Сусаноо: Жапон мифологиясының құдайы

Кіріспе

Синто құдайы
астероид

FORCETOC

Сусаноо (スサノオ; тарихи орфография: スサノヲ), көбінесе Сусаноо но Микото деген құрметті атаумен аталады, жапон мифологиясындағы құдай. Күн құдайы және жапон императорлық әулетінің мифтік ата-бабасы Аматерасудың кіші інісі, ол қарама-қайшы сипаттағы (жақсы да, жаман да) көп қырлы құдай. Әр түрлі әңгімелерде ол теңіз бен дауылмен байланысты жабайы, импульсті құдай ретінде, алып жыланды өлтірген батыр ретінде немесе егін жинау мен ауыл шаруашылығымен байланысты жергілікті құдай ретінде бейнеленген. Буддизмнің Жапонияға енгізілгеннен кейін пайда болған Гион культінің синкретикалық нанымдары Сусанооны індет пен аурудың құдайларымен біріктірді. Сусаноо, Аматерасу және жер бетіндегі Окунинуши (сонымен қатар Онамучи) – дереккөздерге байланысты Сусаноодың ұлы немесе туысы ретінде суреттелген – (шамамен 712 ж.) және (720 ж.) жазылған императорлық жапон мифологиялық циклінің орталық құдайларының бірі. Императорлық сарайдың тапсырысымен жазылған газеттердің бірі, яғни Жапонияның батысындағы Идзумо провинциясы (қазіргі Шимане префектурасы) туралы, Сусаноо немесе оның балалары туралы бірнеше қысқа аңыздарды қамтиды, бұл құдай мен осы аймақ арасындағы байланысты көрсетеді. Сонымен қатар, басқа да бірнеше мифтер Сусаноо мен Корея түбегі арасындағы байланысқа меңзеп отырады.

Ата-аналық тегі

(712 ж.ж.) және (720 ж.) Сусанооны Изанаги құдайының ұлы және Күн құдайы Аматерасу мен Ай құдайы Цукуйомидің кіші інісі деп сипаттауларында келіседі. Алайда, осы үш құдайдың, жалпы алғанда "Үш қымбат бала" (三貴子) деп аталатын, тууына байланысты жағдайлар көздер арасында әртүрлі. Аматэрасу, Цукуйоми және Сусаноо, Изанаги өзінен кейін өзенге шомылып, өзін тазарту үшін пайда болды. Аматэрасу Изанаги сол көзін жуғанда, Цукуйоми оң көзін жуғанда, Сусаноо мұрынды жуғанда дүниеге келді. Содан кейін Изанаги Аматерасуды "Жоғары аспан жазығы" билігіне тағайындайды; 高天原; Такамагахара, Түнгі Цукуйоми және теңіздер Сусаноо. Анасын сағынған Сусану ұдайы жылап, ыңқылдап, шашы ұзағанша жылады. Ашулы Изанаги оны "құдайлық қуумен қуып жіберді". Жапон архипелагы құрылғаннан кейін Izanagi және Izanami ұрпақ әкеледі; оларға (келесі тәртіппен) Аматэрасу, Цукуйоми, "жұрт баласы" Хируко және Сусаноо дүниеге келді. Аматэрасу мен Цукуйоми оны басқару үшін көкке жіберілді, ал Хируко үш жасында да тік тұра алмайтын "Көктегі Камфор қайығына" (天磐船) қойылып, желге ұшып кетті. Сусаноо егістікке зар жылап, жермен-жексен болды, ол қуылды және жер астына жіберілді (Не но Куни). (Кейбір деректерде Хируко - жұптың алғашқы ұрпағы, Жапония аралдары мен басқа құдайлар жаратылмас бұрын дүниеге келген; онда ол қамыс қайығына отырғызылады.) Аңыздың бір нұсқасында Изанаги Аматэрасуды сол қолымен қола айна ұстап, Цукуйомиді оң қолымен басқа айна ұстап, Сусанооны басын бұрып, бүйірінен қаратып тудырған. Сусаноо өзінің құрып-жоюға бейім екендігіне байланысты Изанаги оны елден қуып жіберген. Үшінші нұсқада Изанаги мен Изанами Аматэрасу, Цукуйоми, Хируко және Сусанооны тудырды, негізгі әңгімедегідей. Бұл нұсқада Хируконың төртінші баласы болу үшін орналастырылған Рок Камфор қайығы көрсетілген. Бесінші бала, от құдайы Кагуцучи, Изанамидің өліміне себепші болды (Көшедегідей). Басқа нұсқалардағыдай, Сусаноо "жаман табиғатты, әрқашан зар жылап, ашулануды жақсы көретін" мұнда ата-анасы қуып шығарады. Әңгімедегі нұсқада Аматерасу өзінің жанында тұрған үш түрлі семсерді (он ұзындықтағы семсер, тоғыз ұзындықтағы семсер (九握剣) және сегіз ұзындықтағы семсер (八握剣)) жуған, ал Сусаноо мойнында ілінген алқаны жуған. Сусаноодың тағы бір нұсқасы - Ха'акурутама (羽明玉) атты адаммен көкке бара жатқан кезде кездеседі. Бұл құдай оған ырымда қолданылатын әшекейлерді сыйлады. Бұл нұсқада Аматерасу бұрын алған Сусаноо бұрандасын жуғаннан кейін үш әйел құдайды тудырады, ал Сусаноо Аматерасу семсерінің жиегін тістегеннен кейін бес құдайды тудырады. Үшінші нұсқада Аматерасу үш түрлі семсерді жеп, үш әйел тәңіріне ие болады. Сусаноо, өз кезегінде, шашы мен мойынтірегінің магатама буынын жуып, оларды қолдарына, қол-аяғына және аяғына түкіріп, алты еркек құдай тудырды. Аматерасу еркек құдайлар оның мойынтірекінен туғандықтан, ал үш әйел құдай Сусаноо екенін мәлімдейді. Сусаноо сотқа жеңіске жеткенін хабарлап, өз ниетін тазалығын білдірді, "жеңіспен ашуланды" және өз әпкесінің күріш егістігін қиратып, оның сарайында нәжіс шығарып, "жұлдызды ат" (天斑駒, аме но фучикома) терісін алып, оны Аматерасудың тоқыма станогына лақтырып, оның тоқыма қыздарының бірін өлтірді. Ашулы Аматерасу Ама но Ивато ("Жаратылыс жартасы" үңгірінде) жасырынып, аспан мен жерді қараңғылыққа батырып алды. Омокане но Ками (思金神) бастаған құдайлар ақырында оны үңгірден шығып, әлемге жарық әкелуге көндіреді. Жасаған қылмыстары үшін жаза ретінде Сусаноо Такамагахарадан қуылды: Шокидегі әңгіменің төртінші нұсқасы екі оқиғаның ретін өзгертеді. Бұл нұсқада Сусаноо мен Аматерасудың әрқайсысының үш күріш егістік жері болған; Аматерасудың егістік жерлері құнарлы, ал Сусанооның егістік жерлері құрғақ және құнарсыз болған. Қызғаныштан ақталған Сусаноо әпкесі Ама но Иватоға жасырынып, аспаннан қуылғанын айтады. Шөңдеу кезінде Сусаноо шапқышы мен сабаннан жасалған жауын-шашын жамылғысын киіп, қатты жаңбырдан баспана іздеді, бірақ басқа құдайлар оған баспана беруден бас тартты. Содан кейін ол тағы да көкке көтеріліп, Аматерасумен қоштасады. Содан кейін екеуі укехи рәсімін орындайды; Сусаноо шашындағы магатама бұрандаларынан алты еркек құдай шығарады. Сюзано өзінің ниеті таза екенін мәлімдей отырып, алты тәңірді Аматерасуға тапсырып, кетеді. КодзикиНихон Шоки (негізгі мәтін) Нихон Шоки (вариант 1) Нихон Шоки (вариант 2) Нихон Шоки (вариант 3) Нихон Шоки (вариант 4) Тәңірілер (ретімен) 1. Такирибиме но Микото (多紀理毘売命) 2. Ичикисимахиме но Микото (市寸島比売命) 3. Тагицухиме но Микото (多岐都比売命) 1. Тагорихиме (田心姫) 2. Тагицухиме (湍津姫) 3. Ичикисимахиме (市杵嶋姫) 1. Окицусимахиме (瀛津島姫) 2. Тагицухиме 3. Тагорихиме 1. Ичикисимахиме но Микото 2. Тагорихиме но Микото 3. Тагицухиме но Микото 1. Окицусимахиме но Микото, ә. к. а. Ичикисимахиме но Микото 2. Тагицухиме но Микото 3. Тагирихиме но Микото (田霧姫命) Аматэрасудың үзілгенінен туған 1. Он ұзындықтағы семсерді үш бөлікке бөлді және жуды 2. Тоғыз ұзындықтағы семсерді үш бөлікке бөлді және жуды 3. Сегіз ұзындықтағы семсерді үш бөлікке бөлді және жуды 1. Сусаноодың магатама бұрандаларының жоғарғы бөлігін тістеді 2. Бұрандалардың ортаңғы бөлігін тістеді 3. Бұрандалардың төменгі бөлігін тістеді 1. Он ұзындықтағы семсерді үш бөлікке бөлді және жуды 2. Тоғыз ұзындықтағы семсерді үш бөлікке бөлді және жуды 3. Сегіз ұзындықтағы семсерді үш бөлікке бөлді және жуды Құдайлар (ретімен) 1. Масакацу Акацу Качихаяхи Аме но Ошихомими но Микото (正勝吾勝勝速日天之忍穂耳命) 2. Аме но Хохи но Микото (天之菩卑能命) 3. Амацухиконе но Микото (天津日子根命) 4. Икуцухиконе но Микото (活津日子根命) 5. Кумано но Кусуби но Микото (熊野久須毘命) 1. Масака Акацу Качихаяхи Аме но Ошихомими но Микото (正哉吾勝勝速日天忍穂耳尊) 2. Аме но Хохи но Микото (天穂日命) 3. Амацухиконе но Микото (天津彦根命) 4. Икуцухиконе но Микото (活津彦根命) 5. Кумано но Кусухи но Микото (熊野櫲樟日命) 1. Масака Акацу Качихаяхи Аме но Ошихоне но Микото (正哉吾勝勝速日天忍骨尊) 2. Амацухиконе но Микото 3. Икуцухиконе но Микото 4. Аме но Хохи но Микото 5. Кумано но Ошихоми но Микото (熊野忍蹈命) 1. Аме но Хохи но Микото 2. Масака Акацу Качихаяхи Аме но Ошихоне но Микото 3. Амацухиконе но Микото 4. Икуцухиконе но Микото 5. Кумано но Кусухи но Микото 1. Качихаяхи Аме но Ошихомими но Микото (勝速日天忍穂耳尊) 2. Аме но Хохи но Микото 3. Амацухиконе но Микото 4. Икуцухиконе но Микото 5. Хи но Хаяхи но Микото (熯之速日命) 6. Кумано но Ошихоми но Микото, ә. к. а. Кумано но Ошикума но Микото (熊野忍蹈命, 熊野忍隅命) 1. Масака Акацу Качихаяхи Аме но Ошихоне но Микото (正哉吾勝勝速日天忍穂根尊) 2. Аме но Хохи но Микото 3. Амацухиконе но Микото 4. Икумецхухиконе но Микото (活目津彦根命) 5. Хихаяхи но Микото (熯速日命) 6. Кумано но Ōсуми но Микото (熊野大角命) Сусаноо жуған 1. Аматерасудың сол шашына оралған магатама бұрандаларының жіптерін 2. Аматерасудың оң шашына оралған бұрандаларды 3. Оның шашын бекітетін лозадағы бұрандаларды 4. Оның сол білегіне оралған бұрандаларды 5. Оның оң білегіне оралған бұрандаларды жуды.

The (c. 712 CE) and the (720 CE) both agree in their description of Susanoo as the son of the god Izanagi and the younger brother of Amaterasu, the goddess of the sun, and of Tsukuyomi, the god of the moon. The circumstances surrounding the birth of these three deities, collectively known as the "Three Precious Children" (三貴子), however, vary between sources. In the , Amaterasu, Tsukuyomi, and Susanoo came into existence when Izanagi bathed in a river to purify himself after visiting Yomi, the underworld, in a failed attempt to rescue his deceased wife, Izanami. Amaterasu was born when Izanagi washed his left eye, Tsukuyomi was born when he washed his right eye, and Susanoo was born when he washed his nose. Izanagi then appoints Amaterasu to rule the "Plain of High Heaven"; 高天原; Takamagahara, Tsukuyomi the night, and Susanoo the seas. Susanoo, who missed his mother, kept crying and howling incessantly until his beard grew long, causing the mountains to wither and the rivers to dry up. An angry Izanagi then "expelled him with a divine expulsion." The main narrative of the has Izanagi and Izanami procreating after creating the Japanese archipelago; to them were born (in the following order) Amaterasu, Tsukuyomi, the 'leech child' Hiruko, and Susanoo. Amaterasu and Tsukuyomi were sent up to heaven to govern it, while Hiruko – who even at the age of three could not stand upright – was placed on the 'Rock Camphor Boat of Heaven' (天磐櫲樟船) and set adrift. Susanoo, whose wailing laid waste to the land, was expelled and sent to the netherworld (Ne no Kuni). (In the , Hiruko is the couple's very first offspring, born before the islands of Japan and the other deities were created; there he is set afloat on a boat of reeds.) A variant legend recorded in the has Izanagi begetting Amaterasu by holding a bronze mirror in his left hand, Tsukuyomi by holding another mirror in his right hand, and Susanoo by turning his head and looking sideways. Susanoo is here also said to be banished by Izanagi due to his destructive nature. A third variant in the has Izanagi and Izanami begetting Amaterasu, Tsukuyomi, Hiruko, and Susanoo, as in the main narrative. This version specifies the Rock Camphor Boat on which Hiruko was placed in to be the couple's fourth offspring. The fifth child, the fire god Kagutsuchi, caused the death of Izanami (as in the ). As in other versions, Susanoo – who "was of a wicked nature, and was always fond of wailing and wrath" – is here expelled by his parents. A variant account in the has Amaterasu chew three different swords she bore with her – a ten span sword, a nine span sword (九握剣), and an eight span sword (八握剣) – while Susanoo chewed the necklace that hung on his neck. Another variant account in the has Susanoo meet a named Ha'akarutama (羽明玉) on his way to heaven. This deity presented him with the beads used in the ritual. In this version, Amaterasu begets the three goddesses after chewing the beads Susanoo obtained earlier, while Susanoo begets the five gods after biting off the edge of Amaterasu's sword. A third variant has Amaterasu chewing three different swords to beget the three goddesses as in the first variant. Susanoo, in turn, begat six male deities after chewing the magatama beads on his hair bunches and necklace and spitting them on his hands, forearms, and legs. Amaterasu declares that the male deities were hers because they were born of her necklace, and that the three goddesses were Susanoo's. Susanoo, announcing that he had won the trial, thus signifying the purity of his intentions, "raged with victory" and proceeded to wreak havoc by destroying his sister's rice fields, defecating in her palace and flaying the 'heavenly piebald horse' (天斑駒, ame no fuchikoma), which he then hurled at Amaterasu's loom, killing one of her weaving maidens. A furious Amaterasu in response hid inside the Ama no Iwato ("Heavenly Rock Cave"), plunging heaven and earth into total darkness. The gods, led by Omoikane no Kami (思金神), eventually persuade her to come out of the cave, restoring light to the world. As punishment for his misdeeds, Susanoo is thrown out of Takamagahara:

A fourth variant of the story in the Shoki reverses the order of the two events. This version relates that Susanoo and Amaterasu each owned three rice fields; Amaterasu's fields were fertile, while Susanoo's were dry and barren. Driven by jealousy, Susanoo ruins his sister's rice fields, causing her to hide in the Ama no Iwato and him to be expelled from heaven (as above). During his banishment, Susanoo, wearing a hat and a raincoat made of straw, sought shelter from the heavy rains, but the other gods refused to give him lodging. He then ascends to heaven once more to say farewell to Amaterasu. The two then perform the ukehi ritual; Susanoo produces six male deities from the magatama beads on his hair knots. Declaring that his intentions were indeed pure, Susanoo gives the six gods to Amaterasu's care and departs. KojikiNihon Shoki(main text) Nihon Shoki(variant 1) Nihon Shoki(variant 2)Nihon Shoki(variant 3)Nihon Shoki(variant 4) Goddesses(in order) 1. Takiribime no Mikoto(多紀理毘売命)2. Ichikishimahime no Mikoto(市寸島比売命)3. Tagitsuhime no Mikoto(多岐都比売命) 1. Tagorihime(田心姫)2. Tagitsuhime(湍津姫)3. Ichikishimahime(市杵嶋姫) 1. Okitsushimahime(瀛津島姫)2. Tagitsuhime3. Tagorihime 1. Ichikishimahime no Mikoto2. Tagorihime no Mikoto3. Tagitsuhime no Mikoto 1. Okitsushimahime no Mikoto, a. k. a. Ichikishimahime no Mikoto2. Tagitsuhime no Mikoto3. Tagirihime no Mikoto(田霧姫命) Born when Amaterasu Broke Susanoo's ten span sword into three and chewed them Broke Susanoo's ten span sword into three and chewed them 1. Ate her ten span sword2. Ate her nine span sword3. Ate her eight span sword 1. Bit off the upper part of Susanoo's magatama beads2. Bit off the middle part of the beads3. Bit off the lower part of the beads 1. Ate her ten span sword2. Ate her nine span sword4. Ate her eight span swordAte her ten span sword Gods(in order) 1. Masakatsu Akatsu Kachihayahi Ame no Oshihomimi no Mikoto(正勝吾勝勝速日天之忍穂耳命)2. Ame no Hohi no Mikoto(天之菩卑能命)3. Amatsuhikone no Mikoto(天津日子根命)4. Ikutsuhikone no Mikoto(活津日子根命)5. Kumano no Kusubi no Mikoto(熊野久須毘命) 1. Masaka Akatsu Kachihayahi Ame no Oshihomimi no Mikoto(正哉吾勝勝速日天忍穂耳尊)2. Ame no Hohi no Mikoto(天穂日命)3. Amatsuhikone no Mikoto(天津彦根命)4. Ikutsuhikone no Mikoto(活津彦根命)5. Kumano no Kusuhi no Mikoto(熊野櫲樟日命) 1. Masaka Akatsu Kachihayahi Ame no Oshihone no Mikoto(正哉吾勝勝速日天忍骨尊)2. Amatsuhikone no Mikoto3. Ikutsuhikone no Mikoto4. Ame no Hohi no Mikoto5. Kumano no Oshihomi no Mikoto(熊野忍蹈命) 1. Ame no Hohi no Mikoto2. Masaka Akatsu Kachihayahi Ame no Oshihone no Mikoto3. Amatsuhikone no Mikoto4. Ikutsuhikone no Mikoto5. Kumano no Kusuhi no Mikoto 1. Kachihayahi Ame no Oshihomimi no Mikoto(勝速日天忍穂耳尊)2. Ame no Hohi no Mikoto3. Amatsuhikone no Mikoto4. Ikutsuhikone no Mikoto5. Hi no Hayahi no Mikoto(熯之速日命)6. Kumano no Oshihomi no Mikoto, a. k. a. Kumano no Oshikuma no Mikoto(熊野忍蹈命, 熊野忍隅命) 1. Masaka Akatsu Kachihayahi Ame no Oshihone no Mikoto(正哉吾勝勝速日天忍穂根尊)2. Ame no Hohi no Mikoto3. Amatsuhikone no Mikoto4. Ikumetsuhikone no Mikoto(活目津彥根命)5. Hihayahi no Mikoto(熯速日命)6. Kumano no Ōsumi no Mikoto(熊野大角命) Born when Susanoo 1. Chewed the strings of magatama beads entwined in Amaterasu's left hair bunch2. Chewed the beads entwined in Amaterasu's right hair bunch3. Chewed the beads on the vine securing her hair4. Chewed the beads wrapped around Amaterasu's left wrist5. Chewed the beads wrapped around Amaterasu's right wrist Chewed the strings of magatama beads entwined in Amaterasu's hair and wrists Chewed his necklace of magatama beads Bit off the end of Amaterasu's sword 1. Chewed the magatama beads entwined in his left hair bunch and spat them on the palm of his left hand2. Chewed the beads entwined in his right hair bunch and spat them on the palm of his right hand3. Chewed the beads of his necklace and laid them on his left forearm4. Laid the beads on his right forearm5. Laid the beads on his left foot6. Laid the beads on his right foot1. Chewed the magatama beads entwined in his right hair bunch and laid them on the palm of his left hand2. Chewed the beads entwined in his right hair bunch and laid them on the palm of his right hand

Сусаноо мен Огетсухиме

Кодзикиде айтылғандай, қуғын-сүргін кезінде Сусаноо тамақ құдайы Огетсухиме но Камиден (大気都比売神) өзіне тамақ беруін сұрады. Құдайымның аузынан, мұрнынан және ішегінен тамақ шығаратынын білгенде, Сусаноо оған жиреніп, оны өлтіреді, содан кейін оның денесінен әр түрлі дақылдар, өсімдіктер мен тұқымдар өсіп шығады.

Ямата но Орочиді өлтіру

Шөңiрден шыққаннан кейiн Сусаноо аспаннан Ашихара-но Накацукуниге (葦原中国, "Ақ таналар орталығының жерi", яғни Жапонияның жер бетi) Изумо жерiне түстi. Сол жерде ол Ашиназучи (足名椎 / 脚摩乳) және Тэназучи (手名椎 / 手摩乳) есімді қарт жұппен кездесті. Олар оған олардың сегіз қыздарының жетiсiн Ямата-но Орочи (八俣遠呂智 / 八岐大蛇, "сегіз бұрақты жылан") деп аталатын алып жылан жұтқандарын және олардың сегізіншісі Кушинадахиме (櫛名田比売; сондай-ақ Кушинадахиме, Индахиме немесе Маками Фуру Кушинадахиме деп аталады) қауiптi екенiн айтты. Олардың қиын жағдайына жанашырлық танытып, Сусаноо Кушинадахименi шашындағы тараққа (kushi) айналдырып, жасырып қойды. Содан кейiн ол жыланды күштi сакеге мас етiп, мас күйiнде өлтірдi. Жыланның құйрығының iшiнен Сусаноо "Көктiң жиналған бұлттары семсерi" (天叢雲剣, Аме но Муракумо но Цуруги), сондай-ақ Кусанаги но Цуруги (草薙剣, "Шаңырақ кесу семсерi") деп белгiлi семсердi тапты, содан кейiн ол Аматерасуға татуласу сыйлығы ретiнде ұсынды. Аматэрасу кейiннен семсердi Нинигиге, оның Әме но Ошихомимимен немересіне, айна Ята но Кагами мен асыл тасқа Ясакани но Магатамаға мұра еттi. Бұл қасиеттi семсер, айна және асыл тастар Жапонияның үш Императорлық регалиясы болды. Көптеген деректерде Сусаноо Изумодағы Хи өзенiнiң басқышынан (肥河 / 簸之川, Hi no Kawa, қазiргi Шимане префектурасындағы Хии өзенiмен сәйкестендiрiледi), Кодзики аймақты Ториками (鳥髮, Шығыс Шиманедегi Сенцу тауымен сәйкестендiрiледi) деп атаған жер деп белгiлеген болса, Шокидегi бiр нұсқада Сусаноо Аки провинциясындағы Е өзенiнiң жоғарғы ағысына (可愛之川, Е no kawa) түседi (қазiргi Хиросима префектурасындағы Гонокава өзенiмен сәйкестендiрiледi). Кушинадахименiң ата-анасына Ашиназу Тэназу (脚摩手摩) және Инада но Миянуши Суса но Яцумими (稲田宮主簀狭之八箇耳) деген есiмдер берiлген; мұнда, Сусаноо Ямата но Орочидi өлтірген кезде Кушинадахиме әлi тумаған. Ямата но Орочидi өлтіру үшiн пайдаланылған он ұзындықты семсер Сусаноо, Кодзики мен Шокидiң негiзгi мәтiнiнде аталмаған, Шокидiң нұсқаларында Орочи но Арамса (蛇之麁正, "Жыланның шұғыл [және] шынайы [Бейі]"), Орочи но Карасаби но Цуруги (蛇韓鋤之剣, "Қорей (Кара) жыланның семсерi" немесе "Жыланның жарқыраған семсерi") және Аме но Хаекири но Цуруги (天蝿斫剣, "Аспанды кесушi", сонымен қатар Аме но Хахакири "Аспанды жылан (хаха) кесушi") деп аталады. Бұл семсер бастапқыда Бизен провинциясындағы (қазiргi Окаяма префектурасы) Изоноками Фуцумитама ғибадатханасында сақталған, содан кейiн Ямато провинциясындағы (қазiргi Нара префектурасы) Изоноками ғибадатханасына көшiрiлдi.

After his banishment, Susanoo came down from heaven to Ashihara no Nakatsukuni (葦原中国, the 'Central Land of Reed Plains', i. e. the earthly land of Japan), to the land of Izumo, where he met an elderly couple named Ashinazuchi (足名椎 / 脚摩乳) and Tenazuchi (手名椎 / 手摩乳), who told him that seven of their eight daughters had been devoured by a monstrous serpent known as the Yamata no Orochi (八俣遠呂智 / 八岐大蛇, "eight forked serpent") and it was nearing time for their eighth, Kushinadahime (櫛名田比売; also called Kushiinadahime, Inadahime, or Makami Furu Kushiinadahime in the Shoki). Sympathizing with their plight, Susanoo hid Kushinadahime by transforming her into a comb (kushi), which he placed in his hair. He then made the serpent drunk on strong sake and then killed it as it lay in a drunken stupor. From within the serpent's tail Susanoo discovered the sword Ame no Murakumo no Tsurugi (天叢雲剣, "Sword of the Gathering Clouds of Heaven"), also known as Kusanagi no Tsurugi (草薙剣, "Grass Cutting Sword"), which he then presented to Amaterasu as a reconciliatory gift. Amaterasu later bequeathed the sword to Ninigi, her grandson by Ame no Oshihomimi, along with the mirror Yata no Kagami and the jewel Yasakani no Magatama. This sacred sword, mirror, and jewel collectively became the three Imperial Regalia of Japan. While most accounts place Susanoo's descent in the headwaters of the river Hi in Izumo (肥河 / 簸之川, Hi no Kawa, identified with the Hii River in modern Shimane Prefecture), with the Kojiki specifying the area to be a place called Torikami (鳥髮, identified with Mount Sentsū in eastern Shimane), one variant in the Shoki instead has Susanoo descend to the upper reaches of the river E (可愛之川, E no kawa) in the province of Aki (identified with the Gōnokawa River in modern Hiroshima Prefecture). Kushinadahime's parents are here given the names Ashinazu Tenazu (脚摩手摩) and Inada no Miyanushi Susa no Yatsumimi (稲田宮主簀狭之八箇耳); here, Kushinadahime is not yet born when Susanoo slew the Yamata no Orochi. The ten span sword Susanoo used to slay the Yamata no Orochi, unnamed in the Kojiki and the Shoki's main text, is variously named in the Shoki's variants as Orochi no Aramasa (蛇之麁正, 'Rough [and] True [Blade] of the Serpent'), Orochi no Karasabi no Tsurugi (蛇韓鋤之剣, 'Korean (Kara) Sword of the Serpent' or 'Flashing Sword of the Serpent'), and Ame no Haekiri no Tsurugi (天蝿斫剣, 'Heavenly Fly Cutter', also Ame no Hahakiri 'Heavenly Serpent (haha) Cutter'). This sword is said to have been originally enshrined in Isonokami Futsumitama Shrine in Bizen Province (modern Okayama Prefecture) before it was transferred to Isonokami Shrine in Yamato Province (modern Nara Prefecture).

Сошиморидегі Сусаноо

Шокидегі бір нұсқада Сусаноо жаман мінез-құлқы үшін қуылғаннан кейін, Изотакеру но Микото (五十猛命) есімді ұлымен бірге көктен түсіп, Изумоға барар алдында Шираги (корей патшалығы Силла) жеріндегі "Сошимори" (曽尸茂梨) деген жерге келді. Олар бұл жерді ұнатпай, саз балшықтан жасалған қайықпен теңізден өтіп, Изумодағы Хи өзенінің жоғарғы ағысындағы Ториками шыңына (鳥上之峯, Ториками но минэ) жетті. Кодзикиде Сусаноо Кушинадахимэнің әкесі Ашинадзучиді жаңа тұрағының басшысы етіп тағайындап, оған Инада но Миянуши Суга но Яцумими но Ками (稲田宮主須賀之八耳神, "Инада сарайының иесі, Суганың сегіз құлақты құдайы") деген атақ берді. Жаңа әйелі Кушинадахимэмен Сусаноодың Яшимажинуми но Ками (八島士奴美神) есімді баласы болды. Содан кейін ол тау құдайы Ояматсумидің қызы Каму Оичихимэ (神大市比売) есімді тағы бір әйелге үйленді және одан екі бала дүниеге келді: Отоси но Ками (大年神), егін жинау құдайы, және Уканомитама но Ками (宇迦之御魂神), ауыл шаруашылығы құдайы. Шокидің баяндамасы шамамен осыған ұқсас: Сусаноо Ашиназучи мен Тэназучиді сарайының күзетшілері етіп тағайындап, оларға Инада но Миянуши деген лауазым береді. Осы нұсқада Сусаноо мен Кушинадахимэден туған бала Онамучи но Ками (大己貴神, Кодзикиде Окунинуши) деп аталады. Осылайша Изумода біраз уақыт тұрғаннан кейін, Сусаноо ақыры Не-но-Куниге жол таба алды.

Ағаш отырғызу

Шокидің бір нұсқасында Сусану денесінің әртүрлі бөліктерінен шаш шығарып, оларды әртүрлі ағаштарға айналдырады. Олардың әрқайсысын қалай пайдалану керегін анықтағаннан кейін, оларды үш баласына – Изотакеру-но-Микото, Оояцухиме-но-Микото (大屋津姫命) және Цумацухиме-но-Микото (枛津姫命) – Жапонияға тарату үшін береді. Содан кейін Сусаноо Не-но-Куниге барар алдында Куманари-но-Такэ (熊成峯) деп аталатын жерге қоныстанды. Сусанооның Сошимириде түсу туралы мифте Изотакеру Такамагахарадан тұқым әкеліп, оны Кореяда емес, Цукуси провинциясынан бастап бүкіл Жапонияға таратуды жөн көреді. Осы себепті Изотакеру Исаоши-но-Ками (有功之神, 'Ерен еңбегімен көзге түскен құдай') деп аталады делінеді.

Сусаноо, Муто Тенджин және Гозу Тенно

Синкретикалық құдай Гозу Тенно (牛頭天王, "Бұғыбас аспан патшасы"), бастапқыда Киотодағы Ясака киіз үйінде және Аичи префектурасындағы Цусима киіз үйі сияқты басқа киіз үйлерде құлшылық етілген, тарихи тұрғыдан Сусаноомен біріктірілген. Бастапқыда шетелден келген құдайлар (Индия мен Кореяның екеуі де болуы мүмкін екендігі ұсынылды), Гозу Тенно Хэйан кезеңінен бастап ауру тудырып, оларды емдеген оба құдайы ретінде кеңінен құрметтелді. Гозу Тенно Сомин Шораи (蘇民将来) жырда кездесетін Муто но Ками (武塔神) немесе Муто Тенджин (武塔天神) деп аталатын басқа құдаймен байланысты болды. Бұл жырда Муто, солтүстік теңіздің құдайы, оңтүстік теңіз құдайының қызын баурап алу үшін ұзақ сапарға шықты. Жолда ол байдан пана сұрады, бірақ одан бас тарды. Содан кейін ол Сомин Шораи есімді кедей адамның үйіне барды (кейде байдың інісі деп айтылады), ол оған тамақ және баспана берді. Көп жылдар өткен соң Муто қайтып келіп, бай мен оның отбасын өлтірді, бірақ Сомин Шораи үйін аман қалдырды. Кейбір нұсқаларда Муто Сомин Шораидің қонақжайлылығы үшін кедейдің қызына сусуки (Miscanthus sinensis) қамысынан жасалған гүл шоғын сыйлап, "[Мен Сомин Шораидың ұрпағымын]" (蘇民将来之子孫也, Somin Shōrai no shison nari) деп жариялауын өтінді. Осылайша ол және оның ұрпақтары обадан аман қалуы керек еді. Бұл жырдағы құдай Муто кейінірек қайта айтылғанда жиі Гозу Тенномен (оның аты айтып тұрғандай, өгіз басымен туылған) біріктіріледі, бірақ бір нұсқада Гозу Тенно Муто Тенджиннің ұлы деп айтылады. 20-ғасырдың басындағы тарихшы Цуда Сокичи, Кодзикидегі жазбалар тарихқа негізделмеген (Эдо дәуіріндегі кокугаку және мемлекеттік Шинто идеологиясы солай деп сенгендей), бірақ императорлық (Ямато) әулетінің билігін түсіндіру және заңдастыру үшін ойлап тапқан үгіт-насихат мифтері екенін алға тартқан сол кездегі даулы теорияны ұсынды. Ол Сусанооны теріс кейіпкер ретінде қарастырды, оның императорлық ата-анасы Аматерасудың бүлікші қарсыласы ретінде құрылғанын айтты. Обаяши да Сусанооны жаман кейіпкер ретінде түсіндіреді. Изумо Фудоки Изумодағы Суза қалашығы оның құдайы Сусаноо есімімен аталғанын мәлімдейді, бірақ шындығында керісінше болуы мүмкін, Сусаноо сол жердің атымен аталған, оның есімі бұл жағдайда "Сузаның адамы" деген мағынада түсініледі. Мацумура да, Мацумото да Сусанооны күріш егістіктерімен және егін жинаумен байланыстырғанды жөн көрсе, Мацумае Такеши Сусаноо бастапқыда теңізшілердің қамқоршы құдайы ретінде құлшылық етілгенін ұсынды. Сусанооды Изумомен байланыстыратын басқа ғалымдардан айырмашылығы, Мацумае Кии провинциясын (қазіргі Вакаяма және Мие префектуралары) Сусаноо құлшылығының туған жері ретінде қарастырды, Кииде Суса (須佐) деп аталатын елді мекеннің де болғанын атап өтті. (Коджикиде Онамужи Сусанооның Не но Куни әлеміне Киидегі ағаштың бұтағы арқылы кіреді.) Мацумае Сусаноо құрметіне Кииден келген теңізшілер арқылы Жапонияның басқа жерлеріне әкелінгенін ұсынды. Кейбір жырлар, мысалы, Сусаноодың Силладағы Сошимориге түсуі, құдай мен Корея түбегінің арасындағы байланысты көрсетеді. Шындығында, кейбір ғалымдар ақырында Сусаноо, Муто Тенджин және Гозу Тенномен біріктірілген құдайлар корейлік текті болуы мүмкін деп болжайды. "Муто" (武塔, тарихи орфография: mutau) атауы корей сөзі "муданг" ("шаман") мен байланысты, ал "Гозу" "Сошиморидің" калькасы ретінде түсіндіріледі, бұл жерде корей топонимінен алынған "Бұғының (so) басы (mari)" деген мағынаны білдіреді. "Сусаноо" атауының өзі Орта Кореяның susung ( 次次雄 немесе 慈充 деп транслитерацияланады) атағымен байланысты деп түсіндіріледі, яғни "шебер" немесе "шаман", әсіресе Самгук Сагиде Силланың екінші патшасы Намхэге қатысты. Эмилия Гаделева (2000) Сусаноодың бастапқы кейіпкерін жаңбыр құдайы деп санайды, нақтырақ айтқанда, жаңбыр жаудырумен байланысты құдай, оның егін жинаумен және мифтердің басқа да элементтерімен байланысы ақыр соңында жаңбыр суымен байланысынан туындайды. Осылайша ол күн құдайы Аматерасумен салыстырылады. Гаделева сондай-ақ құдайдың кейіпкеріндегі шетелдік элементтерді мойындайды, жаңбыр жасау рәсімдері мен тұжырымдамалары ежелгі дәуірде Жапонияға континенттен әкелінген, жаңбырдың мол болуын сиқырлы түрде бақылаған корей шаманы (сусунг) кейінірек жапондық Сусанооға айналды, бірақ сонымен бірге Сусаноо мүлдем шетелдік импорт емес, оның түбінде жапондық тамыры болуы керек деп баса айтады. Гаделеваның пікірінше, құдай императорлық мифтік циклға енгізілгеннен кейін үлкен өзгерістерге ұшыраса да, Сусаноодың кейіпкері басынан бастап оң және теріс ерекшеліктерге ие болды, екеуі де жаңбырмен байланысты. Жаңбырдың дұрыс мөлшері мол егінге кепілдік бергендіктен, тым көп немесе тым аз жаңбырдың салдарынан туындаған апаттар (яғни, су тасқыны, құрғақшылық немесе эпидемиялар) жаңбыр құдайының жұмысын дұрыс атқармағаны үшін айыпталды. Гаделеваның сөзінше, осы себепті Сусаноо кейде теріс жарықтандырылады.

The syncretic deity Gozu Tennō (牛頭天王, "Ox Headed Heavenly King"), originally worshiped at Yasaka Shrine in Kyoto and at other shrines such as Tsushima Shrine in Aichi Prefecture, was historically conflated with Susanoo. Originally a deity of foreign import (India and Korea have all been suggested as possible origins), Gozu Tennō was widely revered since the Heian period as a god of pestilence, who both caused disease and cured them. Gozu Tennō became associated with another deity called Mutō no Kami (武塔神) or Mutō Tenjin (武塔天神), who appears in the legend of Somin Shōrai (蘇民将来). This legend relates that Mutō, a god from the northern sea, embarked on a long journey to court the daughter of the god of the southern seas. On his way he sought lodging from a wealthy man, but was turned down. He then went to the home of a poor man (sometimes identified as the rich man's brother) named Somin Shōrai, who gave him food and shelter. Years later, Mutō returned and slew the rich man and his family but spared Somin Shōrai's house. Some versions of the story have Mutō repaying Somin Shōrai for his hospitality by giving the poor man's daughter a wreath of susuki (Miscanthus sinensis) reeds that she is to wear while declaring, "[I am] the descendant of Somin Shōrai" (蘇民将来之子孫也, Somin Shōrai no shison nari). By doing so, she and her descendants would be spared from pestilence. The deity in this story, Mutō, is often conflated with Gozu Tennō (who, as his name implies, was born with the head of an ox) in later retellings, though one version identifies Gozu Tennō as Mutō Tenjin's son. The early 20th century historian Tsuda Sōkichi, who put forward the then controversial theory that the Kojiki's accounts were not based on history (as Edo period kokugaku and State Shinto ideology believed them to be) but rather propagandistic myths concocted to explain and legitimize the rule of the imperial (Yamato) dynasty, also saw Susanoo as a negative figure, arguing that he was created to serve as the rebellious opposite of the imperial ancestress Amaterasu. Ōbayashi thus also interprets Susanoo as a bad hero. While the Izumo Fudoki claims that the township of Susa in Izumo is named after its deity Susanoo, it has been proposed that the opposite might have actually been the case and Susanoo was named after the place, with his name being understood in this case as meaning "Man (o) of Susa." While both Matsumura and Matsumoto preferred to connect Susanoo with rice fields and the harvest, Matsumae Takeshi put forward the theory that Susanoo was originally worshiped as a patron deity of sailors. Unlike other scholars who connect Susanoo with Izumo, Matsumae instead saw Kii Province (the modern prefectures of Wakayama and Mie) as the birthplace of Susanoo worship, pointing out that there was also a settlement in Kii named Susa (須佐). (In the Kojiki, Ōnamuji enters Susanoo's realm, Ne no Kuni, through the fork of a tree in Kii.) Matsumae proposed that the worship of Susanoo was brought to other places in Japan by seafaring peoples from Kii, a land rich in timber (the province's name is itself derived from the word ki meaning 'tree'). A few myths, such as that of Susanoo's descent in Soshimori in Silla, seem to suggest a connection between the god and the Korean Peninsula. Indeed, some scholars have hypothesized that the deities who were eventually conflated with Susanoo, Mutō Tenjin, and Gozu Tennō, may have had Korean origins as well, with the name 'Mutō' (武塔, historical orthography: mutau) being linked with the Korean word mudang "shamaness," and 'Gozu' being explained as a calque of 'Soshimori', here interpreted as being derived from a Korean toponym meaning 'Bull's (so) Head (mari)'. The name 'Susanoo' itself has been interpreted as being related to the Middle Korean title susung (transliterated as 次次雄 or 慈充), meaning 'master' or 'shaman', notably applied to Namhae, the second king of Silla, in the Samguk Sagi. Emilia Gadeleva (2000) sees Susanoo's original character as being that of a rain god – more precisely, a god associated with rainmaking – with his association with the harvest and a number of other elements from his myths ultimately springing from his connection with rainwater. He thus serves as a contrast and a parallel to Amaterasu, the goddess of the sun. Gadeleva also acknowledges the foreign elements in the god's character by supposing that rainmaking rituals and concepts were brought to Japan in ancient times from the continent, with the figure of the Korean shaman (susung) who magically controlled the abundance of rain eventually morphing into the Japanese Susanoo, but at the same time stresses that Susanoo is not completely a foreign import but must have had Japanese roots at his core. In Gadeleva's view, while the god certainly underwent drastic changes upon his introduction in the imperial myth cycle, Susanoo's character already bore positive and negative features since the beginning, with both elements stemming from his association with rain. As the right quantity of rainwater was vital for ensuring a rich harvest, calamities caused by too much or too little rainfall (i. e. floods, drought, or epidemics) would have been blamed on the rain god for not doing his job properly. This, according to Gadeleva, underlies the occasional portrayal of Susanoo in a negative light.

Дін

Теңіз және дауылдармен байланысының үстіне, Ямата но Орочиді өлтірген мифтік рөлі мен Гозу Тенно сияқты оба-жұққыш құдайлармен тарихи байланысы болғандықтан, Сусаноо бақытсыздық пен апатты қорғайтын құдай ретінде құрметтеледі, әсіресе аурулар мен сырқаттарға қарсы дұға жасалады. Оның батырлық ісі Кусинадахименің махаббатын жеңуге көмектескендіктен, ол махаббат пен некеге демеушілік етеді, мысалы, Сайтама префектурасындағы Хикава ғибадатханасында (төменде қараңыз).

Жапониядан тыс ықпал

20 ғасырда Сусаноо қазіргі корейлердің ортақ ата-бабасы ретінде бейнеленген, ал жапондықтар Токио императорлық университетінде Шығыс тарихы (Tōyōshi 東洋史) пәнін құрған Ширатори Куракичи сияқты тарихшылар Кореяны жапондықтар басып алған кезеңде Аматерасудың ұрпақтары деп есептелген. Бұл теория корейлерді Сусаноомен байланыстырып, нәтижесінде жапондықтарды көрсетіп, корей түбегін жапондықтардың отарлауын заңдастырды.

Танымал мәдениетте

Ямата Амасунг Кеибу Кеиоиба – метей тіліндегі пьеса, ол жапон халық ертегілеріндегі Сусаноо өлтірген екі аңызды жаратылыс – Ямата но Орочи және метей (манипури) халық ертегілерінің Кеибу Кеиоибаның оқиғаларын біріктіреді. Пьесада Сусаноо рөлін Ромарио Тхудам Паона сомдады. Ол Ямато Такэрумен бірге Тоширо Мифунэнің "Жапонияның тууы" фильмінде бейнеленген. Фильмде Сусанооның Изанамиға деген қайғысы мен Изанагиге деген ашуы оның қаһарлы қимылдарына себеп болды.