Кіріспе

Сауд Арабиясының әкімшілік аймағы

Қасым провинциясы (منطقة القصيم, Najdi Arabic), сондай-ақ Қасым аймағы деп аталады, Сауд Арабиясының 13 провинциясының бірі. Арабия түбегінің географиялық орталығына жақын елдің жүрегінде орналасқан, оның халқы 1 336 179 адамды құрайды және ауданы 58 046 км²-ге жетеді. Ауыл шаруашылығының мол мүмкіндіктеріне байланысты елдің "азық-түлік қоймасы" ретінде танымал. Әл-Қасымда Сауд Арабиясындағы жергілікті кедейлік шегінен төмен тұратын халықтың ең төмен үлесі бар. Джизаннан кейін елдегі халық саны бойынша жетінші және тығыздығы бойынша бесінші аймақ. Онда 400-ден астам қала, кент, ауыл және көшпенді бедуиндердің қоныстары бар, олардың он бірі әкімшілік аудандар ретінде танылған. Аймақтың орталығы – Бурайда қаласы, онда аймақтың жалпы халқының шамамен 60% тұрады. 1992 жылдан 2015 жылдың 29 қаңтарына дейін провинцияның әкімі ханзада Фейсал бин Бандар болды, кейін оның орнына ханзада Фейсал бин Мишаал келді.

Этимология

Әл-Қасым, сондай-ақ "Әл-Гассим" және "Гассим" атаулары "Қассима" (قصيمة) сөзінен туындаған, ол قصائم الغضا – аймақтың құм төбелерін, олардан ақ шашауыл ағаштары өсетінін білдіреді. Аймақта Calligonum comosum өсімдігінің көптеп таралғаны байқалады, ол арта деп аталатын бұталы өсімдік.

Орналасқан жері

Облыс Сауд Арабиясының орталығында, астанасы Эр-Риядтан солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Оңтүстік және шығысында Эр-Рияд облысы, солтүстігінде Хаил облысы, батысында Әл-Мәдина облысымен шектеседі. Аймақ Сауд Арабиясының дерлік барлық бөлігімен өте күрделі тас жол желісі арқылы байланысты. Аймақтық әуежай, Prince Nayef bin Abdulaziz аймақтық әуежайы, Әл-Қасымды (Гассимді) елдің басқа облыстарымен байланыстырады.

Исламға дейінгі Арабия

Ал Касим провинциясы туралы Исламға дейінгі Арабия дәуірінде көп мәлімет белгілі емес. Унайза, Имру әл-Қайс (танымал араб ақыны) өлеңдерінде шөлдегі суару орны ретінде бірнеше рет еске алынған. Сонымен қатар, Унайзадан солтүстікке қарай шамамен 60 км қашықтықта орналасқан Әл-Жиуа, абси тайпасының батыр ақыны Антара бин Шаддадтың шығармаларында да айтылған.

Аббасидтер дәуірі

Әл-Қасым провинциясы Аббасидтер империясы дәуірінде шығыстан (атап айтқанда Парсы және Ирактан) келетін қажылар мен саудагерлердің жолында маңызды тоқтау орналасқан жерлерге ие болды. Зөбейда жолы – Ирактағы Куфа қаласынан басталып, Арабиядағы Меккеге дейін созылған ұзын қажылар жолы еді. Жол Харун әл-Рашид тұсында салынды және оның әйелі Зубайданың құрметіне аталды. Онда аймақтың көптеген қалаларында, соның ішінде Унайзада қажыларға арналған тоқтау орналасқан жерлер болды.

Тұқымдық қақтығыс (1600-шы жылдар 1907)

Ал Абу Олаян әулеті Бану Тамим тайпасынан 16-шы ғасырдың соңында Рашид Әл Дурайби бастауымен Бурайда әмірлігін құрды. Ол Бурайда қаласын салып, оны провинцияның астанасы етті. Дегенмен, Унайзаны Субай тайпасынан Аль Сулейм әулеті басқарды. Кейіннен Бурайда әмірлігін Аназза тайпасынан Мұханна бин Салих бин Хусейн Абаалхайл жаулап алды. 1890 жылы Хайілдегі Рашиди әулеті провинцияны қаратып алды. 1904 жылы Абаалхайл провинцияны қайта басып алды. 1907 жылы провинция Сауд Арабиясы Корольдігі құрамына енді.

Экономика және сауда дәуірі "Әл-Ақилат (1850 жылдардың соңы мен 1900 жылдардың басында) "

Олар Найдждтың, әсіресе Сауд Арабиясының әл-Қасим аймағының өркениетті тайпалары мен отбасыларын көрсетеді. Ақилат тайпасының ең белгілі отбасылары: Аба Әлхаил, Әл Румайх, Әл Арфадж, Әл Сугаир, Әл Ребди, Әл Фузан Әлсабиг, Әл Жарбу, Әл Отаишан, Әл Рауаф, Әл Бати, Әл Мусалам, Әл Шарида, Әл Асаф және Әл Туваджири. Олар алтын, жылқы (әсіресе араб жылқылары), түйелер, киім-кешек және Арабия түбегінің барлық аймандарынан әкелінетін азық-түлік саудасымен танымал болды. Олар Кувейт, Ирак, Шам (қазіргі Иордания, Сирия) және басқа да елдермен сауда байланыстарын орнатты. «Ақилат» деген лақап оларды ақал тақия киюімен және басқалардан ерекшеленетін киімдерімен ерекшелендірді. Араб түбегі мен араб әлемінің халқы оларды батылдығымен, жомарттығымен, адалдығымен және алыс сапарлардағы қиындықтарға төзімділігімен жақсы білді. Олар аймақтағы экономика мен бизнестің дамуына зор үлес қосты. Арабияның батырлары ретінде танылған олар, король Абдул Азиздің алғашқы елшілері болды. Екі қасиетті мешіттің қамқоршысы король Абдулла бин Абдулазиз, Әл-Ақилаттың Сауд Арабия Корольдігіндегі араб елдеріне ең жақсы және бірінші елшілер екенін айтты. Сонымен қатар, мұрагер ханзада Сұлтан бин Абдул Азиз Әл-Ақилат тайпасының ерлерін мақтап, олардың Сауд Арабия Корольдігіне сауданы әкелген алғашқылар екенін атап өтті.

Сауд Арабиясы

Бұл Наджд аймағының жүрегі және салафи қозғалысының орталығы. Бұл провинция Әл-Рияд, Хайл және Әл-Жауф провинцияларымен қатар Әл-Сауд әулетінің маңызды қолдаушыларының бірі саналады. Сондай-ақ, осы провинция көптеген белгілі салафи ғалымдарын және шейхтарды дүниеге әкелді.

Халық саны

Жыл Халық саны 1992 5 2004 1,015,972 2010 1,234,531 2022 Ал 'Асияһ аласиаһ 3,317.87 35,533 Ал Бадаейа аль-Бадаиии 1,294 53,779 Ал Букайрия аль-Букайрия 3,162 63,551 Ал Митнаб аль-Миднаб 1,942 43,278 Ал Набхания аль-Набхания 6,886 46,558 Ар Расс ар-Расс 2,651 121,359 Ал Шимасия аль-Шимасия 2,812 7,818 Бурайда бурайда 15,060 677,647 Дарья дәрйа 6,994 20,826 Рияд Аль-Хабра рияд әл-Хабра 1,707 31,203 Унайза унайза 1,900 184,644 Уқла ас-Сұқұр уқла әс-Сұқұр 8,580 20,805 Уюн Аль-Жива уюн әл-Жива 3,346 29,178

Ауыл шаруашылығы

Әл-Кассим аймағында сегіз миллионнан астам пальма ағашы өседі, бұл оны Таяу Шығыстағы ең ірі құрма өндірушілердің біріне айналдырады. Аймақ жыл сайын 205 мың тонна әртүрлі сапалы құрма өндіреді, бұл құрманы ел ішінде және халықаралық деңгейде, әсіресе ЫТҰ аймағында кең көлемде экспорттау арқылы аймаққа жоғары экономикалық құндылық сыйлайды. Аймақтағы көптеген қалалар құрма өнімдерін құрма фестивальдері арқылы таныстырады, олар көбінесе қыркүйек айында басталады. Алайда, Бурайда (облыстың астанасы) әлемдегі ең ірі фестивальге ие, онда жылдық құрма қажеттілігін сатып алу үшін бүкіл әлемнен адамдар келеді. Туризммен қатар, ауыл шаруашылығы аймақ экономикасының негізгі тірегі болып табылады. Аймақ ұзақ жылдар бойы ауыл шаруашылығы әлеуетімен танымал болғанымен, бидай өндірісі тек соңғы кезде ғана жергілікті ауыл шаруашылығы саласына енгізілді, осы арқылы Сауд Арабиясын астық экспорттаушы елге айналдырды. Аймақ құрмадан бөлек, жүзім, лимон, грейпфрут, мандарин, апельсин, анар және көптеген көкөністерді де өндіреді. Географиялық орналасуының арқасында, аймақта әлемдегі ең ірі түйе базарының бірі орналасқан, ол Алдаһна және Алнафуд шөлдерімен қоршалған. Ауыл шаруашылығы аймақ тұрғындарының мәдениетінің маңызды бөлігі саналады, әр қаланың өзіне тән көкөністері бар. Мысалы, пиязша (қурат) жеу Унайза тұрғындарымен байланысты, ал тағамға бұрыш қосу Расс қаласының халқына тән.

Ауа

Prince Nayef bin Abdulaziz Regional Airport (IATA: ELQ, ICAO: OEGS), халықаралық әуежай, GCC, Египет және Түркия елдеріне рейстерді жүзеге асырады. Бұрын Қасым аймақтық әуежайы деп аталған және әуе тасымалы саласында «Гассим» (Әл-Қасым облысынан) деген атаумен кеңінен танымал. Әуежай 1964 жылы салынған, оның меншік иесі және операторы – Азаматтық авиация бас басқармасы (GACA). Әуежай Бурайда қаласынан батысқа қарай 30 шақырым, ал Унайза қаласынан солтүстік-батысқа қарай 40 шақырым жерде орналасқан Аль-Мулида қаласында орналасқан. (GACA) мәліметтеріне сәйкес, 2011 жылы 595 170 жолаушыға қызмет көрсетілсе, 2014 жылы бұл көрсеткіш 1 150 000 жолаушыға жеткен.

Жолдар

65 (Сауд Арабиясы) (Оңтүстік) тас жолы Эр-Рияд, Шығыс провинциясы және ҒСҮ елдерімен байланысады. 65 (Сауд Арабиясы) (Солтүстік) тас жолы Хаил, Әл-Жәуф, Қурайят және Иордания шекарасына байланысады. 60 (Сауд Арабиясы) (Батыс) тас жолы Джидда және Меккеге қарай Медина, Янбу, Рабигке байланысады. 60 (Сауд Арабиясы) (Шығыс) тас жолы Әл-Зульфиге байланысады.

Мектептер

Аймақтағы әр қала мен кентте үш деңгейдегі (бастауыш, негізгі және орта) білім беретін мектептер бар. Онда мемлекеттік, жеке, Құрандық және халықаралық мектептердің түрлері кездеседі, соның ішінде халықаралық және жеке мектептер де бар. Аймақта 263 379 ер және әйел студент, 33 061 ер және әйел мұғалім және 2 533 мектеп жұмыс істейді.

Университеттер

Қасым университеті 2004 жылы Имам Мұхаммед ибн Сауд Ислам университеті мен Король Сауд университетінің Қасымдағы екі филиалын біріктіру арқылы құрылды. Университет құрылғаннан бері студенттер саны артып, профессорлық-оқытушылар құрамы мен әкімшілік персоналы күрт өсті. 2010-2011 оқу жылында университетте тіркелген ер және әйел студенттерінің саны 50 000-ға жуық ал, профессорлық-оқытушылар құрамы мен қызметкерлердің саны 4000-нан асты. Қазіргі таңда университетте ерлер мен әйелдерге арналған 28 колледж бар.

Техникалық және кәсіптік оқыту корпорациясы

Сауд Арабия Корольдігінің техникалық және кәсіптік білім берудің жаңа парадигмасының бөлігі ретінде Қасым облысында халықаралық оқыту провайдерлері (ITP) басқаратын бірнеше техникалық колледждер бар. Олар Унайза, Ар Рас және Бурайда қалаларында орналасқан. Хертфордшир Лондон колледждері Унайзадағы жігіттер мен қыздарға арналған колледждерді басқарады және студенттерге ағылшын тілі мен АҚТ-ны (ақпараттық-коммуникациялық технологиялар) Ұлыбританиядан келген тілдерді меңгерген оқытушылар арқылы үйрететін негізгі курс ұсынады. Екінші және үшінші курстар студенттерге автомобиль, электроника, мехатроника, өндіріс, бизнес, АҚТ және бөлшек сауда сияқты техникалық және кәсіптік пәндердің кең ауқымында мамандануға мүмкіндік береді, нәтижесінде дипломдық біліктілікке қол жеткізіледі. Студенттер жұмыс істеп жатқанда да білімдерін жоғарылату үшін оқуларын жалғастыра алады. Техникалық және кәсіптік оқыту корпорациясы Бурайда, Унайза, Ар Рас және Аль Бадаева қалаларында колледждерге ие. Колледждер студенттерді өндірістік, ауыл шаруашылығы, коммерциялық және мемлекеттік қызметтер сияқты әртүрлі салаларда жұмысқа дайын және білікті болуға даярлайды, ғылым мен технология салаларына баса назар аударады. Компьютерлік ғылым, электроника, дәнекерлеу, электр энергиясы, механика, тоңазыту және кондиционерлеу, автокөлік құралдары, химия, техникалық және әкімшілік, коммуникация, кеңістікті басқару, сантехника, ағаш өңдеу, фотосурет, маркетинг, сәулеттік құрылыс, полиграфия, сантехника және бояу сияқты мамандықтар ұсынылады. TVTC-нің халықаралық еншілес компаниясы Colleges of Excellence Бурайдада жаңа мемлекеттік қаржымен қолдау көрсетілетін колледж ашты. Колледж бизнес, технология және электроника мамандықтарына бағытталған кәсіптік білім беретін оқу орны болып табылады.

Қалалар

Бурайда – аймақтың ресми астанасы, провинцияның ең ірі қаласы және провинция халқының жартысынан астамы онда тұрады. Облыс әмірінің сарайы және басқа да үкіметтік орталықтар осы қалада орналасқан. Бурайдада провинцияда өтетін ең маңызды мәдени, спорттық, өнер және ресми шаралар ұйымдастырылады. 2010 жылғы санақ бойынша халқы 609 000 адамды құрайтын елдегі жетінші ірі қала. Унайза – аймақтың екінші қаласы, жалпы саны 163 000 (2010 жылғы санақ). Қала әл-Сулейм әулетінің билігінде, олар мен Сауд Арабиясының патшалық отбасы арасындағы жазбаша шартқа сәйкес. Қала туристік тартымдылықтарымен және фестивальдерімен танымал. Ар-Расс – халық саны бойынша әл-Қасым провинциясындағы үшінші қала, жалпы саны 133 000 адам (2010 жылғы санақ). Сонымен қатар, ол әл-Қасым провинциясының аумағы бойынша ең үлкен қала деп есептеледі, ауданы шамамен 60 км². Дулай Рашид, Әлметнаб, Әл-Букайрия, Бадаяа, Эр-Рияд Аль-Хабра, Аль-Хабра және Набания сияқты басқа да жақын маңдағы ауылдық қалалар бар.

Туризм

Сауд Арабиясының Туризм және ұлттық мұра жөніндегі комиссиясының (SCTH) мәліметінше, 2014 жылы 173 іс-шара өткізіліп, әл-Қасым фестивальдер мен іс-шараларды ұйымдастыруда Корольдіктегі бірінші орынды иеленді. Әл-Қасым провинциясы мұралық, табиғи және дәстүрлі қолөнерге бай, географиялық орны оны әртүрлі мәдениеттер мен түрлі фестивальдердің орталығына айналдырады. Қасымның әр мезгілінде өзінің ерекше фестивалі мен сол мезгілдің ерекшеліктерін көрсететін арнайы шарасы болады. Жазғы демалыс кезінде Қасым мен оның әкімдіктерінде шамамен бір ай бойы түрлі іс-шаралар мен фестивальдер ұйымдастырылады, олар іс-шараның сипатына сәйкес базарларда, мұражайларда, қоғамдық саябақтарда және басқа да орынжайларда өткізіледі. Мұндай фестивальдерге қоғамның барлық өкілдері – әйелдер, ерлер мен балалар қатысады. Қасымда ең танымал іс-шаралар – Бураида демалыс фестивалі, Унайза туризм фестивалі және Әл-Митниб жазғы фестивалі. Сонымен қатар, Қасым провинциясының шаруашылықтары мен құрма бақтарымен ерекшеленетінін көрсету үшін құрма фестивальдері ұйымдастырылады. Қасымдағы құрма базарда сауда жасау, әсіресе тамыз және қыркүйек айларында егін жинау кезінде ерекше әсер қалдырады. Әл-Қасымның шөлдік саябақтары қыс және көктем мезгілдерінде ерекше тартымды болады, шөлге құштар жандарды, сондай-ақ жергілікті тұрғындар мен қонақтарды ашық кеңістікте демалуға және табиғаттың құшағында ләззат алуға шақырады. Бұл саябақтарда жыл ортасындағы демалыс кезеңінде көктем фестивальдері ұйымдастырылады. Фестивальдерде фестивальдің мәні мен орнын көрсететін түрлі іс-шаралар өтеді. Әл-Қасымда қаланың мұрасын дәріптеу мақсатында әр түрлі кезеңдерде әр түрлі орындарда бірнеше фестивальдер ұйымдастырылады. Ең танымал фестивальдерге Бураидадағы Әл-Хелиджа және дәстүрлі өнімдер фестивалі, Унайзадағы Энтаджи фестивалі, Унайзадағы Әл-Мусавкаф дәстүрлі фестивалі, Ид Аль-Хабра фестивалі, Риф Аль-Авшазия фестивалі және Әл-Расс мұра фестивалі кіреді. Аймақта жыл бойы келушілерге арналған көптеген қонақ үйлер, пәтерлер мен курорттар бар, мысалы Бураидадағы Mövenpick қонақ үйі, Бураида мен Унайзадағы Golden Tulip, Бураидадағы Radisson blue, Бураида мен Унайзадағы Boudl Resort and Apartments және Әл-Букарияхтағы Ramada қонақ үйі. Сонымен қатар, Unaizah-тағы Al Malfa Rural Resorts сияқты түрлі курорттар, шалелер мен шаруашылықтар да ұсынылады.