Кіріспе

Мойобамба (моʝоˈβамба) немесе Муюпампа (кечуа muyu – шеңбер, pampa – үлкен жазық, "шеңберлі жазық") – Перудің солтүстігіндегі Сан-Мартин аймағының астанасы. "Мойобамбаның сегіз аңғарының Сантьягосы" немесе "Майнас астанасы" деп аталады. 2017 жылғы халық санауы бойынша 50 073 тұрғыны бар. Аймақта 3500-ге жуық орхидея түрі өседі, соның арқасында қала "Орхидеялар қаласы" деген лақап атын алған. Қала Мойобамба провинциясының және Мойобамба ауданының да астанасы болып табылады. Қала Тарапотомен оңтүстік-шығыста, Риохамен батыста және Багуамен солтүстік-батыста автомобиль жолдары арқылы байланысады. Мойобамбадан Багуа және Ольмос арқылы солтүстікке, ал Кахамарка арқылы оңтүстік-батысқа Тынық мұхитының жағалауына дейін жолдар салынған.

Тарих

Алғашқы қоныстар Чачапоя мәдениетінен болған, бірақ қазіргі Мойобамба қаласын Хуан Перес де Гевара 1540 жылғы 25 шілдеде құрды және оны Сантьяго де лос Очо Вальес де Мойобамба (Мойобамбаның сегіз аңғарының Сантьягосы) деп атады. Қала инка елді мекенінің орнында салынды және испандықтар Перу Амазониясында құрған алғашқы қала болды. Бұл Анд тауларынан шығысқа қарайғы екінші ескі испандық қала. Испан жаулауы кезінде Мойобамба айналағы аймақтарға шабуылдар жасау үшін база болып қызмет етті. Қала аймақтағы алғашқы діни миссиялардың орталығы болды. Рим-католик шіркеуі қаланы база ретінде пайдаланып, жергілікті халықты христиан дініне өткізу жұмысын бастады. Ол отарлық дәуірде (1533–1821) маңызды сауда орталығы болды және 1857 жылы қала мәртебесіне ие болды. Тарихи "Пуэрто-де-Тауишко" бір кезде Майо өзені бойындағы өркендеген порты болған, бірақ қазір өзен сауда жолының азайып бара жатқан соңғы іздерінің біріне айналды. 1897 жылғы 7 маусымда Мойобамба Лорето аймағының астанасы болды. 1906 жылғы 4 қыркүйекте ол Сан-Мартин аймағының астанасы атанды. 1948 жылы Мойобамба аумақтық прелатурасының орталығы болып белгіленді. 2005 жылғы 25 қыркүйекте Мойобамба Перудің солтүстігіндегі жер сілкінісінен зардап шекті.

География

Қала Мейо өзеніне тік қарап тұрған тіктес жартаста орналасқан, теңіз деңгейінен 860 метр биіктікте, Ceja de selva деп аталатын ылғалды тропикалық аймақта. Мойобамба флорасының ең әйгілісі – жергілікті орхидеялар. Айналасында өзендер, үңгірлер, сарқырамалар, ыстық су бұлақтары және көлдер орналасқан. Олардың ішінде Тиояку өзені, Хуачаро үңгіріндегі (Cueva de los Huacharos) жер асты өзені, Сан-Матеодегі табиғи ыстық су бұлақтары, Лагуна Азуль көлі, Ахуашиаку және Гера сарқырамалары бар.

Климат

Мойобамбада жаңбырлы, өте жылы және ылғалды саванналық тропикалық климат басым. Температура (минималды) және (максималды) аралығында ауытқып, жыл бойына орташа температураны құрайды. Мойобамбада кейбір түндер салқындау болады.

Демография

Мойобамбаның демографиялық құрамы әртүрлі мәдениеттер мен әр текті адамдардың қосындысынан тұрады. Еуропалық топқа Испания және Италиядан келген адамдар, сондай-ақ Армения, Сирия, Германия және Польшадан келген кіші топтар кіреді, олар халықтың 70 пайызын құрайды; "араласқандар" (үндістер мен еуропалықтар) – жалпы халықтың 25 пайызын құрайды. Халықтың қалған 5 пайызын қытайлар, жапондықтар, кечуа және басқа да үндістер (амазониялық топтар), сондай-ақ африкалық текті адамдар құрайды. Армян, еврей және неміс ұрпақтарынан тараған шағын топ жоғары білім мен экономикалық әлеуетке ие; олардың көптеген өкілдері Мойобамбадан басқа аймақтарға көшіп, Перудің ірі қалаларында (Лима, Трухильо, Арекипа, Ика және Чиклайо сияқты) саясат, экономика, сауда және білім беру салаларында белсенді қызмет етеді.

Экономика

Мойобамба – ірі ауыл шаруашылығы аймағының орталығы және айналасындағы Жоғарғы Майо өзені аңғары деп аталатын аңғарда қоныстанған Агуаруна тайпалық қауымдастықтары үшін маңызды сауда орталықтарының бірі. Аймақта ең көп пайда әкелетін егістерге күріш, кофе және жүгері жатады. Мақта, қызылша, темекі және какао да өндіріледі. Қалада алкоголь, спирттік ішімдіктер, шарап және шұбаты тоқылған шляпалар жасалады. Жақын маңда ыстық су бұлақтары, алтын және мұнай кен орындары бар. Әуежайдың бірте-бірте құлдырауынан кейін, бұл аймақтық орталық өзен бойымен төмен орналасқан, қарқынды дамып келе жатқан Тарапото қаласынан қалып қойды. Фермерлер мен аймақтық билік өкілдері жергілікті билік пен сыртқы нарықтарға қол жеткізу үшін жиі геосаяси күреске түседі.

Сан-Хуан мейрамы

"Мойобамбино" (Мойобамба тұрғындары) әр жылы 24 маусымда аймақтың қамқоршысы (Сан-Хуан – Әулие Жан) мерекесін тойлайды. Жергілікті тұрғындар дәстүрлі билер мен тағамдармен мерекелейді, ең танымал тағамы – Хуане. Бұл тағам Жақын Ғайыптың басын табаққа қойғандай етіп жасалады, оны Ирод Антипасқа көрсеткен. Оны жабысқақ жасыл күріштен шар жасап, ішіне тауық еті салып, біжао (Heliconia bihai) жапырақтарына орап пісіреді. Содан кейін тойға қатысушылар жерге қазылған ағаш тіреулердің айналасында "Пандилла" биін билейді, кейін оларды балтамен шауып, үстінен сыйлықтарды жинайды.