Кіріспе

Италиялық композитор

Пьетро Антонио Локателли (3 қыркүйек 1695 жылы Бергамода дүниеге келген – 30 наурыз 1764 жылы Амстердамда қайтыс болған) – итальяндық барокко дәуірінің композиторы және скрипкашы.

Бергамо қаласы

Локателлидің балалық шағы туралы көп мәлімет жоқ. Ол жас кезінде үшінші скрипкашы болды және Бергамодағы Санта-Мария-Маджоре шіркеуінің музыкалық капелласында (музыкалық мекеме) виртуоз атағын алды. Оның алғашқы скрипка сабақтарын, әдетте, Людовико Ферронати мен Карло Антонио Марино берген, екеуі де капелла мүшелері болған. Капелланың жетекшісі Франческо Балларотти оған композицияны оқытқан болуы мүмкін. 1711 жылдың күзінде Локателли одан да зор даңқ үшін Римге сапарлады.

Рим

Локателли 1711 жылдың күзінде Римде оқуын бастады, мүмкін Антонио Монтанари немесе Джузеппе Валентинидің жетекшілігімен, ал 1713 жылдың қаңтар айында қайтыс болған Арханжело Кореллиден де қысқа мерзім оқыған болуы мүмкін. 1714 жылдың 17 наурызындағы хатында Локателли Бергамодағы әкесіне принц Микеланджело I Каетанидің (1685–1759) үй музыканттары – compita accademia di vari instrumenti қауымының толық құқықты мүшесі болғанын жазды. Валентини 1710 жылдан бері скрипкашы және композитор ретінде жұмыс істеп келген. 1716 мен 1722 жылдар аралығында Локателли С. Сесилия музыканттары қауымының да мүшесі болды, осылайша асыл прелат және болашақ кардинал Камилло Цибоның қорғауында болды. Ол сондай-ақ басқа римдік ақсүйек үйлерге де көмектесті, көбінесе Сан-Лоренцо-э-Сан-Дамасо шіркеуіндегі кардинал Пьетро Оттобони үйіне, шамамен 1723 жылдың 7 ақпанына дейін. Римде жүрген кезінде Локателли композитор ретінде алғаш рет өнер көрсетті. 1721 жылы оның XII Concerti grossi, Op. 1 атты шығармасы Камилло Цибоға арналып Амстердамда жарияланды.

Италия мен Германия арқылы саяхат

1723 жылдан 1728 жылға дейін Локателли Италия мен Германияны аралады. Мантуя, Венеция, Мюнхен, Дрезден, Берлин, Франкфурт және Кассель – оның барған жалғыз белгілі жерлері. Оның көптеген концерттік шығармалары, оның ішінде скрипкалық концерттер мен каприччиолар осы кезеңде жазылған болуы мүмкін. Олар кейін Амстердамда жарияланды. Оның өнер көрсетулері оны танымал еткен деп есептеледі, бірақ оның жоғары виртуоздыққа жеткенін куәландыратын деректерге келгенде, көбінесе мәлімет жоқ. Локателлидің Мантуя регентінің сарайындағы қызметі 1725 жылғы құжатта расталған, онда ол «біздің виртуозымыз» деп аталған. Локателли сол сарайда қанша рет және қандай мәртебеде өнер көрсеткені белгісіз. Оның Венециядағы қызметі туралы да мәлімет жоқ, бірақ ол сонда болғаны белгілі. Бір хабарлама Локателлидің Мюнхенге сапар шеккенін сипаттайды. 1727 жылдың 26 маусымында «шет елдік виртуоз Локателлиге» сайлаушының музыка директоры он екі еселенген алтын гульден төлеген. Бір жыл өткен соң, 1728 жылдың мамырында Локателли Берлиндегі Пруссия сарайына барды. Ол Дрезденнен Потсдамға Август II және шамамен 500 адамнан тұратын сайлаушының сүйемелдеуші тобымен бірге, оның ішінде Иоганн Георг Писендель, Иоганн Йоахим Кванц және Сильвий Леопольд Вайспен бірге жол тартты. Локателлидің Фридрих Вильгельм I алдындағы өнер көрсетуі туралы айтылатын әңгімеде музыканттың өзіне сенімділігі және алмаз әшекейленген сәнді киімдерін кию арқылы мақтаныш танытуы сипатталған. Голландтық музыкатанушы Альберт Даннинг ақсүйек тыңдаушылар Иоганн Готлиб Граунның скрипка ойнауын Локателлиден артық ұнатқан болуы мүмкін деп болжады. Бай автографтар коллекционерінің жазбасына сәйкес, Локателли 1728 жылдың 20 қазанында Франкфуртта болған. Жазбаға Sonata III, Op. 2 пианиноға арналған бөлігінің кіші нұсқасы қоса берілген. Локателлидің соңғы белгілі тоқтаған жері Кассель болды, онда ол 1728 жылдың 7 желтоқсанында Гессен-Кассель ландграфы Карл I-ге барғаннан кейін 80 рейхсталерден аса жоғары төлем алды. 1728 жылы органшы Якоб Вильгельм Лустиг Локателлидің скрипкасында өте қиын өткелдермен тыңдаушыларын таң қалдырғанын мәлімдеді.

Амстердам

1729 жылы Локателли Амстердамға көшіп, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Ол бұрынғыдай көп шығарма жасамады, бірақ әуесқойларға скрипка сабақтары беріп, өзінің Op. 1–9 шығармаларын және Джованни Баттиста Мартинидің Op. 2 сияқты басқа музыканттардың туындыларын өңдеді. Оның сирек құжатталған қоғамдық және жартылай қоғамдық концерттері тек музыканы ұнататын адамдарға ғана ашық болды, кәсіби музыканттарға емес. 1741 жылы оны тыңдаған бір ағылшын: «Ол адамдар одан үйренуден қатты қорқады, сондықтан концерттеріне кәсіби музыканттарды қабылдамайды» деп жазды. Локателлимен әуесқой музыкант ретінде ойнаған бай адамдар оның әл-жайлы өмір сүруіне көмектесті. Аристократиялық ортада ол танымал, құрметке бөленген және қолдау көрсетілген виртуоз және композитор болды. 1741 жылы ол үйінен скрипка ішегі сатумен айналыса бастады. Салықтарды есептегенде, ол 1742 жылы ғана 1500 гульден табыс тапты, бұл Амстердам музыкантының ең жоғары табысы еді. 1744 жылы, Op. 8 шығарғаннан бастап, 1762 жылы Op. 9 шығарғанға дейін, оның жайлы сөздіктерде, тыңдаушылардың пікірлерінде немесе ұлттық және халықаралық музыка журналистерінде ешқандай ақпарат болмады. Ол Принсенграхт көшесіндегі үйінде тұрды. Ол Бегинхофтегі ағылшын реформатор шіркеуіне жерленді. 2024 жылы Фабио Прависани жасаған шағын ескерткіш оның құрметіне орнатылды.

Мұра

Мыңнан астам құжаттан тұратын кітапхана Локателлидің әдебиет пен ғылымға деген қызығушылығын көрсетеді. Онда орнитология, теология, шіркеу тарихы, саясат, география, өнер тарихы және математика салаларындағы еңбектер, сондай-ақ 16 ғасырдан бастап музыка теориясы туралы әдебиеттер бар. Оның мұрасы Дантеден бастап барлық маңызды авторларды қамтиды. Көптеген басылған және басылмаған ноталардың арасында Кореллидің жинағы да кездеседі. Голланд, итальян және француз суретшілерінің туындылары да қолжетімді. Бұл барлығы, оның аспаптары және тағы да көп нәрсе 1765 жылдың тамызында аукционда сатылды.