Кіріспе

Пильграм Марпек (1556 жылы қайтыс болды), сондай-ақ Пильграм Марбек немесе Пильграм Марпек, 16 ғасырда Оңтүстік Германиядағы маңызды анабаптист көшбасшысы болды.

Өмірбаян

Марпек Австрияның Тироль аймағынан шыққан. Оның әкесі Генрих Марпек Бавариядағы Розенхаймнан Австриядағы Раттенбергке көшіп келді. Генрих сондай-ақ қала кеңесінің мүшесі (1494–1502) және мэр (1511) болып қызмет етті. Пилграм Раттенбергтегі латын мектебінде оқыған. Анабаптист болғанға дейін Пилграм Марпек жақсы қаржылық жағдайда болды және Инн өзенінің бойындағы Раттенберг қаласының өте құрметті азаматы еді. Ол кен инженері, кеншілердің бірлестігінің мүшесі болды, Раттенбергтің ішкі және сыртқы кеңестерінде қызмет етті. Марпектің анабаптизмге өтуі туралы мәліметтер сақталмаған. Ол кен орнындағы лауазымында болашақ герцог Фердинандтан анабаптист қозғалысына көзқарасы біртекті кеншілерді анықтауды талап еткен. Леонард Шимерді билік органдары Марпек 1528 жылғы 28 қаңтарда кен орнын тастап кеткенге дейін екі апта бұрын өлім жазасына кесті. Ол анабаптистерді ұстауға көмектесуден бас тартқаны үшін лауазымынан алынған деп есептеледі. Марпек тез арада Раттенбергтің көрнекті азаматынан "жұмақтың саяхатшы азаматына" айналды. 1528 жылдан 1532 жылға дейін Марпек Страсбургте тұрып, екі жыл ағаш бақылаушысы болып жұмыс істеді, бірақ анабаптист әрекеттеріне байланысты қаладан қуылды. Келесі 12 жыл бойы ол Швейцарияда көшпелі өмір сүрді, Тироль, Моравия, Оңтүстік Германия және Эльзасқа сапар шекті. Ол осы аймақтарда анабаптист қауымдастарын құрған деп саналады. 1544 жылы Пилграм Марпек Аугсбург қаласының орман шаруашылығында жұмыс істеді, ал 1545 жылғы 12 мамырда қала инженері болып тағайындалды, ол 1556 жылғы желтоқсан айында қайтыс болғанға дейін осы лауазымды атқарды. Оның қызметіне үлкен сұраныс болғандықтан, қала басшылары оған ескертулер жасағанмен, ол анабаптистер арасында дін қызметкері ретінде жұмысын жалғастырды. Пастор және шіркеу ұйымдастырушысы ретіндегі қызметінен басқа, Марпек анабаптистерге көптеген маңызды үлес қосты, олардың ең бастысы оның қаламынан туды. Марпек Мартин Бусермен және Каспар Швенкфельдпен пікір таласты, сонымен қатар Мельхиор Хоффманның денеге ену туралы көзқарасына, Мюнстерліктердің күш қолдануына және Хуттерлердің ортақ мүлікке ие болуына қарсы шықты. Ол Ескі және Жаңа Ұстанымды Құдайдың сөзі деп санады, бірақ Жаңа Ұстанымды христиан бауырластығы үшін сенім мен тәжірибенің беделді ережесі ретінде ерекше атап көрсетті. Марпек Германия шаруаларының соғысы, Мюнстер көтерілісі, Ульрих Цвинглидің өлімі және католик шіркеуінің көптеген кемшіліктерін осы айырмашылықты жасамауға байланысты деп есептеді. Пилграм анабаптистер арасында орташа ұстанымды ұстанып, заңшылдар мен рухшылдардың ұстанымдарын сынады. Оның жазбаларына Vermanung (Ротманның Bekentnisse-сінің қайта қаралуы), Verantwortung (Швенкфельдке жауап) және Testamentserläuterung кіреді. Уильям Эстеп Марпектің Оңтүстік Германия анабаптизмі үшін Менно Симонстың голланд анабаптизмі үшін болғандай екенін айтады.

Отбасы

Пилграм Марпек София Харрерге үйленді, одан бір баласы болды. Ол қайтыс болған соң, Анна есімді әйелге үйленді. Олардың өзінен балалары болмады, бірақ үш баланы асырап алды.

Теология

Қайда болса да, анабаптизмді қорғауға деген ынтасы, пікір таластары мен жазбалары арқылы Марпек ізбасарлары үшін тиімді ұстаз, ал қарсыластары үшін қауіпті еретик саналды. Ол Киелі Рухтың жетекшілігімен өмір сүру тұрғысынан Ханс Денкке ұқсас болды және басқаларды баптизмге, қасиетті тамаққа, шіркеу тәртібіне және киім кию ережелеріне қатысты басқалардың талап еткен заңшылдық нормаларынан сақтандырды. Марпек бастапқыда лютеран дінін қабылдаған, бірақ Лютердің теологиясы тәндік еркіндікті оңай ақтауын түсінген соң анабаптизмге көшті. Денкпен салыстырғанда, ол Киелі кітаптар христиандар үшін стандарттарды белгілейді, оның ішінде шіркеу институтын құру да кіреді деп сенді. Осыған сәйкес, Марпектің теологиясы Мәсіхтің бостандығын үйретті және сыртқы заңшылдыққа назар аудармауға шақырды.

Соңғы қызығушылық

Марпектің өмірі мен ой-пікірлеріне деген қызығушылық 20 ғасырдың соңы мен 21 ғасырдың басында күрт өрледі. Марпек пен оның жақындарының еңбектерін қамтитын «Кунстбух» атты жинақтың табылуы осы өрлеуге үлкен үлес қосты. Оның герменевтикасы (Уильям Классен), әлеуметтік ой-пікірлері (Стивен Бойд), Христиан ілімі (Нил Блу) және теологиялық әдістемесі (Малькольм Ярнелл) туралы толық көлемді монографиялар жазылды.