I Роберт 1323 жылы Степан II-ден Никола Омодиевтің жаңа Славония баніне қосылып, Хорватиядағы Нелипичке қарсы бірлескен шабуыл жасауды сұрады. Николаның экспедициясы ақырында сәтсіз аяқталды, бірақ ол Нелипичке қарсы Юрай II Шубичті (Младен II Шубичтің інісі) және ақырында босниялық Бан Стефан II-ді көтерді. Бұл қозғалыстың мақсаты – Хорватияда Шубич әулетінің билігін қайта орнату, Юрай II-ні таққа отырту еді. 1324 жылдың жазында хан Иван Нелипич пен Юрай II Шубич әскерлері арасында толыққанды соғыс басталғанда, Бан Стефан II өзінің күштерін қақтығыстарға араластырмай, Шубичтерге айтарлықтай көмек көрсетті. Бұл дұрыс шешім болды, себебі Шубичтің жақтастары Книн маңында талқандалып, Юрай II Шубичтің өзі князь Нелипакқа тұтқынға түсті. Стефан II Юрай II-ні түрмеден босатуға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Иван Нелипич дереу Бан Стефан II-ге қарсы күреске кірісіп, Висуца қаласын басып алды. Алайда, Стефанның саяси шеберлігі мен абыройлы адамдарға жеңілдіктер беруге дайындығы нәтежесін берді, Вукославич әулетінен Вук оған қаланы қайтаруға көмектесті. Стефанның әскери амбициялары толыққанды сәтті болмаса да, ол Шубичтің жауларына қарсы соғысын жалғастырды. Оның мақсаты – Нелипичтің науқанына қолдау көрсеткен маңызды қалалардың бірі – Троггир қаласы еді. Стефан қатал тактика қолданды. Оның әскерлері Троггирден келген керуендерді тонады, бұл қала тұрғындарын бейбітшілік шартына қол қоюға және оны Боснияның, Усора мен Солидің, сондай-ақ Хумның билеушісі, құдіретті Иесі Стефан деп мойындауға мәжбүр етті. Осыдан кейін Стефан сауда мәселесі бойынша Рагуза Республикасымен қарым-қатынасқа түсті. Стефан өте талапкер келіссөзші ретінде танылды және келіссөздер 1326 жылы аяқталды. Бан Никола Омодеев Нелипичтің беделін әлсірете алмайтынын көрген соң, Венгрия королі Карл I оны қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Бұл жұмысты оның ең сенімді адамының бірі – Бан Микач Михалевич атқарды. 1325 жылдың жазында Бан Микач Хорватияға қарай жол тартты. Босния Баны Стефан II оған шабуылда көмектесу үшін бірнеше отряд жіберді. 1326 жылы Бабоничтер қалаларын басып алғаннан кейін Микач Хорватияға тереңдеп кірді, онда Стефанның күштерімен кездесті. Экспедиция күтілгендей сәтті аяқтамады, сондықтан Микач әскерінің бір бөлігін Бихачқа жіберді, ол Нелипичтің қарсы шабуылына қарсы қорғаныс ретінде қызмет ететін еді, ал өзі Венгрияға қайтып келді. Бан Стефан II территориясын кеңейтіп, Четина мен Неретва өзендерінің сағалары арасындағы жағалау аймағын, Боснияның негізгі бөлігі мен жағалау арасындағы кең карсттік аймақтарды – Ливанское, Дуванское және Гламочко аймақтарын қосып алды. Бұл аймақтар осы кезден бастап Заврже (немесе "Батыс жақтар") деп аталатын болды, Осман империясы кезінде аумақтық қайта бөлініске дейін. Бан Имотски, Ливно, Дувно, Гламоч, Грахово қалалары мен бекіністерін де қосып алды. Осыдан бір жыл өткен соң Стефан II Захумльеге бет бұрып, оны да Босния мемлекетіне қосты.

Сербиямен қақтығыс

1326 жылы Бан Стефан II Рагуза Республикасымен әскери одақтасып Сербияға шабуыл жасады және Захумлье (немесе Хум) жерін басып алды, Адриатика теңізінің жағалауының көп бөлігіне ие болды – Неретваның сағасынан Конавлеге дейін. Бұл аймақтарда Охрид архиепископтығының қарауындағы православиелік халық көптеп қоныстанды, ал жағалау аймақтары мен Стон маңында православиелік және католиктер аралас тұрды. Ол сондай-ақ Заврьеге, Гламоч, Дувно және Ливно далаларына дейін кеңейді. Бан басып алып, Боснияға қосылған Хум провинциясының бұл бөліктерін серб вассалдары Бранивоевичтер мен олардың үстемдігінде болған Креп биледі. Креп – Стефан Дечанскийдің Требинье және Стон маңындағы жағалау аймақтарындағы вице-королі, Бранивоевичтер оған шабуыл жасап, өлтірді. Король Стефан бұл әулетті және олардың жерлерін Бан Стефанның күштерінен қорғауға ниеттенбеді, олардың бұрынғы жасаған күнәларын айтты, бірақ шындығында босниялықтардың өзінің күштеріне қарсы тұруға тым күшті екенін түсінді. Босния жағалауын Рагуза шекарасынан Неретва арқылы Омиске дейін бақылады. Бан Стефан Бранивоевичтердің екі мүшесін өлтірді, ал Бранко Бранивоевич Сербияға қашып, король Стефаннан көмек сұрады, содан кейін Рагузаға бет бұрды, одан Стонга барды. Бан Стефан Бранконы қуды, бірақ ақырында Рагуза күштері Бранивоевичтердің төрт бауырының соңғысын ұстады. Босниялық титулдардың бірі – Хум жерінің иегері. Бан Стефан Омисті қоспағанда, Цетинадан Неретваға дейінгі барлық жердің билеушісі болды. 1329 жылы Бан Стефан II Котроманич Сербияға тағы бір әскери жорық жасады, Требинье және Конавлидің билеушісі Витомирге шабуыл жасады, бірақ оның күшінің басым бөлігі Прибойда король Стефан Дечанскийдің әскерлеріне басшылық еткен жас король Душаннан жеңіліске ұшырады. Шайқаста Банның аты қаза тапты, егер оның вассалы Вук оған өз атын бермегенде, ол өмінен айырылар еді. Осылайша Вук өзінің өмірін құрбан етіп, серб әскерлерімен ашық шайқаста қаза тапты. Осылайша Бан өзінің иелігіне Невесинье және Загорье қалаларын қосты. Захумляндықтар көбінесе Банның билігін қабылдағанмен, кейбіреулері қарсылық көрсетті, мысалы, Петар Толженович, ол Поповодағы астанасынан теңіз жағалауын басқарды; ол әйгілі Андрияның, Хум князінің немересі еді. Петар көтеріліс ұйымдастырды, көбірек автономия немесе толық тәуелсіздік және басып алынған аумақтарды Сербияға қайтаруды талап етті. Ол Бан Стефан II-ге қарсы шайқаста жеңіліп, тұтқындалды және тізбекке бұғауланды. Стефан оны атпен бірге тік жардан лақтырып жіберді. Петір құлағаннан кейін бір сағатқа жуық тірі қалды. Хумды басқарған Банның вассалы Рагузаның сауда жолдарына шабуыл жасады, бұл Хумды басып алған кезде өте жақсы болған босниялық-Рагуза қарым-қатынастарын нашарлатты. Бұдан да нашарлығы, ол (Банның вассалы) Рагузадан оған дәстүрлі түрде Хум және серб билеушілеріне төленген могориш салығын төлеуді және тіпті оның жоғарғы билігін мойындауды сұрады. Рагуза Республикасы бұл талапты бірден қабылдамады.

Босниядағы діни шиеленістер

Рим папасы Босниядағы діни шиеленістердің күшеюіне ашуланып, Францискан орденінің мүшесі Фабианды Славонияда инквизитор етіп тағайындады және оған Босниядағы ерестікті түбінен жоюды тапсырды. Папа Стефан II-нің толық қолдауын сұрады. 1327 жылы доминикандықтар мен францискандықтар еретиктерді кім өртеп жіберу керектігін таласты. Фабиан ақырында қозғалысты басқарды, бірақ толық сәтсіздікке ұшырады. Содан кейін Рим папасы Венгрия короліне Боснияға әскери араласу туралы хат жолдады. 1334 жылы босниялық епископ Петр қайтыс болды, оның орнын толтыру үшін үлкен дау басталды. Венгрия королі Карл Роберт өзінің жақтасын алмастыра алды, бірақ католик шіркеуінің пайдасына соңғы шешім 1336 жылға дейін қабылданбады. Папа Бенедикт XII шыдамдылығын жоғалтып, 1337 жылы Хорватия князі Нелипақтың ұсынысын қабылдады, ол Боснияны хорват билігіне қайтаруды және Стефан II Котроманичтің бұрынғы жасаған зияндары үшін жеке кек алуды қалады. Әлі де күшті хорват Шубичтер отбасы Нелипақтың шешіміне қарсылық білдірді. 1338 жылы Клис бекінісінде босниялық бан Стефан II-нің інісі Владислав пен Хорватия банының қарындасы Младен III Шубичтің қызы Елена Шубичтің некесі қиылды. Младен III Шубичтің әйелі серб королі Стефан Душанның қарындасы Елена Неманджич болды, осылайша Котроманичтер, Шубичтер және Неманджичтер отбасынан құралған мықты династиялық одақ құрылды, ол князь Нелипақтың билігіне қатаң қарсы болды. Нелипақтың қолынан бірінші болып Шубичтер зардап шекті, олар Стефан II-нің үнемі көмегіне қарамастан, Нелипакпен бейбітшілік шартын жасасуға және соғыс үшін өтемақы төлеуге мәжбүр болды. Чарльз Роберт өзінің бағынышты жерлерінде соғыс болғанын көңілі көнбеді. Ол Хорватияға әскерін көшіруге және Нелипақты тақтан түсіруге дайындалып жатты. Стефан II мүмкіндікті пайдаланып, Нелипаққа қарсы тұрып, оның бір бөлігін өзіне қаратып алды. Көп ұзамай бан Стефан II батыстың крест жорықтарының босниялық шіркеуге төндіретін үнемі қауіпін тоқтатты. 1339 жылы францискан басшысы Жерар король Карл Роберттің венгриялық сарайында болғанда, босниялық еретиктерді қудалау мәселесін талқылау үшін босниялық банге сапар шекті. Бастапқыда Стефан II Рим-католик шіркеуіне мойынсұну уақыты келді деп ойлады, бірақ ол көршілес православиеліктар босниялық шіркеуге қарсы әрекет етсе, оларға қарсы тұруы мүмкін екенін түсінді. Сонымен қатар, Сербия да қақтығысқа араласуға себеп іздеді, өйткені оның королі сербтерге қарсы босниялық соғыстағы шығындары үшін кек алуды қалады, сондықтан бан Стефан бұл ойдан бас тартты. Дегенмен, Стефанның дипломатиялық күш-жігері 1340 жылдың ақпанында папаны Боснияны тағы да құтқарып, ол адал католик екеніне сендірді. Босниялық бан мен Папалық арасындағы соңғы бейбітшілікке қол жеткізілгеннен кейін, католик шіркеуі 1340-43 жылдары Боснияда ықпалын тездетіп өсірді. Рим-католик монахтары Усора мен Хумда көптеген монастырлар салды және Рагуза Республикасындағы Стонға бара жатқан босниялық еретиктерді шомылдыру рәсімінен өткізді. Бұл процесс Босниядағы діни өмірге үстемдік еткен босниялық шіркеудің құлауына әкелді.

Тақтадағы өзгерістер

1342 жылы Мажарстан патшасы Карл Роберт қайтыс болды, ал 1343 жылы Степан II-нің бұрынғы одақтасы Славонияның Микац та қайтыс болды. Бұл жаңа идеяға мүмкіндік берді. Боснияны Венгрия Корольдігінен бөліп, Бан Стефан II-ге тәуелсіз басқару мүмкіндігі туды. Ол дереу Венгрияның ең үлкен жауы – Венеция Республикасынан көмек сұрады. 1343 жылдың жазында ол Венецияға одақ құру туралы ұсыныспен елші жіберді. Венециялықтар жеңіске жетуге толық сенімді болған жағдайда ғана әрекет етуге дайын болды, сондықтан олар одақта тағы бір мүше іздеді; олардың дәстүрлі одақтасы – Сербия. Өкінішке орай, серб патшасы венециялықтар үшін басқа мәселелермен айналысып жатты. Венеция кенәз Нелипакқа қарсы соғыс жүргізіп жатқандықтан, Боснияның әскерін қаруландыруға және нығайтуға көмектесуге келісті, бірақ Стефан II-ден Венгрияға қарсы әрекет жасамауын өтінді. Венециялықтардың Бан Стефан II-ді Нелипакқа қарсы қосымша қолдау үшін пайдаланғысы келгені анық болды. 1344 жылы Нелипак күтпеген жерден қайтыс болды, бұл мажар дворяндарын жаңа славониялық банге Нелипактың жесірі Владислава мен оның ұлы Иваннан Книнді тартып алуға бұйрық беруге итермеледі. Владислава Венециядан көмек сұрауға тырысты, бірақ хорват дворяндары келіссөздерді тоқтатты. Венгрия патшасы асығыс болды, сондықтан бан Николаға дереу Книнге көшіп баруды және Боснияның бані Стефан II-ге бірден көмек жіберуді бұйырды. Бан Стефан әскерін бастап келді. Книн маңында 10 мыңнан астам сарбаз жиналды, бұл тек алғашқы толқын болды, өйткені әскердің негізгі бөлігі Венгрия королі бастап келе жатқан еді. Князь Владислава Нелипичтің талаптарды қабылдаудан басқа жолы қалмады. Венгрия патшасы жаңа тәртіпте өзінің жағалаудағы аумақтарының шекараларын жоспарлады. Ол Хорватияның Нелипич әулетінен бірнеше қалаларды тартып алды, бірақ Стефан II Четина аймағын қайтарып бергенге дейін ең үлкен екі қаласын оларға қалдырды. Босния бані Стефан II өзінің он екі салт аттысының алдында келісімді сақтауға ант берді, оларды ол өзінің билігіне көмектесу үшін Босния ақсүйектерінің ең батыл және тәжірибелі адамдарынан құраған еді. 1345 жылдың ортасында Бихачта жаңа тәртіп бекітілді. Венгрия патшасы кейіннен Загребте Бан Стефан II-ні өзінің отбасының мүшесі ретінде қабылдап, 30 мың әскерімен Венгрияға оралды. Көптеген өзгерістерден кейін Задар Венециядан Венгрияға қайтты, бірақ олардың хаты Венгрия патшасына Бихачта болғанда жетпеді, сондықтан олар Шубичтер мен серб патшасы Стефан Душандан балама одақтастар іздеуге мәжбүр болды. Венециялықтар шабуылға шығатыны белгілі болғанда, Задар тікелей Венгриядан араласуды өтінді. Венгрия патшасы Бан Стефан II мен бан Никола Славонияға өздерінің әскерлерімен көмекке жүгінуге бұйрық берді. Екі бан өзінің 10 мың сарбазымен Задарға келді, бірақ венециялықтар 28 бастидасы (мұнарасы) бар ағаш қамал салғанын көрді, бұл бүкіл венециялық әскерді орналастыруға жеткілікті болды. Венециялықтарға қарсы әрекет жасамауға шешім қабылдаған Бандар, Задар оларды сатқындыққа айыптағанына қарамастан, әрқайсысы 1000 флорин пара алды. Венгрия патшасы венециялық позицияларға қарсы жаңа шабуылға күш жинады, бірақ екі тарап та Бан Стефан II-ге көмектесу және екі жақты соғыс тараптары арасында бітімге келу үшін делдалдық партия құру үшін жаңа серб императоры Стефан Душанды сайлады. Ақырында барлық келісімдер сәтсіз аяқталды. 1346 жылдың көктемінде Венгрия патшасы өзінің 100 мыңнан астам сарбазымен келді, олардың 30 мыңынан атылған және қаруланған әскерлер, ал Бан Стефан II-нің 10 мың сарбазы келді. Венециялықтар бірнеше венгр генералдарына, соның ішінде Бан Стефан II-ге пара беруге тырысты, ол венгр әскерлерінің орналасқан жерін үлкен ақшаға сатты, осылайша "Ібілістің шәкірті" деген лақап ат алды. 1346 жылдың 1 шілдесінде қатал шайқас болды, оны венгрлер сандық артықшылығының арқасында жеңіп алды, бірақ 7 мыңнан астам венгр сарбазы қаза болғандықтан пирр жеңісіне қол жеткізді. Венгрия патшасы Бан Стефан II-ге деген сенімін жоғалтып, Венгрияға оралды. Бан Стефан II Венеция мен Венгрияны бір-біріне қарсы қойып, Боснияны бірте-бірте тәуелсіз басқаруға кірісті және жақын арада хорват және венгр дворяндарының кейбір мүшелерімен оның венгр феодалына қарсы сөз байласты. 1346 жылы Задар ақыры Венецияға қайтты, ал венгр патшасы соғыста жеңілгенін көріп, 1348 жылы бейбітшілік жасады. Хорватия бані Младен II Шубич Стефан II-нің саясатына қатты қарсы болды, оны опасыздыққа айыптады және екі бан арасындағы қарым-қатынас одан әрі нашарлады. Босния бані Стефан II-нің Венециямен қарым-қатынасы жақсара бастады, өйткені босниялық епископ Перегрин францискан орденінің белгілі венециялық мүшесі болды.

Сербиямен қақтығыстың жалғасуы

Сербия императоры Стефан Душан Бан Стефан II Котроманычтан Хум аймағын Неманджич әулетіне қайтаруды үнемі талап етіп отырды, бірақ Стефан II әрқашан бас тартты. Бан Степеннің Босниясы Сербия империясынан әлсіз болғандықтан, ол Венециядан өзара одақтас ретінде делдал ретінде әрекет етуін сұрады. Сербия императоры үш жылдық агрессиясыз келісімге келді, өйткені ол Византия империясымен болған қақтығыстармен айналысты. Босниялық бан бірден соғыс дайындықтарын бастады және Неретва өзенінің маңында Хум қаласына бекініс салуға барды. Сонымен қатар, ол венециялықтарды патшамен соғыс жағдайында оған теңіздік қолдау көрсетуге көндіруге тырысты. Венециялықтар оны қамал салудан бас тартқанмен, ол оны солай да соқты. Патша Стефан Душанның алыстағы соғыстары Стефан II Котроманычке бірінші қадам жасауға мүмкіндік берді. 1349 жылы Рождество мерекесінде Боснияның Баны тез қозғалды, Конавлиден өтіп, Котор шығанағына жеткенше қатты шабуыл жасады. Требинье, Гачко және Рудинье оның әскери операциялары кезінде қиратылды. Венеция соғысушы тараптар арасында тағы бір бейбітшілік орнатуға тырысты, бірақ серб императоры тек қарсы шабуыл жасауды сәл тоқтатуға келісті. 1350 жылдың қазан айында патша Стефан Душан 50,000 атты әскері мен 30,000 жаяу әскерімен Дрина өзенінен өтті. Бан Стефан II-нің ашық ұрыста өз әскеріне қарсы тұру үшін күші болмады, сондықтан ол партизандық тактиканы қолдануға шешім қабылдады. Ол Босниядағы барлық негізгі жолдарды ағаш пен таспен бөгеп, өз күштерін ормандар мен тауларға баяу тартты, өзінің мемлекетінің қиын өңірлерін және бекіністерін шабуылдаушыдан қорғану үшін пайдаланды. Ол Боснияны қорғау жоспарын жасады, күштерін оның аумағына кіретін барлық бағыттарды қорғауға жеткілікті етіп бөлді. Бірақ оның жоспары көп ұзамай күйреуге бет бұрды, өйткені Душан Банның ең сенімді қызметкерлеріне пара беріп, олар өз қызметтерін тастап кетті. Қақтығыстың бақылауын жоғалтып, Бан Стефан II өзінің ең сенімді адамдарымен Боснияның ең қолжетімсіз тауларына шегінді. Ол енді кімге сенім артуға болатынын білмейтіндіктен, үнемі жаңа адамдарды жұмысқа алып, ескілерін қызметтен босатып отырды. Оның үлкен қызы Елизавета Банның сарайында және Боснияның ең мықты бекіністерінің бірі Бобовацта Душандан жасырынды. Душанның әскерлері шашыраған босниялық отрядтарды жеңіске ұшыратып, Боснияны біртіндеп басып алу жорығына шықты. Ақырында Бобовац қоршауға алынды, бірақ Душан оны басып ала алмады, бұл оның науқанының сәттілігіне кедергі келтірді. Бірақ ол өз әскеріне Боснияға шабуыл жасауға бұйрық берді. Боснияда күш-қуатымен мықты табан тірегеннен кейін, Душан өз әскерінің бір бөлігін Цетинаға, екіншісін Хорватияға Кркаға қарай шабуылға жіберді, ал қалған әскерлерімен Сербияға Македонияда Византияның қоздырған жаңа қақтығыстарын шешу үшін оралды. Екі сәтсіз қоршау Bubovac және Бан Стефан II-ні ұстап алуға жасалған тырысқаннан кейін Душан Боснияны тастап, әскерлеріне шегінуге бұйрық берді. Сондықтан Бан Стефан II соғысты жеңіске жеткізді, тіпті көптеген шайқастарда жеңіліске ұшыраса да. Бұл Банды Хумды бірлесіп басқару туралы Дюшанның барлық ұсыныстарын қабылдамауға ынталандырды. Хумда қалған Душан әскерлері кем дегенде осы аймақты ұстап қалуға тырысты, бірақ Бан Стефан II көп ұзамай әскери науқан бастады және Душанға жоғалтқан барлық аумақтарды қайта басып алды. Рагуза Республикасы Хумдағы соғыстан ашуланды, өйткені бұл олардың саудасына үлкен зиян келтірді, сондықтан Венеция Республикасы қолдаған Дубровник Душанға императордың ұлы король Стефан Урош V пен Стефан II қызы Елизаветаның арасындағы некеге тұруға мүмкіндік беретін бейбітшілік туралы ұсыныс жасады. Бейбітшілік келісімінде Хум аймағын Стефан II-ге беруді талап етті, бірақ Неманджичтің жері ретінде. Стефан II-нің қызы үшін жақсы жоспарлары болғандықтан, ол келісімнен бас тартты. Бан бір адамның автократиялық басқаруымен басқарылатын көп ұлтты империя табысқа жете алмайды деп ойлады. Саяси және әскери тұрғыдан дарынды Бан енді өзін көреген екенін дәлелдеді, өйткені ол көп ұзамай Душан империясының құлдырауының алғашқы іздерін көре бастады, ал ол өзінің мемлекеті Боснияны толық бақылауға алды.

Соңғы жылдар

Банның қалған билігі көбінесе бейбіт өтті. Оның жалғыз қақтығысы Венеция Республикасы және Дубровникпен болған дау еді, себебі Банның адамдары олардың сауда керуендеріне шабуыл жасаған. Бан өзінің қолдаушысы, монах Питергринді жаңа босниялық епископ етіп тағайындауға қол жеткізді. 1352 жылдан бастап Стефан II өзін Боснияның Герцег (немесе герцог) деп атады, бұл неміс атағымен ұқсас болды. Сол жылы ол өзінің қарындасы немесе қызы Марияны Гелфенштейн графы Ульрихқа үйлендірді, бұл Венгрия королімен бекітілді. Ол өз қызы Екатеринаны (кейбір дереккөздер Екатеринаны Стефанның ағасы Владиславтың қызы деп көрсетеді) Сельже графы Герман I-ге үйлендіруге жіберді, бірақ неке Стефан II қайтыс болғаннан соң көп уақыт өткенде болды. Венгрия королінің анасы, Польшадан келген Елизавета, өзінің ұлы мен Стефанның қызы Елизаветаның үйленуін ұйымдастыруды қалады. Ол оны Венгрия сарайына тәрбиеге алу үшін дереу әкелуді талап етті. Стефан бастапқыда қарсылық көрсетті, бірақ ақырында Елизаветаны жіберді. Венгрия сарайында үш жыл өткен соң корольдің анасы Стефанды үйлену тойына Венгрияға шақырды. Босниялық бан ауыр сырқатқа шалдығып, рәсімге қатыса алмады. Стефан II Котроманич 1353 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды. Ол өзі салған, Високо қаласының жанындағы Миледегі "Кіші бауыр" Сент-Николас Рим-католик шіркеуіне жерленді. Оның орнына Стефанның ағасы Владислав Котроманичтің ұлы, кәмелетке толмаған немере інісі Твертко келді, ал Владислав Твертконың атынан билік жүргізді.