Польша жерлерін неміссіздендіру комиссиясы

Кіріспе

Пруссиялық қоныстану комиссиясы, ресми түрде Батыс Пруссия және Позен провинцияларындағы Корольдік Пруссиялық қоныстану комиссиясы (Königlich Preußische Ansiedlungskommission in den Provinzen Westpreußen und Posen; Królewska Komisja Osadnicza dla Prus Zachodnich i Poznańskiego) – 1886 және 1924 жылдар аралығында жұмыс істеген, бірақ 1918 жылға дейін белсенді болған Пруссия үкіметтік комиссиясы. Комиссия Отто фон Бисмарк тарапынан құрылған, мақсаты – Пруссияның шығыс провинцияларындағы Батыс Пруссия және Позенде экономикалық және саяси шаралар арқылы этностық немістердің жер иелігін арттыру, этностық поляктардың есебінен, поляк ұлтын жоюға бағытталған ірі жобаның бір бөлігі ретінде. Комиссияның қозғаушы күші – неміс расизмi болды. Комиссия Пруссияның Батыс Пруссияның (бұрынғы Корольдік Пруссия) және таратылған Позеннің Ұлы Герцогтігінің тарихи поляк жерлерін германизациялау саясатындағы маңызды құралы еді. Комиссия барлығы 613 мүлікті этностық неміс иелерінен және 214 мүлікті этностық поляк иелерінен сатып алды, көбінесе өзінің жарияланған ұлттық миссиясын орындаудың орнына неміс борышкерлерін құтқаруға бағытталды. Комиссияның жұмысы аяқталған кезде, жоспарланған 40 мың отбасының ішінде 21 886 неміс отбасы (154 704 адам) қоныстанды. Комиссия жеке қаражат жинап, банкрот болған иелерінен көбірек жер сатып алып, мемлекеттік қаржыландырылатын ұқсас комиссиялардан гөрі, жер учаскелерінде фермер ретінде көбірек поляктарды орналастыруға қол жеткізді. Бұл пруссиялық белсенділердің поляк халқы үшін үлкен жетістігі болды. Дегенмен, қиын жағдайлардағы осы поляк жетістігі толыққанды бағаланбады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Екінші Польша Республикасы құрылғаннан кейін, жаңа поляк үкіметтік шаралары Комиссияға тиесілі жерлерді экспроприациялаумен және германизация процесін кері қайтарумен аяқталды.

Заңнама

Экономикалық тәсіл сәтсіздікке ұшырағандықтан, Елді мекендеу комиссиясының мақсаттарын ілгерілету үшін әртүрлі заңдар қабылданды. 1896 жыл: Комиссиядан алынған жерлерді тек қоныс аударушының туыстарына ғана еркін сатуға болады, ал басқа сату үшін комиссияның келісімі қажет еді. 1904 жыл: Пруссия үкіметі поляктардың жер сатып алуына шектеу қоюға тырысты, егер бұл комиссияның мақсаттарына кедергі келтірсе. Кез келген жаңа елді мекендеу үшін, тіпті ескі ғимаратты жарамды ету үшін болса да, құрылыс рұқсаты қажет болды. Жергілікті шенеуніктер поляктарға осы рұқсаттарды жиі бас тартты. Бұл заң халықаралық сынға ұшырады және жеке меншік құқықтарына алаңдаған либералдық топтардың қарсылығын тудырды. Заң халықаралық қоғам және еркін нарық құқықтарын қорғайтын либералдар тарапынан да сынға ұшырады. Сонымен қатар, Аустрия Мемлекеттік кеңесі, Аустро-Мажарстанда айқын автономия мен ықпалға ие болған поляктардың өтініші бойынша, Германия үкіметінің әрекеттерін айыптады. Бұл поляк ұлтшылдығын, католицизмін және Померания, Мазурия және Силезиядағы поляктар арасындағы мәдени қарсылықты біріктірді. Елді мекендеу комиссиясы үшін бұл шаралар поляктарға тиесілі сатып алуға болатын жерлердің азаюына әкелді. 1895 жылы және 1898 жылдан кейінгі жылдардағы егістік жерлердің көп бөлігі поляктар емес, немістерден сатып алынды. 1902 жылдан бастап комиссия поляктардан жерді тек сирек және делдал арқылы ғана ала алды. Соғыс басталған кезде бұл идеялар Германия жеңісінен кейін және Орталық және Шығыс Еуропаның гегемониясынан кейін іске асырылатын жоспарлар түрінде нақты форма алды. Поляк провинцияларын германизациялауға жасалған сәтсіз экономикалық әрекет нәтижесінде ерекше шаралар идеясы туды. 1918 жылға қарай этникалық поляк халқының саны комиссия жұмысын бастаған кездегіден артық болды. 1918 мен 1939 жылдар аралығында осы аймақтардағы неміс халқы тағы 70%-ға, ал немістерге тиесілі жерлер 45%-ға азайды. Олардың жоспары – бұл идеяны жаңарту еді, бірақ бұл жолы Пруссияның Елді мекендеу комиссиясы сатып алған жерді отарлаудың орнына, поляктар этникалық тазаланудан өтіп, өлтірілетін болады, ал неміс отарлаушылары олардың орнын басады. Нацистер сонымен қатар Германияның ішіндегі барлық елді мекендеуді үйлестіру үшін Рейх Елді мекендеу комиссиясын құруды жоспарлады, ол Пруссия Елді мекендеу комиссиясының үлгісінде құрылатын еді. Бұл жоспарды нацистік шенеунік Курт фон Готтберг жасады, ол оны Гиммлерге ұсынды және сыйлық ретінде 1939 жылдың маусым айында Прагадағы Жер тіркелімінің басшысы болып тағайындалды.

As the economic approach showed to be a failure, various laws were enacted to promote the Settlement Commission's aims. 1896: Land acquired from the commission could be sold freely only to the settler's next of kin: the commission's approval was required for any other sale. 1904: The Prussian Government sought to restrict Poles from acquiring land, if this would interfere with the goals of the commission. Any new settlement required a building permit, even if it were only for renovation of an existing building to make it habitable. Local officials routinely denied these permits to Poles. The law faced international criticism and opposition from liberal groups concerned about private property rights. The Prussian Administrative High Court ended this legislation The law faced criticism from international community and liberals concerned about the free market rights. Additionally, the Austrian State Council, upon the request of the Poles, who enjoyed considerable autonomy and influence in Austro Hungary, condemned the actions of German government. and united Polish nationalism, Catholicism and cultural resistance among the Poles in Pomerania, Masuria and Silesia. For the Settlement Commission, these countermeasures led to a decreasing availability of purchasable Polish owned land, in 1895 and all years following 1898, the vast majority of estates was purchased from Germans instead of Poles, and since 1902, the commission was able to acquire land from Poles "only rarely and only through a middleman". With the coming of the war, those ideas begun to take real and determined form in the shape of plans to be realised after German victory and as consequence hegemony of Central and Eastern Europe. The idea of extraordinary measures was the result of the failed economic attempt to Germanise Polish provinces. By 1918, the total ethnic Polish population was greater than when the commission began operations. Between 1918 and 1939, the German population in these areas declined by another 70%, and the land owned by Germans by 45%. Their plans were a renovation of the idea, this time however rather than colonize just the land purchased by Prussian Settlement Commission, Poles would be ethnically cleansed and murdered, and German colonists would occupy their place. The Nazis planned also to form a Reich Settlement Commission to coordinate all internal colonization within German Reich, which was to be based on Prussian Settlement Commission. The plan was laid out by Nazi official Curt von Gottberg, who presented it to Himmler, and as reward was appointed as Land Registry Chief in Prague in June 1939