Кіріспе
Ақпараттық кедергілерді сипаттайтын бизнес термин – Қытай қабырғасы немесе этикалық қабырға. Бұл ұйым ішінде мүдделер қақтығысына алып келуі мүмкін ақпарат алмасу немесе байланыстың алдын алуға бағытталған ақпараттық кедергі протоколы. Мысалы, инвестициялық шешімдерге тиімсіз әсер ете алатын құпия ақпаратқа қол жеткізетін адамдардан инвестиция жасайтын адамдарды бөлу үшін Қытай қабырғасы құрылуы мүмкін. Фирмалар, әдетте заңмен инсайдерлік ақпаратты қорғауға және заңсыз сауда-саттықтардың орын алмауына кепілдік беруге міндетті.
A Chinese wall or ethical wall is an information barrier protocol within an organization designed to prevent exchange of information or communication that could lead to conflicts of interest. For example, a Chinese wall may be established to separate people who make investments from those who are privy to confidential information that could improperly influence the investment decisions. Firms are generally required by law to safeguard insider information and ensure that improper trading does not occur.
Этимология
Брайан Гарнердің заманауи заңдық қолдану сөздігі метафоралық атаудың "әрине, Қытайдың Ұлы қабырғасынан туындаған" екенін айтады, бірақ басқа түсіндірме бұл идеяны қытайдың ішкі архитектурасындағы экрандық қабырғалармен байланыстырады. Бұл термин 1929 жылғы қор нарығының күйреуінен кейін АҚШ-та кеңінен танымал болды, сол кезде АҚШ үкіметі инвестициялық банктер мен брокерлік фирмалар арасындағы ақпаратты бөлуді заңдастырды, бұл объективті компания талдауы мен табысты алғашқы акция орналастыруға деген ұмтылыс арасындағы мүдделер қақтығысын шектеу мақсатында жасалды. Бір компанияға екі бизнес саласында жұмыс істеуіне тыйым салудың орнына, үкімет қытай қабырғасы процедураларын енгізуге рұқсат берді. 1980 жылы Пенсильвания университетінің құқық журналында жарияланған "Заң фирмасын дисквалификациялауға қарсы қытай қабырғасының қорғанысы" атты мақала бұл терминнің қолданылуын одан әрі нығайтты. Ол "осы фразаны осы контексте қолдануға қарсылығымды білдіру үшін" деген пікір білдірді. Ол бұл терминді "құқықтық қоқыс" деп атап, оны "қатты түрде тастау керек" деді және "этикалық қабырға" деген нұсқаны ұсынды. Ол терминнің жалғастырылуы "қытай тегіндес көптеген адамдардың этникалық ерекшеліктеріне немқұрайдылық танытуы мүмкін" екенін мәлімдеді.
Баламалы терминдер
Басқа сөз тіркестері "экран", "өрт қабырғасы", "тыныштық конусы" және "этикалық қабырға" болып табылады. "Экран" немесе "экрандау" етістігі Америкалық Адвокаттар қауымдастығының Кәсіби мінез-құлық үлгілік қағидаларында басымдыққа ие термин. ABA Үлгілік қағидалары экрандауды "бір адвокатты іске қатысудан толық оқшаулау, яғни осы Қағидалар немесе басқа заң бойынша қорғауға міндетті ақпаратты қорғау үшін фирма ішінде жағдайға сәйкес жеткілікті процедураларды уақтылы енгізу арқылы жүзеге асыру" деп анықтайды. Сондай-ақ, бір заң фирмасынан екіншісіне ауысқан және бұрынғы жұмыс берушілері үшін, қазіргі жұмыс берушілері мен олар өкілдік ететін клиенттердің мүдделеріне қайшы келетін істерде жұмыс істеген жағдайларда тиісті "экрандау процедуралары" мақұлданды.
Қаржылық
Инвестициялық банктерде корпоративтік кеңес беру бөлімі мен брокерлік бөлім арасында қытай қабырғасы жиі қолданылады. Бұл корпоративтік кеңес берушілерді акцияларды сатып алу туралы кеңес беретін клиенттерден бөліп тұрады. "Қабырғадан тыс" деген тіркес акционерлік зерттеулер қызметкерлері әрқашан этикалық қабырғасыз жұмыс істейтін қарапайым қызметкерлерді атау үшін қолданылады. Мысалға, қытай қабырғасы бөлімінің мүшелері, көптеген сәйкестік қызметкерлері, адвокаттар және NYSE лицензиясы бар белгілі бір талдаушылар кіреді. "Қолдан тыс" термині қорғалған ақпаратқа әдетте қол жеткізбейтін қызметкердің құпия ақпаратты алуына қатысты қолданылады. "Dot com" дәуірінің өркендеу кезеңінде жартылай кездейсоқ деп есептелген бұзушылықтар көбінесе жазалау шараларына ұшырамайтын. Осы және басқа да мүдделер қақтығыстары осы дәуірде кеңінен таралған. Үлкен дау осылай туды: зерттеуші сарапшылар өздерінің немесе байланысты тұлғаларының акцияларына ие компаниялар туралы, немесе сол зерттеу фирмаларының инвестициялық банк бөлімдеріне тәуелді компаниялар туралы шындықтан алыс, жағымды талдаулар жариялауға ынталандырылған. Осыған байланысты АҚШ үкіметі Sarbanes-Oxley Act V тарауы сияқты этикалық қабырғаларды күшейтетін заңдарды қабылдады, мұның мақсаты мүдделер қақтығысын болдырмау болды. Этикалық қабырғалар "Үлкен Төрттік" және басқа да ірі есептесу және қаржылық қызметтер фирмаларының корпоративтік қаржы бөлімдерінде де қолданылады. Олардың мақсаты – мүдделер қақтығысын болдырмау үшін құпия құжаттарды фирманың қалған бөлігінен оқшаулау.
The phrase "over the wall" is used by equity research personnel to refer to rank and file personnel who operate without an ethics wall at all times. Examples include members of the Chinese wall department, most compliance personnel, attorneys and certain NYSE licensed analysts. The term "already over the wall" is used when an employee who is not normally privy to wall guarded information somehow obtains sensitive information. Breaches considered semi accidental were typically not met with punitive action during the heyday of the "dot com" era. These and other instances involving conflicts of interest were rampant during this era. A major scandal was exposed when it was discovered that research analysts were encouraged to blatantly publish dishonest positive analyses on companies in which they, or related parties, owned shares, or on companies that depended on the investment banking departments of the same research firms. The U. S. government has since passed laws strengthening the use ethics walls such as Title V of the Sarbanes–Oxley Act in order to prevent such conflicts of interest. Ethics walls are also used in the corporate finance departments of the "Big Four" and other large accountancy and financial services firms. They are designed to insulate sensitive documentation from the wider firm in order to prevent conflicts.
Журналистика
Бұл термин журналистикада редакциялық және жарнамалық бөлімдердің арасындағы шекараны сипаттау үшін қолданылады. "Рекламалық мақалалар" жобаларында "қытай қабырғасы" бұзылған болып есептеледі. Студенттік журналистикада басылымның өз білім беру мекемесінен тәуелсіздігін сақтау қиындық тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, бұл термин басылымның жаңалықтар және пікір бөлімдерінің арасындағы ажыратымдылықты да білдіре алады.
Сақтандыру
Бұл термин мүліктік және жазалы сақтандыруда талаптарды өңдеуді бөлуді сипаттау үшін қолданылады, онда таласқа қатысушы екі тараптың (мысалы, әуежай мен әуе компаниясы) бір сақтандырушымен сақтандыру полистері болады. Мүдделер қақтығысын болдырмау үшін талаптарды өңдеу процесі ұйым ішінде бөлек жүргізілуі керек. Бұл сондай-ақ, анықталмаған немесе сақтандырылмаған жүргізушінің қатысуымен болған автокөлік оқиғасында да орын алады. Осы жағдайда, екі сақтандыру сарапшысы талапты қарастырады – біреуі сақтандырылған тарапты, екіншісі сақтандырылмаған немесе анықталмаған жүргізушіні ұсынады. Олар екеуі де бір полистің өкілі болғанымен, кінәліні анықтау және полис бойынша қандай жағдайлар өтелетінін анықтау үшін тергеу жүргізіп, келіссөздер жүргізуі тиіс. Осы жағдайда екі сарапшының арасында «қытай қабырғасы» орнатылады.
Заң
Қытай қабырғалары заң фирмаларында мүдделер қақтығысын шешу үшін қолданылуы мүмкін, мысалы, фирманың бір бөлігін келісім немесе сот ісі бойынша бір тарапты өкілдік етуден, қарама-қайшы мүдделері немесе қарсы тараптан құпия ақпарат алған фирманың басқа бөлігінен оқшаулау үшін. Ұлыбритания заңнамасына сәйкес, фирма бәсекелес тараптарды сотта өкілдік ете алады, бірақ тек қатаң белгіленген жағдайларда және жеке төлем алушылар екі тараптың да мүддесін қорғамаған жағдайда ғана. Америка Құрама Штаттарының заң фирмаларында қытай қабырғаларын пайдалану, өте шектеулі жағдайларды қоспағанда, әлеуетті мүдделер қақтығысын жоюға немесе "шешуге" жетерлік емес. Дегенмен, олар клиенттердің сұранысы бойынша, бас тарту шарты ретінде немесе фирма ішіндегі ықтимал бизнес мәселелерін алдын алу немесе шешу үшін сақтық шарасы ретінде қолданыла береді. Америкалық Адвокаттар Ассоциациясының Кәсіби Жүргізгіштік Ережелерінің үлгісі (2004) былай демелі: "Егер адвокаттар бір фирмада жұмыс істесе, олардың ешқайсысы 1.7 немесе 1.9 ережелеріне сәйкес жеке жұмыс істегенде тыйым салынған клиентті білдей өкілдік ете алмайды, егер тыйым адвокаттың жеке мүддесіне байланысты болмаса және фирмадағы қалған адвокаттардың клиенттің мүддесін қорғауын елеулі түрде шектемейтін болса." ABA ережелері тек кеңес беру сипатында болғанымен, АҚШ-тың көптеген штаттары оларды қабылдады немесе одан да қатаң ережелерді енгізді.
Мемлекеттік сатып алулар
Мемлекеттік органмен бұрыннан келісімшарты бар компания жаңа келісімшартқа қатысуға ниеттенсе, бұл орган әділ бәсекелестік процедурасын сақтау және қолданыстағы мердігердің басқа мүмкін үміткерлерге қарағанда артықшылығын болдырмау немесе азайту мақсатында «қытай қабырғаларын» немесе этикалық шектеулерді енгізуі мүмкін. Кейбір жағдайларда Ұлыбританияның мемлекеттік секторындағы келісімшарт талаптары, тапсырыс беруші мақұлдаған «этикалық шектеулерді» қосымша тауарлар мен қызметтерді сатып алу немесе жаңа келісімшартқа қатысу алдында орнатуды талап етеді.
Компьютерлік ғылым
Компьютерлік ғылымда "қытай қабырғасы" ұғымы компьютерлік қауіпсіздік үшін операциялық жүйелермен де, АҚШ сот жүйесімен авторлық құқықтарды бұзудан қорғау үшін де қолданылады. Компьютерлік қауіпсіздікте бұл операциялық жүйенің бағдарламалық тұрақтылығымен байланысты. Сол сияқты, бұл ұғым компьютердің көптеген бағдарламалық және аппараттық компоненттерінің лицензиялануына қатысты маңызды бизнес мәселесін де қамтиды. Кез келген аппараттық компонент, тікелей бағдарламалық өзара әрекеттесуді қажет ететін болса, өзіне жеке лицензияға және операциялық жүйеде жұмыс істейтін оның бағдарламалық "драйверіне" арналған лицензияға ие болады. Кері инженерия – компьютерлік ғылымның бір саласы, ол аппараттық өндіруші қолдамайтын операциялық жүйеде жұмыс істеуіне мүмкіндік беру үшін, немесе қолдау көрсетілетін жүйеде функционалдықты кеңейтуге, немесе оның жұмысын жақсартуға (өндіруші ұсынбаған) немесе драйвері толығымен жоғалған аппараттық құралды қайта пайдалануға арналған драйверді жазуды қамтиды. Кері инженерлікпен жасалған драйвер, оны өндірген компаниядан тыс адамдарға аппараттық құралды пайдалануды дамытуға мүмкіндік береді.
Кері инжиниринг
"Таза бөлме дизайны" деп аталатын сот тәжірибесі механизмі бар, ол өнімдік драйверді кері инженериялау кезінде авторлық құқықты бұзудан сақтану үшін қолданылады. Ол Қытай қабырғасымен толығымен бөлінген екі жеке инженерлік топты қамтиды. Бір топ аппараттық құралдармен жұмыс істейді, бастапқы алгоритмдерді кері инженериялау арқылы анықтайды және олардың нәтижелерін ғана құжаттайды. Екінші топ тек сол құжаттамаға сүйене отырып код жазады. Жаңа код аппараттық құралдарда сынақтан өткеннен кейін, оны уақыт өте келе жетілдіріп, дамытуға болады. Бұл әдіс жаңа кодты ескі кодтан оқшаулап, кері инженерияны сот алдында туынды жұмыс деп қарастыру ықтималдығын азайтады.
Компьютерлік қауіпсіздік
Деректердің құпиялылығы мен толықтығын қамтамасыз етуге арналған негізгі модель – "Қытай қабырғасы моделі" немесе "Брюер мен Нэш моделі". Бұл қауіпсіздік моделі, онда файлдарға оқу/жазу кіруі мүдделер қақтығысы кластары мен деректер жиынтықтарына жататындығымен реттеледі.