Кіріспе
Нгуен Хюу Тхо (10 шілде 1910 – 24 желтоқсан 1996) – вьетнамдық саясаткер, революционер, 1969 жылдың 6 маусымынан 1976 жылдың 2 шілдесіне дейін Оңтүстік Вьетнамның Ұлттық азаттық майданының Консультативтік кеңесінің төрағасы, ал 1981 жылдың 4 шілдесінен 1987 жылдың 18 маусымына дейін Вьетнамның Ұлттық ассамблеясының төрағасы болды. Нгуен Хюу Тхо саяси мансабын 1949 жылы бастады, ол Индокитайдағы француз отаршылдық үкіметіне және Оңтүстік Вьетнам жағалауындағы АҚШ әскери кемелерінің патрульдік өтуіне қарсы наразылық акцияларын ұйымдастырды. Осы әрекеттері үшін 1950 жылдан 1952 жылға дейін тұтқындалды. Түрмеде ұзақ аштық жариялап, беделін арттырды. 1954 жылы Вьетнамның Кеңес Одағы қолдаған Солтүстік Вьетнамға және АҚШ қолдаған Оңтүстік Вьетнамға бөлінуінен кейін, ол Оңтүстікте қалды және 1954 жылғы келісім бойынша 1956 жылға жоспарланған сайлау арқылы елді біріктіруді мақсат еткен ұйым құрғандығы үшін президент Нго Динь Дьемнің үкіметімен ынтымақтастықта жұмыс істеді, бірақ қайта тұтқындалды. 1961 жылы түрмеден қашып, алғашқыда уақытша президент, содан кейін Солтүстік Вьетнам қолдаған Оңтүстік Вьетнамды азат ету ұлттық майданының (Вьет Конг) төрағасы болды. Ол 1960 жылдың 20 желтоқсанында оның құрылуына бірлесіп қатысты. Бұл майдан Вьетнам соғысы кезінде Оңтүстік Вьетнам үкіметіне қарсы қарулы көтеріліс ұйымдастырды. 1969 жылдың маусымында Солтүстік Вьетнам Оңтүстік Вьетнамның Уақытша революциялық үкіметін құрды, онда Хуинь Тань Фат президент, ал ол Консультативтік кеңестің төрағасы болды. 1975 жылдың сәуір айында Сайгон түскеннен кейін Солтүстік Вьетнам Оңтүстік Вьетнамның барлық аймағын басып алғаннан кейін, ол жаңадан құрылған Оңтүстік Вьетнам Республикасының премьер-министрі болды. Вьетнамның ресми түрде қайта бірігуінен және 1976 жылдың 2 шілдесінде Вьетнам Социалистік Республикасының құрылуынан кейін ол екі вице-президенттің бірі және сол кездегі президент Тон Дык Тхангтың орынбасары болды. Сонымен қатар, ол Хо Ши Мин қаласының (бұрынғы Сайгон, Хо Ши Миннің құрметіне аталған) алғашқы мэрі болды. 1980 жылдың 30 наурызында Тон Дык Тханг қайтыс болғаннан кейін ол Вьетнамның президенті міндетін атқарушы болды, бұл қызметті 1981 жылдың 4 шілдесінде Чыонг Чиньмен ауыстырылғанға дейін атқарды. Содан кейін 1981 жылдан 1992 жылға дейін Мемлекеттік кеңестің төрағасының орынбасары болды. 1981 жылдан 1987 жылға дейін ол Ұлттық ассамблеяның (Quốc hội Việt Nam) төрағасы және осылайша Парламент төрағасы болды. 1988 жылдан 1994 жылға дейін ол Вьетнам Отан майданының (Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) төрағасы болды, ол елдегі көптеген ұйымдардың бас ұйымы болып табылады.
Nguyễn Hữu Thọ (10 July 1910 – 24 December 1996) was a Vietnamese revolutionary and Chairman of Consultative Council of the National Liberation Front of South Vietnam from 6 June 1969 to 2 July 1976, and the Chairman of the National Assembly of Vietnam from 4 July 1981 to 18 June 1987. Nguyễn Hữu Thọ began his political career in 1949, when he led protests against French colonial rule of Indochina and the patrols of US naval warships off the coast of southern Vietnam. As a consequence of these activities, he was arrested and imprisoned from 1950 to 1952. He went on an extended hunger strike while imprisoned which enhanced his reputation. After the partition of Vietnam into the Soviet backed communist North Vietnam and the US backed South Vietnam in 1954, he remained in the south and subsequently co operated with the government of President Ngô Đình Diệm until he was arrested again for creating an organisation intended on achieving reunification through the proposed elections scheduled for 1956 by 1954 accords. In 1961, he escaped from prison and became first interim president and then chairman of the North Vietnamese backed National Front for the Liberation of South Vietnam (Viet Cong), which was co founded by him on December 20, 1960. This group launched an armed insurgency against the government of South Vietnam during the Vietnam War. In June 1969, North Vietnam founded the Provisional Revolutionary Government of South Vietnam, in which Huỳnh Tấn Phát became President and he himself became Chairman of the Consultative Council. After the North Vietnamese conquest all of South Vietnam following the fall of Saigon in April 1975, he became Prime Minister of new found Republic of South Vietnam. After the official reunification of Vietnam and the founding of the Socialist Republic of Vietnam on 2 July 1976, he became one of two vice presidents and thus a deputy of then President Tôn Đức Thắng. At the same time, he was also the first mayor of Ho Chi Minh City (Saigon, named after dead Ho). After Tôn Đức Thắng's death on 30 March 1980, he became acting President of Vietnam, a post he held until he was replaced by Trường Chinh on 4 July 1981. He then served as Deputy Chairman of the Council of State from 1981 to 1992. From 1981 to 1987 he was also Chairman of the National Assembly (Quốc hội Việt Nam) and thus President of the Parliament. Between 1988 and 1994, he was chairman of the Vietnamese Fatherland Front (Mặt trận Tổ quốc Việt Nam), the umbrella organization for mass organizations in the country.
Өмір және мансап
Кочинкинада француз тілінде білім алған адвокат, сонымен қатар Жұмысшылар интернационалының француз бөлімшесінің (SFIO) мүшесі және Вьетнамның тәуелсіздік күресіне қатысушы болды. 1948 жылы Вьетнам Ұлттық Халық Лигасына (немесе Liên Việt), 1949 жылы Коммунистік партияға қосылды және 1950–1952 жылдары қамауға алынды. Кейін ол 1954 жылғы Женева келісімдерін қолдады, бірақ Оңтүстік Вьетнам президенті Нго Динь Диемнің үкіметіне қарсы болды. 1954 жылдың тамызында ол Бейбітшілікті қорғау және Женева келісімдері жөніндегі комитетті құрды. Сол жылдың қараша айында Оңтүстік Вьетнам үкіметі комитетті таратып, тыйым салды, ал То және ұйымның басқа мүшелері полиция шабуылынан кейін түрмеге қамалды. Ол 1961 жылға дейін қамауда болды, содан кейін қашып құтылды. Бостандыққа шыққан соң То Ұлттық Азаттық Майданының Орталық Комитетінің төрағасы болды. 1965 жылы ол империализмге қарсы сөз сөйледі, кейіннен ағылшын тілінде «SPEECH» деген атпен кітапша жарық көрді. Оның лауазымы: Оңтүстік Вьетнам Ұлттық Азаттық Майданының Консультативтік Кеңесі Президиумының Президенті (Майданның құрылған күнінің 5 жылдығы). 1969 жылы ол Оңтүстік Вьетнам Республикасының Уақытша Революциялық Үкіметінің Консультативтік Кеңесінің төрағасы болды және Оңтүстік Вьетнам 1976 жылы Солтүстік Вьетнаммен біріккенге дейін осы лауазымда қалды. Жаңадан біріккен Вьетнамда ол Тон Дык Тхангтың қайтысына дейін вице-президенттердің бірі болып қызмет етті, содан кейін ол президент міндетін атқарушы болып тағайындалды (1980 жылдың сәуірінен 1981 жылдың шілдесіне дейін), бұл лауазымды Ұлттық Ассамблея Тұрақты Комитетінің төрағасы Чыонг Чынь тағайындалғанға дейін атқарды (1981 жылдың шілдесі). Президенттік лауазымнан бас тартып, ол 1987 жылға дейін Ұлттық Ассамблеяның төрағасы болды. 1981–1992 жылдары Мемлекеттік Кеңес төрағасының орынбасары болды. То Ленин атындағы Бейбітшілік сыйлығымен марапатталды (1983–1984). Нгуен 1996 жылдың 24 желтоқсанында Хо Ши Мин қаласында 86 жасында қайтыс болды.