Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коллаждардан құралған романдар
Novels composed of collages
Коллаждық роман әртүрлі жазушылар мен оқырмандар романың үш түрлі түрін сипаттау үшін қолданады: 1) суретші кітабының түрі, көркем романға жақын (бірақ одан бұрын) келетін; 2) түпнұсқа жазудың әртүрлі тәсілдерін қатар қойып, "коллажға" метафоралық тұрғыдан жақындаған әдеби роман; 3) коллажға тура сөзбен жақындаған роман, табылған тілді қосып, түпнұсқа жазудың басқа тәсілдерін біріктіруі мүмкін. Бірінші санатта басқа басылымдардан суреттер таңдалып, белгілі бір тақырып немесе сюжет бойынша (міндетті түрде тізбектей емес) біріктіріледі. Екіншісінде бір автордың жазған әртүрлі жазу тәсілдері өте бөлшекті әңгіме құрап араласады; табылған тіл қолданылмайды. Үшіншісінде тіл көбінесе бірнеше көзден алынады; мәтін автордың сөздерін қамтамай, толыққанды табылған тілден тұруы мүмкін.
Collage novel is used by different writers and readers to describe three different kinds of novel: 1) a form of artist's book approaching closely (but preceding) the graphic novel; 2) a literary novel that approaches "collage" metaphorically, juxtaposing different modes of original writing; and 3) a novel that approaches collage literally, incorporating found language and possibly combining other modes of original writing. In the first category, images are selected from other publications and collaged together following a theme or narrative (not necessarily linear). In the second, different modes of writing written by a single author are blended together into a highly fragmentary narrative; no found language is used. In the third, language is often selected from multiple sources; the text might be composed entirely of found language, with no words of the author's own.
Сюрреалистік коллаж романдары
Бұл терминді кімнің ойлап тапқаны белгісіз, бірақ дадаист және сюрреалист Макс Эрнст, әдетте, коллаж романды өнертапқан болып саналады. Ол жаңа бейнелер жасау үшін он тоғызыншы ғасырдың гравюраларын кесіп, біріктіре қолданды. Оның туындыларына "Өлімсіздердің бақытсыздықтары" (1922), "Жүз басты әйел" (1929), "Шағын қыздың арманы" (1930) және "Мейірімділіктің бір аптасы" (1933–1934) кіреді. "Өлімсіздердің бақытсыздықтарының" мәтінін Поль Элуар жазған. Жорж Хугнет "Le septième face du dé" коллаж романының авторы (1936).
While it is unclear who coined the term, the Dadaist and Surrealist Max Ernst is generally credited with inventing the collage novel, employing nineteenth century engravings cut and pasted together to create new images. His works include Les Malheurs des immortels (1922), La Femme 100 Têtes (1929), Rêve d'une petite fille (1930) and Une Semaine de Bonté (1933–1934). The text for Les Malheurs des immortels was written by Paul Éluard. Georges Hugnet was the author of the collage novel Le septième face du dé (1936).
Әдеби коллаж романның екі түрі
21-шы ғасырдағы әдеби коллаж романдарының жетекші теоретиктері Джонатан Летем мен Дэвид Шилдс. Олардың екі мақаласы, Летемнің «Әсердің шабыты» (2007) және Шилдстің «Шынайылық ащылығы» (2010) авторлық құқық, түпнұсқалық және шабыт тақырыптарын көркем және көркем емес әлемдерде талқылауға мүмкіндік берді. Олар коллажды әдеби форма ретінде танымал етті, бірақ «коллаж роман» терминін өте әртүрлі мағыналарда қолданады. «Әсердің шабытында» Летем Эдуардо Паолоццидің «Кекс» туындысын сипаттау үшін «коллаж роман» терминін қолданады, бұл мәтін толығымен табылған тілден құралған: «қылмыстық романдар мен газет тілмаштарынан жиналған». «Шынайылық ащылығында» коллаж романдарына арналған тарауында Шилдс бұл терминді Рената Адлердің «Спидбот» романын сипаттау үшін пайдаланады, ол – түпнұсқа жазудың әртүрлі тәсілдерін біріктіретін фрагментарлық повесть. Шилдс айтуынша, «Спидбот» «өзінің өрескел және қарбалас үн мен әуен және дауыс өзгерістерімен қызықтырады». Адлер «жасырын айтады, ойға келеді, оқиға айтады, афоризмдер жасайды, афоризмді жоққа шығарады, содан кейін оны да жоққа шығарады. Ол тақырыпты дарынды шизофреник сияқты ауыстырады, ақылға сыймас мәнін береді». Осылайша, Шилдс «коллаж роман» терминін фрагментарлық мәтінді білдіру үшін қолданады, бірақ онда табылған тіл жоқ. Басқа мақалаларында Шилдс түпнұсқа және табылған тілді біріктіретін мәтіндер туралы сөйлесу үшін «коллаж» сөзін қолданады.
The leading theorists of literary collage novels in the 21st century are Jonathan Lethem and David Shields. Two of their essays, Lethem's "The Ecstasy of Influence" (2007) and Shields's Reality Hunger (2010), brought discussions on copyright, originality, and inspiration into the fiction and nonfiction worlds. They also popularized collage as a literary form, but employ the term "collage novel" in drastically different ways. In "The Ecstasy of Influence," Lethem uses "collage novel" to describe Eduardo Paolozzi's Kex, a text made entirely out of found language: "cobbled from crime novels and newspaper clippings." In his chapter in Reality Hunger on collage novels, Shields uses the term to describe Renata Adler's Speedboat, a fragmentary narrative that combines different modes of original writing. In Shields's words, Speedboat “captivates by its jagged and frenetic changes of pitch and tone and voice.” Adler “confides, reflects, tells a story, aphorizes, undercuts the aphorism, then undercuts that . She changes subjects like a brilliant schizophrenic, making irrational sense.” In this way, Shields uses "collage novel" to mean a text that is fragmentary, but does not contain any found language. In other essays, Shields uses "collage" to talk about texts that blend original and found language.