Кіріспе

Ричард Бартон (30 тамыз 1790 – 20 тамыз 1866) – Жаңа Зеландиядағы Трентэм, Үстіңгі Хатт қаласындағы алғашқы еуропалық тұрғын. Ол Англияның Уайт аралындағы Ньюпорт қаласында дүниеге келген. Жаңа Зеландияның отарлық жылдарында Веллингтондағы әділет судьясы және провинциялық кеңестің мүшесі болды. Ол Уильям Б. Родс сияқты басқа да пионерлермен және 1864 жылы Генри Баннидің алғашқы мерзімінде бірге қызмет етті.

Ерте өмір

Бартонның алғашқы кәсібі Англияның Гэмпшир графтығындағы Уайт аралының Ньюпорт маңындағы фермерлікпен айналысуы ретінде тіркелген. Ол бірнеше жыл бойы мүлікті басқару саласында біліктілік алғаннан кейін, Стаффордширдегі Трентхемде Сазерленд герцогының мүліктерді басқару жөніндегі бастығы болды. Сонымен қатар, ол герцогтан Брорадағы карьерлерді жалға алды. Бартон 2-ші герцог тапсырыс берген үлкен георгиан стиліндегі Трентхем Холлда қадағалаушы болып жұмыс істеген кезде, герцог оны және оның басшылығымен осы иемдіктен шыққан жас жігіттер тобын аймақтағы халық тығыздығын азайту мақсатында Жаңа Зеландияға көшіруге демеушілік етті. Ол өз еңбегі үшін герцогтан Жаңа Зеландияның жаңа колониясында 100 акр жерден тұратын учаске сыйлығын алды.

Жаңа Зеландиялық компаниямен байланысы

1839 жылы жесір қалған және қызы бар Бартон, Жаңа Зеландия компаниясының директоры болған сэр Джордж Синклердің ұлы, досы Дадли Синклер және оның отбасымен бірге «Ориентал» кемесімен сапарға шықты. Бұл Жаңа Зеландия компаниясының Англиядан шыққан алғашқы кемесі болды, бірақ Порт-Николсонға жеткен төрт алғашқы қоныс кемесінің екіншісі еді. Morning Chronicle газетінің ертедегі бір құжатында «Ориентал» кемесіндегі көшіп келушілер туралы, Жаңа Зеландия колониясының құрылуына орай былай делінген: «Ориентал» кемесіндегі көшіп келушілердің деңгейі өте жоғары. Олардың көп бөлігі – 20-30 жас аралығындағы жас жігіттер мен қыздар. Әйелдерінің денсаулығы жақсы, денелі, ал ерлер ақылды және бекем. Сондай-ақ, Сазерленд герцогының иеліктерінен келген таулы аймақтың (Highlanders) көптеген өкілдері де бар: олар мықты, еңбекке қабілетті, кез келген жерде өмір сүре алатын жандар. Олардың жайлылығы үшін барлық шаралар жасалған. Барлығы бір түріндегі киім киген – көк жакет, шапан және тартан шалбар. Олардың киімдерінің бәрі жаңа болған. Бартон Жаңа Зеландия компаниясының агенті болып тағайындалды және «Ориентал» кемесіндегі таулы аймақтың халқына жауапты болды. Дадли Синклер кейін Австралияға кетіп, қоныс үшін көптеген жас таулы аймақтың өкілдерін жұмысқа тартып, 40-тан астам адамды көшіп кетуге көндірді. Ол қыс айларында би кештерін ұйымдастырып, таулы аймақтың халқын үйлендіруге тырысты және 1841 жылы «Бленхайм» кемесімен келгендердің біразын жұмысқа орналастырды. Ол өзінің иелігін Сазерленд герцогының құрметіне Трентэм деп атады, герцогтың қосалқы титулдарының бірі – Стаффорд графтығындағы Трентэм виконты. Оның бұрынғы иелігінің көп бөлігі қазір Трентэм еске алу паркі болып табылады, оған Хатт аңғарындағы кең жапырақты орманның ең үлкен қалдығы – Бартонның бұтасы (Barton's Bush) кіреді.

Трентхам және Херетаунга

Бартон мен оның отбасы Трентэм қожалығында нақты қашан тұра бастағаны әртүрлі тарихи дереккөздерде нақты көрсетілмеген. Ол 1841 жыл шамасында сатып алған жеріне ағаш үй салып бітірген болуы мүмкін, бірақ Трентэм ауданының тарихында ол үшінші әйелі Ханнаға 1843 жылдары үйленгенімен, 1846 жылға дейін қожалыққа қоныс аудармағаны айтылады. Осы аралықтағы 5 жыл ішінде Бартон Веллингтон компаниясы үшін айналағы аймақты картографиялауға көмектескен, тіпті басшылық еткен болуы мүмкін.

Өлім

Ричард Бартон 1866 жылғы 20 тамызда қайтыс болды. Одан кейін әйелі Ханна Бартон, үш ұлы мен бір қызы қалды. Ол Трентэмдегі Үстіңгі Хатт қаласында, Сент-Джонс ағылшын шіркеуінің зиратына жерленді, ол осы шіркеудің негізін қалаушылардың бірі болған. Шіркеу ішіндегі мыс тақталар түріндегі оның естеліктері әлі де сақталып тұр. Бартон отбасы Сент-Джонс шіркеуінде Ричард Бартонның ұрпақтары үшін де жер телімін сақтап тұрады.