Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мойобамба (моʝоˈβамба) немесе Муюпампа (кечуа muyu – шеңбер, pampa – үлкен жазық, "шеңберлі жазық") – Перудің солтүстігіндегі Сан-Мартин аймағының астанасы. "Мойобамбаның сегіз аңғарының Сантьягосы" немесе "Майнас астанасы" деп аталады. 2017 жылғы халық санауы бойынша 50 073 тұрғыны бар. Аймақта 3500-ге жуық орхидея түрі өседі, соның арқасында қала "Орхидеялар қаласы" деген лақап атын алған. Қала Мойобамба провинциясының және Мойобамба ауданының да астанасы болып табылады. Қала Тарапотомен оңтүстік-шығыста, Риохамен батыста және Багуамен солтүстік-батыста автомобиль жолдары арқылы байланысады. Мойобамбадан Багуа және Ольмос арқылы солтүстікке, ал Кахамарка арқылы оңтүстік-батысқа Тынық мұхитының жағалауына дейін жолдар салынған.
Moyobamba (moʝoˈβamba) or Muyupampa (Quechua muyu circle, pampa large plain, "circle plain") is the capital city of the San Martín Region in northern Peru. Called "Santiago of eight valleys of Moyobamba" or "Maynas capital". There are 50,073 inhabitants, according to the 2017 census. Some 3,500 species of orchids are native to the area, which has led to the city's nickname of The City of Orchids. The city is the capital of both Moyobamba Province and Moyobamba District. The city is linked by road with Tarapoto to the southeast, Rioja to the west and Bagua to the northwest. Roads connect Moyobamba to the Pacific coast by way of Bagua and Olmos to the north and Cajamarca to the southwest.
Тарих
Алғашқы қоныстар Чачапоя мәдениетінен болған, бірақ қазіргі Мойобамба қаласын Хуан Перес де Гевара 1540 жылғы 25 шілдеде құрды және оны Сантьяго де лос Очо Вальес де Мойобамба (Мойобамбаның сегіз аңғарының Сантьягосы) деп атады. Қала инка елді мекенінің орнында салынды және испандықтар Перу Амазониясында құрған алғашқы қала болды. Бұл Анд тауларынан шығысқа қарайғы екінші ескі испандық қала. Испан жаулауы кезінде Мойобамба айналағы аймақтарға шабуылдар жасау үшін база болып қызмет етті. Қала аймақтағы алғашқы діни миссиялардың орталығы болды. Рим-католик шіркеуі қаланы база ретінде пайдаланып, жергілікті халықты христиан дініне өткізу жұмысын бастады. Ол отарлық дәуірде (1533–1821) маңызды сауда орталығы болды және 1857 жылы қала мәртебесіне ие болды. Тарихи "Пуэрто-де-Тауишко" бір кезде Майо өзені бойындағы өркендеген порты болған, бірақ қазір өзен сауда жолының азайып бара жатқан соңғы іздерінің біріне айналды. 1897 жылғы 7 маусымда Мойобамба Лорето аймағының астанасы болды. 1906 жылғы 4 қыркүйекте ол Сан-Мартин аймағының астанасы атанды. 1948 жылы Мойобамба аумақтық прелатурасының орталығы болып белгіленді. 2005 жылғы 25 қыркүйекте Мойобамба Перудің солтүстігіндегі жер сілкінісінен зардап шекті.
The first colonies were from the Chachapoyas culture, but the modern city of Moyobamba was established by Juan Pérez de Guevara on 25 July 1540, who named it Santiago de los Ocho Valles de Moyobamba (Santiago of the eight Moyobamba Valleys). It was founded on the site of an Inca settlement and was the first city founded by the Spanish in the Peruvian Amazon. It is the second oldest Spanish town east of the Andes. During the Spanish Conquest, Moyobamba was a base from which incursions were made into the surrounding areas. The city was the seat of the first religious missions established in the region. The Roman Catholic Church used the city as a base, where it began the task of converting the natives to Christianity. It was an important commercial center during the colonial era (1533–1821) and it was given city status in 1857. The historic "Puerto de Tahuishco" was once a vibrant port along the Mayo River, but has since become one of the last waning vestiges of the river trade route. On 7 June 1897, Moyobamba was made the capital of the Loreto Region. On 4 September 1906, it became the capital of the San Martín Region. It was named the seat of the Territorial Prelature of Moyobamba in 1948. On September 25, 2005, Moyobamba was affected by the 2005 northern Peru earthquake.
География
Қала Мейо өзеніне тік қарап тұрған тіктес жартаста орналасқан, теңіз деңгейінен 860 метр биіктікте, Ceja de selva деп аталатын ылғалды тропикалық аймақта. Мойобамба флорасының ең әйгілісі – жергілікті орхидеялар. Айналасында өзендер, үңгірлер, сарқырамалар, ыстық су бұлақтары және көлдер орналасқан. Олардың ішінде Тиояку өзені, Хуачаро үңгіріндегі (Cueva de los Huacharos) жер асты өзені, Сан-Матеодегі табиғи ыстық су бұлақтары, Лагуна Азуль көлі, Ахуашиаку және Гера сарқырамалары бар.
The city sits on a bluff overlooking the Mayo River, at 2,820 feet (860 m) above sea level, in the humid, tropical region known as the Ceja de selva. Native Orchids are the most famous of the Moyobamba flora. The surrounding area consists of rivers, caves, waterfalls, hot springs and lakes. These include the Tioyacu River and the subterranean river in the cave of the Huacharos (Cueva de los Huacharos), the natural hot springs at San Mateo, the Laguna Azul lake, the Ahuashiyacu and the Gera waterfalls.
Климат
Мойобамбада жаңбырлы, өте жылы және ылғалды саванналық тропикалық климат басым. Температура (минималды) және (максималды) аралығында ауытқып, жыл бойына орташа температураны құрайды. Мойобамбада кейбір түндер салқындау болады.
Moyobamba has a tropical climate of rainy, very warm and humid savanna. The temperature varies between (minimum) and (maximum), being the average temperature throughout the year. On some nights in Moyobamba it is cooler.
Демография
Мойобамбаның демографиялық құрамы әртүрлі мәдениеттер мен әр текті адамдардың қосындысынан тұрады. Еуропалық топқа Испания және Италиядан келген адамдар, сондай-ақ Армения, Сирия, Германия және Польшадан келген кіші топтар кіреді, олар халықтың 70 пайызын құрайды; "араласқандар" (үндістер мен еуропалықтар) – жалпы халықтың 25 пайызын құрайды. Халықтың қалған 5 пайызын қытайлар, жапондықтар, кечуа және басқа да үндістер (амазониялық топтар), сондай-ақ африкалық текті адамдар құрайды. Армян, еврей және неміс ұрпақтарынан тараған шағын топ жоғары білім мен экономикалық әлеуетке ие; олардың көптеген өкілдері Мойобамбадан басқа аймақтарға көшіп, Перудің ірі қалаларында (Лима, Трухильо, Арекипа, Ика және Чиклайо сияқты) саясат, экономика, сауда және білім беру салаларында белсенді қызмет етеді.
The demographics of Moyobamba is a mix of cultures and people of different origins. The european group includes people from Spain and Italy with smaller groups of people from Armenia, Syria, Germany, and Poland and forms 70 percent of the population; the "mixed people" (amerindian with european) form 25 percent of total population. The remaining 5 percent of the population includes Chinese, Japanese, Quechua and other amerindians (amazonian groups), and people of black origins. One small group people, descendants of Armenians, Jews, and Germans have the higher education and economic rate in the city; many of their members emigrated from Moyobamba to other areas and are very active in politics, economy, trade and education in largest cities of Peru (like Lima, Trujillo, Arequipa, Ica and Chiclayo).
Экономика
Мойобамба – ірі ауыл шаруашылығы аймағының орталығы және айналасындағы Жоғарғы Майо өзені аңғары деп аталатын аңғарда қоныстанған Агуаруна тайпалық қауымдастықтары үшін маңызды сауда орталықтарының бірі. Аймақта ең көп пайда әкелетін егістерге күріш, кофе және жүгері жатады. Мақта, қызылша, темекі және какао да өндіріледі. Қалада алкоголь, спирттік ішімдіктер, шарап және шұбаты тоқылған шляпалар жасалады. Жақын маңда ыстық су бұлақтары, алтын және мұнай кен орындары бар. Әуежайдың бірте-бірте құлдырауынан кейін, бұл аймақтық орталық өзен бойымен төмен орналасқан, қарқынды дамып келе жатқан Тарапото қаласынан қалып қойды. Фермерлер мен аймақтық билік өкілдері жергілікті билік пен сыртқы нарықтарға қол жеткізу үшін жиі геосаяси күреске түседі.
Moyobamba is the center of a large agricultural region and one of the major trading centers for the Aguaruna Native Communities which inhabit the surrounding valley known as the Upper Mayo River Valley. The most lucrative crops grown in the region include rice, coffee, and corn. Cotton, sugarcane, tobacco and cocoa are also produced. Alcohol, liquor, wines, and straw hats are produced in the city. Hot springs, gold, and some petroleum are found nearby. After the slow demise of its airport, this regional capital began to fall behind the faster developing Tarapoto, a neighboring city further down river. Farmers and regional government workers often clash in a geopolitical battle over local control and access to outside markets.
Сан-Хуан мейрамы
"Мойобамбино" (Мойобамба тұрғындары) әр жылы 24 маусымда аймақтың қамқоршысы (Сан-Хуан – Әулие Жан) мерекесін тойлайды. Жергілікті тұрғындар дәстүрлі билер мен тағамдармен мерекелейді, ең танымал тағамы – Хуане. Бұл тағам Жақын Ғайыптың басын табаққа қойғандай етіп жасалады, оны Ирод Антипасқа көрсеткен. Оны жабысқақ жасыл күріштен шар жасап, ішіне тауық еті салып, біжао (Heliconia bihai) жапырақтарына орап пісіреді. Содан кейін тойға қатысушылар жерге қазылған ағаш тіреулердің айналасында "Пандилла" биін билейді, кейін оларды балтамен шауып, үстінен сыйлықтарды жинайды.
"Moyobambinos" (residents of Moyobamba) celebrate the region's patron saint (San Juan Saint John) every year on June 24. Locals celebrate with traditional dances and dishes, most notably Juane, a dish that is meant to resemble the head of John the Baptist on a platter before Herod Antipas. It is made by stuffing a ball of sticky green rice with chicken and wrapping it in bijao (Heliconia bihai) leaves for cooking. Then celebrants dance the "Pandilla" around wooden poles dug into the ground before chopping them down with an axe and collecting the treasures from the top.