Кіріспе

Қосымша ойын

Антимонополия – Сан-Франциско мемлекеттік университетінің профессоры Ральф Анспачтың «Монополия» ойынына жауап ретінде жасаған ойын. Антимонополия тақта ойынының идеясы 1903 жылға дейін барып жетеді, сол кезде Лиззи Маги «Жер иелерінің ойыны» ойынын жасады, ол кейіннен «Монополия» ойынына әсер етті.

Негізгі деректер

Анспах Антимонополияны, базардағы кең таралған ойыннан алған сабақтарға жауап ретінде жасады, ол монополиялардың қалаулы нәрсе екенін қалыптастырды деп сенді. Оның ниеті – монополиялардың еркін кәсіпкерлік жүйесіне қаншалықты зиян келтіруі мүмкін екенін және монополияға қарсы заңдардың оларды нақты әлемде қалай шектеуге тырысатынын көрсету болды. Ойын бастапқыда 1973 жылы «Bust the Trust» деп шығарылуы жоспарланған, бірақ атауы «Антимонополия» деп өзгертілді. 1973 жылдан бері ол бірнеше рет басылып, жаңартылды. 1984 жылы «Антимонополия II» деген жаңа нұсқасы пайда болды; бұл нұсқа жаңартылып, 2005 жылы нөмірлеусіз қайта шығарылды. Ойын қазір де басылымда, оны University Games компаниясы бүкіл әлем бойынша өндіріп, таратуда.

Ойын процесі

Бастапқы Антимонополия ойыны тақтаны монополиялық күйде бастайды, бұл аяқталған Монополия ойынының нәтижесіне ұқсас. Жылжымайтын мүлік пен коммуналдық қызметтердің орнына Антимонополиядағы мүліктер жеке меншікке берілген жеке бизнес болып табылады. Бұл монополиялар "компания картелдері" деп аталады және үш санатқа бөлінеді: олигополиялар, трастар және монополиялар; олардың әрқайсысын құлату үшін әртүрлі ресурстар қажет. Ойыншылар федералдық істер жөніндегі қызметкерлер рөлінде, әр монополияланған бизнеске қарсы қудалау шараларын қолданып, тақтаны еркін нарық жүйесіне ұқсатуға тырысады. Anti Monopoly II-де ойыншылардың барлығы бірдей ережелермен ойнамайды; әр ойынның басында әрбір ойыншы монополист ретінде ойнауды немесе бәсекелестікке түсуді (бұл жағдайда "бәсекелестік" – монополияға емес, заңды бәсекелестік арқылы жеңіске жету мақсатын білдіреді) шешеді. Бұл нұсқа Monopoly ойынына көбірек ұқсайды, себебі барлық ойыншылар жылжымайтын мүлікті сатып алып сатады, Anti Monopoly-дің алғашқы нұсқасындағыдай монополистерді қудалауға емес. Монополист ретінде ойнау мен бәсекелестік арасындағы кейбір ережелік айырмашылықтар: бәсекелестер төмен жалдау төлемдерін қабылдайды және кез келген уақытта меншігіндегі кез келген мүлікті жақсарта алады, ал монополистер топтағы кем дегенде екі мүлікке ие болуы керек (осылайша монополия құруға кіріседі) содан кейін ғана оларға құрылыс салуға және әлдеқайда жоғары жалдау төлемдерін алуға рұқсат беріледі.

Тауар таңбалары бойынша сот

1974 жылы «Паркер Бразерс» компаниясы «Монополия» атауын қолдануы үшін «Anspach» компаниясын сотқа берді, сауда белгісін бұзуды айыптады. Өзін қорғауға дайындалған кезде Анспах 1935 жылы Чарльз Дарроу ойынды «Паркер» компаниясына сатуға дейінгі «Монополия» тарихын, сондай-ақ Элизабет Магидің бастапқы «Жер иесі» ойынынан Дарроудың нұсқасына қалай дамығанын білді. Анспах қорғанысын негіздемелеп, «Паркер» компаниясы сатып алуға дейін ойынның өзі, құндылығы бойынша, қоғамдық меншікте болғандықтан, «Паркер» компаниясының сауда белгісіне қатысты талабы күшін жойту керек деді. Сот ісі он жылға созылды, көптеген шағымдар мен сот шешімдері қайта қарастырылды, соңында Анспах пен «Паркер» компаниясы келісімге келді, ол Анспахқа «Анти-Монополия» атауын пайдалануға және ойынды таратуға рұқсат берді. Дау кезінде ойын бір кезде жай ғана «Анти» деп сатылды.