Кіріспе

910–918 жылдардағы Шығыс Азия мемлекеті.

Тэбунг (태봉; ) – 901 жылы Корей түбегінде Кунг Йе (궁예) құрған мемлекет, Кейінгі Үш Патшалық дәуірінде құрылған.

Атауы

Мемлекеттің бастапқы атауы 5-шы ғасырдағы Маньчжурия және Корея түбегінің солтүстігінде орналасқан бұрынғы мемлекет Гогурёның ресми атауымен байланысты Горёо болды. Ажитае ұсынғаннан кейін Кунг Е 904 жылы мемлекеттің атын Маджин (маха джиндан) деп, ал 911 жылы Тэбонг деп өзгертті. Ван Кон Кунг Е-ні жеңіп, Горёо династиясын құрғанда мемлекеттің бастапқы атын қайта орнатты. Кунг Е-нің мемлекетін Ван Конның мемлекетінен ажырату үшін кейінгі тарихшылар бұл мемлекетті Кейінгі Гогурё (Хугогурё) немесе соңғы аты Тэбонг деп атайды.

Тарих

Тэбонг көтерілісші Силла халқының, аралас Гогурё Леланг халқының қолдауымен құрылды. Аңыз бойынша, Кунг-Е Силланың Хеонан патшасының немесе Кёнмун патшасының ұлы болған. Бір болжамшы жаңа туған сәби Силлаға апат әкелетінін айтқандықтан, патша оны өз қызметшілеріне өлтіруге бұйырды. Бірақ оның күтімшісі Кунг-Еді жасырып, құпия түрде тәрбиеледі. 892 жылы ол Ян Килдің көтерілісіне қосылды. Силла, шамамен мың жыл бойы орталықтандырылған мемлекет болғаннан кейін, тез құлдырап, Кунг-Е өзінің көтерілісін бастады және Сонгакта Ван Конның әскерін біріктірді. 898 жылы ол Сонгактың орнына астана етіп белгіледі. 901 жылы ол Ян Килді және Орталық Кореяның басқа да жергілікті билеушілерін жеңіп, өзін патша деп жариялады. 905 жылы Кунг-Е астананы Сонгактан Чхорвонға көшірді. Тэбонг өркендеген шағында қазіргі Солтүстік және Оңтүстік Хванхэ, Кёнги, Канвон/Ганвон, Пхеньян, Солтүстік Чхунчхон және Оңтүстік Чолла провинцияларының оңтүстік бөлігін қамтыды. Өмірінің соңғы жылдары Кунг-Е өзін Будда деп жариялап, өзіне қарсы шыққандарға, тіпті өз әйелі Леди Гангқа да өлім жазасын кесетін тиранға айналды. Осының салдарынан 918 жылы оның төрт генералы – Хон Ю, Пэ Хён Гён, Син Сун Гём және Пок Чигём – Тэбонгты құлатып, Ван Конды Тэчжо патшасы етіп тағайындады. Ұзақ өтпей Горео құрылды. Тэбонг Горео мәдениетіне әсер етті. Кунг-Е бастапқыда буддалық монах болған. Ол буддизмді қолдады және ұлттық рәсімдердің әдет-ғұрыптарын буддалыққа өзгертті, соның ішінде Пальгванхое (팔관회, 八關會) және Сокдыннонг (석등롱, 石燈籠, тас шам). Бұл өзгерістер Кунг-Енің өлімінен және Тэбонгтың құлауынан кейін де сақталды.