Кіріспе

Француз сюрреалистік суретшісі Реймонд Жорж Ив Танги (5 қаңтар 1900 жыл - 15 қаңтар 1955 жыл), жай ғана Ив Танги (,/iː//v// //t//ɒ̃/'/ɡ//iː/, iv tɑ̃ɡi) деп белгілі француз сюрреалистік суретшісі.

Өмірбаян

Танги зейнеткердеген теңіз капитанының ұлы болып, 1900 жылдың 5 қаңтарында Париждегі Конкорд алаңындағы Теңіз істері министрлігінде дүниеге келді. Оның ата-анасы екеуі де бретондықтар еді. 1908 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін анасы туған жері Локронанға, Финистерге көшіп кетті, ал ол жастық шағының көп бөлігін түрлі туыстарымен бірге өткізді. 1918 жылы Танги қысқа мерзімге сауда флотына қосылды, ал 1922 жылы әскери қызметтен босатылып, Парижге оралып, түрлі жұмыстар істеді. Ол Джорджо де Кириконың суретіне кез болып, одан қатты әсер алып, формальды білімі болмаса да, өзі суретші болуға шешім қабылдады. Танги жұмыс істеп жатқан суретіне толыққанды беріліп кететін әдеті болды. Мүмкін, бұл өнер туындыларын жасау тәсілі оның кішкентай студиясымен байланысты болған шығар, онда тек бір ылғал сурет салуға орын жеткен. 1924 жылы досы Превердің арқасында Танги Андре Бретонның айналасындағы сюрреалистік суретшілер тобымен танысты. Танги өзінің ерекше сурет салу стилін жылдам дамыта бастады, 1927 жылы Парижде өзінің алғашқы жеке көрмесін өткізді және сол жылы алғашқы әйелі Жаннет Дюкрокқа (1896 ж.т., 1977 ж.қ.) үйленді. Осы қарбалас кезеңде Бретон Тангиге жылына 12 картина салуға шарт жасады. Тұрақты табысы болғандықтан, ол аз сурет салып, Бретон үшін сегіз ғана туынды жасады. 1930 жылдың желтоқсанында Бунюэль мен Далидің «Алтын ғасыр» фильмінің алғашқы көрсетілімінде оңшыл белсенділер фильм көрсетіліп жатқан кинотеатрдың вестибюліне барып, Дали, Жоан Миро, Ман Рэй, Танги және басқалардың өнер туындыларын жойды. 1930 жылдары Танги күрескен суретшінің богемиялық өмір салтын құштарлықпен қабылдады, бұл оның алғашқы некесінің сәтсіздікке ұшырауына әкелді. 1938 жылы ол әйелі Жаннет Дюкрокпен бірге Лондонға барғанда Пегги Гуггенхайммен құпия қарым-қатынаста болды, оның галереясында Guggenheim Jeune-де өзінің алғашқы ретроспективті көрмесін ұйымдастырды. Көрме үлкен жетістікке ие болды және Гуггенхайм өзінің өмірбаяннда «Танги өмірінде алғаш рет бай екенін сезінді» деп жазды. Ол өзінің коллекциясы үшін «Toilette de L'Air» және «The Sun in Its Jewel Case (Le Soleil dans son écrin)» суреттерін сатып алды. Танги Пеггиге екі әдемі сырға да сурет салды. Бұл роман Лондон мен Парижде жалғасты, бірақ Танги екінші әйелі болатын сюрреалистік суретшімен танысқанда ғана аяқталды. 1938 жылы әріптес суретші Кэй Сейдждің туындыларын көргеннен кейін Танги екінші некеге бастаған қарым-қатынасты бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Сейдж туған Нью-Йоркке оралды, ал әскери қызметке жарамсыз деп танылған Танги оның соңынан ерді. Ол өмірінің қалған бөлігін АҚШ-та өткізді. Сейдж пен Танги 1940 жылдың 17 тамызында Невада штатының Рино қаласында үйленді. Олардың некелері берік болғанымен, керістікке толы болды. Екеуі де көп ішіп, Танги Сейджге ауызша және кейде физикалық зорлық көрсетті, оны итеріп жіберіп, кейде жеке және қоғамдық жиналыстарда пышақпен қорқытты. Достарының айтуынша, Сейдж күйеуінің агрессиясына жауап бермеген. Соғыс аяқталған кезде олар Коннектикут штатының Вудбери қаласына көшіп, ескі шаруа үйін суретшілер студиясына айналдырды. Олар өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. 1948 жылы ол АҚШ азаматы болды. 1955 жылдың қаңтарында Вудбериде Тангиге инсульт оқшау келді. Оның денесі кремацияланып, күлі 1963 жылы Сейдж қайтыс болғанға дейін сақталды. Кейіннен оның күлін досы Пьер Матисс сүйікті Бретаньдегі Дуарнез жағажайында әйелінің күлімен бірге шашыратылды.

Стил және мұра

Тангуйдің суреттері ерекше, бірден танылатын бейнелеу емес, абстрактілі сюрреализм стиліне ие. Олар кең, абстрактілі пейзаждарды бейнелейді, көбінесе өте шектеулі түстер палитрасында, тек сирек жағдайда контрастты түстердің сәл жарқырауы байқалады. Әдетте, осы фантастикалық пейзаждар әртүрлі абстрактілі пішіндермен толтырылады, кейде бұрышты, шыны сынықтарындай өткір, ал кейде қызықты органикалық түрде, алып амебалардың кенеттен тасқа айналғандай көрінеді. Наталья Бродскаяның сөзінше, «Ана, әке жараланды!» (1927) – Тангуйдің ең әсерлі туындыларының бірі. Бродская картинаның Джорджио де Чирикоға деген қарызын көрсетеді деп жазады – құлаған көлеңкелер мен классикалық торс, – және апат сезімін тудырады: көкжиек, даланың кеңдігі, жалғыз өсімдік, түтін, кішкентай тұлғалардың әлсіздігі. Тангуй сурет салуды бастамас бұрын осы бейнені толығымен қиялында көріп өткенін айтты. Ол сондай-ақ осы және басқа да туындыларының атауларын психиатриялық оқулықтардан алғанын мәлімдеді: «Мен Андре Бретонмен бірге психиатрия туралы кітаптарды парақтап, картиналарға атау ретінде пайдалануға болатын пациенттердің сөздерін іздеген бір күнді есіме аламын», – деді ол. Алайда Дженнифер Мунди бұл картинаның және тағы бірнеше туындының атаулары доктор Чарльз Ришенің «Метафизика туралы трактат» (1922) атты паранормальды құбылыстар туралы кітабынан алынғанын анықтады. Тангуйдің стилі Роберто Матта, Вольфганг Паален, Тойен және Эстебан Франсес сияқты жас суретшілерге елеулі әсер етті, олар 1930-шы жылдары сюрреалистік стильді қабылдады. Кейіннен Тангуйдің суреттері (және де Чириконың туындылары) Поль Гримо мен Превердің 1980 жылғы француз анимациялық фильмі «Патша және құс» фильмінің стиліне әсер етті. Тангуйдің туындылары сонымен қатар иллюстратор Ричард Пауэрстің ғылыми-фантастикалық кітап мұқабаларына да ықпал етті.

Танымал мәдениетте

Тангидің "The Invisibles" суреті BBC Two телеарнасының екінші маусымының үшінші эпизодындағы маңызды сюжеттік бөлшек болды. Суретші Дэвид Сильнюс металл қалдықтарынан Тангидің сурет салу стилінде жеке туындысын жасап, оны "Тангиге арналған құрмет" деп атады.