Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үкіметтік лауазым
Government position
Бас қамшы – саяси партия мүшелері болып табылатын заң шығарушылардың партия жетекшілігі белгілегендей заңдарға қатысуын және дауыс беруін қамтамасыз ету мақсатындағы қамшылау жүйесін сақтауға жауапты саяси жетекші.
The Chief Whip is a political leader whose task is to enforce the whipping system, which aims to ensure that legislators who are members of a political party attend and vote on legislation as the party leadership prescribes.
Ұлыбритания
Британ саясатында, Өкілдер палатасындағы билік партиясының Бас қамшысы әдетте сондай-ақ Қаржы министрлігінің Парламенттік хатшысы, Кабинет лауазымына тағайындалады. Үкімет басшысының ресми резиденциясы Даунинг-стрит, 12-де орналасқан. Дегенмен, Бас қамшының кеңсесі қазіргі уақытта Даунинг-стрит, 9-да орналасқан. Бас қамшы өз партиясының депутаттарына, тіпті кабинет министрлеріне де үлкен ықпал ете алады, олардың барлық уақытта Премьер-министрдің атынан сөйлейтіні сезіледі. Маргарет Тэтчер өзінің Бас қамшысын «кабинеттік орындаушы» ретінде пайдаланғанымен белгілі болды. Бас қамшы лауазымы құпия саналады, себебі қамшы өз партиясының Парламент мүшелерінің тәртібін сақтаумен айналысады және қамшы ретінде теледидар мен радиода ешқашан пайда болмайды. 2019 жылдың 1 сәуірінде Джулиан Смит өзінің үкіметі мен Премьер-министрін сынауды жөн көрді. Өкілдер палатасындағы қамшылар, әдетте, пікірсайыстарда сөйлемейді. Үкімет бас қамшысына Бас қамшының орынбасары, басқа қамшылар және көмекші қамшылар көмектеседі. Қамшыға жалақы төлеу үшін, үкіметтік қамшылар Қаржы министрлігінде және Корольдік үй шаруашылығында, Үйдің лорд-қадағалаушысының басшылығымен лауазымдарға тағайындалады. Қамшылар осы министрліктердің екеуінде де толыққанды жұмыс істемейді, бірақ бірқатар міндеттерді орындайды. Бас қамшының орынбасары – Корольдік үйдің қазынашысы, келесі екі қамшы – Корольдік үйдің қадағалаушысы және Корольдік үйдің вице-камергері. Қалған қамшылар – Қаржы министрлігінің лорд комиссарлары. Көмекші қамшылар мен оппозициялық партиялардың қамшылары мұндай тағайындауларды көбінесе алмайды. Лордтар палатасындағы Үкімет бас қамшысы сондай-ақ Құрметті қарулы адамдар корпусының капитаны лауазымын атқарады, ал Лордтар палатасындағы Үкімет бас қамшысының орынбасары – Гвардияның емендерінің капитаны лауазымын атқарады. Басқа қамшылар, олардың саны Лордтардағы партиялық тәртіптің маңыздылығы төмендегендіктен аз, ерлер болса күтудегі лордтар, ал әйелдер болса күтудегі баронессалар болып тағайындалады. Лордтар палатасындағы қамшылар өздерінің қамшылық міндеттерінен басқа, департамент министрлерін қолдау үшін немесе Лордтарда министр жоқ болған жағдайда үкімет департаменттерінің өкілдері ретінде палатада сөйлейді (Өкілдер палатасындағы қамшылардан өзгеше). Үкіметтен тыс, Оппозиция жетекшісі сияқты, Өкілдер палатасындағы Оппозицияның Бас қамшысы, қосымша жауапкершіліктері оларды басқа жұмыс істеуге мүмкіндік бермейтіндіктен, парламенттік жалақысына қосымша үстеме алады. Қамшылар, сырттай қарағанда диктаторлық көрінгенімен, партия жетекшілігі мен артқы қатардағы депутаттар арасында байланысшылар рөлінде әрекет етеді. Соңында, артқы қатардағы депутаттар басшылықтың ұстанымына наразы болса, олар дауыс беру кезінде бүлік тудыруы мүмкін және басшылықты келісімге келуге мәжбүрлей алады. Бишік британ саясатына 1880 жылдары Чарльз Стюарт Парнелл басқарған Ирландия парламенттік партиясымен ресми түрде енгізілгенімен, 1846 жылы Веллингтон герцогы Консервативтік партияның жаңа жетекшісі Лорд Стэнлиге өзінің «бишіктерінің» жеке адалдығын қамтамасыз етуді ұсынды. Оксфорд ағылшын сөздігінде «whippers in» термині парламенттік мағынада алғаш рет 1772 жылғы Жылдық тіркелімде тіркелген.
In British politics, the Chief Whip of the governing party in the House of Commons is usually also appointed as Parliamentary Secretary to the Treasury, a Cabinet position. The Government Chief Whip has an official residence at 12 Downing Street. However, the Chief Whip's office is currently located at 9 Downing Street. The Chief Whip can wield great power over their party's MPs, including cabinet ministers, being seen to speak at all times on behalf of the Prime Minister. Margaret Thatcher was known for using her Chief Whip as a "cabinet enforcer". The role of the Chief Whip is regarded as secretive, as the Whip is concerned with the discipline of their own party's Members of Parliament, never appearing on television or radio in their capacity as whip. An exception occurred on 1 April 2019 when Julian Smith chose to criticise his own government and Prime Minister. Whips in the House of Commons do not, by convention, speak in debates. The Government Chief Whip is assisted by the Deputy Chief Whip, other whips, and assistant whips. In order to provide the whip with a salary, the government whips are appointed to positions in HM Treasury and in the Royal Household under the Lord Steward of the Household. The whips are not fully active in either of these departments, though they do undertake a number of responsibilities. The Deputy Chief Whip is Treasurer of HM Household, the next two whips are Comptroller of HM Household and Vice Chamberlain of HM Household. The remaining whips are Lords Commissioners of the Treasury. Assistant whips, and whips of opposition parties, generally do not receive such appointments. The Government Chief Whip in the House of Lords also holds the role of Captain of the Honourable Corps of Gentlemen at Arms, while the Government Deputy Chief Whip in the Lords holds the role of Captain of the Yeomen of the Guard. Other whips, who are fewer in number due to the decreased importance of party discipline in the Lords, are appointed as Lords in Waiting, if men, and Baronesses in Waiting, if women. As well as their duties as whips, Lords whips speak in the chamber (unlike Commons whips) to support departmental ministers, or act as a spokesperson for government departments with no minister in the Lords. Outside the government, the Official Opposition Chief Whip in the Commons, like the Leader of the Opposition, receives a stipend in addition to their parliamentary salary, because their additional responsibilities will make them unable to hold down another job. The whips, although superficially dictatorial, act as communicators between backbenchers and the party leadership. Ultimately, if backbenchers are unhappy with the leadership's position, they can threaten to revolt during a vote and force the leadership to compromise. While the whip was formally introduced to British politics by the Irish Parliamentary Party under Charles Stewart Parnell in the 1880s, in 1846 the Duke of Wellington advised the new Conservative Party leader Lord Stanley to ensure that his "whippers in" were personally loyal. According to the Oxford English Dictionary, the use of the term "whippers in" was first recorded in the parliamentary sense in the Annual Register of 1772.
Билеушілердің билік басындағы шегі
Ұлыбритания парламентінің Төменгі палатасында дауыс берудің маңыздылығы "шабақ" деп аталатын құжаттағы тиісті тармақтарды сызып көрсету арқылы белгіленеді. Бұл – Бас шабақтың апта басында өз партиясының барлық депутаттарына жіберген хаты. Хатта алдағы күндердің кестесі жазылады және дауыс беруге қатысты әрбір мәселенің қасына "Сіздің қатысуыңыз міндетті" деген сөз қосады. Егер депутаттар келмесе, қандай салдарға ұшырайтындарына байланысты бұл сөз бір, екі немесе үш рет сызылады, содан "бір сызықты шабақ", "екі сызықты шабақ" және "үш сызықты шабақ" терминдері пайда болды. Олардың нақты қалай дауыс беру керектігі туралы нұсқаулар бөліну кезінде (әдетте, бөліну қоңырауы соғылғаннан кейін) палата ішінде қол сигналдары арқылы жеткізіледі. Бұл нұсқаулар да, апта басындағы "шабақ" хаты да Хансардқа жазылмайды, себебі олар партия ішіндегі мәселелер деп есептеледі. Депутатқа қалай дауыс беру керектігін тікелей айту – парламенттік ережелерді бұзу болып саналады. Партиялық шабаққа бағынбаудың салдары жағдайға қарай әртүрлі болады және әдетте партиялық шабақпен алдын ала келісіледі. Партиялық шабақтың міндеті – дауыс берудің нәтижесін қамтамасыз ету. Көпшілік партия мүшелері шабаққа бағынса, дауыс беруде жеңіске жете алады. Егер партияда үлкен көпшілік болса, ол маңызды жұмыстарымен шұғылданып жатқан немесе саяси жағдайы белгілі бір мәселеге ерекше назар қажет деп талап ететін депутаттарға жеңілдік жасай алады. Теориялық тұрғыдан алғанда, үш сызықты шабаққа бағынбаған жағдайда партиядан шығарылу мүмкін. Шабақтар көбінесе депутаттарды ұнамайтын дауыс беруге мәжбүрлеу үшін уәделер, көндіру және ынталандырудың әртүрлі тәсілдерін қолданады. Шабақ депутаттың жергілікті сайлау округіндегі партиялық ұйымның және оның сенімді адамының кім екенін білуі керек. Ауру депутаттарды маңызды дауыс беру үшін алыс жерден парламентке әкелген жағдайлар болған. Бұрынғы депутат Джо Эштон Джеймс Каллахан үкіметінің соңғы күндерінде болған бір оқиғаны еске алды:
In the UK House of Commons, the importance of a vote is indicated by underlining items on the "whip", which is the name of the letter the Chief Whip sends to all the MPs in their party at the start of the week. This letter informs them of the schedule for the days ahead and includes the sentence "Your attendance is absolutely essential" next to each debate in which there will be a vote. This sentence is underlined once, twice, or three times depending on the consequences that will be suffered if they do not turn up, hence the origin of the terms one line whip, two line whip and three line whip. The actual vote they are to make is communicated to them in the chamber by hand signals during the division when the time comes (usually after the division bell has been rung). Neither these instructions, which are visible to everyone in the chamber, nor the "whip" letter at the start of the week, are recorded in Hansard, as they are considered a matter internal to the political party. Any explicit direction to an MP as to how they should vote would be a breach of parliamentary privilege. The consequences of defying the party whip depend on the circumstances and are usually negotiated with the party whip in advance. The party whip's job is to ensure the outcome of the vote. The party in the majority can always win a vote if its members obey the whip. If the party has a large Commons majority, it can make allowances for MPs who are away on important business, or whose political circumstances require them to take a particular issue very seriously. Theoretically at least, expulsion from the party is an automatic consequence of defying a three line whip. Whips often employ a mixture of promises, cajoling and persuasion to force an unpopular vote. A whip should know major figures in an MP's local constituency party and the MP's agent. There have been cases where sick MPs were wheeled into the House from far afield to vote for the government on a crucial vote. Former MP Joe Ashton recalled a case from the latter days of James Callaghan's government:
Мен Сент-Хеленс округінен сайланған Лесли Сприггстің жағдайы есімде. Біз тең дауыспен дауыс беріп жатқан едік, оны жүрек талмасынан кейін жедел жәрдеммен әкелді. Екі шабақ жедел жәрдем көлігіне қарап, Лесли Сприггс өлідей жатқан еді. Джон Стредлинг Томас Джо Харперге: "Оның тірі екенін қалай білеміз?" деді. Ол еңкейіп, жүрек аппаратының қосқышын бұрды, жасыл шам айналып, ол: "Міне, сіз жеңіліп қалдыңыз – 311 дауыс" деді. Бұл – шын оқиға. Бұрынғыдай әңгіме. Ешкімге сенбейтін, бірақ бұл рас. Шабаққа бағынбаған министр, егер ол әлі отставкаға кетпесе, дереу қызметтен босатылады және қатардағы депутатқа айналады. Кейде олардың Парламенттегі дауыстарын "жалақылық дауыс" деп атайды, себебі олардың дауысы белгілі деп есептеледі. Қатардағы депутаттар үшін салдары болашақта үкіметтік лауазымға тағайындалмауы, келесі сайлауда оның сайлау округінде партиялық науқанға жәрдем көрсетуді азайтуы, жергілікті партия белсенділері оны қайта сайлаудан бас тартуы немесе ең ауыр жағдайда "шабақты алып қою" және партиядан шығару болуы мүмкін.
I remember the famous case of Leslie Spriggs, the then Member for St. Helens. We had a tied vote, and he was brought to the House in an ambulance having suffered a severe heart attack. The two Whips went out to look in the ambulance and there was Leslie Spriggs lying there as though he was dead. I believe that John Stradling Thomas said to Joe Harper, "How do we know that he is alive?" So, he leaned forward, turned the knob on the heart machine, the green light went around, and he said, "There, you've lost—it's 311." That is an absolutely true story. It is the sort of nonsense that used to happen. No one believes it, but it is true. A minister who defies the whip is generally dismissed from their job immediately, if they have not already resigned, and returns to being a backbencher. Sometimes their votes in Parliament are called the "payroll vote", because they can be taken for granted. The consequences for a back bencher can include the lack of future promotion to a government post, a reduction of party campaigning effort in his or her constituency during the next election, deselection by his or her local party activists, or, in extreme circumstances, "withdrawal of the whip" and expulsion from the party.
Үндістан
Үндістанда қамшы институты британдық колониялық үкіметтен мұраға қалған. Кез келген ірі саяси партия өз қамшысын тағайындайды, ол партияның тәртібін және парламенттегі мінез-құлқы үшін жауапты болады. Әдетте, ол партия мүшелеріне белгілі бір мәселелерде партиялық ұстанымды сақтауды және партияның жоғары лауазымды өкілдерінің көрсетімі бойынша дауыс беруді ұсынады. Дегенмен, кейбір жағдайларда, мысалы, Үндістан президенттік сайлауында, Парламент депутатына немесе Заң шығарушы жиналыстың депутатына кімге дауыс беру керектігін анықтау үшін қамшы қолданылмайды.
In India, the concept of the whip was inherited from colonial British rule. Every major political party appoints a whip who is responsible for the party's discipline and behaviour on the floor of the house. Usually, that person directs the party members to stick to the party's stand on certain issues and directs them to vote as per the direction of senior party members. However, there are some cases, such as Indian presidential election, where no whip can be issued to direct Member of Parliament or Member of the Legislative Assembly on whom to vote.
Көркем шығармаларда
Британдық бас қамшылар "Карточкалар үйі", "Иә, министр", "Жаңа мемлекет қайраткері" және "Жылы қалыңдық" телесериалдарында пайда болды.
British Chief Whips have appeared in TV series such as House of Cards, Yes Minister, The New Statesman and The Thick of It.