Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Наньян – Қытайдың Хэнань провинциясының оңтүстік-батысындағы префектуралық деңгейдегі қала. Хэнань провинциясының ең ірі әкімшілік аймағына ие Наньян қаласы оңтүстік-шығыста Синьянмен, шығыста Жумадианмен, солтүстік-шығыста Пиндиншаньмен, солтүстікте Луоянмен, солтүстік-батыста Санмэньсямен, батыста Шэньси провинциясымен және оңтүстікте Хубэй провинциясымен шектеседі. Наньян алқабында динозавр жұмыртқаларының қазбалары табылды. 35 000 орындық Наньян спорт орталығы стадионы – қаланың басты (футбол) аренасы.
Nanyang is a prefecture level city in the southwest of Henan province, China. The city with the largest administrative area in Henan, Nanyang borders Xinyang to the southeast, Zhumadian to the east, Pingdingshan to the northeast, Luoyang to the north, Sanmenxia to the northwest, the province of Shaanxi to the west, and the province of Hubei to the south. Dinosaur egg fossils have been discovered in the Nanyang Basin. The 35,000 capacity Nanyang Sports Centre Stadium is the main (football) venue in the city.
Аттар
"Наньян" атауында Нан (ланг=ж) - оңтүстік, ал Ян (ланг=ж ханс/陽) - күн деген мағынаны білдіреді. Қытай тілінде таудың оңтүстік беткейі немесе өзеннің солтүстік жағы Ян деп аталады. Бұл атау соғысқан мемлекеттер дәуірінде осы аймақта құрылған Наньян әкімшілік аймағынан (командалығынан) шыққан. "Наньян" атауы қаламен байланыстырылар алдында, ол "Ван" (ланг=ж) деп аталатын.
In the name "Nanyang" , Nan (lang=zh) means south, and Yang (lang=zh hans/陽) means sun—the south side of a mountain, or the north side of a river, in Chinese is called Yang. The name came from Nanyang Commandery, a commandery established in the region during the Warring States period. Before the name "Nanyang" became associated with the city itself, it was referred to as "Wan" (lang=zh).
Тарих
550 000 жыл бұрын Нанжао адамы Синьхуашань, Нанжао маңында өмір сүрген. Б.з.д. 5000 мен 3000 жылдар аралығында Наньянның солтүстігінде орналасқан Хуаншаньда маңызды неолиттік қоныс гүлденген. Хуаншань қиратындағы қазба жұмыстары нәтижесінде нефрит шеберханаларының, жоғары статустағы қабірлердің, кемежайлардың және астық қоймаларының іздері табылды. Хуаншань археологиялық ескерткіші Қытай өркениетінің қалыптасуы туралы мәліметтер берді. Наньян – б.з.д. бірінші мыңжылдықта Шэнь мемлекетінің астанасы болған. Хан әулеті тұсында коммерциялық маңызы зор болды, себебі онда көптеген темір қорыту заводтары мен өндіріс орындары болды, сондай-ақ ірі қалаларға қарайтын жолдардың тоғысқан жерінде орналасқан. Бұл Жібек жолының маңызды қаласы еді. Император Гэнши Наньянның Бай өзені жағасында таққа отырды. Кейін, Бұлт террасасының 28 генералының көмегімен және Наньянның қаржылық қолдауымен Лю Сю билікке жетіп, Шығыс Хан әулетін құрды. Наньян оңтүстік астанаға айналды, ол Луояннан кейін екінші ірі қала болды. Сол кезде Наньянда көптеген ықпалды отбасылар тұрды. Кейіннен Наньянның маңызы азайып, бірақ Оңтүстік-Батыс Хэнань провинциясының саяси және мәдени орталығы, сондай-ақ сауда орталығы болып қала берді.
550,000 years ago, Nanzhao Man inhabited near Xinghuashan, Nanzhao. Between 5,000 BCE and 3,000 BCE, a substantial Neolithic settlement thrived in Huangshan, situated north of Nanyang. Excavations of the Huangshan ruins have uncovered remnants of jade workshops, high level tombs, wharves, and granaries. The Huangshan Archeological Site provided insight into the formation of Chinese civilization. Nanyang was the capital of the state of Shen in the first millennium BCE. It became commercially important under the Han dynasty, as it had many iron foundries and other manufacturing sites, and also fell at the convergence of routes between major cities. It's an important city of the Silk Road. Emperor Gengshi's enthronement took place on the banks of the Bai River in Nanyang. Later, with the help of the 28 generals of the Cloud Terrace and the financial support of Nanyang, Liu Xiu successfully ascended to power and established the Eastern Han Dynasty. Nanyang became the southern capital, ranking as the second largest city after Luoyang, the capital. During that time, Nanyang was home to numerous influential families. Nanyang subsequently declined somewhat in importance, but remained a political and cultural center of southwestern Henan province and a hub for trade.
Климат
Климат әдетте орташа және төрт маусымдық ылғалды субтропикалық климат (Köppen Cwa), күшті мұссондық әсерге ие: қыстары салқын, бірақ құрғақ, ал жаздары ыстық және ылғалды. Көктем мен күз ақылға қонымды ұзақтықтағы кезеңдерді қамтамасыз етеді. Қаңтар айының күндізгі орташа температурасы ал шілде айында ; жылдық орташа температурасы . Жылдық жауын-шашынның жартысынан астамы маусымнан тамызға дейін жауады.
The climate is generally moderate and is a four season humid subtropical climate (Köppen Cwa), with strong monsoon influences: winters are cool but dry, and summers are hot and humid. Spring and autumn provide transitions of reasonable length. The monthly daily average temperature in January is and in July it is ; the annual mean is More than half the annual rainfall occurs from June to August.
Демография
Бүкіл қала аумағында 10,26 миллионнан астам адам тұрады, бұл қазір Қытайдағы он екінші деңгейдегі қала. Салынған ауданда 1,8 миллионнан астам адам тұрады, бұл Хэнань провинциясының ең ірі бес қаласының бірі. Шамамен 1 миллион адам қаладан жұмысқа барып оралады, көбінесе Чжэнчжоу, Гуандун провинциясы, Пекин және Шанхай қалаларына. Провинцияның көп бөлігі – хань ұлтынан, ал аз ұлт өкілдерінің ішінде хуэй және мань халықтары бар.
The whole city area has a population over 10.26 million, which is the twelfth prefecture level city in China now. The built up area has over 1.8 million people, which is the fifth largest city in Henan Province. About 1 million commute from the city, mainly to Zhengzhou, Guangdong province, Beijing and Shanghai. The majority of the province is Han; among the minority nationalities are the Hui people and Man people.
Халық саны
2020 жылғы Қытай санағы бойынша, Наньян қаласында 9 713 112 адам тұрды, ол Қытайда он тоғызыншы орынға ие болды, ал Улонг және Ванчэн аудандарынан құралған қалалық аймақта 2 085 680 адам тұрды.
As of the 2020 Chinese census, Nanyang was home to 9,713,112 people, ranking nineteenth in China, and its built up (or metro) area made of Wolong and Wancheng Districts was home to 2,085,680 people.
Білім
Наньяң жоғары білім беруінің дамуы үшін берік негіз бар. Наньяң – білім берудің көрнекті қаласы. Бұл қалада мұғалімдерді құрметтеу және студенттерді оқыту мен тәрбиелеу тамыр тегін батырған дәстүр қалыптасқан. Ол елде ғылым мен білім беру стратегиясын алғаш ұсынды. Әсіресе, соңғы жылдары қалалық партия комитеті мен қалалық әкімдігі білім беруге ерекше мән берді. Қаламыздағы білім беру саласы қарқынды дамып, жоғары білім беру жүйесінде үлкен өзгерістер орын алды. Қалада 6 жоғары оқу орны бар, онда 90 мыңға жуық студент білім алуда. Барлық колледждер мен университеттер Партияның білім беру саясатын ұстанады, «Лиде Шурен» негізгі міндеттерін іске асырып, кадрларды даярлау, ғылыми зерттеулер, қоғамдық қызметтер, мәдени мұраны жаңару және халықаралық алмасу мен ынтымақтастық салаларында беспрецедентті жетістіктерге қол жеткізді. Бұл қаланың ғылыми-техникалық инновацияларын, әлеуметтік прогресін және халықтың тұрмыс деңгейін жақсартуға ықпал етті, сонымен қатар жаңа кезеңде дамудың жоғары деңгейіне қол жеткізу үшін берік негіз қалады.
Nanyang higher education already has a good foundation for development. Nanyang is a great city of education. It has a fine tradition of respecting teachers and teaching and educating students. It has taken the lead in proposing a strategy of science and education in the country. In particular, in recent years, the municipal party committee and the municipal government have attached great importance to education. The education industry in our city has developed vigorously and the face of higher education has undergone tremendous changes. There are 6 colleges and universities in the city, with nearly 90,000 students. All colleges and universities adhere to the Party's education policy, implement the fundamental tasks of Lide Shuren, and have achieved unprecedented achievements in personnel training, scientific research, social services, cultural heritage innovation and international exchanges and cooperation, which not only promotes the city's science and technology. Innovation, social progress and improvement of people's livelihood have also laid a good foundation for achieving a higher level of development at a new starting point.
Экономика
Наньян мал өсіру өнеркәсібін дамытып келеді, сондай-ақ темекі фабрикасы да бар. Бай өзені Наньян қаласынан өтеді және оны балықпен мол қамтамасыз етеді. Наньян екі түрлі сапалы шарап шығарады: Шедианлаоджиу және Волонгюйе. Наньян мұнай кен орны Хэнань провинциясындағы екінші ірі мұнай кен орны болып табылады. Ауыл шаруашылығы оның экономикасында маңызды рөл атқарады. Аймақта бірнеше фабриканы біріктіретін ірі оптикалық компоненттер өндіріс орталығы бар.
Nanyang has a developing cattle industry, as well as a tobacco factory. The Bai River flows through Nanyang and provides it with an abundant supply of fish. Nanyang produces two kinds of quality wine: Shedianlaojiu and Wolongyuye. Nanyang oil field is the second largest oil field in Henan Province. Agriculture plays an important role in its economy. There is a large optical component production community in the area comprising several factories.
Темір жолдар
Наньян қаласын келесі теміржол желілері қамтамасыз етеді: Нанкин-Сиань теміржолы, Цзяодзуо-Лиучжоу теміржолы, Хаоцзи теміржолы және Чжэнчжоу-Ванчжоу жоғары жылдамдықты теміржолы. Наньянда үш ірі теміржол станциясы бар: Наньян теміржол станциясы, Наньян Шығыс теміржол станциясы және Наньян Батыс теміржол станциясы. Сонымен қатар, қала маңындағы аймақтарға қызмет көрсететін бірнеше шағын станциялар да бар. Солтүстікке қарай Бейжің, Шэньян және Харбин қалаларына, шығысқа қарай Шанхай, Нанкин және Ханчжоу қалаларына, батысқа қарай Синин, Ланьчжоу және Үрімші қалаларына, ал оңтүстікке қарай Гуанчжоу, Сямынь, Наннин және Куньмин қалаларына тікелей пойыз қатынасы бар.
Nanyang is served by the following rail lines: Nanjing Xi'an Railway, Jiaozuo Liuzhou Railway, Haoji Railway, and Zhengzhou–Wanzhou high speed railway. Nanyang has three major railway stations: Nanyang railway station, Nanyang East railway station, and Nanyang West railway station. There are also several other small stations serving suburban areas. Direct train service is available to Beijing, Shenyang, and Harbin to the north; Shanghai, Nanjing, and Hangzhou to the east; Xining, Lanzhou, and Ürümqi to the west; and Guangzhou, Xiamen, Nanning, and Kunming to the south.
Автомобиль жолдары мен жедел жолдар
2023 жылға қарай Наньян қаласының 898 км автокөлік магистралі бар, бұл Хэнань провинциясындағы ең ұзын көрсеткіш. Бұл магистраль Наньянның «Бір бағыт, үш сақина және алты сәуле» жоспарының маңызды бөлігі болып табылады.
As of 2023, Nanyang has 898 km expressway, ranking the longest in Henan Province. The expressway is an important part of Nanyang's "One cross, three rings, and six radiations" plan.
Әуежайлар мен әуе компаниялары
Наньян Цзяньин әуежайы азаматтық авиация әуежайы. Қалалық аймақтан 20 минуттық жерде орналасқан. Жолаушылар Пекин, Шанхай, Гуанчжоу, Шэньчжэнь және Гуйли қалаларына және олардан рейстермен ұша алады. Бұдан басқа, екі ұшақтар аэродромы да бар.
Nanyang Jiangying Airport is a civil aviation airport. It's 20 minutes from the urban area. Passengers can take flights to and from Beijing, Shanghai, Guangzhou, Shenzhen, and Guilin. There are also two avion airports.
Су
Танге мен Мадиан су жолы салынып жатыр; жоба 2024 жылдың соңына дейін аяқталуы күтілуде.
Tanghe to Madian waterway is under construction; the project is expected to be completed by the end of 2024.
Қоғамдық көлік
Наньян қоғамдық көлік корпорациясында 1005 автобус (97,8% таза энергиямен жұмыс істейтін автобустар), 44 автобус бағыты (859,8 км) және 1050 аялдама бар. 2023 жылы Наньян қаласында барлығы 1500 такси пайдаланылды; олардың барлығы табиғи газбен жұмыс істейді. Бұдан өзге, 1790-нан астам қосымша арқылы шақырылатын такси бар, олардың 35,98% жаңартылатын энергия көзімен қамтамасыз етілген. DiDi Bike және Hellobike сияқты док станциясы жоқ қосымша арқылы велосипедтерді пайдалану мүмкіндігі де бар. Наньян қаласында жалпы ұзындығы 134 км болатын алты жеңіл рельстік жол желісі жоспарлануда.
Nanyang Public Transportation Corporation has 1,005 buses (97.8% are clean energy buses), 44 bus lines (859.8 km), and 1,050 stations. As of 2023, a total of 1,500 taxis were in operation in Nanyang; all of them run on natural gas. In addition, there are more than 1,790 app taxis and 35.98% of them are powered by renewable energy. Dockless app based bikeshares such as DiDi Bike and Hellobike are also available. Nanyang has planned six light rail lines with a total track mileage of 134 km.
Мәдениет
Наньянның ресми тілі – мандарин қытай тілі, бірақ жергілікті тұрғындардың көпшілігі Хэньань диалектісінде сөйлейді, оның анық ерекшеленетін ерекшеліктері бар; бұл жергілікті диалект Наньян Хуа (南阳话) деп аталады және оны аймақта шамамен 15 миллион адам қолданады. Сонымен қатар, бұл жерде Wan операсы деп аталатын қытай операсының жергілікті түрі де бар.
The official language of Nanyang is Mandarin Chinese, but most locals speak the Henan dialect, with its easily identifiable stereotypical features; this local dialect is known as Nanyang Hua (南阳话), and is spoken by about 15 million people in the area. There is also a local form of Chinese opera called Wan Opera.