Кіріспе

Ресейдің бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлінісі. ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне Владимир, Суздаль, Боголюбово және Кидекша қалаларындағы XII ғасырға жататын соборлар кіреді.

География

Владимир облысы Мәскеу, Ярославль, Иваново, Рязань және Нижний Новгород облыстарымен шектеседі. Облыс Шығыс Еуропа жазығының орталығында орналасқан. Клязьма және Ока ең ірі өзендер болып табылады. Шамамен үш жүзге жуық көл бар. Облыс аралас орманды аймақта жатыр. Аймақтың геологиялық құрамы құмтас, тақтатас, әктас, гранит және диабаз сияқты әртүрлі шөгінді және жанартаулық жыныстармен сипатталады. Облыста темір кені, апатит және фосфат сияқты бірнеше кен орындары да бар. Облыстағы танымал табиғи ескерткіштердің қатарында Клязьма суқоймасы және ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген Суздаль Кремлі бар. Бұдан өзге, облыста Мещьора және Угра ұлттық парктері сияқты бірнеше табиғат қорықтары мен саябақтар орналасқан.

Гидрографиялық

Облыстың жер беті суларының жалпы ауданы 32,9 гектарды құрайды. Аймақта 8,6 миллион километрден асатын жалпы ұзындығы бар жүздеген өзендер бар – облыс бойынша 560 өзен мен арна бар. Клязьма өзені облыстың Нижний Новгород облысымен шекарасының оңтүстік-шығыс жағында Ока өзеніне құяды. Владимир облысындағы Клязьма өзенінің ірі салалары – Шерна (оған Молочка құяды), Киржач (өзінің салалары – Үлкен және Кіші Киржач), Пекша, Колокса, Нерль, Судогда, Увод, Лух және Суворощ. Владимир облысындағы Оканың салалары – Гусь, Унжа және Ушна өзендері. Александров қаласының жанында Волга өзенінің саласы – Дубна өзені бастау алады. Ока өзені аймақ бойымен кеме жүзуге қолайлы (157 км). Аймақтағы өзендер тегіс ағыс, кең аңғарлар және иректелген арналармен сипатталады. Су деңгейі көктемгі су тасқынымен, жазғы-күздік су деңгейінің төмендеуімен, кейде қатты жаңбыр кезінде су тасқынымен және қыс бойы тұрақты/төмен деңгеймен сипатталады. Шамамен үш жүз көл бар, олардың жалпы ауданы бес мың гектарды құрайды. Көбісі кішкентай және дренаждалмайды, ал көптегендері торф қабатымен өсіп кеткен. Көлдердің пайда болуы әртүрлі. Өзен аңғарлары бойында көптеген ескі арна көлдері шашырап жатыр. Олардың ең ірілері – Урвановское көлі (ұзындығы 12 км) және Виша көлі (ұзындығы шамамен 10 км). Мещера жазығында және облыстың солтүстік-батысында ежелгі аллювиалды аңғарлардағы көлдер орналасқан: Исихры, Свиатое және басқалары. Клязьманың төменгі ағысында және Вязников ауданының орталығында (облыстың солтүстік-шығыс ауданы) орналасқан карст көлдерінің суы жоғары минералды және жер асты су жүйелерімен байланысты. Олардың ең үлкені және ең тереңі – Кшчара көлі. Александров және Юрьев-Польский аудандарындағы мұздық көлдер кішкентай. Аймақтағы ылғалды жерлердің негізгі бөлігі (жалпы ауданы 37,4 мың гектар) Мещера және Балахна (облыстың солтүстік-шығысында) жазықтарында орналасқан.

Климат

Владимир облысы ылғалды континенттік климатқа ие. Жаз айларында аймақта күндіз бен түнде температураның айтарлықтай айырмашылығы байқалады, бұл жиі дауылдарға себеп болуы мүмкін. Облысқа жыл сайын орташа есеппен 600-700 миллиметр жауын-шашын түседі, оның көп бөлігі жаз айларында болады. Қыс айларында қар жаууы қалыпты жағдай, жылдық орташа қар қалыңдығы 50-60 сантиметрді (20-24 дюйм) құрайды. Владимир облысының климаты Шығыс Еуропа жазығының орталық орнымен және мұхиттан алыс болуымен байланысты. Облыс ірі су көздерінен шалқары орналасқан, сондықтан жағалауға жақын аймақтарға қарағанда температураның ауытқуы жоғары және теңіздік ауа массаларының әсері аз. Дегенмен, аймақ Урал тауларының арқасында суық арктикалық ауа массаларынан қорғалған. Владимир аймағында славяндар, татарлар, фин-угорлық және балтық тайпалары сияқты түрлі халықтар қоныстанған. Шығыс славян тайпасы – бужандар Владимир аймағында пайда болған. Волга бойындағы фин елді мекендерінен табылған археологиялық қазбалар осы жердің фин-угорлық тамырларын растайды. Мерья, Мурома және Мещера халықтары осы кезеңде аймақты мекендеген. 10 ғасырдан бастап Муром және Суздаль аймақтарында славян халқы қоныстануын басталды. Қазіргі Владимир облысының аумағы Киев Русінің құрамына кірген. Киев Русінің ыдырауынан кейін, 11 ғасырда аймақ Ростов-Суздаль княздығының, ал 12 ғасырда Владимир-Суздаль княздығының бөлігіне айналды. Владимир аймағы 12 ғасырдың ортасында Юрий Долгорукий мен Андрей Боголюбский билігі тұсында қарқынды дамыды. Юрьев Польский, Яропольч Залесский, Гороховец, Клязьмадағы Стародуб, Мстиславль сияқты жаңа қалалар пайда болды, сонымен қатар Кидекса және Боголюбоводе князьдық резиденциялар салынды. Владимир тракты, кемінде 14 ғасырдан бері қолданылып келе жатқан ежелгі жол, Мәскеу мен Нижний Новгород арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Кеңес кезеңіндегі Владимирдің қазіргі аумағының көп бөлігі, мүмкін, 1944 жылы жеке федералдық субъект мәртебесіне ие болғанға дейін Иваново облысының құрамында болған.

Саясат

Кеңес дәуірінде облыстағы жоғары билік үш адам арасында бөлісті: Владимир КПСС комитетінің бірінші хатшысы (іс жүзінде ең көп билікке ие болған), облыстық Совет төрағасы (заң шығару билігі) және облыстық атқару комитетінің төрағасы (атқару билігі). 1991 жылдан бастап КПСС барлық билігін жоғалтты, ал облыс әкімшілігінің басшысы, соңында губернатор сайланған аймақтық парламентпен бірге тағайындалды/сайланды. Владимир облысының Жарғысы – аймақтың негізгі заңы. Қазіргі Жарғы Владимир облысының Заң шығару жиналысы 2001 жылдың 14 тамызында қабылдады.

Заң шығарушы билік

Владимир облысының заң шығарушы жиналысы – облыстың тұрақты заң шығарушы (өкілдік) органы. Заң шығарушы жиналыс өз өкілеттіктерін заңдар, қаулылар және басқа да құқықтық актілерді қабылдау арқылы, сондай-ақ қабылдаған заңдары мен басқа да құқықтық актілердің орындалуын және сақталуын бақылау арқылы жүзеге асырады. Қазіргі 6-шы шақырылым 2013 жылғы 8 қыркүйекте аралас жүйе бойынша сайланды (19 депутат бір мандатты сайлау округтерінде, 19 саяси партиялардың тізімі бойынша сайланды). Орынның көп бөлігін "Бірыңғай Ресей" 32, Коммунистік партия 3, Либералды-демократиялық партия 2, "Әділ Ресей" 1 иеленеді. Владимир Киселев ("Бірыңғай Ресей") Заң шығарушы жиналыстың төрағасы болып сайланды. 2015 жылғы 17 тамызда мас күйінде жасаған жол апаттық оқиғасы үшін бес жарым жылға колонияда жазасын өтеуге сотталған Сергей Курышев ("Бірыңғай Ресей") депутатының өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтатылды.

Атқарушы билік

Жоғары атқарушы орган – облыстық үкімет, оған аудандық әкімшіліктер, комитеттер және комиссиялар сияқты аумақтық атқарушы органдар кіреді, олар провинцияның дамуына көмектеседі және облыстың күнделікті істерін жүргізеді. Облыс әкімшілігі жоғары лауазымды тұлға болып табылатын губернатордың қызметін қолдайды және Ресей Конституциясына сәйкес облыс хартасының сақталуына кепілдік береді. Губернатор Владимир облысының аумағында тұратын, белсенді сайлау құқығы бар Ресей Федерациясының азаматтарымен жалпыға бірдей, тең және тікелей сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру арқылы 5 жылға сайланады. 2021 жылдың қазан айынан бері бұл лауазымды Александр Авдеев атқарып келеді, ол 2022 жылғы Владимир облысының губернаторлық сайлауында да жеңіске жеткен.

Сот тармағы

Сот билігін федералдық соттар, Владимир облыстық соты, Владимир облысының арбитраждық соты және Владимир облысының әділет судьялары жүзеге асырады.

Экономика және көлік

Аймақтағы ең ірі компаниялар қатарында Mondelez International (2017 жылы $ миллиондық кіріс) және Ferrero SpA ($ миллиондық кіріс) компанияларының жергілікті филиалдары, Treyd Servis (балалар тағамын өндіруші, $ миллион), Starodvorskiye Kolbasy (шұжық өндіруші, $ миллион) кіреді. Гусь Хрустальный ауданында Гусевский торфты тары темір жолы торф тасымалдау үшін жұмыс істейді.

Дін

2012 жылғы сауалнама бойынша Владимир облысы халқының 42,3%-ы Ресей православие шіркеуінің жаттырушылары, 5,1%-ы дінге жатпайтын христиандар, 1,2%-ы шіркеуге мүше болмайтын немесе басқа (ресейлік емес) шығыс православие шіркеулеріне жататын шығыс православиелік сенушілер, ал халықтың 0,5%-ы славянның ежелгі дінін (Родновери) ұстанады. Бұдан өзге, халықтың 32%-ы «рухани, бірақ діншіл емес» екенін айтса, 13,9%-ы дінсіз, ал 4,8%-ы басқа діндерді ұстанады немесе сұраққа жауап берген жоқ.