Кіріспе
Француз философы және тарихшысы Этьен Эмиль Мари Бутроу (Étienne Émile Marie Boutroux; 28 шілде 1845 – 22 қараша 1921) – 19 ғасырдың көрнекті француз философы, ғылым және дін саласындағы сарапшы, сонымен қатар философия тарихшысы. Ол ғылымдағы материализмге бекем қарсылас болды. Ол дін мен ғылымның үйлесімді болу идеясын қорғаған рухани философ, осы идеяны ғылымның күші үздірімсіз өсіп келе жатқан дәуірде жақтады. Оның еңбектері ағылшын тілді әлемде Анри Бергсонның еңбектерінен көлеңкеде қалды. 1898 жылы Моральдық және саяси ғылымдар академиясының, ал 1912 жылы Француз академиясының мүшесі болып сайланды.
Étienne Émile Marie Boutroux (butʁu; 28 July 1845 – 22 November 1921) was an eminent 19th century French philosopher of science and religion, and a historian of philosophy. He was a firm opponent of materialism in science. He was a spiritual philosopher who defended the idea that religion and science are compatible at a time when the power of science was rising inexorably. His work is overshadowed in the English speaking world by that of the more celebrated Henri Bergson. He was elected membership of the Academy of Moral and Political Sciences in 1898 and in 1912 to the Académie française.
Өмірбаян
Эмиль Бутру Парижге жақын Монтруж қаласында дүниеге келген. Ол Лицей Наполеонға (қазіргі Генри IV лицейі) оқуға түсіп, 1865 жылы École Normale Supérieure-ді бітірді. Содан кейін 1869 және 1870 жылдар аралығында Гейдельберг университетінде білімін жалғастырды, онда ол Герман фон Гельмгольцтен сабақ алды және неміс философиясымен танысты. Оның алғашқы жұмысы – Каендегі лицейде философия профессоры болуы. 1874 жылы докторлық диссертациясын негіздеген кітабын жариялады. «Табиғат заңдарының мүмкіншілігі» – Кант философиясының ғылымға тигізетін әсерін талдау. 1874 және 1876 жылдар аралығында Бутру Нанси университетінің әдебиет факультетінде сабақ берді. Сол жерде ол ғалым және математик Анри Пуанкаренің әпкесі Алин Пуанкареге ғашық болып, үйленді. 1880 жылы оның ұлы Пьер дүниеге келді. Пьер Бутру өзі де белгілі математик және ғылым тарихшысы болды. 1888 жылы Бутру Париждегі Сорбоннада заманауи философия тарихының профессоры болды. 1898 жылы Моральдық және саяси ғылымдар академиясының мүшесі болып сайланды, ал 1902 жылы Францияның ең дарынды студенттері үшін арналған Тиер қорының директоры болды. 1912 жылы Француз академиясының мүшесі болып сайланды. Бутру 1921 жылғы қарашада қайтыс болды.