Кіріспе

Ағылшын классикалық пианині, осы атқа ие басқа адамдар

Джеральд Мур CBE (30 шілде 1899 – 13 наурыз 1987) – көптеген көрнекті музыканттармен бірлесіп жұмыс істегенімен танымал ағылшын классикалық пианині. Оның жақын серіктері Дитрих Фишер-Дискау, Элизабет Шуман, Ханс Хоттер, Элизабет Шварцкопф, Виктория де лос Анхелес және Пабло Касалс болды. Мур сахнада, радиода және теледидарда музыкалық тақырыптар бойынша лекциялар оқыды. Ол музыка туралы жазбалар жасады, естеліктері мен Lied өнерін түсіндіруге арналған практикалық оқулықтарды жариялады.

Алғашқы жылдар

Мур Гертфордширдегі Уотфордта, ерлер киімін шығаратын компанияның иесі Дэвид Франк Мур мен оның әйелі Честинаның төрт баласының үлкені болып дүниеге келді. Ол Уотфорд грамматикалық мектебінде білім алды және жергілікті мұғалімнен фортепиано сабақтарын алды. Музыкаға туа біткен дарыны болғанымен, абсолютті тыңдауымен, Мур фортепиано оқуға құштар болған жоқ: кейін ол анасы оны фортепианоға сүйреп әкелгенін айтты, "қайырымсыз, жылап-сықтап жылаған бала – мен жиырма жасымның ортасына дейін музыканы бойыма сіңіре алмадым". Мур 13 жасқа келгенде отбасы Канаданың Торонто қаласына көшті, онда ол пианист Майкл Гамбургпен, Антон Рубинштейннің бұрынғы шәкіртімен оқыды. Мурдың музыкалық оқуларына ағылшын католицизміне қатты қызығушылығы кедергі келтірді; ол біраз уақыт бойы дін қызметкері болуға шақырылғандай сезінді. 1915 жылы Гамбург қайтыс болды, содан кейін оның ұлы, виолончельші Борис Гамбург, Мурды Батыс Канададағы қырық концерттік турға сүйемелдеуші ретінде алып жүрді. Оның ата-анасы Торонто оған пианист ретінде қалаған мансабын құруға қолайлы емес екенін түсінді. Олар оны Англияға, Лондондағы туыстарына жіберіп, Майкл Гамбургтің пианист ұлы Маркпен оқуын жалғастыруын ұйғарды.

Акомпаниатор ретінде алғашқы еңбек жолы

Марк Хамбургпен бірге оқыған кезде Мур аккомпаниатор ретінде ақша тапқан. Гильдхолл музыка мектебінің директоры Лэндон Рональд оны концертте ойнап, аккомпаниатор мансабын қууға кеңес берді. 1922 жылдың соңында ол Англияның солтүстігінде пианист Майра Хесспен бірге әнші Владимир Розингтің аккомпаниаторы ретінде гастрольде болды. 1921 жылы Мур өзінің алғашқы граммофондық жазбасын жасады, скрипкашы Рене Чеметке «Оның Ұлы Жүйесінің Дауысы» (HMV) үшін аккомпанимент жасады. Олар бірнеше жазбаны бірге жасады, бірақ Мур аспапшыларға қарағанда әншілерге аккомпанимент жасағанды ұнатты. 1920 жылдардың басында ол Питер Доусонмен жиі жазды және онымен бірге Ұлыбритания бойынша концерттік тур жасады; Доусон оны тенор Джон Коутсқа ұсынды, ол Мурдың мансабына маңызды ықпал етті. «Мур дерлік барлық көрнекті жеке әншілер мен аспапшыларды концерттерде сүйемелдеді және фортепианодағы аккомпанимент өнерін құлдықтан ең жоғары деңгейге көтерді». Мурдың естеліктерінде маңызды орын алған тағы бір ықпал – пианист Соломон, Мур оның техникасын бағалап, зерттеді.

Басты жылдар

1930 жылдардың соңында Мур аккомпаниатор ретінде осыншалықты танымал болды ki, Майра Хесс оны Ұлттық галереядағы түскі концерттерінің бірінде өз кәсібі туралы лекция оқуға шақырды. Пианист Джозеф Купер осы және осыған ұқсас келесі лекциялар туралы былай деп жазды: "Ол кез келген кәсіби комедия шебері мақтан тұтатын сөздік уақытты көрсетті. Оның ерекше зиялылығы мен даналығы тек білгіштерді ғана емес, сонымен қатар классикалық музыканың көңілді болуы мүмкін екенін білмейтін қарапайым адамдарды да таң қалдырды". Мур өзінің өнерінің осы мәртебесін қаһармандықпен қорғады, ол құрметтейтін аккомпаниаторларға концерттерде тиісті атау берілмегеніне наразылық білдірді. Ол бір әншінің бұрынғы буын аккомпаниаторы Коенрад В. Босқа айтқан сөзін мазасыздықпен келтірді: "Сіз бүгін жақсы ойнаған боларсыз, себебі мен сізді байқамадым". Дегенмен, ол өз өнерінің мәртебесін көтеруге қатысты сол кездегі британдық элитасын сендіре алды ма, жоқ па, ол сұрақ болып қалады. Мысалы, британдық музыкалық театрдағы көрнекті дирижерлер мен әншілерге рыцарь атағы берілгенде, 1954 жылы Мур Британ империясы орденінің командирі (CBE) болып тағайындалды, бұл төменгі дәрежедегі марапат.

Кейінгі жылдар

Мур 1967 жылы концерттік өнерден зейнеткерлікке шықты, соңғы қоштасу концертінде ол ұзақ жылдар бойы бірге жұмыс істеген үш әншіге сүйемелдеді: Дитрих Фишер-Дискау, Виктория де лос Анхелес және Элизабет Шварцкопф. Лондонның Корольдік фестиваль залында өткен бұл атақты концерт EMI компаниясымен жазылып, 1987 жылы CDC 749238 нөмірімен қайта шығарылды. Концерт Мурдың жеке орындауымен аяқталды – Шуберттің «An die Musik» шығармасының фортепианоға арналған сололық аранжировкасы. Ол 1975 жылы соңғы студиялық жазбасын жасады. Өзінің естеліктерінде Мур Бенджамин Бриттеннің Альдебург фестивалінде оның қызметіне мұқтаждық болмағанын жазды, «өйткені ондағы бас шебер – әлемдегі ең ұлы аккомпаниатор». 1967 жылы «Таймс» газетінің бас музыка сыншысы Уильям Манн Мурдың жоғары деңгейде екенін айтты: «өз заманының және, мүмкін, барлық уақыттағы ең ұлы аккомпаниаторы». 2006 жылы «Gramophone» журналы қазіргі заманғы көрнекті аккомпаниаторларды «кәсіптің шебері» деп тануға шақырды, жеңімпаздар Бриттен мен Мур болды. Ол 1987 жылы Букингемширдегі Пенн ауылындағы үйінде қайтыс болды.