Кіріспе

Грек ақыны (1896–1928)

Костас Кариотакис (Κώστας Καρυωτάκης, 11 қараша [ескі стиль бойынша 30 қазан], 1896 – 20 шілде 1928) 1920-шы жылдардың ең көрнекті грек ақындарының бірі және Грекияда иконокласттық тақырыптарды қолданған алғашқы ақындардың бірі саналады. Оның поэзиясында табиғат, образдылық және экспрессионизм мен сюрреализмнің іздері мол. Ол сонымен қатар гректердің жоғалған ұрпақ қозғалысының өкілі де болып табылады. Кариотакистің көптеген замандастары оны өмірі бойы теріс көзқараспен қарады, олардың бұл көзқарастарына ешқандай негіз болмады; бірақ оның өзіне-өзі қол жұмсағаннан кейін көпшілік оның шынымен ұлы ақын екенін мойындады. Ол кейінгі грек ақындарына зор, тіпті пропорциядан тыс прогрессивті әсер етті.

Өмірбаян

Кариотакис сол кездегі неосимволизм мен жаңа романтизм поэзиясының эмоционалдық сезімталдықтарына және мұңды әуендеріне өмірлік мән мен трагедиялық сипат берді. Сирек кездесетін рухани тазалық пен терең ой-пікірмен, ол замананың құлдырау атмосферасын және өзінің буынның қиындықтарын, сондай-ақ жеке ішкі рухани әлемінің ауыр жараларын поэзиялық батылдықпен бейнелеп, жеткізеді.

Ерте өмір

Кариотакис Грекияның Триполи қаласында дүниеге келді. Әкесі округ инженері болғандықтан, оның балалық шағы мен жасөспірімдік жылдары әртүрлі қалаларда өтті, отбасы Грекия қалаларындағы қоныс аударуларына байланысты Аргостоли, Лефкада, Лариса, Каламата, Афина және Ханья сияқты жерлерде тұрды. 1912 жылы балалар журналдарында өлеңдерін жариялай бастады. 1913 жылы Ханьяда баптаған қыздың үйленуі оны терең қайғыға батырғаны туралы әңгімелер қалпынан шығады, бірақ бұл тек болжау ғана. 1917 жылы Афина заң және саяси ғылымдар мектебін бітіргенімен, заңгер болып жұмыс істемеді. Кариотакис Салоники облысының кеңсе қызметкері болды. Бірақ ол жұмысын ұнатпады және мемлекеттік бюрократияны көтере алмады, осы туралы жиі өлеңдер жазды. Оның "Катарсис" ("тазару") атты прозалық туындысы осының айғағы. Сондықтан ол жиі қызметтен алынып, Грекияның басқа аймақтарына ауыстырылды. Осы ауысулар кезінде ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде елдегі босқылық пен қайғыны таныды.

Жас кезі мен мансабы

1919 жылы ақпанда ол өзінің алғашқы поэзия жинағын жариялады: «Адамдар мен заттардың қайғысы» (Ὁ πόνος τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῶν πραμάτων), ол сыншылар тарапынан көп назарсыз қалды немесе жаман бағаланды. Сол жылы ол досы Агис Левендиспен бірге «Аяқ» (The Leg) атты сатирикалық журнал шығарды, ол сәтті болғанына қарамастан, алтыншы санынан кейін полиция тарапынан тыйым салынды. 1921 жылы ол өзінің екінші жинағын «Непенте» (Νηπενθῆ) деп атады және «Пелл Мелл» (Πελ Μελ) атты музыкалық қойылым жазды. 1922 жылы ол Аттика префектурасындағы әріптесі, ақын Мария Полидуримен романдық қарым-қатынас бастады. 1923 жылы ол «Трепонема паллидум» (Ὠχρὰ Σπειροχαίτη) деп аталатын өлең жазды, ол «Жынның әні» (Song of Madness) деген атпен жарық көрді және оның 1945 жылға дейін емделе алмайтын созылмалы ауру – сифилиспен ауырғаны туралы болжамдарға орын берді. Ақынның дәрігері Джордж Скоурас: «Ол ауырған, сифилиске шалдыққан» деп жазды. Салоники Аристотель университетінің профессоры Джордж Савидис (1929–1999), грек ақындары туралы ең ірі мұрағаттың иесі, Карьятокистің сифилиске шалдыққанын және оның бауыры Танасис Карьятокистің бұл ауруды отбасы үшін ұят санағанын мәлімдеді. 1924 жылы ол Италия мен Германияға сапар шекті. 1927 жылдың желтоқсанында ол өзінің соңғы поэзия жинағын: «Элегиялар мен сатиралар» (Ἐλεγεῖα καὶ Σάτιρες) жариялады. 1928 жылдың ақпан айында Карьятокис Патрасқа ауыстырылды, бірақ көп ұзамай ол Парижде бір ай демалыста болды, ал 1928 жылдың маусым айында ол тағы да кемемен Превезаға жіберілді.

Аудармалар

1. «Elegias e Sátiras»/«Ελεγεία και Σάτιρες», Тео де Борба Моссбургер (Ауд.), «Revista Literária em Tradução» журналы, № 1 (қыркүйек, 2010), Fpolis/Бразилия, ISSN 2177 5141.