Мальта аралы: Карст ландшафты, құрғақ бұталы өсімдіктер, қарағайлар мен құстарға толы маңызды аймақ. Yelkouan shearwaters мекендейді. Табиғатты қорғау!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мальта аралы
Maltese island
Қоршаған орта
Аралдың карсттық ландшафты бар, ол склерофильді бұталарды қолдайды. Шығар тегін қарағай отырғызу жұмыстары шектеулі түрде жүргізілді. Санта-Мария шығанағындағы құм төбелерде Витекс және Тамарикс сияқты жергілікті өсімдіктер сақталған. Арал BirdLife International ұйымымен маңызды құс аймағы (IBA) деп танылды, себебі ол елуден сексенге дейін yelkouan shearwaters-тің көбейетін жұптарына жағдай жасайды.
The island has a karst landscape supporting sclerophyllous shrubland. Some limited afforestation with pine trees has been carried out. The sand dunes at Santa Maria bay retain some native vegetation, including Vitex and Tamarix trees. The island has been identified as an Important Bird Area (IBA) by BirdLife International because it supports fifty to eighty breeding pairs of yelkouan shearwaters.
Тарих
Бұрын Ефаэстия (Ежелгі грек тілінде Ηφαιστεία) деп аталатын Комино аралында Рим дәуірінде шаруалар тұрғандығы белгілі, бірақ тарихының көп бөлігінде сирек қоныстанған, жеке меншікте болған немесе толығымен тасталып кеткен. Оның тік жарлы жағалауы биік әктас жартастармен шекараланған, ал орта ғасырларда қарақшылар мен тонаушылардың үңгірлеріне толы терең үңгірлермен көмкерілген. Коминоның үңгірлері мен шағын шығанақтары Мальта мен Гозо арасындағы кемелерге жасалған шабуылдардың бастапқы орны ретінде жиі пайдаланылған. Абулафия өзінің «Sefer ha Ot» (Белгі кітабы) және соңғы еңбегі «Imre Shefer» (Әдемі сөздер) атты шығармаларын осы аралда жазған. Кейінірек Мальта рыцарлары бұл аралды аң аулау және демалыс орны ретінде пайдаланған. Рыцарлар жергілікті жануарларды – жабайы шошқа мен қояндарды (мальта тілінде: fenek tal grixti) қатты қорғаған: браконьерлер кінәлі деп табылған жағдайда үш жылға галерада жұмыс істеуге міндетті болған. 16-17 ғасырларда Комино адасқан рыцарьларды түрмеге қамау немесе жер аудару орны ретінде пайдаланылған. Аз ғана қылмыс жасаған рыцарьлар кейде жалғыз және қауіпті Сент-Мари мұнарасын күзетуге сотталған. Арал сотталушы туралы шешім қабылданғанға дейін уақытша түрме ретінде қызмет еткен. 1889 жылдың 6 наурызында британдық «HMS Sultan» соғыс кемесі Комино каналында белгісіз жартасқа тіреліп, түбін жарып алған. Ол баяу суға батып, 1889 жылдың 14 наурызындағы дауылда жартастан сығалап, толығымен суға кеткен. «Baghino & Co» итальяндық фирмасы оны 1889 жылдың тамызында 50 000 фунт стерлингке көтерген. 1920 жылдары арал британдық отарлық үкіметімен Замит Кутаджар отбасына жалға берілді, олар «Comino Farming Company» компаниясын құрды. Шамамен 150 гектар жерге түрлі дақылдар мен жеміс-жидек бақтары отырғызылды, сондай-ақ Италияға экспортталатын жұмырқалар өсірілді. 1940 жылдардың соңында арал халқының саны 80-ге жетті, оның ішінде Сицилиядан келген көшіп келгендер де болды. Аралда электр энергиясы болмады, тұрғындар негізінен ауыл шаруашылығымен, балық аулаумен және құс аулаумен айналысты. 1960 жылы ауыл шаруашылығы компаниясының жалға алу шарты күшін жойды, ал британ үкіметі британдық мүлік магнаты Джон Галлға аралды 150 жылға жалға берді, жылдық жалға төлемі шамалы 100 фунт стерлингті құрады (1960 жылғы 100 фунт стерлингтің қазіргі шамасы <есептелген сома>). Жалға алу шартының талаптары бойынша, Джон Галлдың «Comino Development Ltd» компаниясы 1963 жылға дейін Коминода 200 бөлмелі қонақ үй салуға міндетті болды. Кейіннен жалға алу келісімі Сан-Никлау шығанағындағы қазіргі Комино қонақ үйін және Санта-Мария шығанағындағы бунгалоларды қамтитын кішігірім аумаққа қайта келісілді. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Коминода тұрақты түрде 2 тұрғын бар, себебі 2017 және 2020 жылдары тағы екі тұрғын қайтыс болды.
Formerly called Ephaestia (Ηφαιστεία in Ancient Greek), Comino is known to have been inhabited by farmers during Roman times, but for long periods in its history it has been sparsely populated, privately owned, or abandoned entirely. Its rugged coastline is delineated by sheer limestone cliffs, and dotted with deep caves which were popular with pirates and marauders in the Middle Ages. The caves and coves of Comino were frequently used as staging posts for raids on hapless boats crossing between Malta and Gozo. It was on Comino that Abulafia composed his Sefer ha Ot (The Book of the Sign), and his last work, Imre Shefer (Words of Beauty). In later years, the Knights of Malta used this island as hunting and recreational grounds. The Knights were fiercely protective of the local game, which consisted of wild boar and hares (Maltese: fenek tal grixti): upon conviction, poachers were liable to a penalty of three years as a galley slave. In the 16th and 17th centuries, Comino served as a place of imprisonment or exile for errant knights. Knights who were convicted of minor crimes were occasionally sentenced to the lonely and dangerous task of manning St. Mary's Tower. The island served as a temporary prison site before a decision on the accused was taken. On 6 March 1889 the British battleship HMS Sultan grounded on an uncharted rock in the Comino Channel, ripping her bottom open. She slowly flooded and, in a gale on 14 March 1889 she slipped off the rock and sank. The Italian firm of Baghino & Co raised her in August 1889 for a fee of £50,000. In the 1920s, the island was leased by the British colonial government to the Zammit Cutajar family, which established the Comino Farming Company. Around of land were placed under cultivation, growing various crops and fruit orchards as well as snails which were exported to Italy. The island's population peaked at around 80 people in the late 1940s, including a number of migrants from Sicily. The island had no electricity and population largely engaged in subsistence farming, as well as fishing and bird hunting. In 1960, the farming company's lease was revoked and the British government controversially granted a 150 year lease of the island to John Gaul, a British property magnate, on a near peppercorn rent of £100 per year (100.0 in 1960 is equivalent to about <calculated amount> in recent years). The terms of the lease obliged Gaul's Comino Development Ltd to establish a 200 room hotel on Comino by 1963. The lease was later renegotiated to a smaller area encompassing the current Comino Hotel at San Niklaw Bay and the bungalows at Santa Marija Bay. as of 2023, Comino has a permanent population of only two residents, following the deaths of two other residents in 2017 and 2020.
Сент-Мари мұнарасы
Сент-Мари мұнарасы – аралдағы ең көзге түсетін құрылыс. Оның тарихы 1416 жылға дейін жетеді, сол кезде мальтийліктер король Альфонсо V-ге Комнинода мұнара салып беруді өтініш білдірді. Бұл мұнара егер шабуыл болса ерте ескерту жүйесі ретінде қызмет етуі керек еді, сондай-ақ, тонаушы түріктерді, қарақшыларды, контрабандистерді және каперлерді Комниноны жасырынған орын ретінде пайдаланудан, ал Мальта мен Гозо сияқты жақын аралдарға шабуыл жасаудан алдын алуға тиіс болды. Екі жылдан кейін король осы жобаға қаржы жинау үшін импортталған шарапқа арнайы салық қойды, бірақ ақшаны өз қазынасына жұмсады; арал тағы екі жүз жыл бойы қорғалмады. Соңында, 1618 жылы Мальта рыцарлары Ұлы магистр Вигнакурт басшылығымен аралдың оңтүстік жағалауының ортасында Сент-Мари мұнарасын (мальта тілінде: it-Torri ta' Santa Marija) тұрғызды. Мұнара Вигнакурт, Ласкарис және Де Редин мұнараларынан құралған қорғаныс мұнаралары тізбегінің бір бөлігі болды. Бұл мұнаралар Мальта аралдарының жағалауындағы стратегиялық тұста орналасқан және Мальта мен Гозо арасындағы байланысты жақсартты. Мұнара – теңіз деңгейінен биік орналасқан, төрт бұрышты және төрт мұнарасы бар ірі құрылыс. Мұнараның биіктігі шамамен метр, қабырғаларының қалыңдығы шамамен метр, ал оның тұрғызылған платформасы мен негізінің биіктігі шамамен метр. Француз блокадасы кезінде (1798–1800) Сент-Мари мұнарасы күдікті тыңшылар үшін түрме ретінде пайдаланылды. 1829 жылы британдық әскер бұл жерді тастап кетті. Бірнеше онжылдық бойы ол жергілікті биліктің меншігінде болды және оқшаулау ауруханасы немесе шаруашылық жануарларының қыстау орны ретінде пайдаланылған болуы мүмкін. Санта-Мария шығанағының үстінде Мысырдан оралған Киелі Отбасыға арналған католик шіркеуі орналасқан. 1618 жылы салынған және 1667 және 1716 жылдары кеңейтілген бұл шіркеу бастапқыда Жариялауға арналған. Ол тарихында кем дегенде бір рет тұрғындары жоқ кезде деконсекрацияланып, қайта консекрацияланды. Бұл жердегі шіркеудің ең ерте жазбасы 12 ғасырға дейін жетеді және оны Лондонның Гринвич қаласындағы Ұлттық теңіз мұражайы мен Корольдік обсерваториясында сақталған сол кезеңнің навигациялық картасында көруге болады. Бұрын, және 20 ғасырдың басына дейін, Гозолық дін қызметкерінің Коминоға қасиетті миссаны өткізу үшін келуіне теңіз тым құлпынай болғанда, жергілікті тұрғындар Таль-Хмара деп аталатын аралдың бөлігіндегі жартастарға жиналатын. Олар арнаға қарай қарап, Хондок-ир-Руммиендегі (мальта тілінде: il-Madonna tal-Blat) Қасиетті Мария шіркеуіне үңіліп қарайтын. Олар миссаның барысын күрделі тулар кодын пайдаланып қадағалап отырды.
Saint Mary's Tower is the most visible structure on the island. Its background dates back to 1416, when the Maltese petitioned their king, Alfonso V of Aragon, to build a tower on Comino to serve as an early warning system in case of invasion, and to deter marauding Turks, pirates, smugglers and corsairs from using Comino as a hiding place and staging ground for devastating sorties onto the sister islands of Malta and Gozo. Two years later the king levied a special tax on imported wine to raise funds for this project, but diverted the monies into his coffers; the island remained undefended for another two hundred years. Finally, in 1618 the Knights of Malta under Grandmaster Wignacourt erected St Mary's Tower (Maltese: it Torri ta' Santa Marija), located roughly in the center of the southern coast of the island. The tower formed part of a chain of defensive towers — the Wignacourt, Lascaris, and De Redin towers — located at vantage points along the coastline of the Maltese Islands, and greatly improved communications between Malta and Gozo. The tower is a large, square building with four corner turrets, located about above sea level. The Tower itself is about tall, with walls that are approximately thick, and it is raised on a platform and plinth that are approximately high. During the French Blockade (1798–1800), St Mary's Tower served as a prison for suspected spies. In 1829 the British Military abandoned the site. For several decades it was deemed to be property of the local civil authorities, and may have been used as an isolation hospital, or even as a wintering pen for farm animals. A Roman Catholic chapel dedicated to the Holy Family Upon its Return from Egypt is located above Santa Marija Bay. Built in 1618, and enlarged in 1667 and again in 1716, the chapel was originally dedicated to the Annunciation. It has been deconsecrated and reconsecrated at least once in its history, when Comino was devoid of residents. The earliest record of a chapel on this site dates back to the 12th century, and can be seen in a navigational map of the period, located in the National Maritime Museum and Royal Observatory in Greenwich, London. In the past, and well into the 20th century, whenever the seas were too rough for the Gozitan priest to make the crossing to Comino for the celebration of Holy Mass, the local community would gather on the rocks at a part of the Island known as Tal Ħmara, and gaze across the channel towards the Chapel of Our Lady of the Rocks (Maltese: il Madonna tal Blat), in Ħondoq ir Rummien, Gozo, where Mass was being celebrated. They followed along with the progression of the Mass by means of a complex flag code.
Сент-Мария батареясы мен редуты
Сент-Мэри батареясы 1716 жылы, материктік Мальта мен Гозо аймағындағы басқа да батареялармен бірге салынды және Оңтүстік Комино бұғазына қарап орналасқан. Бұл жартылай шеңбер пішіндес құрылыс, теңізге қараған бірнеше бойымен (эбразуралары) жабдықталған. Батареяда әлі де 24 фунттық темір пушкалар бар, және оның шалқары орналасқандығының арқасында жақсы сақталған. Оның бастапқы қарулануына 4 6 фунттық темір пушка кірген. Батарея 1996 жылы Din l Art Ħelwa ұйымымен қайта жаңартылды. Сент-Мария бекінісі, қосымша қорғаныс құрылысы, 1716 жылы Коминоның солтүстік жағалауында салынған, бірақ кейіннен бұзылып жатыр. Сонымен қатар, орден сарбаздары Коминода әскерлік казармалар салды. 20 ғасырдың басында казармалар уақыт-уақытпен оқшаулау ауруханасы ретінде пайдаланылды.
Saint Mary's Battery, built in 1716, at the same time as various other batteries around the coastline of mainland Malta and Gozo, is situated facing the South Comino Channel. It is a semi circular structure with a number of embrasures facing the sea. The Battery still houses two 24 pound iron cannon, and remains in a fair state of preservation mainly due to its remote location. Its armament originally included four 6 pound iron cannon. The Battery underwent restoration in 1996 by Din l Art Ħelwa. Saint Mary's Redoubt, an additional defensive structure, was also constructed in 1716 on the northern coast of Comino, however it was subsequently demolished. The Knights also constructed army barracks on Comino. In the early 20th century the barracks were periodically used as an isolation hospital.
Қазіргі заманғы құрылыстар
Комино қонақ үйі 1960 жылдары Сан-Никлау шығанағының үстінде салынған. Санта-Мария шығанағында демалыс шатырлары да бар. Мейманхананы Hili Ventures Ltd (Melo Hili басқарады) 120 миллион евро инвестициямен қайта жаңартуда, жұмысы 2023 жылы аяқталуы күтілуде. Жоба бойынша 100 бөлмелі Комино қонақ үйі бұзылып, оның орнына 70 бөлмелі қонақ үй және 19 шатыр салынады. Жобаның қоршаған ортаға тигізетін әсерін бағалау барысында, құрылыс алаңынан тас және топырақ қазудың зиянды екені, сондай-ақ орын ауыстыру және ғимараттардың көбеюі салдарынан екі аймақта да мекендеу ортасының жоғалуы, ал қоршаған гарригке ықпалының күшеюі анықталды. Жобаға әлі толық жоспарлау және экологиялық рұқсат алынбаған. Қонақ үй мен шатырлар 2025 жылға дейін ашылуы күтілуде. Комино полиция бөлімі шатырлар мен Комино шіркеуінің арасында орналасқан. Ол кішкентай қауым мен келушілердің қауіпсіздігіне жауапты, қажет болған жағдайда Мальта және Гозодағы Мальта полиция күштері көмектеседі.
The Comino Hotel was built in the 1960s above San Niklaw Bay. There are also holiday bungalows by the Santa Marija Bay. The hotel is being rebuilt by Hili Ventures Ltd (run by Melo Hili) with an investment of €120m and set to be completed in 2023. The project is for the 100 room Comino Hotel to be demolished and replaced by a 70 room hotel and 19 bungalows. The environmental impact assessment of the project noted the negative impact of extraction of rock and soil from the site, and the loss of habitat in both sites due to the change in location and the increased number of building, further encroaching on the surrounding garrigue. The project has yet to receive full planning and environmental permission. Hotel and bungalow village are expected to open by 2025. The Comino Police Station is located between the bungalows and the Comino Chapel. It is responsible for the small community and visitors, aided by the Malta Police Force in Malta and Gozo when necessary.
Көлік
Паромдар Мальта немесе Гозодан Коминоға қатынауды қамтамасыз етеді, кесте бойынша қайық сапарлары Циркеввадан немесе Мжаррдан жүзеге асырылады. Сапар кестесі маусымға қарай өзгеріп тұрады. Тасымалдаушылар Көк лагунадан, Коминодан негізгі бағыттарға қайық такси қызметін, сондай-ақ Коминодағы Санта-Мария үңгірлеріне саяхаттар ұсынады.
Ferries provide transportation to Comino from either Malta or Gozo, with scheduled boat trips departing from Cirkewwa or Mġarr. Schedules vary by season. Providers offer boat taxi service from Blue Lagoon, Comino back to the mainlines as well as tours of the Santa Maria Caves in Comino.
Туризмнің әсері
Комино мен оның іргесіндегі Коминотто аралының арасында Көк лагунаның мөлдір, көк түсті сулары жатыр (мальта тілінде: Bejn il Kmiemen, сөзбе-сөз – «Комино аралдары арасында»). Күн сайын көптеген туристер мен экскурсиялық кемелер келіп тұратын Көк лагуна – ақ құмды және бай теңіз фаунасы бар көркем шығанақ. Бұл орын дайверлерге, шноркельмен жүзушілерге және жүзуге жақын адамдарға ерекше танымал. Коминодағы басқа жағажайлар: Санта-Мария шығанағы (мальта тілінде: Ramla ta' Santa Marija) және Сент-Николас шығанағы (мальта тілінде: Bajja San Niklaw). Коминоны, әсіресе Көк лагунаны туристік мақсатта тым көп пайдалану 2010 жылдардың соңында дау тудырды. Ережелерге қарамастан, жағалауда кем дегенде жеті заңсыз киоск пайда болды; олардың ешқайсысы Мальта туризм басқармасынан рұқсат алған жоқ, және олар дөңгелектерде қалдырылып, күн сайын алынып тасталуы керек болса да, тұрақты түрде сол жерде орналасқан. Операторлар да таңғы сағат 7-де Көк лагунаның құмды жағажайына шезектер мен қолшатырларды орналастыра бастады, бұл барлық қоғамдық кеңістікті толықтырып алды. Жүздеген туристерді әкелетін круиздік лайнерлер қоршаған ортаға күшті әсер етеді (лақтырылған қоқыс пен жоғары дыбыс, тышқандарды тартады) және бұрынғы табиғи ортаны жекешелендіруге алып келеді, сонымен бірге шығанақты күтіп ұстамайды. Коммерциялық мүдделер мен саяси байланыстар Коминоны туристік мақсатта пайдалануға ықпал етті. Көк лагунадағы шезектерді жалға беру құрылыс магнаты Джозеф Портеллидің серіктесі Даниэль Рефало мен Еуропалық парламент депутаты Джозианна Кутаджардың ағасы Марк Кутаджарға, сондай-ақ 2022 жылы Гозо министрі Клинт Камиллеридің сайлаушысы болған екі адамға тиесілі. 2016 жылы Рефало мен Кутаджар өздерін кінәлі деп есептейтінін және «қазіргі Көк лагунадағы хаос – Мальта туризмінің алдында тұрған үлкен және терең проблеманың бір бөлігі» екенін мәлімдеді. Pleasure and Leisure Ltd, Oh Yeah Malta брендімен Коминоға күнделікті паромдарды іске қосатын компаниялардың бірі, Туризм министрі Клейтон Бартолоның әкесі мен ағаларына тиесілі, олар жақын жердегі Меллиехадан шыққан. Бұл киосктердің бірі – Tal Ekxa киоскінің иесі бұрынғы лейборист Жэбьюдж, Гозо қаласынан жергілікті кеңес мүшесі және Гозо министрі Клинт Камиллеридің сайлаушысы Виктор Рефало. 2021 жылдың басында жолдың құлауын болдырмау үшін шұғыл шаралармен, Гозо министрлігі Көк лагунаға баратын топырақ жол бойында коммуналдық желілерді өткізу үшін заңсыз жұмыстар жүргізіп, адам тесіктері бар дренаж құбырларын орнатты. Министрліктің мәлімдемесіне сәйкес, дренаж электр генераторларын пайдалануды болдырмайды, сонымен бірге Көк лагуна үшін тұрақты киосктер жоспарланбағанын жоққа шығарды. Friends of the Earth Malta сияқты қоршаған ортаны қорғаушы белсенділер бұл жұмыстардың, кейіннен Экологиялық ресурстар басқармасы жасыл жарық берген, табиғи ортаға әсер еткенін атап өтті, траншеялар қазылып, жол кеңейтілді, сондай-ақ билікті заңсыз коммерциялық қызметті заңдастыруға тырысуда деп айыптады. Бұл жұмысты заңсыз киоск иелері, соның ішінде Рефало да қолдады. Graffitti Комино үшін бас жоспар жасауды талап етті, ол аралдағы қызметті шектеуге және операторлар үшін белгілі бір аумақтарды белгілеуге бағытталған.
Between Comino and adjacent islet of Cominotto (Maltese: Kemmunett) lie the transparent, cyan waters of the Blue Lagoon (Maltese: Bejn il Kmiemen, literally "Between the Cominos"). Frequented by large numbers of tourists and tour boats daily, the Blue Lagoon is a picturesque bay with a white sandy base and rich marine life. It is popular with divers, snorkelers and swimmers. Other beaches on Comino include Santa Maria Bay (Maltese: Ramla ta' Santa Marija) and St. Nicholas Bay (Maltese: Bajja San Niklaw). The touristic over exploitation of Comino, and in particular of the Blue Lagoon, became a matter of contention in the late 2010s. Despite regulations, at least seven illegal kiosks have sprung up on the coastline; none of them has a permit from the Malta Tourism Authority, and they are permanently parked on the spot, while they should be left on wheels and removed every day. Operators have also started deploying deckchairs and umbrellas in the Blue Lagoon sandy beach as early as 7 AM, filling up all public space. Cruise liners bringing hundreds of tourists on the spot are leading to a strong environmental impact (with loud music and trash left on the spot, attracting rats) and creeping privatisation of the former natural hotspot, while providing no upkeep of the bay. Commercial interests and political connections have fostered the touristic exploitation of Comino. The deck chair rentals at the Blue Lagoon are owned by Daniel Refalo, an associate of construction tycoon Joseph Portelli, and by Mark Cutajar, brother of Labour MEP Josianne Cutajar and former canvasser for Gozo Minister Clint Camilleri in 2022, are the two individuals who own the deckchair rental operations on Comino's Blue Lagoon. Back in 2016, Refalo and Cutajar claimed that they were being scapegoated, and that "the chaos that now exists in the Blue Lagoon is part of a larger and deeper problem facing Maltese tourism". Pleasure and Leisure Ltd, one of the companies running daily ferries to Comino under the brand Oh Yeah Malta, is owned by the father and uncles of Tourism Minister Clayton Bartolo from nearby Mellieħa. One of the kiosks, tal Ekxa, is run by Victor Refalo, a former Labour local councillor from Żebbuġ, Gozo and canvasser of Gozo Minister Clint Camilleri. In early 2021, with the pretext of emergency procedures to prevent the road from caving in, the Gozo Ministry conducted illegal works to install a service culverts with manholes to pass utility services along the dirt road to the Blue Lagoon. According to the ministry, the culvert would eliminate the use of electricity generators, while denying that fixed kiosks were being planned for Blue Lagoon. Environmental activists including Friends of the Earth Malta noted that the works, later greenlighted by the Environment Resources Authority, had an impact on the natural surroundings, with excavation on trenches and widening of the track, and accused the authorities to attempt to legitimise illegal commercial activity. The works were welcomed by the illegal kiosk owners, including Refalo. Graffitti called for a master plan for Comino that would limit activity on the island as well as set defined areas for operators.
Кино индустриясы
Комино – кино жасаушылар үшін танымал орын. Ол «Трой», «Монте-Кристо графы» (онда Сент-Мари мұнарасы Château d'If түрме бекінісі ретінде бейнеленген) және «Swept Away» фильмдерінде пайда болған.
Comino is a popular location for filmmakers. It appears in the feature films Troy, The Count of Monte Cristo (in which St. Mary's Tower is featured as the prison fortress Château d'If) and Swept Away.