徐志摩 (1897-1931) – Қытайдың романтикалық ақыны, қазіргі поэзияны жаңартуға тырысқан, батыс поэзиясымен байланыстырған жазушы. Өмірі мен шығармашылығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай ақыны (1897–1931)
Chinese poet (1897–1931)
Сюй Жимо (徐志摩, , 15 қаңтар 1897 – 19 қараша 1931) – Қытайдың романтикалық ақыны және қазіргі заманғы қытай поэзиясының жазушысы. Ол қытай поэзиясын дәстүрлі формалардан босатуға және оны Батыс поэзиясы мен халықтық қытай тілінің ықпалымен қайта құруға тырысты. Ұшақ апатында қаза тапты. У пиньин: Zhi Tsymu; Мандарин IPA: , Уэдс Джайлс: Hsü Chih mo), ал шын аты – Xú Zhāngxù (徐章垿), әдептік есімі Yǒusēn (槱森). Сюй Цзэцзян провинциясының Хайнин қаласында дүниеге келген және Оңтүстік Қытайдағы белгілі мектептердің бірі – Ханчжоу орта мектебін бітірген. 1915 жылы Чжан Юйиге үйленді, ал 1916 жылы Пейян университетіне (қазіргі Тяньцзинь университеті) заң факультетіне оқуға түсті. 1917 жылы Пейян университетінің заң факультеті Пекин университетіне (ПКУ) қосылғандықтан, ПКУ-ға көшті. 1918 жылы АҚШ-қа барып, Массачусетс штатындағы Вурчестер қаласындағы Кларк университетінде бакалавр дәрежесін алды, саяси және әлеуметтік ғылымдар мамандығын таңдап, сонымен қатар тарихты қосымша пән ретінде оқыды. 1919 жылы Нью-Йорктегі Колумбия университетіне экономика және саясат бойынша аспирантураға түсті. 1920 жылы АҚШ-ты "төзбеуге болатын" деп тапқандықтан, Нью-Йорктан кетіп, Англиядағы Лондон экономика мектебінде оқуға кетті. 1921 жылы Кембридждегі Король колледжіне арнайы студент ретінде ауысты, онда Китс және Шелли сияқты ағылшын романтикалық поэзиясына ғашық болды. Оған француз романтикалық және символистік ақындары да ықпал етті, олардың кейбір шығармаларын қытай тіліне аударды. 1922 жылы Қытайға оралып, қазіргі поэзия қозғалысының жетекші тұлғасына айналды. 1923 жылы "өнер өнер үшін" принципін ұстанатын және "саясат үшін өнер" (Қытай Коммунистік партиясы басқаратын) Сол қанат жазушылар лигасымен жиі пікірталас жүргізетін, Жаңа мәдениет қозғалысының бір бөлігі болған "Жаңа Ай" (Crescent Moon Society) әдеби қоғамын құрды. Бенгал ақыны Рабиндранат Тагор Қытайға келген кезде Сюй Жимо оның ауызша аудармашыларының бірі болды. Сюй халықтық қытай тілін қолданып, батыс романтикалық формаларын заманауи қытай поэзиясына аударды. 19 қараша 1931 жылы қайтыс болғанға дейін бірнеше мектепте редактор және профессор болып жұмыс істеді. Нанкиннен Пекинге Стинсон Детройтер ұшағымен ұшып бара жатқанда Цзинань мен Тайань (Шандоң провинциясы) маңында ұшақ апатына ұшырады. Ол өзінен кейін төрт өлең жинағы және түрлі тілдерден жасалған аудармалардың бірнеше томын қалдырды.
Xu Zhimo (徐志摩, , Mandarin: xu˧˥ i˥˩ o˧˥, 15 January 1897 – 19 November 1931) was a Chinese romantic poet and writer of modern Chinese poetry who strove to loosen Chinese poetry from its traditional forms and to reshape it under the influences of Western poetry and the vernacular Chinese language. He died in a plane crash. Wu pinyin: Zhi Tsymu; Mandarin IPA: , Wades Giles: Hsü Chih mo), while he was born Xú Zhāngxù (徐章垿) with the courtesy name Yǒusēn (槱森). Xu was born in Haining, Zhejiang and graduated from Hangzhou High School, a well known school in Southern China. He married Zhang Youyi in 1915 and attended Peiyang University in 1916 (now Tianjin University) to study law. In 1917, he moved to Peking University (PKU) due to the law department of Peiyang University merging into PKU. In 1918, he traveled to the United States to earn his bachelor's degree at Clark University in Worcester, Massachusetts, where he took up a major in political and social sciences, along with a minor in history. Shortly afterward, he enrolled at Columbia University in New York to pursue a graduate degree in economics and politics in 1919. He left New York in 1920, having found the U. S. "intolerable", to go study in England at London School of Economics. In 1921, he transferred to King's College, Cambridge as a special student, where he fell in love with English Romantic poetry like that of Keats and Shelley. He was also influenced by the French romantic and symbolist poets, some of whose works he translated into Chinese. In 1922 he returned to China and became a leading figure of the modern poetry movement. In 1923, he founded the Crescent Moon Society, a Chinese literary society that was part of the larger New Culture Movement, believing in "art for art's sake" and often engaging in running debates with the "art for politics' sake" (Chinese Communist Party driven) League of the Left Wing Writers. When the Bengali poet Rabindranath Tagore visited China, Xu Zhimo served as one of his oral interpreters. Xu used vernacular Chinese and translated Western romantic forms into modern Chinese poetry. He worked as an editor and professor at several schools before his death on 19 November 1931, dying in a plane crash near Jinan and Tai'an, Shandong while flying on a Stinson Detroiter from Nanjing to Beijing. He left behind four collections of verse and several volumes of translations from various languages.
Махаббат оқиғалары
Сюй Жимоның Чжан Юйи, Лин Хуэйин және Лу Сяоманмен болған түрлі махаббат оқиғалары Қытайда кеңінен танымал. Сюй 1915 жылдың 10 қазанында саясатшы Чжан Цзюньмайдың қарындасы Чжан Юйиге үйленді. Бұл неке Сюйдің еркін және қарапайым махаббатқа сенуіне қайшы келді. Чжан екі ұл тудырса да, Сюй оны қабылдай алмады. 1921 жылы Лондонда Сюй Линь Чанминнің қызы Лин Хуэйинмен танысып, ғашық болды. 1922 жылдың наурыз айында ол Чжаннан ажырасты. Осы жаңа сезімінен шабыттанған Сюй сол кезде көптеген өлеңдер жазды. Лин мен Сюй дос болды. Бірақ, ол Лианг Сиченгке әкесі арқылы ұзатылған еді. Сюйдің соңғы сүйіктісі Лу Сяоман болды, ол Сюйдің досы Ван Гэнге үйленген. Неке ата-анасының шешімімен болған, ол махаббатсыз некеде тұтқындалғандай сезінді. Сюй мен Лу кездескенде, екеуі де үйлену тойынан өткен тәжірибелерінің ұқсастығына орай тез жақындасты. Олардың бір-біріне ғашық екені белгілі болғанда, ата-аналары мен достары оларды сынады. Лу 1925 жылы күйеуінен ажырасып, келесі жылы Сюйге үйленді. Жазушы Вэн Юаньнингтің некрологында Сюйдің "әйелдермен қарым-қатынасы Шеллидікіндей" екені айтылды. Ешбір әйел өзін Цэ Мо оны сүйді деп алдамасын, ол тек өзінің ішкі идеалды сұлулық бейнесін ғана сүйді.
Xu Zhimo's various love affairs with Zhang Youyi, Lin Huiyin, and Lu Xiaoman are well known in China. Xu married Zhang Youyi, (the sister of the politician Zhang Junmai) on 10 October 1915. This was an arranged marriage that went against Xu's belief in free and simple love. Although Zhang gave birth to two sons, Xu still couldn't accept her. While in London in 1921, Xu met and fell in love with Lin Huiyin (the daughter of Lin Changmin). He divorced Zhang in March 1922. Inspired by this newly found love, Xu wrote a large number of poems during this time. Lin and Xu became friends. However, she was already betrothed to Liang Sicheng by his father. Xu's last lover was Lu Xiaoman, who was married to Wang Geng, a friend of Xu. The marriage had been arranged by her parents and she felt trapped in this loveless marriage. When Xu and Lu met, they quickly bonded over the similarity of their respective experiences with arranged marriages. When it came to be known that they were in love, both were scorned by their parents and friends. Lu divorced her husband in 1925 and married Xu the next year. In an obituary, writer Wen Yuan ning commented that Xu's "relations with women are exactly like Shelley's. Let no woman flatter herself that Tse mo has ever loved her; he has only loved his own inner version of Ideal Beauty."
Ұшақ апаты
1931 жылы 19 қарашада Сюй Пекиндегі университетте Лин Хуэйиннің лекциясын тыңдау үшін Нанкиннен кетуге дайындалды. Ол "China Airways Federal Stinson Detroiter" ұшағына отырды, бұл ұшақ Chunghwa Post компаниясымен Нанкин-Пекин бағытындағы әуе почтасын жеткізу үшін шарт жасасқан еді. Бірақ, ұшақ Цзинань аймағына жеткенде, қатты тұманға тап болды, ұшқышқа қону үшін көру мүмкіндігі болмады. Екі ұшқыш та карта бойынша бағытты іздеп жатқандықтан, ұшақ ешкімге байқалмай төменгі таулы аймаққа құлады. Ұшақ қайта бағытына оралу үшін солға бұрылатын болғанда, таудың шыңына соғылып, оң қанаты сынды. Ұшақ басқарудан шығып, Шандун провинциясындағы Цзинань және Тайань қалаларының жанындағы тауларға құлады. Сюй Жимо миға ауыр жарақат алып, денесінде көптеген кесулармен бірден қаза тапты, сондай-ақ екі ұшқыштың бірі де қаза болды. Бірінші офицер алғашқы соққыдан аман қалғанмен, кешіккен құтқару салдарынан көз жұмды. Апаттың себебі екі ұшқыштың ұшу биіктігін дұрыс бағаламауы және жер бедерін тани алмауы болды. Дегенмен, Сюйді өлтірген деген қауесет тарады, бірақ бұл жалған екені анықталды.
On 19 November 1931, Xu prepared to leave Nanking to attend a lecture given by Lin Huiyin at a university in Peking. He boarded a China Airways Federal Stinson Detroiter, an aircraft contracted by Chunghwa Post to deliver airmail on the Nanjing Beijing route. However, when the flight arrived in the Jinan area, the flight encountered severe fog, leaving the pilot with no clear view to land. The plane descended into the mountainous area below unnoticed as both the pilots were looking for the course according to the map. When the aircraft was aiming to turn left to go back to the course again, it hit the peak of a mountain and broke off the right wing. The plane spun out of control and crashed into the mountains near Jinan City and Tai'an City, in Shandong province. Xu Zhimo, who suffered from fatal cerebral trauma and several cuts on his body, was killed instantly as well as one of the two pilots. The first officer survived the initial impact, but also perished due to the delay in rescue. The accident was attributed to both pilots' misjudgement of the flight's altitude as well as their failure to recognize the terrain. However, it was rumoured that Xu was murdered, although this was confirmed to be untrue.