Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Степан I Котроманич (1242–1314) – 1287 жылдан 1290 жылға дейін Бан Приезда II-мен бірге, ал 1290–1314 жылдары Венгрия Корольдігінің вассалы ретінде Босния бан болды.
Stephen I Kotromanić (1242–1314) was a Bosnian Ban from 1287 to 1290 jointly with Ban Prijezda II and 1290–1314 alone as a vassal of the Kingdom of Hungary.
Шығу тегі
Оның тегі нақты белгісіз. Ол неміс дворяны Готфридтің ұлы деп есептеледі, ол Келадқа жататын әулеттің негізін қалаушы. 1162 немесе 1163 жылы ол Босниядағы венгр билігін нығайту үшін келді. Бұл неміс дворяны 1163 жылы Сплит шіркеуінде Венгрия королі IV Стефанмен бірге Боснияға қатысты бұйрықтарға қол қойды. Венгрия королі III Стефан оның атасының жетістіктеріне байланысты, оны Венгрия атынан аймақтық билеуші етіп тағайындауға шақырған сияқты. Котроман осы корольдің вассалы ретінде билік етті. Мауро Орбини өзінің "Славян мемлекеттері" атты еңбегінде, Рагузалық құжатта оны "Котрумано Гото" деп, яғни неміс Котроман деп атағандығын айтады, бірақ Орбини бұл сілтемені қайдан алғаны белгісіз. Сонымен қатар, Котроман босниялық бан I Приезданың ұлы болуы мүмкін деген пікір де бар.
His ancestry is not known precisely. It is believed that he was the son of a German nobleman Gotfrid, founder of the family he belonged to Kelad went to strengthen the Hungarian hold in Bosnia in 1162 or 1163. This German nobleman co signed the edicts for Bosnia in the Split Church in 1163 with the Hungarian King Stephen IV. Apparently, the Hungarian King Stephen III invited him to place him as a regional ruler in Hungary's name because of his ancestor's successes. Kotroman ruled as a vassal of this King. Mauro Orbini claimed in his work The Kingdom of Slavs that the Ragusan document refers to him as " Cotrumano Goto", i. e. Kotroman the German but it's unclear from where did Orbini make this reference. It has also been speculated that Kotroman might have been a son of Bosnian Ban Prijezda I.
Банатеден бұрын
1287 жылдан бастап, оның әкесі Бан Приезда I биліктен шегінгеннен кейін, Котроман Приезда I-нің тағы бір ұлы Приезда II-мен бірге Босния баны ретінде билік етті. Котроман Приезда II-ден елді бөліп, Шығыс Боснияны өзіне қаратып алды. 1290 жылы Приезда II қайтыс болған соң Котроман Боснияның жалғыз баны болды.
Since 1287, when his father, Ban Prijezda I withdrew from power, Kotroman ruled jointly as Ban of Bosnia with another son of Prijezda I, Prijezda II. Kotroman separated the country with Prijezda II, and took eastern Bosnia. After the death of Prijezda II, Kotroman became the sole Ban of Bosnia in 1290.
Неке
1284 жылы ол Сербияның Елизаветасына үйленді, ол Сырмия королі Стефан Драгутиннің және Венгрия королі Степан V мен кумандық Елизаветаның қызы, Неманжич әулетінен шыққан. Драгутин Босниядағы Усора және Соли екі банатты бақылап алған еді, ал Котроман бірден оның ықпалына көшті – оның көптеген әрекеттері Драгутиннің бұйрығымен жасалды. Бұл неке саяси мақсатта жасалған және Бан Приезда II ұйымдастырған, ол Стефан Драгутинмен одақ құруға тырысқан.
In 1284 he married Elizabeth of Serbia, daughter of the King of Syrmia, Stefan Dragutin of the House of Nemanjić, and Queen Catherine, daughter of Hungarian King Stephen V and Elizabeth the Cuman. Dragutin had already controlled two banates in Bosnia: Usora and Soli and Kotroman immediately fell under his influence – many of his acts were at Dragutin's command. The marriage was political and arranged by Ban Prijezda II who had attempted to forge an alliance with Stefan Dragutin.
Венгрияның мұрагерлік соғысы
1290 жылы венгр королі Ладислав IV таққа мұрагер қалдырмай қайтыс болды. Ладислав IV-тің туысы Андрей III корольдікке отырғызылды, бірақ бұрынғы король Ладислав IV-тің қарындасы, Неаполь патшайымы Мария, өзінің ұлы Карл Мартелді Венгрияның жаңа королі етіп тағайындауды қалаған. Соңғы тарапқа қолдау күшті болғандықтан, Папа Николай IV Карл Мартелді Венгрия королі деп жариялады. Бұл қозғалысқа ең беделді хорват ақсүйектері, Брибир князьдары Шубичтер қолдау көрсетті. Отбасының қазіргі басшысы Пауль Шубич король Стефан Драгутиннің күйеу баласы болғандықтан, туыстық байланыстар Котроманды Карл Мартелдің тәж киюін қолдауға итермеледі. Котроманның жерінде ықпалын арттыру үшін Карл Мартел өзінің билігіне қолдау табу мақсатында кіші ақсүйектер арасында жерді бөлу туралы көптеген жарлықтар шығарды. Ол Боснияны Шубичтерге берген көрінеді. 1295 жылы Карл Мартел Венгрия билігін басып алу науқаны аяқталмас бұрын күтпеген жерден қайтыс болды. Неаполь патшайымы және бұрынғы король Ладислав IV-тің әпкесі Мария, сол кезде өзінің немересі, Карл Мартелдің ұлы Карл Робертті Венгрияның болашақ королі етіп тағайындауға шешім қабылдады. Папа Бонифаций VIII 1297 жылы он екі жасар баланы Венгрия королі Карл I деп жариялады. Хорватиялық Пауль Шубич 1299 жылы өзін «Боснияның иесі» деп жариялап, өзінің бауыры Младен I Шубичке босниялық бан лауазымын берді. Котроманның барлық жері, Шубичтердің вассалы ретінде князь Хрватин Стьепанич басқарған Доньи Кражиден басқа, Шубичтер әулетінің меншігінде болды; бұл Карл I Роберт тарапынан расталды. Пауль Шубич король Карл Робертті Хорватия арқылы Сплитке, содан кейін Загребке жеткізуді жоспарлады, ол оның Венгрия королі Андрей III-ге қарсы науқанының негізгі бекетіне айналуы тиіс болды. Соғысқа дайындық кезінде Андрей III күтпеген жерден қайтыс болды. Карл Роберт венгр тағына талапкер болды, бірақ 1309 жылға дейін өзінің үкіметіне қарсы көптеген қарсыластармен күресуге мәжбүр болды.
In 1290 Hungarian King Ladislaus IV died leaving no heirs to the throne. The cousin of Ladislaus IV, Andrew III, was crowned King, despite the desire of the sister of the former King Ladislaus IV, Mary of Hungary, Queen of Naples, who wanted her son, Charles Martel as the new King in Hungary. The latter party had much more support, so Pope Nicholas IV had crowned Charles Martel as King of Hungary. This movement was supported by the most powerful Croatian nobility, the Šubićs, Princes of Bribir. As the current head of the family, Paul Šubić was also son in law of King Stefan Dragutin, family connections made Kotroman support Charles Martel's crowning. To increase his influence in Kotroman's realm, Charles Martel issued numerous edicts to split the land among the lesser gentry to gain support for his reign. It appears that he gave the reign over Bosnia to the Šubićs. Charles Martel died unexpectedly in 1295, before the campaign to seize the power in Hungary was finished. The Queen of Naples and sister of former King Ladislaus IV, Mary, had then decided to put her grandson, son of Charles Martel, Charles Robert as the future King of Hungary. Pope Boniface VIII declared the twelve year old boy as King Charles I of Hungary in 1297. Paul Šubić of Croatia declared himself as "Dominus of Bosnia" in 1299 and gave the title of Bosnian Ban to his brother, Mladen I Šubić. All of Kotroman's land except for the Donji Kraji , which was ruled by Prince Hrvatin Stjepanić as a vassal of the Šubićs, was held by the House of Šubić; as was confirmed by Charles I Robert. Paul Šubić wanted to bring King Charles Robert to Split across Croatia to Zagreb, which would become the main station of his campaign against King Andrew III of Hungary. During the preparations for war, Andrew III died unexpectedly. Charles Robert assessed the Hungarian throne, but had to fight numerous opponents to his regime up to 1309.
Ішкі соғыс
Степан Котроман Боснияда Шубичтердің билігінің өсуіне қарсы тұрды, бірақ 1302 жылға қарай Младен I Шубичке жердің көп бөлігін жоғалтты. Дегенмен, Котроман жеңілген жоқ, өйткені Боснияда оның әлі де беделі мен күші болды. Оның қайын атасы, король Стефан Драгутин, оған көмек жіберуге жағдай таппады, себебі Сербия корольдігінде оның және оның қуатты бауыры, король Стефан Милутиннің арасында тақ таласы басталды. Сонымен қатар, Венгрия тажына байланысты туындаған мәселелер кезінде Драгутин өзінің ұлы Владиславты Венгрияның жаңа королі етіп тағайындауға тырысты. Көптеген қиындықтарға қарамастан, Степан Котроман мойымады. Соғыс діни қақтығысқа ұласты, себебі Младен I Шубич Босниялық шіркеудің жақтастарын – христиандарды (кристжанды) жою науқанын бастады. Бұл Котроманның жағдайына оңтайлы әсер етті, өйткені көптеген христиандар осы себепті оның жағына қосылды. 1305 жылы Пауль Шубич қайтыс болғаннан кейін өзін "Барлық Боснияның билеушісі" деп жариялады.
Stephen Kotroman had resisted the growth of the Šubićs' power in Bosnia, but had lost by 1302 most control over the land to Mladen I Šubić. Although, Kotroman was not defeated as he still had some influence and power in Bosnia. His father in law King Stefan Dragutin could not send him aid since a succession war had erupted in the Serbian Kingdom between him and his brother, the powerful King Stefan Milutin. Additionally, during the problems over the Hungarian crown, Dragutin had attempted to insert his son Vladislav as the new King of Hungary. Despite the many difficulties, Stephen Kotroman had held out. The war turned into religious conflict, as Mladen I Šubić had started a campaign to exterminate the adherents of the Bosnian Church – the kristjani. This balanced the conflict in Kotroman's favour, as number of kristjani had joined his side because of this. After his death Paul Šubić in 1305 proclaimed himself "lord of All Bosnia".
Билік етудің соңы
Пауылдың билеуі ұзаққа созылмады, ол 1312 жылы қайтыс болды. Көңілі толмаған бан Стивен Котроман 1314 жылы, ешқандай әрекет жасамай тұрып қайтыс болды.
Paul's reign did not last long as he died in 1312. The disappointed Ban Stephen Kotroman died in 1314, before he managed to act.